Линктер

жума, 9-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 21:56

КАЗАКСТАНДА ОППОЗИЦИОНЕР БОЛУШ ЖЕҢИЛ ЭМЕС


Азиза Турдуева, Прага Соңку жылдарда Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаевдин бийликтен кетишин талап кылган аткаминерлердин бири - Алматы шаарынын мурдагы акими, өзгөчө кырдаалдар боюнча агенттиктин мурдагы жетекчиси Заманбек Нуркадилов. Анын президент Назарбаевге каршы чыгышына эмне себеп болду, эмне үчүн ал саясий сахнада акыркы кезде көрүнбөй калды?

Нуркадилов ушул жылдын апрель айында Назарбаевдин президенттик ишмердүүлүгүн иликтеп чыгуу максаты менен “коомдук комиссия” түзгөн. Анын курамына “Казакстандын демократиялык тандоо” оппозициялык кыймылынын, Казакстандын коммунисттер партиясынын, Акежан Кажегелдиндин башчылыгындагы Республикалык эл партиясынын өкүлдөрү киришкен.

Нуркадилов “президентти кызматынан чегинтүү” үчүн бүт күч-аракетин жумшай тургандыгын жарыя кылган. Алматынын экс-мэри Назарбаевди Казакстандын табигый байлыктарын өз кызыкчылыгына пайдаланып жатат деп күнөөлөп, мамлекет башчысын элден кечирим сурап, бийликтен чегинүүсүн талап кылган:

- Мен президент өзүнүн катачылыктарын моюнга алып, уурдалган байлыктардын эки муунуна жетиштүүсүн алып калса да, калганын мамлекетке кайтарып беришин каалайм. Эгерде ал өзү менен кошо мамлекетти тоногондорду да төлөтүп, элден кечирим сурап «мына мени соттосоңор соттогула, бирок менин ачык жүзүм ушул» деп туруп берсе, анда эл да “Биринчи президент жөнүндөгү мыйзамдын” бар экендигин эске алып, «мейли» дейт эле. Деги бул эмне деген мыйзам? Президент уурдаса, элди талап-тоносо, өлтүрсө болот жана бул үчүн эч кандай жоопкерчиликке тартылбайт дегени эмне?!

Нуркадилов парламент депутаттарына Назарбаевге импичмент жарыялоону баштоо керек деген сунуш менен кайрылган. Ал ошондой эле, Алматы шаарындагы бир райондук сотко өлкө башчысын америкалык бизнесмен Жеймс Гиффен менен түзгөн тымызын “жемкордук” байланышы үчүн жоопко тартуу жөнүндөгү доо арызын да жолдогон.

Айтмакчы, Назарбаевдин мурдагы кеңешчиси Гиффен мырза казакстандык жогорку бийлик өкүлдөрүнө ири өлчөмдө пара берген деген доо менен учурда Нью-Йорк штатынын округдук сотунда сурак берүүдө. “Евразия” маалымат агенттиги сот жараянынын жүрүшү боюнча стенограммаларды толугу менен жарыялоодо. Бул маалымат агенттиги жазгандай, АКШнын прокуратурасы менен юстиция министрлиги Казакстандын элин тоноо жана Америкадагы корпорацияларды пара берүүгө мажбурлоо системасынын кандайча калыптанып, иштегенин, анын ичинде Гиффен тарабынан Назарбаевдин Швейцариядагы банк эсептерине миллиндогон долларлардын кантип которулганын карамакчы.

Соңку бир айда Заманбек Нуркадилов президентке жасаган чабуулдарын саал токтоткондой болду. Айрым саясатчылар Нуркадилов президенке каршы күрөшүн мындан ары улантат деген пикирлерин айтышат. Ал эми айрым серепчилер болсо Нуркадиловдун тынып калгандыгына өлкөнүн коопсуздук, тартип коргоо органдары тарабынан ага ырааттуу кысым көрсөтүлгөндүгү себеп болду дешет.

Убактылуу тыныгуудан кийин Нуркадилов кайрадан президентти кызматынан чегинтүүгө болгон аракеттерин улантат деген көз караштар да бар. Ал эми оппозициянын айрым өкүлдөрү башынан эле Нуркадиловго ишенбей, аны Назарбаевдин жанында жүргөн адам катары карап келишет.

Буга чейин Назарбаевге ачык каршы чыккан жогорку кызматчылардан Павлодар облусунун мурдагы губернатору Галымжан Жакыянов жана энергетика, өнөр жай жана соода боюнча экс-министр Мухтар Аблязов болгон. Бирок алар үчүн президентке жана мамлекеттик системага каршы чыгуу оңойго турган жок. Экөө тең куугунтукка учурап, камакка алынышты.

Ошондон улам жергиликтүү жана эл аралык укук коргоо уюмдары өлкөдө адам укуктарынын сакталышын жана саясий туткундарды бошотууну тынымсыз талап кыла башташты. Буга байланыштуу президент Назарбаевге эл аралык уюмдардан каттар да арбын түштү. Натыйжада Аблязов бошотулду, бирок Жакыянов дагы эле камакта.

Белгилей кетчү нерсе, Аблязов да, Жакыянов да Назарбаевдин жакын чөйрөсүнө кирген адамдардан эле. Кийинчерээк Мухтар Аблязов Назарбаевдин жана анын үй-бүлөсүнүн, кыздарынын, күйөө балдарынын өлкөгө миллиондогон доллар зыян келтирген тымызын иш-аракеттери жөнүндө жазып чыкты. Расмий Астана болсо албетте, жемкордук тууралуу өзүнө карата айтылган доолорду четке кагып келет.
XS
SM
MD
LG