Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
бейшемби, 27-февраль, 2020 Бишкек убактысы 19:41

Экономика

"Гуглдун" акылдуу контакт линзасы көз жаштагы глюкоза деңгээлин өлчөйт, 16-январь 2013-ж.

Британ илимпоздору көздүн өлүк клеткаларына тирүү ДНКны көчүрүү менен азиз адамды айыктырышты.

Google ишканасы кант диабетине чалдыккандар үчүн атайын линза ойлоп тапты. Amazon интернет-дүкөнүнүн "көзү ачылды", ал эми Интернеттен товар сатуудан тапкан кирешесин алда канча көбөйтүү жолун тапты.

Каалооңузду алдын-ала билип коюшат

Сиз "Амазон" интернет-дүкөнүндө өзүңүзгө жаккан бир буюмду алгыңыз келди, ал товар жөнүндө бардык маалыматтарды окуп, бирок сатып алган жоксуз. Эки-үч күндөн кийин сизге посылка келди, анын ичинде сиз алгыңыз келген буюм. Бир караганда, бул көрүнүш сиз үчүн укмуштуу сыйкыр нерседей туюлат.

Интернеттеги "Амазон" дүкөнү.
Интернеттеги "Амазон" дүкөнү.
Бирок "Амазон" онлайн-дүкөнүнүн ээлери бул сыйкыр эмес, бул татаал алгоритмдин эсебине негизделген көрүнүш дейт. Өткөн айда аталган интернет-дүкөн "алдын-ала жөнөтүү" (anticipatory shipping) усулуна патент алды. "Амазондун" айтымында, онлайн-дүкөн ар бир потенциалдуу кардардын материалдык мүмкүнчүлүгүн, мурда сатып алган товарларын, жада калса ал буюмдун сүрөтүнүн үстүндө чычканды (мышка) канча убакыт кармаганынын (hovering the mouse) негизинде бул усул иштелип чыккан.

Бул усулду колдонуу менен "Амазон" адам товарды сатып ала электе эле, клиент эмнени алаарын так эсептеп чыга алаарын кабарлады. Айтор, сиз "алсамбы-албасамбы" деп ойлонуп калсаңыз, Интернеттеги "Амазон" дүкөнү сиз үчүн чечим чыгарып коёт экен.

"Амазон" дүкөнүнүн президенти Жефф Безос, 6-сентябрь 2012-ж.
"Амазон" дүкөнүнүн президенти Жефф Безос, 6-сентябрь 2012-ж.

Кардар алгысы келген товар так аныкталганда, ал буюм почта аркылуу клиентке жөнөтүлөт. Албетте, адам ал товардан баш тартышы мүмкүн. Андай учурларда "Амазон" интернет-дүкөнү ал кишиге буюмду толугу менен бекер же арзандатып берет. Онлайн-дүкөндүн "алдын-ала жөнөтүү" усулу – технология компаниялары ар бир колдонуучунун жеке маалыматын өзүнүн пайдасына колдонуп жатканынын жакшы мисалы.

Интернет-дүкөн демекчи, интернетке туташкан соода ишканаларынын дээрлик бардыгы, тагыраак айтканда 97% товарларын башка өлкөлөргө сатат. Бул тыянакка eBay онлайн-дүкөнү өзүнүн "Commerce 3.0" изилдөөсүнөн соң келген. Орто эсеп менен ааламторго (Интернет) туташкан соода фирмалары 19 өлкөгө өз товарларын экспорттойт. Ал эми Интернетке туташпаган соода ишканаларынын болгону 5% товарларын башка мамлекеттерге сатат.

"иБэй" онлайн-дүкөнүнүн башкы кеңсеси, Сан-Хосе, АКШ, 24-февраль 2010-ж.
"иБэй" онлайн-дүкөнүнүн башкы кеңсеси, Сан-Хосе, АКШ, 24-февраль 2010-ж.

Изилдөөнүн алкагында 2004-жылдан 2012-жылга чейин өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө Интернетке кирүү мүмкүнчүлүгү 300% өскөнү аныкталды. Ошол эле убакта, "иБэй" интернет-дүкөнүнүн соода көлөмү 800% өскөн. Учурда дүйнөдө беш миллиард адам ааламторго кирүү мүмкүнчүлүгүнө ээ.


