Студенттер – күжүрмөн күч!

Өткөн жылы Кыргызстандын бажы кызматы 14 миллиард сомдон ашуун чогултушу керек болчу. Ошончо акча чогултулду, бирок ал мурдагы жылкыга караганда 4,5 миллиардга аз. Анын себебин өкмөт экономикалык кризиске, сырттан товар ташып келүү азайышына байланыштырат.

Дүйнө өлкөлөрү Ооганстандагы саясий кырдаалды турукташтыруу үчүн 140 млн. доллар бөлө турган болду. Буга байланыштуу Транзиттик борбор орун алган Кыргызстандын ишкерлери ооган элин азык-түлүк менен камсыз кылууга чоң салым кошо алат, деген пикирлер айтыла баштады.

Лондондо Ооганстан боюнча эл аралык жыйын аяктады. 70 чакты мамлекет өкүлдөрү катышкан жыйын соңунда айтылгандай, талиптерди жай турмушка тартуу үчүн кор түзүлөт.

Ооганстанды кайра курууга НАТОнун атайын командасы кандай салым кошту? Алар мындан ары кандай иштөөгө тийиш?

Мындан ары жумушсуздар паспорттогу каттоосуна карап эмес, акыркы убакта жашаган жерине карап жумушка орношо алышат. Мындан сырткары жумушсуз макамына ээ болуп, жөлөк пул алгандар жоюлат. Бул учурда каралып жаткан “Жумуштуулук жөнүндө” мыйзам долбооруна киргизилген. Ал эми ушул убакта жумушсуз жүргөн жарандар мамлекет аларга дегеле кам көргөн эместигин айтышууда.

Франциянын президенти Николя Саркози капитализмди терең өзгөрүүгө чакырып, банк секторунун “ашыкча чоң кирешесине мындан ары да чыдап болбойт” деди.

Уюлдук байланыш компаниялары 1-февралдан тарта ар бир чалуунун баасын 60 тыйынга кымбаттатмакчы. Монополияга каршы саясат агенттиги буга байланыштуу азырынча эч нерсе айтпасын билдирүүдө.

Бүгүн Швейцариянын Давос курортунда Дүйнөлүк экономикалык форум ачылат. 40-чы жолу өтүп жаткан жыйындагы башкы тема: 1930-жылдардагы Улуу депрессиядан берки эң катаал экономикалык кризиске байланыштуу глобалдык финансы системасын реформалоо.

1-февралдан тарта Кыргызстандагы бардык уюлдук операторлор байланыштын баасын 60 тыйынга кымбаттатышат. Социал-демократтар фракциясы муну Мамлекеттик байланыш агенттигинин колу менен жасалган элге каршы саясат катары баалады.

Өткөн жылы бюджеттин киреше бөлүгүнө 44 миллиард ашуун сом түшкөн. Ал эми чыгаша бөлүгү 63 миллиард сомду түзгөн. Бир жыл мурда бюджеттин чыгаша бөлүгү мындан 21 миллиард сомго аз болчу. Быйылкы жылдын бюджет таңкыстыгы 5 миллиард ашуун сомду түзөт.

26-январда Коомдук палата, башкача айтканда Ордо кеңештин расмий ишке киришкенине 1 жыл толду. Өткөн жылы, 26-январда Коомдук палатанын 45 кишиден турган курамы түзүлгөн болчу.

Өткөн жылы чет өлкөгө иштөөгө кеткендердин саны мурдагы жылдардан көбөйгөн жок. Анткен менен чет жерде жарандык алып, туруктуу жашоого өтүп жаткандардын катары арбууда.

Эфиопия аба жолдор компаниясынын учагы Бейрут аба майданынан Аддис-Абебага учуп чыккандан кийин Жер Ортолук деңизине кулап түштү.

22-январда Жогорку Кеңеш Ысык-Көл районундагы Казакстан ээлигиндеги эс алуу жайларынын жерин ижарага берүү жөнүндөгү эки өкмөт ортосундагы келишимди жактырды.

Эки жылдан бери Кыргызстанды тооруган энергетикалык кризистен кантип чыгуунун жолдору 21-январдагы энергетика жана өнөр жай министрлигинин жылдык жыйынында талкууланды.

Дүйнөлүк каржы каатчылыгы өнүгүп келаткан мамлекеттердеги миллиондогон балдардын билим алуусуна чоң залакасын тийгизип, алды менен андай өлкөлөрдүн экономикалык кубатын азайтып, жакырчылыктын көбөйүшүнө, калктын саламаттыгынын начарлашына кедергесин тийгизүүдө.

Кытай былтыр экономикасы 8,7 % өскөнүн билдирди. Муну менен ал экономикасынын көлөмү боюнча Жапонияны да артта калтырып, дүйнөдө АКШдан кийинки экинчи ири экономикага айланууга жакындап калды.

Экономикасы тездик менен өсүп келаткан Кытайдын таасири Борбор Азияда барган сайын арта баштады. Адистердин божомолунда, жакынкы келечекте чөлкөмдөгү башкы оюнчу Орусия же АКШ башындагы батыш өлкөлөрү эмес, так ушул Кытай болчудай түрү бар.

20-январда орус өкмөт төрагасынын 1-орунбасары Игорь Шувалов жетектеген делегация Кыргызстанга келип, мамлекет, өкмөт башчылары менен жолугушту. Буга чейин орус өкмөтүнүн өкүлдөрү Ашкабат менен Ташкенде болушкан.

Гаитидеги жер титирөөнүн оор кесепеттери табигый кырсык көп тооруган кыргызстандыктарды да бушайман ойго салууда.

Шейшемби күнкү 7 баллдык жер тербетүүдөн катуу жабыркаган Гаитиге тыш өлкөлөрдөн чукул жардам келүүдө. Зилзаладан кеминде 100 миң адам набыт болгону айтылууда. БУУ дүйнө өлкөлөрүн Гаитиге көмөктөшүү үчүн жарым миллиарддан ашуун доллар каражат чогултууга чакырды.

Норвегиянын Тронхем шаарында 6 жылдан бери жашап келаткан кыргызстандык Назгүл Аманова-Снеквик (Nazgul Amanova-Snekvik) Норвегия менен Кыргызстандын окшоштук жана айырмачылыктары тууралу ой бөлүштү.

Грекия евромейкиндиктеги экономикалык туруктуулукка тескери таасир этүүдө. Анткени өкмөт карызы ички дүң продукциянын 12,5 процентине барабар.

Ыраатуу экономикалык өсүш жана бейпил турмуш коомдо өзүнө ток орто катмарды жаратары тарыхтан маалым.

Президенттин кенже уулу, өлкөнүн Өнүктүрүү, инвестиция жана инновациялар боюнча борбордук агенттигинин жетекчиси Максим Бакиев Бээжинге иш сапары менен барып келди. Ал коңшу Кытайдан ири инвестиция тартуу аракетин көрүүдө.

Кумтөр кени боюнча келишимге Николай Танаев мас болуп кол койгон. А Акаев ал үчүн канадалыктардан пара алганбы? Азыркы бийлик болсо кенге көзөмөл жасоону украиналык ишкерге тапшырды. Кызыкдар али алдыда...

Молдовадан кээ бир ырасмий эсептөөлөр боюнча акыркы 19 жылда аткезчилер тыш өлкөлөргө 200 миңден 400 миңге чейин адам алып чыгып саткан.

Өзбекстандан сатып алынчу газ баасы канча болору өткөн жылдын аягынан келаткан табышмактуу сыр болчу. Жаңы жылга удаа европалык мунай, газ биржасында коюлган баанын негизинде газ боюнча жаңы келишим түзүлөрү гана кабарланып келген.

Өнүктүрүү, инвестициялар жана инновациялар боюнча борбордук агенттиктин жетекчиси Маским Бакиев жетектеген делегация Кытайда энергетика, темир жол маселелери боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө.

Жаңы жылдан тарта Кыргызстанда бир катар гезиттердин баасы кымбаттады. Электр кубатына көтөрүлгөн тарифтер өз кезегинде типография акысын, анын натыйжасында гезиттердин сатык баасын жогорулатты. Гезиттердин баасы кымбаттаганына биринчи кезекте пенсионерлердин жана мугалим сыяктуу эмгек акысы аз, бюджеттен каржыланган кызматкерлердин ичи кайышууда.

Өлкөдөгү энергетикалык кырдаал, баалардын көтөрүлүшүнө байланыштуу суроолорго мурдагы өкмөт башчы Феликс Куловдун экономика жана энергетикалык маселелер боюнча кеңешчиси, азыр көз карандысыз талдоочу Жаныбек Оморов жооп берди.

Украинадагы “саргылтым ыңкылаптан” кийин Виктор Ющенко өлкөнүн президенттигине келгенден бери беш жылдан ашуун убакыт өттү. Быйыл 17-январда өтө турган президенттик шайлоого ал дагы бир ирет ат салышат. Бирок беш жыл мурдагыдан айырмаланып, бул ирет Ющенко элдин колдоосуна ээ болбой калышы айкын болуп турат.

Улуттар Уюмунун кызматтан кетип жаткан Ооганстандагы элчиси Кай Эйде шаршемби күнү БУУнун Коопсуздук Кеңешинде акыркы ирет сүйлөдү.

Жаңы жылдын башталышы менен Ошто отун-сууга тарифтерди көтөрүүгө мораторий киргизүү өтүнүчү менен президентке кайрылуу жолдошту. Нарында болсо электр кубатына баанын жогорулашына каршы кол топтоо башталды.

