ОРДОЛУУ ОШТОГУ ЭГЕМЕНДҮҮЛҮКТҮН САЛТАНАТЫ

Бул жолу “Азаттыктын” “Эл үнү” уктуруусуна жакында эле Бишкек шаарынын чет жакасына кулап түшкөн “Боинг-737” учагынын курмандыктарын эскергендер, алардын жакындарына көңүл айткандар, милиция кызматкерлеринин көчөдөгү адамдарды кармап, ыксыз эле документ талап кылууларын сындагандар, кыштын катаал болорун ойлоп камтама болгондор кайрылышты.

Грузиядагы орус-грузин аскерлердин кагылышуулары аяктаганы менен Түштүк Осетия жана ага жакын кыштактарда жашаган элет тургундары үчүн балаанын бардыгы жаңыдан эле башталып жаткан шекилдүү. Бириккен Улуттар Уюмунун Качкындар агенттиги жума күнү (29-августта) тараткан маалыматка ылайык, Грузиянын ичкерик аймагында жана анын жикчил аймагы болгон Түштүк Осетиянын административдик чек арасынын жанында жашагандар куралчан осетин топторунун кол салуусунан улам өздөрү жашаган шаар-кыштактардан качууга мажбур болууда. Мындай шаарлардын бири – Ахалгори. Бул шаарда бир нече ондогон жылдар бою осетиндер менен грузиндер ынтымакта жашап келген. Жакында болгон орус-грузин согушу жана анын карапайым кишилерге тийген кесепеттери тууралуу Ахалгори шаар тургундары Эркин Европа/Азаттык үналгысынын грузин кызматынын кабарчысына өз пикирлерин айтышкан.

29-август күнү Кыргызстандын президенти Курманбек Бакиев Талас облусундагы жаңы курулуп бүткөн жайлар, айыл жергесиндеги кооперативдердик чарбалар менен таанышып кайтты. Эл менен жолугушууларда президенттин жүргүзүп жаткан саясатына жергиликтүү тургундар, жетекчилер тарабынан мактоо сөздөр айтылып жатса, калктын айрым өкүлдөрү мурдагыдай эле жасалмалык күчүндө экенине нааразы.

Жазгүл Жамангулова, Бишкек

24-август түнү авиа кырсыкка кабылгандардын арасында Бишкектеги №29 орто мектептин баскетбол боюнча курама командасы да болгон. Аларды мектеп директору жана шаардык кеңештин депутаты Бактияр Кадыров жетектеп бараткан. Он беш баладан турган баскетбол командасы Ирандагы жаштардын Эл аралык олимпиадасына катышуу үчүн учакка отурушкан. Азыр балдардын жетөө ооруканада дарыланышууда, калгандары туурасында так маалымат жок.

Кечээ кечинде кырсыкка учураган “Боинг-737” учагынын аман калган жүргүнчүлөрү ооруканага жеткирилип, учурда алардын саламаттыгын догдурлар көзөмөлдөп турушат. Негизинен жаракат алгандар Бишкек шаардык номур төртүнчү ооруканасында дарыланышууда. Оорукананын жетекчиси Сабырбек Жумабаевдин айтымында, азыркы тапта ооруканада жатышкан 17 адамдын бешөөнүн абалы оор. Башында ооруканага келип түшкөн 21 адамдын төртөөнө алгачкы жардамдар көрсөтүлгөн соң ооруканадан чыгарылса, он жетиси дарыланууда.

Кыргызстандын “Itek air” авиакомпаниясына таандык “Боинг-737” учагы “Манас” аэропортунан алыс узабай кулап түшүп, анда Иранга учуп бараткан 90 адамдын алтымыш беши каза болду. Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, 25 жүргүнчү аман калып, үчөө реанимация бөлүмүнө жаткырылды. Бийлик өкүлдөрү кырсыкка учактын техникалык жактан бузуктугу себеп болгон деген алгачкы маалымат беришти.

24-августта кечинде “Итэк-Эйр” компаниясынын Бишкектен Ирандын Мешхед шаарына бет алган “Боинг-737” учагы кырсыктап жерге кулап, кыйроого учурады. Анын бортундагы 90 адамдын ичинен алдын ала маалыматтар боюнча 15-17 адам гана аман калды.

