Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
дүйшөмбү, 27-январь, 2020 Бишкек убактысы 22:17

Экономика

Полиция Гранпюи мунай иштетүүчү ишканасынын жолуну демонстранттардан тазалоодо. 22-октябрь 2010

Француз полициясы Париждин чыгышындагы мунай иштетүүчү ири ишкананы иш таштоочулардан бошотту.

Гранпюи ишканасын пенсия реформасына нааразы жумушчулар 10 күндөн бери ээлеп жаткан эле. Президент Николя Саркози отун-энергетика тармактарында иш таштоолор токтотулбаса, экономика сазга чөгөрүн эскертти. Экономика министрлигинин эсебинче, иш таштоолор Францияга күнүгө 300 миллион евро чыгым келтирүүдө.

Француз профсоюздары 28-октябрь жана 6-ноябрда кайрадан жалпы улуттук иштоо уюштурат.

Өлкөдөгү эң чоң кесиптик союз - CGTнын лидери Шарль Фуляр 22-октябрда Гранпюинин жумушчулары менен болгон кездешүүдө аларды өз укуктарын жана эркиндиктерин коргоого чакырды:

- Бүгүн бийлик биздин социалдык көмөкпулдарыбызга, пенсияларыбызга жана иш таштоо укуктарыбызга каршы жортуул баштады. Кесиптик союздун өкүлдөрүн жана жетекчилерин эми качан камакка алышат?Бул биздин демократиянын башына кара түшкөн учур. Эч качан иш таштаган жумушчулар күчтөп жумушка чыгарылган эмес. Буга чыдап болбойт, жолдоштор. Чыдап болбойт. Жолдоштор, биз айлыкка иштеген жумушчуларды пенсия реформасына каршы, ошондой эле өздөрүнүн эркиндиктерин коргоо үчүн иш таштоого чакырабыз.

Темир жолчулар иш таштоого чакырган ураан менен демонстрация өткөрүүдө. Париж. 21-октябрь 2010

Франциядагы 12 мунай иштетүүчү ишкана менен күйүүчү майларды сактоочу бардык жайларды 10 күндөн берки камалоонун кесепетинен бензин куйчу жайлардын көбү иштебей турат.

Экономика министрлигинин эсебинче, иш таштоолордон өлкө ар күнү 300 миллион евро зыян тартууда. Франциянын аба жолдору болсо күнүнө 5 миллион евро, ал эми өкмөттүк темир жол компаниясы 20 миллион евро чыгым тартышканын билдиришти.

Кесиптик союздар 21-октябрда болгон жыйынында 28-октябрь менен 6-ноябрда дагы жалпы улуттук иш таштоону уюштууну чечти.

Президент Саркози 21-октябрда жумушчулар менен болгон кездешүүдө пенсия жашын жогорулатпай бюджеттеги улам көбөйүп бараткан дефицитти кыскартуу мүмүн болбой жатканын айтты:

- Жаштар бүгүн эмгек рыногуна улам кеч кошулууда. Себеби алар мурдакыдан узак окушууда. Бул жакшы иш. Карылар бара-бара узак жашашууда. Анткени болжолдуу өмүр курагы узарууда. Жумуш курагын узартпасак, бюджет тартыштыгын кантип чечебиз.

Бүгүн Франциянын Сенаты пенсия курагын 2018-жылдан азыркы 60 жаштын ордуна 62ге көтөрүү жөнүндөгү мыйзамды колго салат. Оппозициялык партиялар мыйзам долбооруна ондогон түзөтүүлөрдү киргизип, аны кабыл алууну создуктурууга аракет кылууда. Өкмөт болсо сенаторлорду сунуш кылынган түзөтүүлөрдү бирден карабай, үргөлжөң бекитүүгө же бекитпей коюга чакырды. Өкүлдөр палатасы пенсия реформасы боюнча долбоорду мурда бекиткен.

Эл аралык уюмдар Кыргызстанга ушул жылдын аягына чейин 245 млн. доллар жардам берүүгө убада кылышты.

Эл аралык валюта фондунун жана Дүйнөлүк банктын Вашингтондо өткөн жылдык жыйынына катышып келген Кыргызстандын каржы министри Чоробек Имашевдин айтымында, бериле турган каражаттардын ичинен 130-150 млн. долларды Орусия, 28 млн. долларды Дүйнөлүк банк берет. Мындан тышкары Азия өнүгүү банкы жыл аягына чейин 40 млн. доллар берет. Ошондой эле Дүйнөлүк банк менен Ветеринария кызматын жакшыртуу үчүн 10 млн. долларлык келишимге кол коюлган.

- Бир топ жолугушууларды өткөрүпсүздөр. Кыргызстанга кандай жардам беребиз деп айтышты?

- 27-июлда өткөн донор уюмдардын биринчи конференциясында 1 млрд. 100 млн. доллар үч жылдын ичинде бөлүп беребиз дешкен. Бүгүнкү күндө, биз барып келген жылдык жолугушууда 245 млн. долларды биздин донорлор ошол жерден убада беришти, жылдын аягына чейин бөлүп беребиз деп.

