Линктер

шейшемби, 6-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 14:31

БОЛОТ ЖАНУЗАКОВ: «ОППОЗИЦИЯГА ДАГЫ ЭМНЕ КЕРЕК?!»


Президенттик администрациянын коргоо жана коопсуздук иштери бөлүмүнүн башчысы Болот Жанузаков кабарчыбызга берген маегинде “Президент Аскар Акаев өзүнүн ыйгарым укуктарын бекемдөөнү дагы бир ирет референдумга алып чыгып эрдикке тете иш кылды” деген пикирин айтты. Жанузаков ошондой эле “конституциялык реформа тууралуу сөз бир жылдан бери жүрүп келатат, андыктан жалпы элдик добуш берүүнүн 2-февралга белгиленгени шашылыш болгон жок” дейт.

- Болот мырза, ОБСЕ жана АКШнын Улуттук демократиялык институту баштаган бир катар эл аралык уюмдар жана Кыргызстандагы айрым саясий партиялар, бейөкмөт уюмдар “референдумдун 2-февралга белгиленгени шашылыш болду, аны артка жылдыруу керек” дешүүдө. Референдум чындыгында эле чукул белгиленип калган жокпу?

- Өзүңүздөр билесиздер, президент Аскар Акаевдин демилгеси менен конституциялык реформа жүргүзүү маселеси бир жылдан бери көтөрүлүп келатат. Президент Аскар Акаев оппозициянын кандай гана талаптарына өзүнүн макулдугун берген жок! Бүгүн ошол эле Конституциялык Кеңештин ишине катышкан оппозициянын айрым өкүлдөрү кайрадан чуу чыгарып жатышат. Алар убакыт тар болуп калды дешүүдө. Конституциялык реформа тууралуу сөз бир жылдан бери айтылып келсе, анын акыркы беш айында түздөн-түз талкуу жүрсө – анан кайдан убакыт тар болуп калат? Муну оппозициянын жумурткадан кыр издеп, бөйрөктөн шыйрак чыгарып жатканы деп гана баалоого болот. Эгерде дагы эле убакыт созо берсек теңирден тескери болот го. «Оппозициябыз» дегендер ушул эле кыргыздын акылдуу-эстүү жигиттери, бирок, ушул бир ымалага келип, макулдашылып чечилген нерседен кайра кайтып турганыбыз туура эмес.

- Башмыйзамдын жаңы редакциясына Конституциялык Кеңеште макулдашылбаган статьялар кирип кетип, тескерисинче, бир ымалага, консенсуска келген принциптер кирбей калыптыр деген пикирлер айтылууда. Алсак, парламентке партиялык тизме менен шайлангандардын санын көбөйтүү Конституциялык Кеңештеги бирден-бир принципиалдуу маселе катары талкууланды эле.

- Сөзүңүздүн төркүнүн түшүнүп турам. Бул дагы эч кандай негизи жана жүйөөсү жок куру сөздөр. Себеби, партиялардын өнүп-өсүшүнө эми жакшы шарт түзүлөт. Мурда кандай эле? Мурда партиялык тизме деп коюп, шайлоочулар кандай адамды парламентке шайлап жатканын билишчү эмес. Азыркы жаңы редакциядагы Конституцияга ылайык ар бир партия каалаган округуна барып, өз талапкерлерин аламан жарышта сыноого шарт түзүлүп отурат. Мен муну нака демократия катары баалайм.

- Болот Чыныбаевич, референдум жакындаган сайын бийлик менен эркин байкоочулардын тирешүүсү күч алгандай түрү бар. 27-январда «Демократия жана жарандык коом үчүн» коалициясы көз карандысыз байкоочуларга бийлик органдары эмитен эле кысым көрсөтүп, аларды коркутуп-үркүтө баштагандыгын айткан атайын билдирүү менен чыгышты. Референдумду көзөмөлдөөчү коомдук штаб да ушундай эле пикирде…

- Сөздүн чыны жакшы эмеспи, ачык эле айтайын, бул – калп. Бул Эдил Байсаловдун учуруп жаткан өрдөктөрүнүн бири болсо керек. Башка сөз айталбайм. Себеби, референдум канчалык тынч жана уюшкандыкта өтүп кетсе, элге да, бизге да ошол чоң олжо. Ал эми жанагы «бийлик байкоочуларды коркутуп-үркүтүп жатат» деген сөз чындыкка коошпогон калп сөз. Ушунча болуп мен андайды уга элекмин. Байсаловдун уюму жазып чыгыптыр, ошол жерден окуп, ичимен ооруп «аттиң ай!» деп тим болдум. Эгер Эдил Байсаловдо ошондой фактылар болсо мага ушундай кысымдар болуп жатат деп айтсын. Анан болбогонду болду деп калпты-чынды койгулаштырып жаза бергени туура болбойт. Биздин негизги максатыбыз - референдумда ар кандай кокустуктарга жол бербей, аларды болтурбай коюунун алдын алуу болуп эсептелет.

- Референдумга коюлуп жаткан экинчи суроо тууралуу. Президент Аскар Акаев өзүнүн 2005-жылга чейинки ыйгарым укуктарын референдумда дагы бир ирет бекемдеп алууну чечти. Эгер көпчүлүк эл «ооба» деп жооп берсе, анда жаңы редакциядагы Конституцияга ылайык Аскар Акаев кайра баштан биринчи мөөнөткө отуруп калат деген пикирлер айтылууда. Анын үстүнө парламент дагы элдин ишенимин дагы бир жолу алган президент референдумдан кийин бизди таратып жиберет деп чийки май жегенсип дүрбөп калды. Эмне себептен экинчи суроо референдумга коюлуп жатат?

- Экинчи маселенин келип чыгышына ошол эле оппозициянын талаптары негиз болгон. Президент оппозициянын талаптарын кабыл алып, «ушундай жолго барганым Кыргызстандын өнүп-өсүшүнө шарт түзөбү» деп өзүнүн ыйгарым укуктарынын көбүн парламентке жана өкмөткө өткөрүп берди. Биз президентти мурдагы Конституция менен, ыйгарым укуктары азыркыга караганда көп кылып шайладык эле. Анда мамлекет башчысынын бийлиги чоң болчу. Азыр ыйгарым укуктарын бөлүшүп жаткан соң президент элге дагы бир жолу чыгып, бөлөк ыйгарым укуктар менен реформаларды аягына чыгарайынбы деп суроо салууга укугу бар. Мен муну Президенттин атуул катары да, саясатчы катары да жасаган чоң эрдиги катары баалайм. Эми дагы эмне керек оппозицияга?!…
XS
SM
MD
LG