Линктер

logo-print
дүйшөмбү, 05-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 01:02

ХАСАН МАШХАДИ: «ТЕРРОРДУК ТОПТОР ХИМИЯЛЫК КУРАЛ КОЛДОНУУДАН КАЙРА ТАРТЫШПАЙТ»


Чолпон Орозобекова, Бишкек 27-июнда Бишкекте «Калкты химиялык куралдардан коргоо» деп аталган семинар өз ишин аяктады. Бул жыйын Гаагада жайгашкан Химиялык куралдарга каршы эл аралык уюмдун Орто Азияга багытталган атайын долбоорунун чегинде өткөрүлдү. Кыргызстандын Тышкы иштер министрлигинде бул уюмдун кызматкери Хасан Машхади журналисттер менен жолугушту.

Бириккен Улуттар Уюмунун «Химиялык куралдарды чыгарууга, колдонууга жана топтоого тыюу салуу жана андай куралдарды жоготуу жөнүндөгү» конвенциясына учурда 152 мамлекет мүчө. Кыргызстандын президенти Аскар Акаев бул конвенцияны ратификациялоо тууралуу келишимге 2003-жылы 29-апрелде кол койгон. КМШ мамлекеттеринин бардыгы бул конвенциянын шарттарын моюнга алышкан. Гаагадагы Химиялык куралдарга каршы эл аралык уюмдун колдоо жана коргонуу бөлүмүн жетектеген Хасан Машхадинин айтымында, 3 жылдык долбоордун ѳкүлдѳрү Орто Азия мамлекеттеринде калкты химиялык ууландыруучу заттардын капшабынан, кыргын салчу ар кандай куралдар менен жасалчу террордук чабуулдардан коргоо боюнча иш алып барышат. Хасан Машхади мырза «Ирактын Иранга жана күрт улутуна каршы химиялык курал пайдаланганын эске албаганда, бул чөлкөмдө олуттуу деле коркунуч жок» деп боолголойт.

«Бирок, кандайдыр бир террордук топтор Орто Азия мамлекеттерине каршы химиялык же башка кандайдыр-бир кыргын салчу курал пайдаланышы мүмкүнбү?» - деген суроого ал минтип жооп берди:

- Эгер Орто Азия мамлекеттерине кайсы террордук топ кол салаары жөнүндө маалыматым болсо, аны миллиондогон долларларга сатмакмын. Биз эч качан божомолдор менен иштебейбиз, реалдуу фактыга гана таянабыз. Бүгүнкү күндүн айкын чындыгы ушул - бир да террордук уюм химиялык куралды пайдалануудан кайра тартпайт. Биз ушуга даяр болушубуз керек.

Кыргызстанга кимдир-бирөө химиялык курал менен кол салбаган күндө да, бул региондогу химиялык өнөр жай обьектилерине террордук акт жасалса, химиялык курал колдонгондой уулануу болушу мүмкүн. «Орто Азия өлкөлөрүндөгү мунайзат корлору, мунайзатты кайра иштетүүчү заводдор террорчулардын бутасы болуп калышы ыктымал», - деди Хасан Машхади. Анын пикиринде, химиялык уулануудан коргонуу боюнча Кыргызстанда эски советтик инфраструктура сакталып калган. Бирок аны жаңылап, заманбап техника жана мыкты кадрлар менен жабдыш керек.

Дүйнөдө колунда химиялык куралы бар бир нече мамлекеттер бар. Гаагадагы бул уюм «АКШ, Орусия баштап, кыргын салчу куралдарын жок кылышууда» деп ишендирет.

- АКШ, Орусия, Индия жана Албания өздөрү химиялык куралы бар экенин БУУга кулактандырышкан. Онго жакын мамлекет мурда кыргын салчу куралы болгонун моюнга алды, бирок алар эчак жоготулган. Бул объектилердин айрымдарынын өндүрүшү жарандык максаттарга которулуп, эксплуатациясы токтотулуп, азыр жоготулганы турат, - дейт химиялык куралга каршы уюмдун өкүлү.

Машхади мырзанын айтымында, АКШ, Индия, Орусия Химиялык куралга каршы эл аралык уюмдун инспекторлорунун үзгүлтүксүз көзөмөлү астында химиялык куралдарын жоготуп атышкан кези. Химиялык куралдарды, аларды жасоочу өнөр жай объектилерин кыйратуу процесси башталып, ал ар бир мамлекеттин капчыгынын калыңдыгына жараша ишке ашууда. Кыргын салчу куралдарды жоготууга аны жасагандан да он эсе көп каражат жумшалат. Анчалык чоң чыгымды куралды чыгарган өлкө конвенциянын шартына ылайык өзү табат, зарыл болсо башка мамлекеттер кол кабыш кылышы ыктымал. Тилекке каршы, химиялык курал жердин жети катар түбүнө катылса, анын бар экендигин бул уюмдун инспекторлору да, БУУ да билбей калышы толук мүмкүн. Бул жөнүндө Хасан Машхади мырза билдирди. Ал эми АКШ шек санаган Ирактагы кыргын салчу куралдар жөнүндө ачык сүйлөгүсү келген жок. «Бул абдан өзгөчө иш болчу. Аны БУУнын коопсуздук бөлүмү караган. Эгер биздин жардамга муктаж болуп кайрылышса, колубуздан келгенди аябайт элек», - деп гана кыскача жооп кайтарды.
XS
SM
MD
LG