Линктер

шаршемби, 7-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 20:21

ПАРИЖ КЛУБУ КЫРГЫЗСТАНДЫН ТЫШКЫ КАРЫЗЫН 10-МАРТТА КАРАЙТ


Сапар Орозбаков, Бишкек Өкмөт көптөн бери Париж клубу Кыргызстандын тышкы карызынын бир бөлүгүн кечет деп үмүт кылып жатат. Премьер-министр Николай Танаев жакында Париж клубунун бул маселеге байланыштуу отуруму 10-мартта болорун жарыя кылды.

Өкмөт башчы Николай Танаев 24-февралдагы журналисттер менен жолугушуусунда Париж клубу Кыргызстандын тышкы карызын 10 мартта карай тургандыгын билдирди:

-Биздин маселени карай турган Париж клубунун отуруму 10-мартка белгиленди. Анда биздин карыздын бир бөлүгүн Неаполь келишиминде белгиленген шартта кечүү маселеси каралат. Бул шарт биз үчүн жакшы шарт. Эгерде карызды кечип калышса, 450 млн долларды кечишет – деди Николай Танаев.

Премьер-министр Париж клубу кандай ойдо болуп жатканы тууралуу эч нерсе айткан жок. Бирок ал 22-февралда Эл аралык валюта корунун аткаруу комитетинин отуруму болуп, анда «Жакырчылыкты кыскартуу жана экономикалык өнүгүүгө өбөлгө түзүү» аттуу былтыр биздин өлкө аягына чыгарган программа жакшы аткарылды деп табылганын белгиледи. Ошондой эле ал алдыдагы 3 жылга жаңы программа бекитилгенин кошумчалады.

Өткөн жылдын октябрь айына карата таратылган маалымат боюнча Кыргызстандын тышкы карызы 2 млрд 343 млн долларды түзөт. Анын ичинде казынадан түздөн түз төлөп бере турган мамлекеттик карыз - 1 млрд 644 млн доллар. Мындай карыз дүйнөлүк практикада өтө оор карыз деп эсептелет.

Дүйнөлүк банк жылыга өлкөлөр алган карыздардын эсебин алып, аларды карыздын оордугуна жараша «эң көп карызы бар өлкөлөр», «орто көлөмдөгү карызы бар өлкөлөр» жана «карызы аз өлкөлөргө» бөлүштүрүп турат. Анын маалытаттарына ылайык, эң көп карызы бар өлкөлөрдүн тобуна КМШ өлкөлөрүнүн ичинен Кыргызстандан тышкары жалгыз Тажикстан кирет. Дүйнөлүк банк Өзбекстан менен Түркмөнстанды орто көлөмдөгү карызы бар өлкөлөрдүн катарына кошот. Калгандарынын баарын ал карызы аз өлкөлөр деп эсептейт.

Эл аралык валюта корунун адистеринин пикири боюнча, Кыргызстандын тышкы карызы анын мындан аркы экономикалык өнүгүүсүнө өтө чоң тоскоол болот:

-Экономикалык өнүгүүгө негизги тоскоолдук болуп тышкы карыздын көптүгү эсептелет. Бул бюджетти толтурууга байланыштуу баардык аракеттерди жасоону талап кылат - дейт Эл аралык валюта корунун кызматкери Тапио Саавалайнен.

Кыргызстан чет өлкөдөн алган карыздарын график боюнча өз убагында кайтарып бере албай келет. Бирок кредит берген өлкөлөр да буга чейин сөзсүз төлөп бергин деп, Кыргызстанды дефольт жарыялаганга мажбурлашкан эмес.

2002-жылы Париж клубу Кыргызстандын тышкы карызынын бир бөлүгүнүн төлөп берүү мөөнөтүн артка жылдырып, абал бир аз жеңилдей түшкөн. Бирок чет өлкөлүк эксперттердин пикиринде ал дагы эле коркунучтуу бойдон калууда. Алар Кыргызстандын экономикасы жылыга 5% менен өсүп турса дагы, Париж клубу кырыздын бир бөлүгүн кечмейин, Кыргызстан бул коркунучтуу абалдан өз алдынча чыга албайт деп эсептешет.

-Эгерде Париж клубу менен тышкы карыздын негизги суммасын кыскартуу тууралуу сүйлөшүү ишке ашса, Кыргызстандын тышкы карызы он жылдыктын акырында коркунучтуу болбой калат деп үмүт кылууга олуттуу негиз бар –
дейт Тапио Саавалайнен.

Акырында белгилей кетчү бир нерсе, өкмөт мүчөлөрү кечет деп 450 млн долларды атап жүрүшөт. Каржы министрлигин кызматкерлеринин айтымында, бул так эмес. Кыргызстандын өлкөлөрдөн жана ар кандай компаниялардан түздөн түз алган кредити 450 млн доллардан бир аз ашат.

Париж клубу ошол гана гана акчанын Неаполь келишими боюнча үчтөн экисин гана кече алат. Мындай болгондо Париж клубу кече турган акча 450 млн долларды эмес, 350 млн долларды түзөт.
XS
SM
MD
LG