Иран жана Түркмөнстан президенттери эки өлкөнү бириктирген жаңы газ куурун ачышты. Толук ишке киргенде узундугу 182 чакырымдык куур түркмөн газын азыркыдан эки эсе көбүрөөк көлөмдө Иранга ташый баштайт.

Дүйнөлүк маалымат желесиндеги Гугл (Google) издөө системасы "Нексус Бир" (Nexus One) деген аталыштагы жаңы уюулдук (чөнтөк) телефонун чыгарды.

Эл аралык кризистик топ Борбор Азия өлкөлөрүн эмгек базарын тез арада реформалоого чакырууда. Аталган уюм жакында жылдык баяндамасын жарыялап, анда дүйнөлүк кризистин айынан ишсиз калып, мекенине кайткан мигранттардын саны өскөнүн белгиледи.

Кыргызстандын мурдагы вице-премьер-министри Эсенгул Өмүралиев ГЭСтерди, жогорку чыңалуудагы линияларды кошуп, бирдиктүү энергетикалык ишкана түзүү демилгесин көтөрүп келе жатат.

Жаңы жылдан тарта электр, жылуулук акысы кымбаттады. Өзбекстандын көзүн караган газ акысы канча болору азырынча дайынсыз. Баалардын көтөрүлүшү тармакта кыйла жылдардан бери чогулган проблемаларды чечүүгө өбөлгө түзө алабы?

Бүгүн Марыда Түркмөнстан менен Иран ортосунда экинчи газ кууру ишке берилет. Анын узундугу 180 чакырым. Жаңы куур аркылуу түркмөндөр коңшулаш ирандыктарга "көгүлтүр отун" жөнөтүүнүн көлөмүн көбөйткөнгө ниет кылууда.

2009-жылы жаңы кызматка дайындалып, зоболосу арткандар көп болду. Алардын арасынан президент Курманбек Бакиевдин кичүү уулу Максим Бакиевдин триумфалдуу түрдө “ак үйгө” келишин баса айтса болот. “Азаттыктын” респонденттери дал ушул фигураны баса белгилешүүдө.

Кыргызстандагы ири алтын кендердин ичинен Кумтөр гана туруктуу иштеп жатат. Кумтөр кенине кыргыз тараптан көзөмөл жүргүзгөн “Кыргызалтын” өкмөттүн колунан Максим Бакиев башында турган Борбордук агенттике жыл соңунда өткөрүлүп алынды. Ал эми Жер-Үй, Талдык-Булак жана башка кендердин абалы кандай?

Жаңы жылдан тарта электр кубатынын акысы эки эсе, жылуулук менен ысык суунун баасы беш эсеге кымбаттаганы белгилүү. Тарифтердин кымбатташы азык-түлүктүн, кызмат көрсөтүүлөрдүн да баасын асмандатат деген ой коомчулукту бушайман кылып турган чак. ”Шоро” компаниясынын президенти Табылды Эгембердиевдин айтымында, товарларга баанын кымбатташы биринчи иретте суроо-талапка жараша болот.

Жаңырып кирип келген жаңы жылда баалар көтөрүлөт деген божомолдор кыргыз өкмөтү энергетика акысын кымбаттаткан учурда эле айтыла баштаган. Расмий бийлик жаңы жылда инфляция 10% болот деп бекемдөөдө.

Монополияга каршы агенттик жыл жаңырышы менен кошо азык-түлүктөрдөн нан, ичүүчү суу, курулуш материалдардан цемент, шыйпыр кымбатташы, тейлөө тармактарында да баа өсөөрү күтүлүп жатканын кабарлады.

“Орусия Беларус менен мунайга бажы төлөмү боюнча мунаса таппай, мунай бербей коюптур” деген кабардан кийин, быйыл да орус мунайы Европага жетпей калабы деп кыжаалат болгондор көбөйдү. Азырынча эки тарап тең мунай Беларуска жакшы эле жиберилип жатканын айтышууда.

“ Камбар-Ата – 2” ГЭСинин жанындагы тоо өткөн жылдын 22-декабрында жардырылган. 40 метр бийиктиктеги жаңы суу тосмону бекемдөө, калыбына түшүрүү иштери жүрүп жатат.

Электр кубатынын кымбатташы тууралуу Талас областында бийлик өкүлдөрү элге жеткиликтүү түшүндүрмө бере алышкан жок. Ошондуктан эл арасында бул тууралуу суроолор күндөн-күнгө көбөйүүдө.

Экономика илимдеринин доктору, профессор Жумакадыр Акенеев менен өтүп бараткан жылдагы экономикалык өнүгүү, өзгөрүүлөр тууралуу “Азаттыктын” суроолоруна жооп берди. Профессор өкмөттүн тарифтерди көтөрүү чечимин туура эмес чечим катары баалап, ал элге терс таасир тийгизет деген ойдо.