Линктер

ишемби, 10-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 13:37

АКШ МЕНЕН ИРАКТЫН ОРТОСУНДАГЫ ТАЙМАШТЫН КУРЧУШУН КЫРГЫЗ КООМЧУЛУГУ КАНДАЙ КАБЫЛ АЛЫП ЖАТАТ?


28-январда АКШ президенти Жорж Буш Конгресстин эки палатасынын депутаттарына кайрылуу жасап, Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин 5-февралда Ирак маселесин кайрадан кароого чакырды. Дүйнө коомчулугун ойго салган АКШ менен Ирактын таймашы боюнча Кыргызстандын бийлиги менен жарандарынын пикири кандай?

Кошмо Штаттардын президенти Жорж Буш Конгресс алдында сүйлөгөн сөзүндө Иракка каршы согуш ачаарын ачык айтпаган менен аны кыйытып, Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешин Ирактын массалык кыргын салуучу куралдары, аны жашыруу аракети жана эл аралык террористтик топтор менен байланышы тууралуу АКШнын чалгындоо кызматтарынын маалыматы менен тааныштыра тургандыгын жарыя кылды. Кыргызстандын бийлиги АКШ менен Ирактын мындай таймашы дипломатиялык сүйлөшүү жолу менен гана чечилиши керек деген ниетин билдирди. Ал тууралуу тышкы иштер министри Аскар Айтматов мындай деп айтты:

- Бул маселе боюнча Кыргызстандын ниети өзгөргөн жок. Кыргызстан гана эмес, көптөгөн башка мамлекеттер, анын ичинде, БУУнун Коопсуздук Кеңешине мүчө мамлекеттер да ушундай ниетте турушат. Биз бул маселени саясий жана дипломатиялык жол менен чечүүгө болот деп мурда да айтканбыз, азыр деле ошентип эсептейбиз. Албетте, бул БУУнун Коопсуздук Кеңешинин дүйнө коомчулугунун пикирин билдирген 1441-резолюциясын аткарууга Ирактын өкмөтү кандай жоопкерчилик менен караарына байланыштуу болот. Биз Ирактагы режимди да жокко чыгара албайбыз. Анткен менен Ирак да көз карандысыз мамлекет экендигин эстен чыгарбашыбыз керек.

Кыргыз бийлигинин мындай мамилеси саясатчылар менен өлкөнүн карапайым калкынын мүдөөсүнө үндөш. Алардын бири, парламенттин Мыйзам чыгаруу жыйынынын Афганчылар партиясынан шайланган депутаты Акбөкөн Таштанбеков:

- Согушту, канды көрүп келген адам катары айтаарым - мындан эч ким жыргабайт. Мына Афганистанга кирээрде деле үч айдын ичинде баарын бүтүрөбүз деп айтпады беле. Бүткөнгө дагы көп жыл бар. Афганистан согушун дипломаттык сүйлөшүү жолу менен бүтүрбөсө, эл өзү чечим чыгарбаса эч качан бүтпөйт. Анан калса Иракка барып келген комиссия эч нерсе тапкан жок.

Бишкектин 78 жаштагы тургуну Акун Алсеитов:

- Мен эмне үчүн Америка Иракка асылып жатканын түшүнбөй жатам. Эчтеке тапкан жери жок, ал ийне эмес да жашырып койгондой. Согуш ачса ал дүйнөлүк согушка айланып кетиши мүмкүн. Себеби, тегерегиндегилер деле карап турмак беле? Алар дагы чыгат. Тынчтык жолу, акыл-эске келүү, саясат жолу менен чечсе болот да.

Ал эми белгилүү ырчы Сагынбек Момбеков мындайча ойдо:

- «Бечелге жөтөлдүн кереги эмне» дегендей кокусунан экөө согушуп кетсе орто жолдо бизге бомбалар түшүп кетпесе экен деп, кудайдан тилеген чоң бир үмүтүм бар.

Кыргыз жарандарынын согуш чыгып кетсе кесепети Кыргызстанга да тиет деген кооптонуусуна АКШ баштаган антитеррористтик коалиция күчтөрүнүн «Манас» аэропортунда турушу себеп болууда. Бирок, чыгыш таануучу, педагогикалык университеттин эл аралык мамилелер кафедрасынын башчысы Авазбек Атахановдун ою боюнча ага эч бир негиз жок:

- Кайсы жерде болбосун, кайсы мамлекетте болбосун согуш болсо - ошол согуш боло турган жер өзгөчө чектелет. Биздеги «Ганси» атындагы аскердик база ага кирбейт. Эмне үчүн дегенде бизден Иракка чейинки аралык - 3 миң чакырым. Бул жерде жайгашкан авиа күчтөр ал жерге эч качан жетип бара албайт. Гансиде жайгашкан учактар Афганистандагы операцияларга деле аз колдонулууда. Себеби, аралык алыс.

Анткен менен Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги кокустан согуш чыгып кетсе жабыркашы мүмкүн деп,1-февралдан тарта автобус менен Иракка жакын жол менен Сауд Арабиясына ажылыкка баруучу миңге чукул жарандын сапар жолун өзгөртүүнү Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссияга сунуштады. Ал тууралуу министрликтин чыгыш мамлекеттер башкармасынын башчысы Жээнбек Кулубаев билдирди:

- Азыр Ирактын тегерегиндеги маселе чечиле элек. Бирок, ар кандай чечим болуп, согуш маселеси да чыгып калышы мүмкүн. Ошондуктан, биз муфтиятка жана Дин иштери боюнча комиссияга кат жөнөттүк. Анда «автоунаа менен барчу жолду ойлонуп көргүлө, мүмкүн болсо токтоткула» деп жаздык. Анткени, автоунаа менен барганда Ирандын аймагы менен өтөт. Согуш болуп калса биздин жарандар жабыркап калышы мүмкүн. Азыр ошол сунушту дин иштери боюнча мамлекеттик комиссия чечиши керек.
XS
SM
MD
LG