Линктер

бейшемби, 8-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 16:10

АСКАР АКАЕВ СПИКЕР БОЛОБУ?


Бакыт Аманбаев, Бишкек Кийинки кезде Кыргызстанда «Аскар Акаев 2005-жылдагы президенттик шайлоого катышабы же жокпу?» деген суроо коомчулуктун, айрыкча саясатчылардын өзгөчө кызыгуусун жаратып келет. А.Акаев Конституциянын жаңы редакциясына ылайык кийинки шайлоого барбай тургандыгын буга чейин бир нече жолу маалымдаган. Ошондой болсо да республикалык деңгээлде өткөн жыйындарда А.Акаевди келечекте бийликте калтыруу демилгесинин көтөрүлүшү эл арасында мамлекет башчысынын сөзүнө күмөн жаратууда. Ал эми оппозициялык маанайдагы саясатчылар болсо «Аскар Акаев президент эмес, парламент жетекчиси болуп калууга даярданууда» деген пикирин айтып жатышат.

Аскар Акаев буга чейин бир нече курдай өзүнүн келээрки президенттик шайлоого катышпай тургандыгын билдирген. Алгач ал мындан 2 жыл мурда ЕККУнун жыйынында 2005-жылдагы президенттик шайлоого катышпай тургандыгын жарыялаган. Былтыр Ысыккөлдүн жээгинде журналисттер менен жолугушкан учурда да ушул эле сөзүн кайталаган. Мындан тышкары, А. Акаев быйыл 19-июлда Бишкекте өткөн «Өнөктөштүк форумунда» Конституциянын жаңы редакциясы анын шайлоого катышуусуна жол бербей тургандыгын маалымдаган. Ошондой болсо да кийинки учурда республикалык деңгээлде өткөн жыйындарда А.Акаевди кийинки мөөнөткө калтыруу тууралуу сунуштар бир нече курдай айтылды. Ушундай эле идеяны жакында элге белгилүү бир саясатчы орус тилдүү гезитте жарыяланган маегинде көтөрүп чыкты. Мындан тышкары, кийинки убакта бийликти жактаган бир нече партиялар биригип, жер-жерлердеги өз ишин жандандырышты. Ушунун баары эл ичинде А.Акаевдин убадасына ишенбеген маанай жаратууда. Оппозициячыл саясатчы Ишенбай Кадырбековдун пикиринде, келечекте мамлекет башчысы ким болоору 2005-жылдагы парламенттик шайлоонун жыйынтыгына байланыштуу болот. Ошондуктан, аткаруу бийлигинин өкүлдөрү эмитен эле өкмөтчүл партиялардын ишин жандандыруу менен келээрки парламенттик шайлоого даярдык көрө башташты.

- Анткени алардын башкы максаты - болочок парламентте 2/3 добуш ала тургандай күч топтоо. Эгерде алар өз максатына жетсе, Конституцияга каалагандай өзгөртүү киргизээри шексиз, - дейт Ишенбай Кадырбеков.

Ал эми депутат Исмаил Исаковдун айтымында, Аскар Акаев кийинки жолу президенттик шайлоого катышпайт. Бирок ал тымызын түрдө бир палаталуу парламентти жетектеп калууга эмитен кам көрүүдө.

- Болочок парламентке бийликти жактаган адамдар көп келсе, алар келечекте Конституцияны дагы өзгөртүшөт. Натыйжада парламентке жетишээрлик ыйгарым укук берилет да, Аскар Акаев спикер болот. Бийликти жактаган партиялардын жанданышын ушундайча түшүндүрүүгө болот, - дейт Исмаил Исаков.

Өкмөттүк партиялардын биригиши тууралуу «Атамекен» партиясынын төрагасы Өмүрбек Текебаев төмөнкүдөй пикирде:

- Кыргызстанда, өзүңүздөргө белгилүү, мажоритардык шайлоо ыкмасы колдонулат. Ошондуктан бийлик өкүлдөрү бир мандаттуу шайлоо округдарынан өз талапкерлерин парламентке көп өткөрүшү мүмкүн. Мындан тышкары, аткаруу бийлиги акчанын жана жергиликтүү бийликтин күчү менен болочок парламенттен 70% орун алууга жетишет. Анткени оппозиция өкүлдөрүнүн мындай мүмкүнчүлүктөрү жок.

Ал эми президенттин Мыйзам чыгаруу жыйынындагы өкүлү Чолпонкул Арабаевдин пикиринде, Конституциянын жаңы редакциясы боюнча өлкөдөгү саясий партиялар Жогорку Кеңешке талапкерлерди көрсөтүүгө укугу бар. Ошондуктан өлкөдөгү саясий партиялар 2005-жылдагы парламенттик шайлоого даярдык көрүш үчүн өз аракеттерин жандандырышы мыйзам ченемдүү көрүнүш. Өкмөттүк партиялардын мындай аракетин башкача түшүндүрүү туура эмес.
XS
SM
MD
LG