Бул жолу “Азаттыктын” “Эл үнү” уктуруусуна кайрылгандар Архитектура мамлекеттик агенттигинин мурдагы жетекчиси Ишенбай Кадырбековдун төрт айдан бери камакта жатышы, ага байланыштуу ачкачылык акциясынын уюштурулушу, МАИ кызматкерлеринин иш-аракеттери, күзгү оруп-жыйуунун начар болуп жатканы, баалардын кымбаттыгы, желкелеп турган энергетикалык кризис тууралуу ой-пикирлерин айтышты.

Маектешкен Шайырбек Эркин уулу, Бишкек

Кыргызстандын коомдук саясий турмушу саратан жайдын аптабынын кайтышы менен жандана баштагандай сезилет. Кечээ “Акыйкат үчүн!” кыймылы кеңешме-отурум өткөрсө, бүгүн “Ак шумкар” партиясы дагы жыйынга камынып жатат. “Азаттыктын” таңкы обосунун кезектеги маектеши саясат таануучу, философия илимдеринин доктору Жамгырбек Бөкөшов өлкөдөгү саясий-социалдык абал, коомдук пикир тууралуу кеп курду.

Ырысбай Абдраимов, Жалал-Абад

Жалал-Абад облусундагы канаттуулар фабрикасына тиешелүү бош жер аянттарынын башы бир нече жылдан бери ачылбай келатат. Мурда аталган ишканада иштеген Сузак районундагы Кызыл Туу айыл өкмөтүнүн калкы өз жер үлүштөрүн талашканы менен андан майнап чыгаралбай убара болушууда. Айылда 5 миңге жакын адам турак-жай курууга муктаж. Алардын өкүлдөрү Жалал-Абад шаары жер үлүшүн ажыратып бербесе, чечкиндүү чараларга бара тургандыктарын билдирип, шаар башчыдан тартып өлкө президентине чейин билдиришти.

Бишкек шаар мэри Нариман Түлеев кечээ “Жеке турак-жайларды куруу үчүн жер участокторун берүүгө мораторий жарыялоо жөнүндөгү” буйрукка кол койду. Ага ылайык мындан ары тиешелүү мамлекеттик мекемелер Бишкек шаарына караштуу аймактарда жеке үйлөрдү курууга жер участокторун бере алышпайт. Ал арада, “бир катар шаар чиновниктери өздөрү ондогон гектар жерлерди ээлеп алгандыгы” тууралуу кептер бар экенин айтышкан жарандар, таптакыр эле жер бербей коюу туура эмес экенин, андыктан өзгөчө жаш үй бүлөлөрдүн турак-жай маселесине астейдил мамиле кылуу керектигин айтышууда.

Жанарбек Акаев, Ош

Кыргызстанда соңку учурда үй бүлө кургандардын саны көбөйгөн менен, ажырашкандар да аз эмес. Мунун негизги себебин көпчүлүк миграциянын кесепети менен түшүндүрүп келишет. Мисалы Ош шаарынын өзүндө эле, былтыркы жылы 254 түгөй ажырашса, быйылкы жылы бирге жашоодон тажагандардын саны 281 адамга жетти.

Жумшак юморго ширелген аңгемелери, айтылуу “Кыргызстан маданияты” жумалыгында жарыяланган кара сөзү менен жумурай журтуна таанымал жазуучу, журналист, публистчи Асылбек Исмаилов о дүйнө салды.

Маектешкен Шайырбек Эркин уулу

Бүгүн Ысык-Көлдө Борбор Азия жаштарынын беш күндүк жыйыны башталганы турат. Аталган форумда Үч коңшу мамлекет жаштарынын кызматташуу жаатында талкуулар күтүлүүдө. Жыйынды уюштуруп жаткан “Кыргыз өкмөтүнүн спорт жаштар иштери жана балдарды коргоо” агенттигинин алдындагы жаштар департаментинин башчысы Айдар Жоробеков “Азаттыктын” түз обосунда маек курган.

