Линктер

шаршемби, 7-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 04:21

ӨЗБЕКСТАНДА ӨЛҮМГӨ КЕСИЛГЕНДЕР МЕНЕН КОШО АЛАРДЫН ТУУГАНДАРЫ ДА ЖАЗАЛАНАТ


Эл аралык Мунапыс уюму Өзбекстанда өлүм жазасын колдонууну токтотууга үндөгөн кайрылуу таратты. Анда айтылгандай, Өзбекстандын ички иштер органдары абакка түшкөндөрдү уруп-сабап, күнөөнү күчкө салып мойнуна алдырат. Соттор коррупциялашкандыктан, айрым учурларда күнөөсүз адамдар да өлүмгө кесилиши толук ыктымал. Андан сырткары эл аралык уюмду түрмөдө өлтүрүлгөндөрдүн сөөгү туугандарынан жашырылганы да тынчсыздандырат.

Өлүм жазасына жана түрмөлөрдөгү кыйноолорго каршы Өзбкстандык энелердин уюмунун жетекчиси Тамара Чикунованын уулу Дмитрий 2000-жылы соттун өкүмү менен өлүмгө кесилген.

- Мен балам өлгөнү тууралуу расмий маалымат алган соң, Ташкендеги түрмөнүн чоңуна барып, уулумдун сөөгүн бергиле, же кайда көмүлгөнүн айтып бериңиз деп сурандым. Ал Өзбекстандын мыйзамдары боюнча өлүм жазасына тартылган адамдын сөөгү туугандарына берилбейт деп жооп берди. Жада калса анын кийим-кечек, буюмдарын берүүдөн баш тартышты. Баламдын сөөгү коюлган жайды издеп келатканыма 3 жылдан ашты.


Тамара Чикунова жетектеген уюм азыр Өзбекстанда өлүм жазасын күтүп отурган айыпкерлердин тагдырына тынчсызданып, эл аралык уюмдардан жардам сурап чуркап жүрөт. Алардын айрымдарынын ишине токтоло кетсек, Евгений Гугнин жана Илхом Каримов Ташкен шаарында жашаган жаш аялды зордуктап, күйөөсү экөөнү өлтүрүп кетишкен деген кине боюнча камакка алынышкан. Каримов 20 жылга катаал режимдеги түрмөгө кесилип, Гугнин - эң катаал жазага буйрулган. Чикунова Гугнин абакта отурганда тергөөчүлөр аны уруп-сабап, күнөөнү мойнуңа албасаң, энең менен бир тууганыңдан ажырайсың деп коркуткандыктан, аргасы кетип, керектүү кагаздарга кол коюп бергенин баяндайт.

Өткөн жылдын декабрь айында Өзбекстандын Жогорку соту өлүм жазасын күчүндө калтырган Аброр Исаев башында өз демилгеси менен ички иштер органдарына оор кылмыштын күбөсү катары көрсөтмө бериш үчүн барган. Кийинчерээк, ал өзү көрүп калган кылмыш иш үчүн жоопкерчиликти мойнуна алган Нодирбек Каримовдун өнөктөшү катары абакка отургузулган. Аброр Исаевдин энеси уулуна жолукканы барган сайын, ал аябай кыйналып, акылынан айнып баратканын көрүп, азабын тартып кайтаарын айтат.

- Сүйлөбөйт, үн чыгарып да койбойт. "Аброр, мен келдим, апаңмын", - десем дубалды тиктеп унчукпайт. Басып келатканында карасам, бутун араңдан зорго сүйрөп келди. Жанындагылар: "уулуңузга атайын түтүк аркылуу тамак берип жатышат, антпесе өлүп калчудай", - деп айтышты.

Аброр Исаевдин энеси түрмөдөгү догдурларга уулун дарылоо өтүнүчү менен кайрылганында, балаңыздын саламаттыгы ойдогудай, дарылоого муктаж эмес деп оозеки жооп беришип, ал тууралуу кагазга жазып берүүдөн баш тартышкан.


2001-жылы өзбек өкмөтүнө, мамлекеттик түзүлүшкө каршы бүлгүнчүл аракеттерге аралашкан деген шек боюнча кармалган Искандар Худоберганов андан бери "террорчулук, киши өлтүрүүгө катышкан" деген кинелер кошулуп отуруп, акыры сот тарабынан өлүмгө кесилген. Анын энеси уулунун тагдырын сурап, ар кайсы эшикти каккылап жүрүп, өкүм дээрлик бир ай мурда жүзөгө ашырылганын шаардык соттун кызматкеринен укканын, кийин бул суук кабарга чыдабай, күйөөсү асынып өлүп алганын баяндайт.

Эл аралык Мунапыс уюму Өзбекстанда соттун өкүмү аткарылганы тууралуу маалыматты жана өлүм жазасына тартылгандардын сөөгүн алардын туугандарынан жашыруу – абактардагы уруп-сабоо, кыйноонун белгилерин жаап-жашыруу аракети болушу мүмкүн деп эсептейт. Өзбекстандын президенти И.Каримов жана тышкы иштер министри Садик Сафоевдин наамына жазылган кайрылууда акыркы жылдары 11 адамга карата чыгарылган эң катаал өкүм өлкө башчысы тарабынан өзгөртүлгөнү кубатталып, ички иштер органдары менен соттордун ишинин адилеттүүлүгү калк арасында чоң күмөн туудурган шарттарда өлүм жазасын колдонуудан таптакыр баш тартуу зарыл деп белгиленген.
  • 16x9 Image

    Венера Сагындык кызы

    Эркин Европа/Азаттык радиосунун Кыргыз кызматынын жетекчиси. 1995-жылдан тарта "Азаттыктын" Кыргызстандагы кабарчысы, IWPR уюмунда журналист болуп иштеген. Кыргызстан жана региондогу окуялар тууралуу макалалары кыргыз, орус жана англис тилдеринде жарыяланган. КМУУнун тарых факультетин, аспирантурасын аяктаган.

     

XS
SM
MD
LG