"Гуглдан" контакт линза

Интернет демекчи, Google компаниясы медицинада төңкөрүш жасаганга алгачкы кадам шилтеди. Аталган фирма кант диабетине чалдыккан бейтаптар үчүн микрочип орнотулган контакт линзасын ойлоп тапты. Дүйнөдө 328 миллион адам бул ооруга чалдыккан. Учурда диабетиктер күнүнө он жолкуга чейин кан алып, глюкозанын деңгээлин аныктап турууга мажбур.
"Гуглдун" түптөөчүлөрүнүн бири Сергей Брин "Гугл көз айнек" менен, 9-сентябрь 2012-ж.
"Гуглдун" түптөөчүлөрүнүн бири Сергей Брин "Гугл көз айнек" менен, 9-сентябрь 2012-ж.

Google компаниясы иштеп чыккан контакт линзасы бейтаптын көз жашындагы канттын деңгээлин аныктайт. Линзанын ортоңку катмарына глюкоза сенсору жана зымсыз датчик орнотулган. Бул линза ар секунд сайын канттын деңгээлин өлчөп турат. Бейтаптын көз кабыгына орнотула турган линза кардарларга беш жылдан кийин сатыла баштайт.

Америкалык эндокринологдор бул контакт линзасы боюнча ача пикирде. Кандагы глюкоза деңгээлин аныктоочу аспаптар базары азыр 16 миллиард долларга соода кылат.
Көз.
Көз.

Көзгө тагылчу линза демекчи, британ илимпоздору ген терапиясынын жардамы менен азиздикти айыктыруунун жаңы усулдарын ойлоп табышты. Бул тууралуу The Lancet журналы кабарлады. Оксфорд университетинин окумуштуулары көзү көрбөгөн азиз адамдын көзүндөгү өлүк клеткалардын ордуна тирүү, көрүүгө жооптуу гендин ДНКсын көчүрдү. Экспериментке алты бейтап катышып, ал оң жыйынтыкка алып келди.

"Көзү ачылган" дүкөн
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:46 0:00
Түз линк
Кумтөр кенинин кечки көрүнүшү

Кумтөрдү улутташтырууга же келишимден бир тараптуу чыгууга өкмөт макул эмес экенин премьер-министр Жантөрө Сатыбалдиев 24-январда дагы бир кайталады.

“Центерра” менен кыргыз өкмөтүнүн ортосунда түзүлгөн келишимдин долбоору кайрадан Жогорку Кеңешке келди. “Ата-Журт” фракциясы аны 24-январда өкмөт мүчөлөрү менен бирге талкуулады. Парламенттин Кумтөрдөгү үлүштү 67 пайызга жеткирүү тапшырмасын аткарбаганы үчүн өкмөт катуу сынга кабылды.

50/50 эң пайдалуу чечимби?

Кумтөр боюнча “Центерра” менен түзүлгөн келишимдин акыркы долбоорун өкмөт парламентке алып келди. Өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиевдин айтымында, Кыргызстандын алдында төрт жол турат. Алар: 2009-жылдан бери иштеп жаткан келишимди улантуу, же ал келишимден бир тараптуу чыгуу, үчүнчүсү - улутташтыруу жана акыркысы жалпы үлүштү 50/50 пайыз кылып бөлүшкөн биргелешкен ишкана түзүү. Сатыбалдиев үлүштү 50 пайыздан бөлүп, жаңы ишкана түзүү эң пайдалуу жол деп, депутаттарды аны колдоп берүүгө чакырды.

- Жылына 80 млн. доллар таза пайда табабыз. Андан сырткары, 112 млн. доллар салык түрүндө алабыз. Социалдык фондго түшкөн жана башка кирешелер да бар.

Жогорку Кеңеш 23-октябрда "Кумтөр" ишканасындагы Кыргызстандын үлүшүн 67% жеткирүүнү, сүйлөшүүдөн жыйынтык чыкпаса, келишимден бир тараптуу чыгууну тапшырган. “Ата Мекен” фракциясынын мүчөсү, юстиция министри Алмамбет Шыкмаматов 50 пайыздык үлүш менен биргелешкен ишкана түзүүгө каршы болуп, ал келишимдин азыркы долбоорун колдогон эмес.

