Линктер

жекшемби, 11-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 20:01

БАТЫШТЫН AGIP КОРПОРАЦИЯСЫ КАЗАКСТАНДЫН ШАРТЫНА КӨНДҮ


Амирбек Усманов, Прага “Казмунайгаз” корпорациясы менен эларалык AGIP корпорациясы ортосундагы эрөөлдө казак тарап жеңди. Дүйшөмбү күнү жетишилген келишимге ылайык, казакстандык компаниянын Кашаган долбоорундагы үлүшү эки эседен ашуун көбөйтүлдү. Ошондой эле AGIP Кашаган кенин “Казмунайгазга” кеминде 2,5 миллиард доллар компенсация төлөп берет. Жаңы келишим, четэлдик инвесторлорго Казак өкмөтүндө каалаган учурда аларды кысмакка алчу куралы бар экенин көрсөттү.

Мамлекеттик “Казмунайгаз” корпорациясы менен Италиянын Eni компаниясы башындагы AGIP консорциуму ортосунда кол коюлган жаңы келишим казак тарап үчүн өтө пайдалуу. Биринчиден, жаңы келишим “Казмунайгаздын” Кашаган мунай долбоорундагы үлүшүн эки эсеге көбөйттү жана анын долбоордогу үлүшү дээрлик 17 процентке тете болуп калды. Бул, албетте, батыштык консорциумдун мүчөлөрү алчу кирешени бир кыйла азайтат. AGIP консорциумуна Франциянын Total, Кошмо Штаттардын ExxonMobil, Нидерландиянын Shell жана Италиянын Eni компаниялары кирип, алардын ар бири ири долбоордо 18, 52 процент акцияга ээ болчу. Экинчиден, AGIP мунай өндүрүүнү эки жылга кечиктиргени үчүн казак тарапка 2, 5 миллиард доллардан –4, 5 миллиард долларга чейин айып пул төлөйт. Келишим боюнча, AGIP мунайды 2008- жылы өндүрө баштамаш керек болчу.

Булардан тышкары америкалык Conoco Phillips, япониялык Inpex ар бири долбоордо 9, 26 проценттик үлүшкө ээ эле.

Жаңы келишим “Казмунайгазды Кашаган мунай кениндеги ири оюнчуга айлантты. Муну алматылык белгилүү серепчи Досым Сатпаев Казак өкмөтүнүн чоң ийгилиги деп баалайт:

- “Казмунайгаздын” үлүшүн көбөйтүүгө консорциумдун бардык мүчөлөрүнүн макул болгону, ошондой эле, алардын компенсация төлөп берүүгө ынануусу Казак өкмөтү өз максатына жеткенин күбөлөйт. Ушинтип, Казак өкмөтү мамлекеттик “Казмунайгаздын” чоң жана кирешелүү долбоордогу ордун бекемдеп алды.

Казак өкмөтү инвестициялык майдандагы оюндун эрежесин өзгөртүү боюнча да алдына койгон максатына жетти. Себеби, AGIP менен мурда түзүлгөн келишимди өзгөрткөнгө катар Казак Республикасынын инвестиция жөнүндөгү мыйзамына да өзгөртүүлөр киргизилди. Натыйжада, Сатпаевдин айтымында, чет элдик бардык инвесторлордугун ишмердүүлүгүн көзөмөлдөө күчөтүлдү:

- Бул эки жак үчүн өтө катаал сабак болду. Эми, чет элдик инвесторлор Казак өкмөтүнүн колунда күчтүү буроо бар экенине көздөрү жетти. Мындан ары инвесторлор Казак өкмөтүнүн талабын кылдат укчу болушат.

Каспийдин түндүк ныптасындагы Кашаган кени, “Financial Times” гезитинин жазышынча, 1960- жылдан кийин табылган мунай кендеринин эң ириси. Анын кору 9 миллиард баррелге барабар деп саналат. Долбоор толук ишке кирсе күнүнө 1 миллион баррель мунай өндүрүлмөкчү.
XS
SM
MD
LG