Линктер

шаршемби, 7-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 04:10

ОПЕК МУНАЙ ӨНДҮРҮҮНҮ КӨБӨЙТӨТ


Мунай экспорттоочулардын ОПЕК уюму Бейруттагы кезексиз кеңешмесинде өндүрүштүн көлөмүн көбөйтүүнү макулдашышты. Соңку кездерде кара майдын эл аралык базардагы баасы бир топко кымбаттап кеткен эле. ОПЕКтин чечими бааны арзандатуу максатын көздөгөнү менен, анын таасирин азайтуучу жагдайлар да бар.

Дүйнөдө күнүнө 80 миллиондой баррель мунай керектелет. ОПЕК уюмуна кирген 11 өлкө дүйнөнүн мунай өндүрүшүнүн үчтөн бир бөлүгүн көзөмөлдөйт. Алар эми Бейруттагы жыйында макулдашылгандай, бир күндө өндүрүлүүчү мунайдын көлөмүн 23,5 миллион баррелден, 26 миллион баррелге чыгармакчы. Көбөйтүү эки этап менен ишке ашырылат.

Адегенде күндөлүк өндүрүштүн көлөмү 1-июлдан тартып 2 миллион, 1-августан тартып дагы 0,5 миллион баррелге жогорулайт. Мында негизги салымды, албетте, ОПЕКтин лидери катары эсептелген Сауд Аравия кошмокчу.

Дегеле, аналитиктер акыркы күндөрү мунай баасынын реккорддук чекке чыгып кетишинин бир себебин дал ушул Сауд Аравия менен байланыштырып жатышат. Өткөн аптада бул өлкөдө мунай тармагында иштеген чет элдиктер "ал-Каида" уюму менен алакасы бар деп шектелген согушкерлер тарабынан барымтага алынып, натыйжада 22 адам каза тапкандан кийин эл аралык базарда мунайдын бир баррелинин баасы 40 доллардан ашып кеткен эле. Маселен, ушул аптанын шейшембисинде Нью-Йорктогу биржада мунайдын бир баррелинин баасы 42 доллардан ашып, кайра шаршембиде 40 доллардан бир аз төмөндөгөн. Саудиядагы окуядан улам террорчулар Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүнүн мунай өнөр-жайына каршы кол салууларды даярдап жатат деген кооптонуулар пайда болду.

Дойче банктын Лондондогу бөлүмүнүн мунай боюнча аналитиги Адам Семински террор коркунучу мунай баасынын кымбаттоосун жараткан негизги жүйөө деп эсептейт:

- Сауд Аравия, Ирак боюнча, Венесуеланын, Нигериянын мунай өндүрүшүнө байланышкан кооптонуулар да, АКШдагы бензин проблемасы чийки мунайдын баасынын кыбатташына салым кошууда. Доллардын алсызданышы да ОПЕКтин баа жагынан катаалыраак болуусуна түрткү берүүдө. Демек, ушунун баары мунайдын бир баррелинин баасына 10-12 долларды кошуп жатат.

Экономисттердин айтымында, мунайдын кымбат баада туура бериши азыр жандануу жолунда бара жаткан глобалдык экономикага да коркунуч туудура алат.

Эми ОПЕК уюмунун мунай баасын арзандатуу максатында өндүрүштү көбөйтүүгө барып жатышы АКШ, Евробиримдик, Жапония өңдүү ири керектөөчүлөрдүн басымы астында жасалууда. Анткен менен адистердин эсебинде, ОПЕКтин жаңы чечиминин эл аралык базарда сатылуучу мунайдын көбөйтүлүшүнө таасири аз эле болчудай. Дойче банктын аналитиги Адам Семинскинин эсебинде, ОПЕКтин чарасынан соң келерки айда эл аралык базарга кошумча бир миллион баррелдей гана мунай түшөт жана ал кандайдыр бир деңгээлде баанын төмөндөшүнө жардам бериши ыктымал.

Себеби ОПЕКтин мүчөлөрү мунайды өзүлөрүнө бөлүнгөн квотадан ашыкча өндүрүүнү буга чейин эле башташкан. Алардын көпчүлүгү өз мүмкүнчүлүктөрүнүн чегинде иштеп жатат же ага жакындап калды. ОПЕКтин мүчөлөрүнүн ичинен бир гана Сауд Аравиянын мунай өндүрүшүндө пайдаланылбай жаткан мүмкүнчүлүктөр көбүрөөк. Бул өлкөдөгү барымта кризисинен соң мунайдын баасынын 5%га жогорулашы, эл аралык базар Саудиянын өндүрүшүнө кандай маани берээрин ачыктады.

Кандай болгон күндө да ОПЕКтин мунай баасына таасир көргөзүү мүмкүнчүлүгү эл аралык терроризм жараткан коркунуч фактору менен чектелиши мүмкүн. Анткени ОПЕК өзүнүн мунай обьектилерине "ал-Каида" эч коркунуч жок деген кепилдикте бере албайт.

Андыктан айрым аналитиктердин пикиринде, терроризм коркунучу азыр дүйнөнүн мунай базарындагы бийликтин балансын ОПЕКтен ага кирбеген Орусия сыяктуу мунай өндүрүүчүлөрдү көздөй жылдыра баштады.
  • 16x9 Image

    Улан Алымкул уулу Эшматов

    "Азаттыктын" Прагадагы кеңсесинин кызматкери, журналист, саясат жана экономика тармактары боюнча адис. Кыргыз улуттук университетинин журналистика факультетин аяктаган.

XS
SM
MD
LG