Линктер

ишемби, 10-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 02:03

КАЗАК ПРЕЗИДЕНТИНИН ШВЕЙЦАРИЯДАГЫ ВИЗИТИ:КАЙЧЫ ПИКИРЛЕР


Улан Алымкул уулу, Прага Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев Швейцариядагы расмий иш сапары учурунда эки өлкөнүн соода-экономикалык байланыштарын чыңдоону көздөдү. Ал эми казак президентин кабыл алганы үчүн Швейцариянын бийликтерине нааразы болгондор эки тараптуу сүйлөшүүлөрдө Казакстандагы адам укуктарынын абалы жана коррупция маселеси көбүрөөк талкууланышы керек эле деп эсептешет.

Президент Нурсултан Назарбаев эки күнгө созулган расмий иш сапары учурунда Швейцариянын президент Паскал Кушпен баштаган бийлик өкүлдөрү менен сүйлөшүү өткөрдү.Швейцариянын тышкы иштер министрлигинин басма сөз катчысы Ливио Зенорали биздин радионун кабарчысына берген маегинде белгилегендей,сүйлөшүүлөрдө тараптар бир топ маселелерге кайрылды:

-Алар Борбор Азиядагы чөлкөмдүк кызматташтыкты,Швейцария техникалык жана каржылык салым кошкон программалар боюнча кызматташтыкты, Казакстандагы саясий мамилелерди, албетте анан адам укуктары менен эркиндиктери маселесин талкуулашты.

Визит учурунда Казакстан менен Швейцариянын экономикалык жана соода алакаларын кеңейтүүгө багытталган эки келишимге кол коюлду.Мындан сырткары казак президенти швейцариялык ишкерлер чакырылган инвестициялык жыйынга катышты. Казакстан менен Швейцариянын өз ара товар алмашуусунун көлөмү жылына 500 миллион долларга чейин жетет.Казакстан өз тарабынан мунай жана алтын жөнөтүп, кайра түрдүү өндүрүш жабдууларын, дары-дармектерди сатып алат.

Жолугушуудан соң Швейцариянын президенти Паскал Кушпен казакстандык кесиптеши менен адам укуктары маселесин талкуулаганын ырастады.Ал эми биргелешкен пресс-конференцияда ал Казакстанды демократиянын америкалык үлгүсүнө ыктоого үндөдү.Ага карабай президент Н.Назарбаевди кабыл алганы үчүн Швейцария бийликтерине нааразы болгондор да жок эмес.Казакстандын оппозициядагы Республикачыл Эл партиясынын Париждеги өкүлү Рашид Нугманов:

-Тилекке каршы бул расмий визит болгондуктан биз өз мамилебизди айтышыбыз керек.Бул визит Казакстанда эркиндикти муунтуу,демократиялык оппозицияны басмырлоо жараяны жүрүп жаткан учурда болгонуна терең өкүнүчтөбүз.

Казак өкмөтүн сындап жүргөндөр Н.Назарбаевдин визити алдында Швейцария президенти Паскал Кушпендин дарегине кат жолдоп ,казак президентин кабыл алуу жөнүндөгү чечимин кайра карап көрүүгө чакырышкан эле.Кат ээлери Н.Назарбаевди"автократ лидер"деп мүнөздөшкөн. Анткен менен Швейцариянын тышкы иштер министрлигинин өкүлү Ливио Зеноралинин пикиринде,Н.Назарбаедин визити пайдалуу болду. Расмий Берн үчүн аны менен адам укуктары жаатындагы кырдаалды талкуулоого шарт түзүлдү:

-Швейцария Конфедерациясынын президенти Паскал Кушпен мырза Казакстандын президентине адам укуктары жаатында чечүүнү талап кылган сегиз иш боюнча меморандум тапшырды.

Швейцариянын өзүндө болсо ,өлкө бийликтерин казак президенти менен сүйлөшүү өткөргөнү үчүн Жашылдар партиясы,"Коркунучка кабылган элдердин коому" деп аталган эл аралык бейөкмөттүк уюм сынга алды.Аталган уюмдун жергиликтүү бөлүмүнүн баш катчысы Ханспетер Биглер белгилегендей, аларды Швейцария президентинин коррупциялык иштер менен байланышканы үчүн айыпталган казак президенти менен экономикалык кызматташтыкты талкуулаганы кабатырлантат.Швейцария бийликтери мындай кадамга Казакстандагы адам укуктарынын абалынан жана саясий репрессиялардан улам да барбаш керек эле.Ханспетер Биглердин пикиринде, сүйлөшүлөрдө адам укуктары жана коррупция маселери талкууланганы менен алар жөнүндө үстүртөн гана сөз болду:

-Менимче,тышкы иштер министри Мишелин Калми-Рей маселени талкуулады.Бирок , биз көргөндөй президент Кушпен мырза көбүнесе экономика жөнүндө гана сөз кылып, коррупция жана адам укуктары маселеси тууралуу аз гана айтты.

Ал эми Швейцариянын Жашылдар партиясынын парламенттеги өкүлү Пиа Холленштайн казак президентинин визитине байланыштуу мындай дейт:

-Биз Швейцария Назарбаевди чакырбашы керек эле деген ишенимдебиз.Казакстандагы бийликтин кылык-жоругунан улам, ал биздин өкмөт менен сүйлөшүүгө чакырык албашы тууралуу айтканбыз.Казак бийликтери кылмыштуу иштерге аралашкандай көрүнөт. Себеби Швейцариядагы банк эсептериндеги кээ бир акчалары камакка алынган.

Айткандай эле, 2001-жылы АКШнын юстиция министрлигинин өтүнүчүнө ылайык, швейцариялык бийликтер Женевадагы банктардын биринен жалпы өлчөмү 120 миллон доллардай акча жаткан эсептерди камакка алган. Андагы акчалардын бир бөлүгү Казакстандын президент Нурсултан Назарбаев баш болгон азыркы жана мурдагы бийлик өкүлдөрүнүн эсебине АКШнын мунай компанияларынан пара катарында түштү деп шектелген.
Президент Н.Назарбаевдин визити алдында Женева шаарынын ушул ишти караган прокурорлорунун бири Марк Боннант жергиликтүү "Le Temps" гезитине берген маегинде "Казакгейт" деп аталган бул чуулгандуу окуяга тиешеси бар маселелер расмий сүйлөшүүлөрдө талкууланбайт деген пикирин билдирген. Швейцариялык прокурор белгилегендей , президент Н.Назарбаевдин ал чуулгандуу иштерге тиешеси жок .Айтор, бул ирээт казак президенти Швейцарияда 28-январга чейин болуп , дүйнөлүк Давос форумуна да катышат.
XS
SM
MD
LG