Линктер

бейшемби, 8-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 06:46

БЭЙЖИНДЕ КАЗАК-КЫТАЙ ДОСТУГУ БЕКЕМДЕЛДИ.


Дүйшөмбүдө Бэйжинде Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев жана Кытайдын жетекчиси Цзян Цземин эки өлкө ортосундагы достук жана кызматташтык мамилелерин өнүктүрүү тууралуу макулдашууга кол коюшту. Назарбаевдин расмий сапары учурунда Казакстан менен Кытайдын ортосунда дагы бир катар маанилүү документтерге кол коюлду.

Бэйжинде Казакстан менен Кытайдын жетекчилери терроризмге, сепаратизмге жана диний экстермизмге каршы биргелешип күрөшүү, эки өлкө ортосундагы соода, илимий-техникалык байланыштарды арттыруу, транспорт, финансы чөйрөсүндөгү, ошондой эле космосту изилдөө жаатындагы кызматташтык тууралуу макулдашууларга кол коюшту. Андан тышкары эки өлкөнүн коргоо министрлери Казакстан менен Кытайдын ортосундагы аскерий-техникалык алакаларды өрчүтүү жөнүндөгү документти бекитишти. Кытайлык «Шинхуа» маалымат агенттигине берген интервьюсунда Казакстандын Бэйжиндеги элчиси Жанибек Карибжанов: «президент Назарбаевдин визити эки өлкө ортосундагы мамилелердин жаңы доорун ачууда», - деп мүнөздөйт.

Көпчүлүк эксперттер болсо, Н.Назарбаев Кытай коммунисттик партиясынын жаңы төрагасы, келээрки айда Цзянь Цземиньден бийликти өткөрүп алаары күтүлүп жаткан Ху Цзинтао менен таанышуу үчүн барганын айтышат. Москвадагы постсоветтик изилдөөлөр борборунун эксперти Артем Малгин Казакстан үчүн таасирдүү коңшусу – Кытайдын бийлик башына келип жаткан жаңы жетекчилердин тамырын тартып, таанышуу маанилүү иш экенин белгилейт. «Эң башкысы – Казакстандын президенти Кытайлык коммунисттердин жаңы төрагасы Ху Цзинтао менен жолугушат. Ху жакында Кытайдын бийлик тактысын өткөрүп алаарын баары билишет. Ошондуктан казак президентинин сапары – бул эки коңшулаш өлкөнүн жетекчилери ортосундагы таанышуу визити катары бааланышы керек», - дейт Москвалык эксперт Малгин.

Оксфорд университетинин Кытайдын саясаты боюнча адиси Рана Миттер бул визитке Бэйжин да өтө кызыкдар экенине, соңку кездери Кытай Борбор Азия өлкөлөрү менен карым-катнашты жакшыртып, жылуу мамиле күтүүгө умтулуп келатканына көңүл бурат. Кытайдын бул саясаты 1-кезекте коопсуздук кызыкчылыктарынан келип чыккан, - деп эсептейт Британиялык эксперт Миттер. «Кытай жетекчилиги өлкөнүн батыш тарабындагы Шинжан провинциясында ислам кыймылдары активдешип, борбордук бийликке каршы көтөрүлөт деп чочулайт. Андыктан, Бэйжин дал ошол кооптуу аймакка чектеш Кыргызстан, Казакстандын өкмөттөрү менен жакындашууга кызыкдар. Анткени алар чек арадагы көзөмөлдү күчөтүп, өз аймактарында уйгур сепаратизмине каршы күрдөөлдүү күрөшсө, Шинжанда от тутанбайт деп ишенет», - дейт Оксфорд университетинин Кытай боюнча эксперти Рана Миттер.

Айткандай эле, Казакстан менен Кытайдын коргоо министрлери дүйшөмбүдө эки өлкө ортосундагы чек ара көзөмөлүн күчөтүү жана мыйзамсыз курал-жарак соодасы жөнүндөгү маалыматтарды алмашып туруу тууралуу макулдашууга кол коюшту.

Эки өлкө аралык соода-экономикалык байланыштарды өрчүтүү максатында Н. Назарбаевдин Кытайдагы 4 күндүк сапары учурунда Бэйжинде атайын Бизнес-форум өтмөкчү. Казакстандын элчиси Карибжанов ИТАР-ТАСС агенттигине билдиргендей, казак, кытай өкмөттөрү эки өлкөнү бөлүп турган чек арага жакын чөлкөмдө Эркин соода аймагын ачууну пландаштырууда. Казакстан ансыз да КМШ өлкөлөрүнүн ичинен Кытайдын тышкы соодасында экинчи орунду ээлейт. Быйыл ноябрь айына чейинки кытай-казак соода-сатыгы 1 жарым млрд. долларга айланып, былтыркы ушу маалдагы көрсөткүчтөн 40 % га көбөйгөн. Бэйжиндик маалымат каражаттары Кытай өкмөтү Казакстандан күйүүчү май ташыш үчүн мунай куурун куруу долбоорун караштырып жатканын кабарлашат. Алардын айтымында, эгерде Казакстандын мунай запастарынын болжолдуу көлөмдөрү такталып бүтсө, Кытай Каспийден мунай ташыш үчүн узундугу 3000 чакырымдык куурду орнотуу ишине 3 жарым млрд. доллар караштырууга даяр.
  • 16x9 Image

    Венера Сагындык кызы

    Эркин Европа/Азаттык радиосунун Кыргыз кызматынын жетекчиси. 1995-жылдан тарта "Азаттыктын" Кыргызстандагы кабарчысы, IWPR уюмунда журналист болуп иштеген. Кыргызстан жана региондогу окуялар тууралуу макалалары кыргыз, орус жана англис тилдеринде жарыяланган. КМУУнун тарых факультетин, аспирантурасын аяктаган.

     

XS
SM
MD
LG