Линктер

жума, 9-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 10:17

Өткөн жылы референдумда жаңы конституциянын кабыл алынышы менен Кыргызстанда кандай бийлик системасы түзүлдү. Ал системада бийлик бутактарынын тең салмактуулугу сакталдыбы?

Жаңы Конституцияга ылайык Кыргызстанда президенттик-парламенттик бийлик системасы түзүлгөнү айтылып келет. Бирок оппозиция өкүлдөрү жаңы Конституцияда президенттин бийлиги ченемсиз күчөтүлүп, муну менен бийлик бутактарынын тең салмактуулугу бузулганын билдиришүүдө. Буга байланыштуу алар жаңы конституциялык реформа, Шайлоо Кодексин өзгөртүү маселесин көтөрүшүүдө.

Жогорку Кеңештин мурунку төрагасы, белгилүү саясатчы Абдыганы Эркебаевдин пикиринде, Кыргызстанда азыркы кезде бийлик бутактарынын балансы бузулуп, өлкө 1996-жылдагы Конституцияга кайтып келип олтурат:

-Менимче, бул жаңы редакция 1996-жылкы Конституциянын редакциясына кайра жакындагандай болду. Себеби, президенттин ыйгарым-укуктары ошондогудай абдан көбөйтүлдү. Партиялык тизме менен парламентик шайлоо, жеңген партияга өкмөттү түзүүгө мүмкүнчүлүк берүү алга кадам. Бирок аны ишке ашыруудагы бийликтин аракеттери ойго салат. Принцибинде, идея боюнча парламенттик шайлоодо жеңишке жетишкен партиянын лидери өкмөт башчы болууга тийиш. Бүт дүйнөдө ушундай. Ал эми жаңы шайланган биздин өкмөт башчы саясий лидер да эмес, ал жөн гана президенттин эркин аткаруучу экинчи Танаев.

Бийликтин бир адамдын колуна чогулушу түбү жакшылыкка алып келбейт дейт Эркебаев:

- Бул түздөн-түз эле экономикалык жана саясий эркиндиктердин, адам укуктарынын чектелишине алып келет.Качан да болсо бийликтин бир жерге топтолушу жакшылыкка алып келбейт. Бул кайрадан эле нааразычылыктарга, кайрадан эле толкундоолорго, кайрадан эле революцияга алып барат.

Белгилүү саясат таануучу Валентин Богатырев азыркы кырдаалды демократия телчигип жаткан мезгилге мүнөздүү көрүнүш катары баалап, ошого жараша кемчиликтер бар экенин белгиледи. Ошол эле мезгилде оппозицияда парламенттик шайлоодо жеңишке жетишүүгө, андан кийин өкмөттү түзүүгө мүмкүнчүлүк бар экенин айтып, буларга токтолду:

-Мына карап көрүңүз, АКШнын Конгрессинде демократтар көпчүлүктү түзүп, ошол эле кезде демократ президент болсо-анда кандай система болот? Бул кадимки нормалдуу система да. Бардык өлкөлөрдө дал ушундай жол менен система натыйжалуу иштейт. Биздин бийлик системасында азыр бир багытты көздөгөн президент менен парламент пайда болду. Аны балансташкан система айтуу кыйын. Бирок бизде азыр ушундай система түзүлүп турат.

Сот бийлигигинин көз карандысыздык маселесине токтолгон Богатырев, жергиликтүү соттор буга чейин парламенттен көз каранды болсо, эми президенттен көз каранды. Чындыгында соттор мурда кандай болсо ошондой эле абалда калууда. «Мурда алар 75 адамдын көзүн караса, эми бир адамды карап калышты»,- деп белгиледи Богатырев.
  • 16x9 Image

    Айданбек Акмат уулу

    "Азаттыктын" Бишкектеги бюросунун кызматкери, журналист. Саясат, экономика темалары боюнча адис. Кыргыз Улуттук университетин аяктаган.

XS
SM
MD
LG