- Тактап кетсеңиз, кандай шартта, канча убакка берилмей болду бул каражат?

- Алардын 52 пайызы грант, 48 пайызы насыя түрүндө берилмей болду. Ал эми Орусиядан берилип жаткан акчалар 25 жылга 1 % менен. Айтылып жаткан каражаттар конференцияда убада берген бир, ошол да оңойчулук менен бөлүнүп берилбейт. Анын шарттары бар. Бирок булар бир убакта эмес, үч жылга 2012-жылга чейин бөлүнгөн да. Мисалы, Дүйнөлүк банк менен 70 млн доллар жардам келишими бар эле. Анын 7-октябрда бардык жол-жобосун бүтүрдүк. Жакынкы арада ал каражаттар которулуп берилет бизге.

- Ал каражаттар кайсы тармактарга жумшалат?

- Энергетика, транспорт, башка инфраструктура, азык-түлүк менен камсыз кылуу, социалдык, финансылык тармак жана айыл чарба.

- Быйыл бюджет жетишсиздиги абдан чоң болуп турат. Анын айынан бюджеттик мекемеде иштегендердин эмгек акысы жана пенсия кечеңдебейби?

- Бүгүнкү күнгө чейин кечиктирилбей эле берилип атат да. Биз жылдын аягына чейин деле кечиктирилбейт деп ойлойбуз. Ал эми бүгүнкү күндө 28 млрд. бюджеттин жетишсиздигин алсак жылдын ортосунда анын 66 % жабылды. Анын 80 пайызы тышкы жардамдан жабылып атат. Андан сырткары ар кандай биздин ички резервдер менен кыскартуу жүргүздүк, бюджеттин кээ бир беренелерин.

- Донор уюмдарында сөз болгон каражаттын ушул учурга чейин канчасы келип, каяктарга жумшалды?

- Бүгүнкү күндө бюджетке 85 млн. доллар келди десек болот, ошол донор конференциясынан кийин. Андан башка 130 млн. доллар каражаттар инвестициялык долбоорлорго жумшалып атат, алар менен азыр келишимге кол коюлду.

- Кыргызстандын тышкы карызы канча болду?

- 2 млрд. 600 млн. доллар. Тышкы карыз көбөйдү соңку кезде, бирок бир нерсени эске алыш керек. Мисалы, Бишкек-Торугарт жолу салынып атат, анын фазалары бар. Толук бүтүрүш үчүн каражат табышыбыз керек. Каражатты көбүнчө инвестициялык долбоорлорго карыз алып жатпайбызбы же болбосо Датка-Кемин деген долбоорду ишке ашыруу үчүн кытай өкмөтү менен мурунтан бери эле сүйлөшүү жүрүп жатат. Азыр эми жети жылдан бери сүйлөшүп жаткан долбоорду биз ишке ашырабызбы, өкмөттүн канадй чечими болот деген маселени коюп жатат.

- Орусиядан келген 300 млн. доллардын канчасы жумшалды, ошол боюнча да маалымат бере кетсеңиз?

- 186 млн. доллар Өнүктүрүү фондунан Улуттук Банкка которулган болчу. Андан бюджетке колдондук. 100 млн. доллары Ош, Жалал-Абад шаарларын кайра курууга жумшалат. Анын учурда 11 млн. гана колдонулду. Ал эми 86 млн. доллары бюджетке дефицитти жабыш үчүн колдонулду.

- Казакстан донор уюмдардын экинчисин Алматы шаарында өткөрүлөрүн айтты эле. Качан болору белгилүү болдубу?

- Казакстандагы кесиптештерибиз иштерди алып барып атат. Донорлор менен сүйлөшүп атат. Бул жөн эле чогулуп, жыйынтыгы жок жыйын болбошу керек. Конкреттүү кандай жардам бере алат, кандай шарттар менен бере алат, ошолор каралып атат. Ага да убакыт керек.

- Айрым эксперттер донор уюмдар айткан сумма келер-келбеси арсар деген пикирлерди айтып жатышат. Канчалык ишеничтүү деп ойлойсуз?

- Бул бир эле Кыргызстандын тажрыйбасында эмес, донорлор каражатты бөлүүдө шарттары менен берет. Шарттар аткарылмайынча ал каражат келбейт. Мисалы, Гаитиде чоң кыйроо болгондо 10 млрд. доллар бөлүнгөн. Бүгүнкү күндө 600 млн. доллары гана келген ошол жардамдын. Ошондой болот дебей, иштеш керек.

- Кыргызстанга берилчү жардамдар кандай шарт, пайыздар менен берилмей болду?

- Жумшартылган шарттар, 20 жылдан 40 жылга чейин, 1 % тегерегинде. Азыр алсак каникулярдык убак деп аны төлөө 2020-жылы башталат. Бирок мамлекет кийин төлөйбүз деп эле ала бербеш керек кайра-кайра. Биз быйыл айла жоктон эле алдык, быйылкы жылдагы бюджеттин таңкыстыгын жабабыз деп. Мамлекет, өкмөт кийин экономиканын эсебиндеги кирешелер менен иштеш керек.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG