Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
10-июль, 2020 жума, Бишкек убактысы 17:40

Экономика

Тополоңдо үй-жайынан ажырап калгандар бийлик өкүлдөрү эмгиче кабар албаганына кабатыр.

Азия өнүктүрүү банкы калабадан жапа чеккен Ош, Жалал-Абад шаарларын калыбына келтирүүгө жана өнүктүрүүгө 145 миллион доллар бөлөөрүн билдирди. Жергиликтүү тургундар мынча каражаттын туура жумшалышынан күмөн санаса, бийлик өкүлдөрү каражат максаттуу пайдаланаарын айтып жатышат.

Азия өнүктүрүү банкы июндагы этникалык кагылышуудан айрыкча жапа чеккен түштүк аймактарын көңүл сыртында калтырбайт. Бул туурасында мекеменин Кыргызстандагы туруктуу өкүлү Лан Ву Ош шаарынын жетекчилиги менен жолугушуу учурунда билдирди.

- Азия өнүктүрүү банкы Кыргыз Жумуриятына жардам иретинде 145 миллион доллар бөлүүнү акылдаштык. Анын басымдуулугу Ош жана Жалал-Абат шаарларын калыбына келтирүүгө жана өнүктүрүүгө жумшалат. Мунун ичинен 45 пайызы грант иретинде, 50 пайызы абдан жеңилдетилген кредит тартибинде ажыратылат. Мен учурдан пайдаланып сиздерге жөнөкөй көрсөткүчтү сунуш этмекчимин. Биздин банк адатта Кыргызстанга жыл сайын 60 миллион доллардын чегинде гана көмөктөшчү. Өлкөнүн шартын туура түшүнүп, кошумча каражаттарды тапканга үлгүрдүк. Ошентип, туруктуу жана узак мөөнөттүү өнөктөшүбүзгө кыйын күндө жардамыбызды кыйла көбөйттүк.

Жергиликтүү тургундардын айрымдары мынча каражаттын максаттуу сарпталышына көзү жетпей тургандыгын айтышууда:

- Мен азыр 40 жаштамын, ушул үйдү 20 жыл салгам. Бир саатта өрттөп жиберишти. Азыр балдарым туугандарымдын үйүндө, башка бирөөнүн үйүнө батпайт экенсиң, көчүп ар кимдин үйүндө жашап атабыз. Мен үйүмдү жоготтум, бири бир тууганын жоготту, бир келин 6 баласы менен калыптыр, - деген Ош шааарынын тургуну Айгүл Жолдубаева алардан бийликтин бир дагы өкүлү эмдигиче кабар албагандыгын, демек чет өлкөлүк уюмдардан бөлүнгөн каражат аларга кантип тийээрин даана билишпегендигин ачыктады.

Ошол эле учурда массалык башаламандыктан үйү толук кыйраган Кара-Суу районундагы Фуркат айылынын тургуну Мухабат Салиева алардын тагдыры жөнүндө эч ким ойлобой жатканына кабатыр:

- Биз ушул жерде чатырларда жашап атабыз. Үйлөрүбүз күйүп кетти. Күндүз күн ысып атат, бул жерде тынчтык жок.

Мухабат Салиева жабыркагандардын тизмеси айыл боюнча эмдигиче тактала электигин кошумчалады.

Бул аралыкта Оштун айрым жашоочулары донор уюмдар тарабынан ажыратылган каражаттардын даректүү жумшалышын туруктуу көзөмөлдөй турган коомдук көзөмөл органы зарылдыгын белгилешүүдө:

- Ар бир мамлекеттин өз кызыкчылыгы болот. Эч нерсени чыгарышыбыз керек эмес. Аларга абзел түрүндө жергиликтүү адистерди, эксперттерди кошуп коюшубуз керек.

Ушинткен Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Турсунбай Бакир уулу чет өлкөлүк донорлор түштүккө жумшап жаткан акчалары туурасында массалык мааалымат каражаттары аркылуу тез-тез кабарлап туруусу керектигин кошумчалады.

Анткен менен жергиликтүү бийликтер Азия өнүктүрүү банкынан бөлүнгөн каражаттар максаттуу сарпталаарына ишендиришүүдө:

- Булар негизинен инфраструктурага жардам беребиз, долбооруңарды бергиле деп атат. Кудай буюрса аркы жылдан баштап иш алып барабыз деп атат. Тез убакытта 2-3 күндүн ичинде долбоорду беришибиз керек, - деген Ош шаарынын биринчи вице-мэри Таалай Сабиров аталган каражат Ошко эмдиги жылдан баштап түшөөрүн жарыялады.
Осмонбек Артыкбаев

Кыргызстандын энергетика тармагындагы маселелер, жасалып жаткан иштер тууралуу энергетика министри Осмонбек Артыкбаев “Азаттыкка” маек курду.

- Энергетика тармагында ачык иш жүргүзүү жана бул тармакта коррупцияны ооздуктоо жөнүндө президенттин жардыгы чыкты. Буга чейин оппозиция, анын ичинде сиз да Токтогул суу сактагычында суу мыйзамсыз сатылып жатат деп коңгуроо кагып чыктыңыз эле. Ага тиешеси бар чиновниктердин бирөө жарымы жоопкерчиликке тартылдыбы?

Осмонбек Артыкбаев: Негизинен бул боюнча азыр укук коргоо органдары иш жүргүзүп атат. Иштин көлөмү чоң болгонуна байланыштуу алар азырынча жыйынтык боло элек деп түшүндүрүп атышат. Бардык багыт боюнча прокуратура, УКМК, Каржы полициясы иш жүргүзүүдө. Азырынча бирөөнү отургузганын көрө элекпиз. Бизден мурдагы Мүлк комитетинин төрагасына иш козголуп, ал үй камагында отурат. Бул дагы элге таандык тармакты менчиктештиргенине байланыштуу болгон иш.

- Ал эми буга чейинки жетекчи Иляз Давыдов дагы сурак берип жатат деген маалымат болду эле? Бул боюнча эмне болду?

Осмонбек Артыкбаев: Иляз Давыдов да мурунку иштер боюнча сурак берип жатат. Бул чын.

- Сиз энергетика тармагына жетекчи болгондон берки мезгилде электр кубатын уурдоо канча пайызга кыскарды?

Осмонбек Артыкбаев: Электр кубатын уурдоо мен келгенден бери 29 пайызга чейин кыскарды, көрсөткүч азыр ушундай болуп атат. Бир аз болсо да 1-2 айдын ичинде кыскартканга жетиштик. Азыр аракет кылып, ушуну 25 пайызга чейин түшүрөлү деп системалык реформаны баштап атабыз. Бул бир күндө боло турган иш эмес, азыркы алынган декрет да энергетика багытын коррупциядан арылтуунун чоң жолу, механизми түзүлүп атат.

Бул бейөкмөт уюмдардын өкүлдөрүн биздин ишке, энергетика тармактын да ички иштерине аралаштырып, алып сатуулар кандай жүрүп жатканын ачыкка чыгарып, коомчулуктун көзөмөлүнө кое турган декретке кол коюлду. Ушунун автору да биз болчубуз, биз жазып чыктык. Кечээ Роза Исаковна кол койду, эми муну ишке ашыруу бизге тапшырылды, ушуну тез аранын ичинде ишке киргизебиз.

- Сиз жетектеген тармакты коррупциялаштырган мурдагы жетекчиси качып кетти эле деген маалыматтар бар. Мисалы, Сапарбек Балкыбековдун кармалышы тууралуу кандай маалыматтар бар?

Осмонбек Артыкбаев: Ал менин оюмча тартип коргоо органдарынын иши, биз буга киришпейбиз. Биздин максат – азыр энергетика системасын өз калыбында кармап, элге кызмат кылып, электр энергия берүү, кышкы даярдыкка кам көрүү, анан уурдоолорду ушул убакыттан баштап токтотууга күнү-түнү иш жүргүзүп атабыз.

Ал эми мурун кылмыш кылгандарды кармоо биздин милдет эмес, бул тартип коргоо органдарынын милдети. Биз болсо колубуздан келишинче тартип коргоо органдарына жардам берип, иликтөө документтерди, маалыматтарды берип атабыз. Тескерисинче, биз эки айдын ичинде уурдоолорду токтотуу үчүн бир топ иштерди жасадык. Мисалы, Камбар-Ата-2 боюнча 300 млн. сомдун тегерегинде үнөм болду.

Жакында көмүр боюнча тендер өткөрдүк, 1 млн. доллар акча бир тендерден үнөмдөдүк, бул 46 млн. сом. Дагы бир жерден туз алдык, ошол жерден да 13 млн. сом үнөмдөп калдык. Ар бир кадам сайын биз ошол механизмдерди киргизип, элдин акчасын үнөмдөп, жетпей аткан жыртыктарды бүтөп атабыз.

- Камбар-Ата-2 ГЭСинин биринчи агрегаты 11-августта ишке кирише турганы тууралуу маалымдалды эле, бул иш мөөнөтүндө аткарылабы?

Осмонбек Артыкбаев: Кудай буйруса өтө жакшы жогорку деңгээлде иш жүрүп атат. Убагында Камбар-Ата-2 ГЭСти мурдагы бийлик өтө жаман акыбалда калтырып кеткен, жасаган иштеринин баары сапатсыз болчу. Анан аттырганда турпак да керектүү өлчөмдө түшпөй, суу өтө көп келгенине байланыштуу, аз жерден тосмону жууп кетерге аз калды. Быйыл суу өтө көп, секундасына 2 миң кубметр келди. Стандарт боюнча секундасына 300 кубметр болуш керек. Биз күнү-түнү иштеп, бекитип, баарын жакшынакай куруп, азыр жакшы иштей баштады. Андан сырткары азыр биз агрегаттарды монтаж кылып, электр бере турган системаны куруп, 30-августка, кудай буйруса, элге чоң белек кылып ушуну тапшырабыз. Азыр мунун аягы көрүнүп калды.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG