Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
22-Июль, 2024-жыл, дүйшөмбү, Бишкек убактысы 05:32

ЖАҢЫРГАН БАШ МЫЙЗАМГА КОЛ КОЮЛГАНЫ ТУУРА ИШ БОЛДУБУ?




Өмүрбек Абдырахманов, «Реформа үчүн» кыймылынын мүчөсү:

- Орустарда мындай кеп бар, “отрицательный результат - это тоже результат” деген. Президенттин кол койгону туура болуптур. Анткени, коом ары эмес же бери эмес болуп кыйналып жаткан. Ошон үчүн туурабы же туура эмеспи, кол койгону бир жаңсыл болуптур. Биз ал Конституциянын тексти тууралуу макул болбосок дагы, бирок, ушул депутаттардын сунушун эске алып, кандайдыр бир макул болсок болот эле. Бирок, биз эч качан макул болбойбуз. Анын формасына, процедуралык жактан кабыл алганына. Бул Конституцияны бузуп, мамлекеттеги болгон мыйзамдарды бузуп, зордук-зомбулук менен эки-үч жолу депутаттарды сүйрөп келип, кол көтөрттүрүп кабыл алдырганы бизге эч туура келбейт. Бул цивилизацияланган мамлекетке жат, каршы нерсе. Ошон үчүн кол койгону жакшы болуптур. Муну биз толук легитимдүү деп эсептебейбиз. Коом дагы эсептебейт. Анткени, зордук, бузук менен кабыл алынды. Бирок, жашоо керек, жашоо улана берет. Мындан ары иштегенге аракет кылабыз.

“Реформа үчүн” кыймылы чогулуп, акылдашып көрөт го. Мен өз оюмду айтып жатам. Сөз бар эмеспи “жакшы согуштан көрө, жаман тынчтык жакшы” деген. Эгер бул Конституциянын кабыл алынган варианты элибизге тынччылыкты, стабилдүүлүктү, саясий тынччылыкты алып келе турган болсо, анда биз макул болушубуз керек деп ойлойм.




Азиза Абдурасулова, “Кылым шамы” бейөкмөт уюмунун жетекчиси.

- Негизи туура эмес. Дүйнөдөгү эң жакшы, аябай сонун демократиялык адам укугун коргогон конституция болгон күндө дагы процедурасы сакталбагандыгынын өзү бул эртең башка бир диктатор келип калса, же болбосо кандайдыр бир экстремисттик бир адам келип калса, анда ушундай эле жол менен демократиялык конституцияны башка жолго буруп кетет деген коркунучту алып келип койду президент. Кеп Конституциянын жакшы же жамандыгында эмес. Акаевдин убагындагы ортосаар, начар Rонституцияда деле жашап жүргөнбүз. Татынакай Конституцияны бүгүн эртең өзгөртүп коюуга жол ачып, арык чаап коюшту. Ушунун өзү Кыргызстан үчүн коркунучтуу.

Саясий оор абалда турган Кыргызстан үчүн бул окуядан улам жарака кетиши мүмкүн. Мисалы, мен өзүм “АнтиХИПИК” кыймылын жетектеп, Кыргызстан боюнча республикалык масштабдагы кыймылдарды, жөө жүрүштөрдү өткөрүүгө даярданып жатабыз. Эми азыр ошонун баары бири-бирине кошул ташыл болот. Же атайын жасалып жатканын билбейсиң. Президент деген бул-Конституциянын гаранты болуш керек эле. Конституциянын бир тамгасына зыян келтиргиси келген адамга, кандай гана болбосун, аны жоопко тарта турган адам болуш керек президент. Конституцияны каалаган убакта өзгөртө бергендин өзү туура эмес. Мен 9-ноябрда миңдеген адамдар Конституцияны кабыл алганда дагы мен ушул эле көз карашты билдиргенмин. Конституция басым жасалган жол менен кабыл алынышы керек эмес. Конституция тынч сүйлөшүүлөр, кеңешүүлөр аркылуу кабыл алынышы керек эле. Анын ар бир тамгасына, үтүр, чекитине чейин маани берилиш керек эле. Бир тарап чыгып алып күч менен кабыл алдырды. Экинчи тарап чыгып алып өзүнүн бийлигинин басымы менен кабыл алдырды. Ошентип, бүгүнкү күндө өтө өкүнүчтүү нерсе болду. Күчтүү, акчасы бар, массаны чогулта алган, бийлиги бар адам биздин Кыргызстандын Конституциясын каалаган күнү, керек болсо түн ичинде барып туруп өзгөртүп койгонго мүмкүнчүлүк ачылып калды. Бул өтө өкүнүчтүү. Мен бул Конституциянын жакшы-жамандыгы жөнүндө азыркы күндө ойлонгум келбейт. Себеби, Конституцияны мындай абалда эч ким талкуулай албайт. Муну тынч абалда талкуулаш керек. Эки жылдын ичинде президентке дагы саясатчыларга дагы эбегейсиз чоң убакыт болгон. Конституцияны татынакай маанайда кабыл алып, ошону майрамга айландырганы. Конституциянын күнү деп ошол күндү кыргыз элине майрам уюштуруп бергенге мүмкүнчүлүгү бар эле. Майрам эмес чоң жаңжалды жасап берип коюшту.

Асия Сасыкбаева, «Интербилим» уюмунун жетекчиси:

- Биринчиден, бул мыйзамды бузгандык. Анткени Конституция деген эң негизги мыйзам деп эсептелет. Ай сайын эле аны өзгөртө берсек бул туура эмес. Менин оюмча процедуралардын баары бузулган. Ошондуктан, мен ойлойм, президент туура эмес иш жасады. Муну тарых деле кийин изилдеп, баасын берет. Мен “Реформа үчүн” кыймылынын мүчөсү катары башынан эле каршы болчумун. Биз кайрылууну президентке, депутаттарга дагы жибергенбиз. Долбоорду дагы бир жолу бузгандан мурун ойлонуп иш жасагыла деп. Бирок, тилекке каршы кол коюлуп калды. Эми ал кайсы абалга алып бараарын бүгүн биз айта албайбыз. Бирок, коомдо көп эле нааразычылык бар. Мурун эле бийликке көп ишенич жок болчу. Ошол ишеничти көтөргөндүн ордуна бүгүнкү бийлик аны ылдыйлатып жатат. Ишенич кетип жатат. Мисалы, менде ишенич жок.

XS
SM
MD
LG