Бүгүн Курманбек Бакиевдин өлкөнүн президенттик кызматын аркалаганына үч жыл толду. 2005-жылдын 14-августунда К.Бакиев Ала-тоо аянтында Кыргызстан үчүн ак иштээрин айтып ант берген эле. Ыңкылаптын койгон максаттары ишке ашпай калды деген нааразылыктар көп болгону менен Оштун айрым тургундары «акыркы жылдардагы өзгөчө эрдиги үчүн президент Бакиевге Кыргыз Республикасынын Баатыры наамын ыйгаруу керек» деген демилге көтөрө башташты. Мындай демилгеге каршы чыккандар да аз эмес.

Ушул жылдын 18-23- августунда Ысык-Көлдө Кыргызстандын, Тажикстандын жана Казакстандын Жаштар иштери боюнча жетекчиликтеринин жолугушуусу өтөт. Жыйында үч өлкөнүн жаштарына тең тиешелүү маселелер талкууланат.

Кыргызстан мусулмандарынын Уламалар кеңешинин чечими менен Кыргызстанда быйылкы орозо билим күнү – 1-сентябрда баштала турган болду. Анын негизинде Орозо-Айт, Курман-айт күндөрү аныкталары ырас.

Грузиянын бийлиги Орусияны Түштүк Осетиядагы аскердик салгылашууну токтотуу тууралуу макулдашууну бузду деп айыптоодо. Бул болсо өзгөчө жабыркаган аймактардын тургундарына гуманитардык жардам жеткирүү иштерине тоскоол болууда. Аскердик өнөктүктүн натыйжасында Түштүк Осетия жана Грузияда гуманитардык кризис пайда болгону кабарланууда.

Таласта былтыр грузин геологдору тарабынан чалгындап-иликтөө максатында казылган Улуттук “Манас ордо” комплексине тиешелүү Кароол Чоку облустук бийлик өкүлдөрүнүн демилгеси менен кайрадан калыбына келтирилүүдө. Таластагы жарандык коомдун өкүлдөрүнүн пикири боюнча Кароол Чокуну каздыруу бул кыргыз улутунун бетине түшкөн так менен барабар нерсе.

Маектешкен Мээрим Султангазы, Бишкек

Жай саратандын бүтөөрүнө мына саналуу гана күндөр калды. Кылычын көтөрүп кыштын кирип келээри тууралуу азыртадан ойлонуу керек.
Кыргызстандагы энергетика тармагында түзүлгөн кырдаал, кризиситен чыгуунун жолдору тууралуу “Азаттыктын” түз ободогу суроoлоруна саясый-коомдук ишмер Накен Касиев жооп берди.

Бүгүнкү күндү Кыргызстанда “тойлордун күнү” деп атаса да болмок. 2008-жылдын сегизинчи айынын сегизинчи күнүндө үйлөнгөндөрдүн никесин мыйзамдаштырган Бакыт үйлөрүндө кезекке турган жаштар көбөйдү. Бишкектин көчөлөрүндө жасалгаланган машинелердин катарлары толуп, кафе-ресторандарда тойлор өтүп жаткан кези. Кытай календарына ылайык, дал ушул күнү үйлөнгөндөр бактылуу өмүр сүрүшөт экен. Ырымга ишенип, былтыр да 2007-жылдын жетинчи айынын жетинчи күнүндө үйлөнгөндөр көп болгон эле.

Айгүл Жунушалиева, Төрөкул Дооров, Бишкек

Кыргызстанда кыз ала качуу көрүнүшүн иликтеген жаңы илимий изилдөө аяктады. Анын толук жыйынтыктары жакын арада жарыяланмакчы. Изилдөөнүн авторлору АКШдагы Филадельфия университетинин социология илимдеринин доктору, профессор Расс Л.Кляйнбах жана Кыргызстандагы гендер маселелери боюнча изилдөөчү Газбүбү Бабаярова биргелешкен илимий иликтөөнүн алгачкы жыйынтыктары жөнүндө “Азаттыкка” сөз куруп беришти.

Элен Куленбекова, Сабыр Абдымомунов Бишкек

Учурда жогорку окуу жайлардагы (ЖОЖдордогу) абитуриенттерди кабыл алуу комисиялары өз ишин жыйынтыктап калды. 1-августта ЖОЖго тапшыруунун үчүнчү айлампасы өттү. Жылдагыдай эле, педагогикалык адистикке тапшырган жаштар аз болуп, быйыл бюджеттин эсебинен бөлүнгөн орундардын 200 бош калды.

Пост-советтик Борбор Азия республикаларынын суу-энергетикалык орток проблемаларын биргелешип чечүү аракетинен азырынча натыйжа чыга элек. Маселени сүйлөшүү жолу менен чечүү зарылдыгы көп айтылганы менен өткөн айда Бишкекте чогулган тармак жетекчилери бир пикирге келе алышпай тарап кетишкен. Дүйнөдө чек аралык орток дарыялардын саны 260тан ашуун.

Жазгүл Жамангулова, Чүй

Үстүбүздөгү жылдын 21-май күнү Токмок шаардык ИИБнүн кызматкери Руслан Алымкуловдун өлүмү тууралуу маалымат тараган. Андан соң кылмышка шектүү деп Токмок шаардык ИИБнүн кызматкерлери Нурлан Сатышев, Асылбек Молдалиев, Кубанычбек Жамакеев жана Эрлан Молдосанов камакка алынган. Айыпталуучулардын жакындары тергөө иши адилетсиз жүрүп жатканын белгилешип, бул кылмыш ишине кармалган милиция кызматкерлеринин тиешеси жок дешет. Алар каза болгон Руслан Алымкулов улгайган аялды жана анын беш жаштагы небересин зордуктоого аракет кылгандыгын айтышууда. Ал эми тергөө-иликтөө органынын өкүлдөрү бул окуяны милиция кызматкерлери катышкан эң оор кылмыш иши деп белгилешүүдө.

Маектешкен Алишер Токсонбаев, Ош

Ош шаардык соту он төрт медициналык кызматкердин үстүнөн козголгон кылмыш ишин териштирип бүттү. Жумушуна шалаакы мамиле жасап, бир нече балага жана энеге ВИЧ илдетин жуктурган деп айыпталган дарыгерлерге сот өз өкүмүн угузду. Бул кылмыш иши боюнча айыпталуучулардын бири, Оштогу СПИДдин алдын алуу жана ага каршы күрөшүү борборунун директору Түгөлбай Мамаев менен бул соттук териштирүү, Оштогу СПИД дартына чалдыккандардын абалы тууралуу “Азаттыктын” кабарчысынын суроолоруна жооп берген.

Рита Нурмамбет кызы, Ысык-Көл

Ысык-Көлгө келген туристтер быйыл кыргыздын улуттук оюндары менен да таанышып, ал тургай өздөрү да катышып жатат. Эс алуучуларга улуттук оюн-зооктун түрлөрүн “Бостери жаштары”, “Алга Чолпон-Ата” уюмдары жана “Жолчоро” кайрымдуулук кору уюштурууда. Мындай салтанат ар ишемби сайын Чолпон-Ата шаарындагы ат майданында өткөрүлүүдө.

Маектешкен Бурул Сарыгулова, Бишкек

Залкар жазуучу Чыңгыз Айтматовдун көзү өткөнүнө эки айга чамалап барат. Улуу жазуучу, кеменгер инсанды жеке кыргыз журту гана эмес дүйнө эли жоктоп тургандай сезилет. Белгилүү композитор, Улуттук консерваториянын ректору Муратбек Бегалиев “Азаттыктын” түз обосунда Ч.Айтматовдун атын түбөлүккө калтыруу маселесинин айланасында маек курган.

Уланбек Абдырахманов, Талас

«Түндүк электро» башкармалыгы тарабынан башка облустарга салыштырмалуу Талас аймагына электр кубаттуулугуна чектөө көп болууда. Эмне үчүн мындай шарт коюлганы тууралуу Талас облустук «Түндүк электро» башкармалыгынын башчысы жооп бере алган жок.

