Линктер

жума, 9-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 00:25

ЭМДИГИ ЖЫЛДЫН БЮДЖЕТИ КАНДАЙ БАГЫТТА БОЛОТ?


Эмдиги жылдын бюджетинде социалдык тармакка өзгөчө көңүл бурулары эмитен эле айтылууда. Каржы министрлигинин маалымат кызматы 2005-жылдын бюджет долбоору биртоп министрликтер менен макулдашылып, анда негизги көңүл социалдык камсыздоо жана социалдык коргоо маселесине бурулуп, Кыргызстандын эларалык финансы уюмдары алдындагы милдеттерин аткарууга багытталганын билдирди.

Эмдиги жылдын бюджетине жалпы жонунан социалдык жүк арбын артылып жатканы баса айтылганы менен анын негизги параметрлери азырынча так белгилене элек. Өлкөнүн негизги экономикалык мыйзам долбоору иштелип чыккан соң парламент талкуусунан өтүп, жыл аягына чейин кабыл алынат.

2004-жылдын жарым жылдык экономикалык көрсөткүчтөрү, өкмөттүн ырасташынча, мурдагы жылга салыштырмалуу кыйла дурус. Ички дүң продуктунун белгиленген көлөмү 34,5 миллиардга жакын сомду түздү, бул 9,2% өсүш камсыз болгонун туюндурат. Экономикалык өнүгүштүн алдагыдай арымы ириде «Кумтөр» алтын кенине байланыштуу.

Өткөн жылы табигый кырсыктын кесепетинен жакшы оңоло албаган алтын кен өндүрүшүнүн өсүш арымы 90% тегерегинде болсо, быйыл ал көрсөткүч 134% жетти. Өкмөттүн мактаныч катары белгилеп келаткан дагы бир көрсөткүчү – инфляция деңгээли. Жарым жылдыкта ал болгону 1% түздү.

Өкмөт башчы Николай Танаев Кыргызстандын жарым жылдагы экономикалык өсүштүн себеп-жөнүн момундайча түшүндүрөт:

- Жарым жылдык экономикалык өнүгүштүн жыйынтыктары көрсөткөндөй, биздин 80% өсүшкө жетишке толук мүмкүнчүлүгүбүз бар. Ал үчүн бизде экономикалык шарттар жетиштүү. Бизде саясий-социалдык туруктуулук сакталууда. Эларалык террорчулуктун коркунучу жоюлду. Мамлекеттик башкаруу менен мыйзамдуулук ыкчам өзгөрүлүүдө. Сырт инвесторлордун өлкөбүзгө кызыгуусу артууда. Атамекен товарлары өтүмдүү болуп баратат.

Анткен менен, өнөр жай өндүрүшүнүн өсүшү өткөн жылдагы көрсөткүчкө жете алган жок. Жалгыз «Кумтөрдү» кошпогондо ал 12% бираз гана ашты. 2003-жылы бул көрсөткүч 14% түзгөн. Энергетика секторунда да азырынча ыкчам өзгөрүү байкала элек. Тармактагы абалдын кандайлыгын 211 ишкананын токтоп турганы таасын көрсөтөт.

Быйылкы жылдын экономикалык көрсөткүчтөрү келерки жылдын бюджетин түзүүгө негиз болуп берет. 2004-жылдын бюджетине негиз болгон жагдайларды Каржы министри Болот Абилдаев мындайча түшүндүргөн.

- Бюджетти биз экономиканын базасынан кылдык да. Эмдиги жылы экономика 4,1% өсөт деп ойлоп жатабыз. Иш жүзүндө быйыл (2003-жылы – ред.) 11 айдын жыйынтыгында ал 11,6% өстү. Бирок эмдиги жылы Кумтөрдөн кен казып алуу бираз азаят. Себеп дегенде, кенчилер жердин төмөнкү катмарына, алтыны азыраак жерге кирип атышат. Мунун натыйжасында экспорт кыйла азайат. Ошон үчүн этият болжол кылып жатабыз.

Жыл аягына чейин экономикалык өсүштүн арымы азыркы басыгынан жазбаса 2004-жылга ички дүң продуктунун өсүшү белгиленген 4% ашарында кеп жок. Ал үчүн жыл аягына чейин Кумтөр алтын кени эмгек ыраатынан жанбашы керек.

Өкмөттүн ырасташынча, жарым жылда Кумтөрдө алтын казып алуу жакшы жүрдү. Жыл башынан бери ал 100% төмөн түшкөн жок. Кумтөр алтын кени жердин терең катмарына түшкөн сайын Кыргызстандын экономикалык өсүш арымы да кыйла жайлашы ыктымал. Өнөр жай өндүрүш ишканаларынын көбү иштебей, ишке жарамдуу калктын кыйласы жумушсуз же чет жерде иштеп жүргөн чакта экономикада ыкчам өсүштүн болушу арсар.

Өкмөт бул жагдайдан чыгыш үчүн четтен инвестицияны арбын тартуу, чет элдик ишкерлерге жагымдуу шарт түзүп берүү аракетин жасап келатат. Кыргызстанга болсо көбүнесе Кытай, Түркия, Индия, Казакстандан ишкерлер келишет.
XS
SM
MD
LG