- Жогорку Кеңештин 70тен ашык добуш менен кабыл алган токтомунда 67 пайызга жеткире албасак, бир тараптуу келишимден чыгуу каралган. Жогорку Кеңештин чечими укуктук күчкө ээ. Ошондуктан, аны биз аткарууга милдеттүү болчубуз деп, 50/50 пайызга каршы добуш бердим.

Бирок премьер-министр Жантөрө Сатыбалдиевдин айтышынча, эгер өкмөт кенди улутташтырууга бара турган болсо, "Центерра" компаниясына 2,5 -3 миллиард доллар компенсация төлөп берүүгө милдеттүү.

- Улутташтыруу биздин өзүбүздүн укугубуз. Аны каалаган учурда жасасак болот. Бирок 2,5 - 3 млрд. доллар компенсация төлөп беришибиз керек болот.

Өкмөт улутташтыруу же келишимден бир тараптуу чыгуудан соң болуучу соттук жараяндар Кумтөрдөгү иштин токтошуна алып келиши мүмкүн деп эсептейт. “Кыргызалтын” ишканасынын жетекчиси Дилгер Жапаров чыгымдарды эсептеп берди.

- Жалпы жоготуулар 3,8 млрд. доллардан баштап 5,5 млрд. долларга чейин болушу мүмкүн. Бул сот иштери канча убакытка созуларына байланыштуу болот.

“Кыргызстан кайра эле уттурат”

Анткен менен өкмөттүн жүйөөсү депутаттарды ынандыра алган жок. “Ата-Журт” фракциясынын депутаты Жылдыз Жолдошева өкмөт сунуштаган келишимдин долбоору кандай гана болбосун Кыргызстандын кызыкчылыгына жооп бербейт деп эсептейт. Ал экологиялык зыянды жана буга чейинки келишимдердин адилетсиздигинен улам Кыргызстан тарткан экономикалык чыгымдарды эске салды:

- Аларын алышты, эми алар экологияны бүгүнкүдөй жаман абалга таштап коюп кете берет. Биз болсо экологиябызды калыбына келтире албайбыз, өкмөт менен ушинтип сүйлөп-сүйлөп кала беребиз. Кандай гана келишим түзбөйлү, Кыргызстан утулат.

Ал эми “атажуртчу” башка депутат Дастан Жумабековдун пикиринде, 2009-жылдагы келишимдин негизинде учурда Кыргызстан алтын түрүндө эсептегенде жылына таза киреше катары 900 килограмм алтын табат. Депутат 50 пайыздык үлүш менен биргелешкен жаңы ишкана түзүлө турган болсо, алтын түрүндөгү таза киреше ашып кетсе 1,5 тоннага жетет деген ойдо. Ал Кумтөрдөн жылына кеминде 18 тонна алтын өндүрүлөрүн эске салды:

- Биргелешкен ишканадан 3 тонна киреше алынат экен, анын 1,5 тоннасы Кыргызстанга калат.

Өкмөт жаңы келишимге ылайык, Кумтөрдүн 60 пайыз экономикалык пайдасын Кыргызстан көрөт деп ишендирүүдө. Жаңы ишкананын директорлор кеңешинин мүчөлөрүнүн жарымы Кыргызстан тараптан болот. Башкаруучу органдарда 2016-жылга чейин кыргыз тараптан жетекчилердин санын аз-аздан 70 пайызга жеткирүү да көрсөтүлгөн. Мурдагы келишимдерден айырмаланып, биргелешкен ишкана Кыргызстанда катталып, жергиликтүү мыйзамдар менен иш жүргүзмөкчү.

Жогорку Кеңештин фракциялары жана комитеттери келишимдин долбоорун талкуулаган соң, аны парламент жалпы жыйында карап, бир жаңсыл чечим чыгарышы керек. Буга чейин өкмөттүн азыркы долбоордон анчалык көп айырмаланбаган 50 пайыздык үлүш менен биргелешкен ишкана түзүү келишими парламенттен колдоо тапкан эмес.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG