Линктер

logo-print
дүйшөмбү, 05-декабрь, 2016 Бишкек убактысы 14:36

Британиянын Өзбекстандагы мурдагы элчисинин кийинки жары өз башынан өткөргөн окуяларды Лондон сахнасына алып чыкты. Надира Алиеванын автордук спектаклинде анын маң заттарына берилген атасы, ажынын зордуктоосу, Ташкендин түнкү клубунда стриптиз бийин бийлеген кези, элчи Крейг Мюррейге жолукканы жана кийин Лондонго көчүп келгени чагылдырылат. «Азаттыкка» берген маегинде Алиева бул спектакл менен өзү тууралуу түшүнүктү өзгөрткүсү келгендигин бышыктады.

Надира Алиева Өзбекстандын Жизак шаарында, артисттердин үй-бүлөсүндө туулган.

Быйыл 8-январда Лондондун Аркола театрында башталган жалгыз өзү ойногон спектаклде 26 жаштагы Надира көбү Өзбекстан өз алдынчалык алган мезгилге туура келген жашоосун баяндайт:

-Бул менин өзүм тууралуу спектакль, Англияга кантип келгеним, элчи менен жашоом, экөөбүз кандай кыйынчылыктарга туш келгенибиз, башыбыздан өткөргөндөрүбүз. Жалпысынан кыйынчылыктарды кантип жеңүү тууралуу сөз болот.

Лондондо жашаган өзбек журналисти Шаxида Юсуптун айтымында:

-Спектаклдын мазмуну өтө күчтүү, себеби ал Өзбекстандагы диктатураны, диктатуранын шартында жашаган карапайым үйбүлөнүн турмушун көрсөтөт. Өзбекстанда Надирага окшогон миңдеген кыздар бар. Надира дагы бактылуу экен, ал Крейг Мюррейге жолугуп калды. Болбосо канча кыздар Дубайда, ал эле эмес, Ошто, Бишкекте денесин сатып жүрүшөт. Ушул көз караштан алганда бул оюн көптөгөн өзбек аялдары баштарынан өткөргөн оорчулуктарды көрсөтөт.

Надира кичине кезинен ата-энесинин сахнада койгон ойнун көрүп, актриса болсом деп самачу экен. Бирок көз карандысыздыктан кийин, ата-энеси ишсиз калып, атасы ичкиликке, баңгиликке берилип кетет. Ал Надираны өзбек-ооган чек арасына жиберип, ошол жактан маң заттарын алдырып турган. “Азаттык” менен маегинде Надира үйдөгүлөр ачка калганын, ал өз жанын кыя турган болгондо агасы токтотуп калганын эскерди. Ошондон кийин ал энеси каалагандай, Ташкендеги Дүйнөлүк тилдер унивеститетинде окуп, мугалим болуп чыгат. Бирок мугалимдин акчасы өтө аз болгондуктан, бирөөлөрдүн үй-оокатын кылып жүрөт.

Кийин бир фирмада секретар болуп иштейт. Ал фирманын башчысы Аллага табынган ажы экен. Ал Надираны зордуктап коет, ошондон кийин ал ишинен кетүүгө мажбур болот. Сөзүн англис тилинде уланткан Надира ал үчүн бул зордуктоо турмушундагы өзөчө оор көз ирмем болуп калганын мындайча билдирди:

-Мен өзүмдү жоготуп койдум, канча ыйладым. Башка бирөө болсочу, ал ажыга барып келген ажы болчу. Эгер ажы эмес, башка бирөө болгондо, балким бул окуяны унутуп калат белем. Бирок, мен муну эч качан унута албайм.

Надира өз турмушунда дагы бир зордуктоого, тартип коргоочунун зордуктоосуна дуушар болгон.

Мындан көп өтпөй Надира Ташкендеги түнкү клубга түркүк бийчиси болуп орношту. Мында ал 300 доллардан айлык алчу, бул акча анын бүт үй-бүлөсүн багууга жетчү. Ал кезде Британиянын Өзбекстандагы элчиси болуп иштеп турган Крейг Мюррей менен Надира ошол клубдан таанышкан. Мюррей өзбек бийликтеринин укук бузууларын аесуз сындаганы менен кеңири таанымал болгон. Ал Батыш өкмөттөрүн да расмий Ташкен менен кызматташканын айыптачу. Мюррейдин "Самарканддагы киши өлтүрүү" деген автобиографиялык китеби ал Британияга кайтып келгенден кийин жарык көрдү.

Мюррей элчилик кызматынан бошоп калгандан кийин, 20 жыл мурда үйлөнгөн аялын таштап, ал кезде жаңы 20дан ашкан Алиева менен Лондонго кеткен. Надира Мюррей менен түнкү клубдардагы бийчинин турмушунан кутулуш үчүн мамиле түзгөнүн жашырган жок. Ошол эле мезгилде ал "Мюррейдин саясий ишмердүүлүгү тууралуу убагында билген болсом аны менен эч качан мамиле түзбөйт болчумун" деп ырастады.

Экөө Лондонго келгенден кийин жашоолору жеңил болгон жок. Мюррей ишсиз калды, Надиранын спектакл коюу идеясынын мына ушундай материалдык жагы да бар:

-Өзбекстанда жашоо кыйын эле, бирок үйбүлөм жанымда болчу. Азыр жашоом жакшы, бирок үйбүлөм алыста. Былтыр апам келип кетти. Аны кайра чакырганга акчабыз жок. Эгер бул спектакл менен акса тапсам, аны кайра чакырам. Акчанын тартыштыгынан ага-инилеримди да чакыра албайм. Бирок бара-бара баары жакшы болот.

Надира Алиеванын 60 орундук Аркола театрындагы оюнунда анын Ташкендеги түнкү клубдарда чет элдик эркектерден мазохизм жана спэнкинг өндөнгөн көңүл ачуунун чектен чыккан айрым ыкмаларын үйрөнгөнү тууралуу да айтылат. "Сценарист жана прдюссерлер ушуларды кошсок, театр көрүүчүлөрүнө кызыктуу болот" деп айтышканын Надира мойнуна алды. Спектаклде ал түнкү барларда бийленген киндик бийин да аткарат.

Спектакл келерки айда Лондондогу коммерциялашкан Уест Енд театрларынын биринде да коюлат деп күтүлүүдө. Надиранын айтымында, Мюррейдин "Самарканддагы киши өлтүрүү" китеби боюнча Голивуд кино тартып, анда Анжелина Жоли ойношу мүмкүн деген сөздөр болуп жаткандыгын билдирди.

Надиранын сахнадагы чыгармачылыгы Англияда ар кандай кабыл алынууда. "Стейж" же "Сахна" деп аталган интернет сайты "анын сахнадагы аткаруучулугу адамды өзүнө имере тарткан жылуулугу менен айырмаланат" деп жазды. Бирок Дейли Мейл гезити "Бул өгөй энесинен запкы таркан Айдагы кыздын эмес, абийирден алыс кеткен кылыктанган аялдын" таржымалы деп жазды.

Надира өз башына түшкөндү эч кимге каалабайм дейт. Ошол эле мезгилде ал өз турмушуна канааттанаарын мындайча кошумчалады:

-Мен өзүмө сыймыктанам, анткени кыйынчылыктарга багынган жокмун. Мен дайым кудайга ишенем. Азырынча, менин тилеген тилегим акырындап болсо да, ар дайым орундалып келатат.
XS
SM
MD
LG