Линктер

logo-print
жекшемби, 04-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 14:41

ДҮЙНӨЛҮК СООДА БОРБОРУНУН ОРДУНДА КУРУЛА ТУРГАН ИМАРАТТАР АЙЛАНАСЫНДАГЫ ЧАТАК


Нарын АЙЫП, Прага 2001-жылдын 11-сентябрында террордук чабуулдан кыйраган Нью-Йорк шаарындагы Дүйнөлүк соода борборунун ордуна жаңы имарат куруу боюнча мелдешти - 2003-жылдын февралында архитектор Дэниел Либескинд утуп алган. Бирок анын долбоорун ишке ашырууда азыр маселелер чыгууда.

Нью-Йорктогу Дүйнөлүк соода уюмунун кош имараты - жапаниялык архитектор Минору Ямасакинин долбоору боюнча курулган жана алар кезегинде дүйнөдөгү эң бийик имараттар болгон, бирок кийин Малайзиянын борбору Куала-Лумпур шаарында андан бийик имарат курулган. Дүйнөлүк соода борборунун коммерциялык аянттары мурда "Порт Ауторити" аттуу фирманын менчигинде болчу жана 2001-жылдын жай айларында аны "Силвестайн" аттуу компания сатып алган. Ошол эле жылы "Силвестайн" атактуу Дэйвид Чайлдс деген архитекторго кайрылып, кош имаратты кайра куруу жөнүндө план түзүүнү суранган.

Бул план, мүмкүн, өзүнө коомчулуктун көңүлүн өтө деле тартпай ишке ашмак, бирок 11-сентябрда ал кош имаратты жанкечтилердин эки учагы сүзүп жок кылды жана андан кийин алардын ордуна жаңы имарат куруу боюнча эл аралык конкурс жарыяланды. Көптөгөн фирманын ичинен мелдешти - өзү Польшада туулган Дэниел Либескинд деген америкалык архитектор утуп алды.

Анын долбоору алгач 2002-жылдын күз айларында Венеция шаарында өткөн көргөзмөдө элге тартууланган жана кийин, 2003-жылдын 27-февралында Нью-Йорк шаарында Либескинд мелдештин жеңүүчүсү болуп расми түрдө жарыяланган. Долбоор боюнча, кыйраган соода борборунун ордуна бир нече имарат курулмак, алардын бирин мунара коштойт жана анын бийиктиги 1776 фут же 533 метр болмок жана ал Куала-Лумпурдагы имараттан бийик болуп, дүйнөдөгү биринчиликти кайрадан Нью-Йорк шаарына алып келмек. 1776 фут деген бийиктик - Америка Кошмо Штаттары эгемендүүлүкө 1776-жылы жеткени менен байланыштуу, ал эми мунаранын үстүнө орнотула турган ийне менен кошо имараттын бийиктиги эки миң футка жетмек.

Жеңүүчүнүн ысмы жарыяланган салтанаттуу жыйында Нью-Йорк шаарынын мэри Майкл Блумберг Либескинддин долбоорун мактаган: "Дүйнөлүк соода борбору турган жерди кайра курууда биз үч максат койгонбуз. Биринчиден, 2001-жылдын 11-сентябрында болгон окуяны түбөлүккө эсте калтыруу. Экинчиден, ал жерди кайрадан дүйнөлүк соода жана маданияттын борбору кылуу. Жана үчүнчүдөн, Ылдыйкы Манхэттендин көрүнүшүнө жаңы кубат кошуу. Дэниел Либескинддин долбоорун тандоо менен биз ал үч максатка тең жетип жатабыз".

Анткен менен долбоорду ишке ашыруу аракетин "Силвестайн" компаниясы май айында Либескинддин өзүнө эмес, кайрадан эле Дэйвид Чайлдс менен "Скидмор, Оуингс жана Меррил" аттуу фирмага тапшырган. Алар болсо Либескинддин долбоорун бир кыйла өзгөртүүгө аракеттенгендиктен, эки архитектор ортосунда улам жаңы араздашуулар чыгып жатат. Либескинд алардын кээ бир сунуштарын кабылдап, өзүнүн долбоорун бир кыйла өзгөртүүгө да барды, бирок акыркы сөздү такай Чайлдс айтууга аракеттенип жатат.

Эки атактуу архитектор ортосундагы араздашуу октябр айында гезит беттерине да чыгып кетти жана кээ бир маалыматтар боюнча, Либескинд өзгөрткөн долбоорду Чайлдс кайра өзгөртүп, бирок кандай чечим акыркы болгонун Либескиндге билдирбей койгон учурлар да болгон. Акыркы өзгөртүүлөргө ылайык, мунаранын бийиктиги 1776 эмес, 1500 гана фут болоору белгиленүүдө. Чайлдс жана анын инженерлеринин айтымында, Либескинддин бардык талаптары аткарылды, бирок автор өзү ыраазы эмес.
XS
SM
MD
LG