Линктер

жума, 9-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 04:39

Чолпон Орозобекова , Бишкек Бу жолу Ганси атындагы аскердик базанын ашканасына кайрылабыз. Америкалык аскерлер үчүн былтыртан бери жергиликтүү ашпозчулар тамак жасашат. Алар дене- боюн тиешелүү даярдыкта алып жүрүшү үчүн көбүнчө жашылча- жемиш, тоок этине басым жасалат. Америкалык аскерлердин Кыргызстандагы турмушуна арналган түрмөктөн 2- макаланы сунуш кылабыз.

Америкалык базанын ичинде эки ашкана, бир чакан кафе жана “Питс плейс” деп аталган эс алуу жайы бар. Ашканаларда аскерлер үчүн үч маал ысык тамак жасалат. Ал эми “Грин- бич” кафесинде кофе ичип, музыка угуп сүйлөшүп отурганга шарт түзүлгөн. Алгач сөздү ушул “Грин бичтен” баштасак.

Кафенин кожоюну АКШнын атуулу. Өзү аскер адамы эмес, Американын дүйнөнүн булуң бурчундагы аскердик базаларында тамак- аш жактан тейлөө түйүндөрү менен атагы чыккан ишкер. “Грин бичте” англис тилинде эркин сүйлөгөн кыргызстандык кыздар иштешет.

Кафе күнү- түнү ачык. Тейлөөчүлөрдүн жетекчиси - Тахмина аттуу кыз. Анын айтымында, аскерлер бул жерден сөзсүз кофе ичишет. Алар бул кафеге курсак тойгузганы эмес, жөн гана эс алып отуруш үчүн келишерин айтып отурду. Тахминанын айтымында, аскерлер таттууну көп жешет экен:

- Алар таттууну жакшы көрүшөт. Шоколадды көп жешет. Анан сөзсүз кофе ичишет. Биздин ушундай “Грин бич” кафеси Ооганстанда, Кандагарда жана бир нече өлкөлөрдө бар. Жакында Иракта ачылган турат. Биздин кафе аскердик базалардын ичинде иштеп, аскерлерге колдоо көрсөтүп жатат.

Аскерлер үч маал ысык тамак ичишет. Базанын командачысы, полковник Брэдли Прэй мени аскерлердин ашканасынан даам сызууга чакырды. Аскерлерге окшош тамак сунушталбайт экен, тоок этинен жана уй этинен жасалган 2-3 түрлүү тамактан каалаганыңды салдырып аласың.
Апаппак кийинген орус кыздар тамак салып берип жатты. Ал эми ашкананын тамак бышырылчу жагында ашпозчу кыргыз жигиттер да жүрүштү. Бирок, тамак- аш жагын тейлеген америкалык ишкананын жетекчилигинин макулдугу жок болгондуктан ашпозчулар менен баарлашууга мүмкүнчүлүк болгон жок.

Мындан үч жыл мурда, база жаңы орногондо, америкалыктар алгач өздөрүнүн ашпозчулары менен келишкен. Жергиликтүү ашпозчуларды былтыртан баштап гана жалдай башташыптыр. Полковник Брэдли Прэйдин айтымында, башка бөлүмдөрдөн да базанын ашканасы Кыргызстан менен көп карым- катышта:

- Менин оюмча, ашканага жумушка алынгандардын көбү кыргызстандыктар. Контракт менен иштетип компания өзү америкалык. Биз жергиликтүү жашылча- жемиштерди жана айрым продуктыларды пайдаланып жатабыз, - деди полковник Прэй. Ал эми сержант Рэд болсо Бишкектеги кыргыз- француз биргелешкен наабайканадан нан алышарын, аны аскерлер тамшанып жеп жатышканын кошумчалады.

Ашканага киргенде эле дароо көзгө урунганы - жылтырактарга оролгон бир жолу гана колдонулуучу идиштер. Аскерлердин артынан эч ким идиш жууп отурбайт экен, убактылуу желим идиштер тамак ичилгенден кийин дароо таштанды челекке ыргытылат.

Аскерлердин менюсунда сөзсүз сууга бышырылган ар түркүн жашылча болушу эрежеге ылайык. Албетте, ширелер, жер- жемиштер... Аскерлер дене- боюн бир калыпта алып жүрүшү үчүн жеңил- желпи, бирок витаминдүү болуу жагы башкы талап экен:

- Куралдуу күчтөрдө кызмат өтөп жаткандан кийин биз физикалык жактан да тиешелүү даярдыкта болушубуз керек. Андыктан тамак- ашка анча майлуу эмес, мисалы, тооктун эти көбүрөк кошулат. Аскерлердин баары жашылча- жемиштерди көбүрөк жеп, дене- боюна кам көргөнгө аракет кылышат,- дейт базанын командачысы Брэдли Прэй.

Сержант Виктория Матондун айтымында, аскердик кызматтагы аялдар тамак жасаганды сагынышат. Бирок, алар жашаган чатырларда ага шарт жок. Виктория Кыргызстанда кызмат өтөп атканына беш ай болду. Анын айтымында, кыргыз улуттук тамак- аштарынын даамын татып көрүштү. Жергиликтүү ашпозчулар ишке алынгандан бери базада анда- санда лагман, плов жасалып турат.

Базада ичкилик боюнча өзүнчө эреже. Кубаттуулугу жети градустан жогору ичкиликтерге тыюу салынган. Бир аптада пиво иче турган эки күн болот. “Питс- плейс” деп аталган эс алуу жайында пиво иче турган күндөрү киши толтура. Ал жерде АКШнын аскердик телеканалы дайым көрсөтөт. “Питс плейсте” аскерлер биллиард ойноп, пиво ичип эс алышат.
XS
SM
MD
LG