Линктер

жекшемби, 11-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 14:26

БАШКАРУУ АППАРАТЫНА БЮДЖЕТТИН ҮЧТӨН ЭКИСИ КЕТЕБИ?


Сапар Орозбаков, Бишкек Дүйшөмбү күнү Жогорку Кеңештин Мыйзам чыгаруу жыйыны 2004-жылдын бюджетин талкуулап жатканда депутат Ишенбай Кадырбеков башкаруу аппаратын кармап турууга 9 млрд. сом каражат кетээрин айтты. Каржы министрлиги болсо бул маалыматты төгүндөп жатат.

Депутат Ишенбай Кадырбеков 2004-жылдын бюджетин палата талкуулап жатканда өлкөнүн башкаруу аппаратын кармап турууга баардыгы болуп бюджеттен 9 млрд. сом кетет дегендей сөз айтты. Ал өзүнүн сөзүндө «аппарат» деген сөз колдонбойт. Бирок кептин маңызы ошону билдирет.

- Бюджеттин кирешеси 14 млрд. сом. Аткаруу бийлигине кете турган акча 8 млрд сом. Аткаруу бийлигине Жогорку Кеңешти, президентти, премьер-министрди, сотторду кошкондо 9 млрд. сом каражат кетет. Экономикалык маселерди чечкенге болгону 5 млрд. сом эле калат, - деди Ишенбай Кадырбеков бизге талкуудан кийин.

Анын айтымында бул 9 млрд. сомго жергиликтүү бийликти кармап турууга кеткен каражат кирбейт. Аны кошкондо аппаратка кеткен акча андан да көп болуп чыгат. Бирок так эсеп жүргүзүү мүмкүн болгондуктан болжол менен 9 млрд. сом десе болот. Бул 9 млрд. сом болсо бюджеттин үчтөн экисин түзөт. Башка сөз менен айтканда бюджеттин үчтөн экиси Каржы министрлиги белгилегендей социалдык маселелерди чечкенге эмес, чоңдордун алган айлыгына, минген машинесине кетет. Бирок муну Каржы министрлиги төгүндөйт.

- Бюджетте айтылгандай сумма каралган эмес. Анда республикалык бюджеттен каржылануучу баардык мамлекеттик уюмдарды камтыган башкаруу аппаратын кармоого жалпы сумманын 7% ашпаган акча каралган. Бул 1 млрд. сомдун тегерегиндеги акча, – деди Каржы министрлигинин бөлүм башчысы Самат Кылжыев биз Ишенбай Кадырбековдун сөзүнө түшүндүрмө берүүнү сурап кайрылганыбызда. Бирок депутат Ишенбай Кадырбековдун айтканында чындыктын үлүшү да бар экен. Муну кыйыр түрдө болсо да Самат Кылжыев минтип ырастайт:

- Социалдык секторго жана тышкы карыздарды төлөөгө кеткен акчаларды алып салып, калган чыгымдардын баарын кошсок, мамлекеттик бюджеттен 7 млрд. сомго жетпеген каражат каралат.

Айтылгандардан көрүнүп тургандай Ишенбай Кадырбеков башкаруу аппаратына аскер, ички иштер жана башка ушу өңдүү кызматтардын баарын кошот. Ал эми Каржы министрлиги болсо ага президенттин жана премьер-министрдин аппаратын, министрликтерди, комитеттерди, комиссияларды, сотту, Жогорку Кеңешти киргизип, башкаруу системасын «таза» эсептейт. Бирок бул 1 млрд. сом да Кыргызстан үчүн оордук кылары, аны кыскартуу керектиги эл арасында көп айтылат. Андай кыскартуу бизде өткөн жылы 10%, быйыл 15% жүргүзүлгөн. Бирок андан бюджеттен бөлүнчү акча азайган жок. Каржы министрлигинин кызматкерлеринин айтымында чиновниктердин саны кыскарганы менен, алардын айлыгы көбөйүп, жалпы чыгым төмөндөгөн эмес. Ал эми Ишенбай Кадырбеков болсо ал кыскартылган чиновниктер башка ат менен ошол эле жерде калып калып жатышкандыктарын белгилейт:

- Салыктын жаңы түрү пайда болду «атайын каражат» деген. Президент өзүнүн жарлыгы менен «аппаратты кыскарткыла» деген чечим кабыл алат. Министрликтер, комитеттер жана комиссиялар чын эле 20-25% кыскартылат. Бирок чиновниктер ошол эле жерде калып калышып, чарбалык эсепке өтүшөт. Ошол эле мамлекеттин ишин аткарышат. Бирок алар өз кызматына акча алышат.
XS
SM
MD
LG