Маектешкен Бурул Сарыгулова, Бишкек

Орусиялык жазуучусу, Нобель сыйлыгынын лауреаты Александр Солженицын дүйнөдөн өттү. Жазуучу тууралуу ойлору менен “Азаттыктын” таңкы түз обосунда коомдук ишмер, адабият таануучу Осмонакун Ибраимов бөлүштү.

Жазгүл Жамангулова, Чүй

Үстүбүздөгү жылдын 18-апрелинде Жогорку кеңеш тарабынан 1916-жылдагы «Үркүндүн» курмандыктарын эскерүү күнүн белгилөө жөнүндө токтом кабыл алынган. Жума күнү Маданият министрлиги жана «Үй куруучулар» партиясынын демилгеси менен маркумдарды эскерүү иш чарасы уюштурулду. Андан сырткары Улуттук тарых музейинде жана Улуттук китепканада Үркүндү эскерүү көргөзмөcү ачылды.

Уланбек Абдырахманов, Талас

Чыңгыз Айтматовдун атын Талас облусунун Кара-Буура районунун борбору болгон Кызыл-Адыр айылына берүү жөнүндө жана аны Чыңгыз шаары деп атоо тууралуу жергиликтүү депутаттар чечим чыгарышты. Бул тууралуу 1-август күнү Кара-Буура районундагы Шекер айылында Чыңгыз Айтматовдун дүйнөдөн кайткандыгынын элүү эки күн толгонуна байланыштуу эскерүү кечесинде айтылды.

Рита Нурмамбет кызы, Ысык-Көл

Чолпон-Ата шаарындагы 27-июлдан бери өтүп жаткан “Оймо-2008” эл аралык фестивалынын алкагында уюштурулган талкууда кол өнөрчүлөдү салыктан бошотуу маселеси каралды. Өкмөттүк эмес уюмдар бул тармакка мамлекет жардам бербей жатканын айтса, бийлик бутактарынын өкүлдөрү андай кинени четке кагып, эл аралык долбоорлор каражаттарын туура бөлүштүрүп, акыйкат иш алып баруусун талап кылышты.

Бүгүн Кыргызстанда 1916-жылдагы улуттук боштондук көтөрүлүшүнүн курмандыктарын эскерүү күнү белгиленүүдө. Бул күн Жогорку Кеңештин быйыл 18-апрелде кабыл алган токтомуна ылайык, биринчи жолу расмий түрдө белгиленип жатат. Эскерүү иш чарасы эртең менен Бишкектин борбордук аянтында башталып, андан ары Боом капчыгайында уланды. “Асаба” улуттук кайра жаралуу партиясы болсо бүгүн бул окуянын тарыхый мааниси тууралуу талкуу уюштурду.

Элен Куленбекова, Эланора Бейшенбек кызы, Бишкек

Сокулук районуна караштуу төрт айыл өкмөтүнүн дыйкандары бүгүн суунун жетишсиздигине байланыштуу нааразылыкка чыгышты. Камышановка, Жаңы Пахта, Жаңы Жер, Төмөнкү Чүй айыл өкмөттөрүнө караштуу Ат Башы каналынын алдында он үч миңдей гектар жер бар. Бул жердеги дыйкандарга суу кезек-кезеги менен берилип жаткан. Бирок Жаңы Пахта айыл өкмөтүнө келгенде суу көлөмү кескин азайып калган. Сокулук районунун суу чарба башкармалыгынын жетекчиси Уланбек Саадаковдун “Азаттыкка” маалымдашынча, каналда суу баштапкы көлөмүнөн 9 миң куб метрге чукул азайып, сексен пайызга төмөндөгөн. Адистер буга быйылкы жаан-чачындын аздыгы, күндүн ысыктыгы себеп болууда дешет.

Маектешкен Аманбек Жапаров, Бишкек

Жогорку Кеңештин депутаты Бейшенбек Абдраcаков бүгүн 1916-жылдагы Үркүндө шейит кеткендерди эскерүү иш-чарасы өткөрүлөрүн “Азаттыкка” берген маегинде билдирди. Анын айтымында, Үркүн боюнча август айынын алгачкы аптасында иш-чара өткөрүү планы өкмөттө иштелүүдө.