Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
18-Октябрь, 2021 дүйшөмбү, Бишкек убактысы 10:00

Экономика

ишемби 2 Октябрь 2021

Иллюстрациялык сүрөт.

“Кыргызстан коммерциялык банкынан" жоголгон 47 млн. сом боюнча банктын мурдагы кызматкери Гүлмира Асанбекова милициянын тергөө абагына эки айга камалды.

Асанбекова банк жетекчилеринин басымы менен жоголгон ири каражатка жоопкер болуп калганын айтып, укугун коргоп берүүнү суранып президентке кайрылган. Бирок аталган банк жетекчилери мурдагы кызматкери койгон дооматтарды четке кагып, Асанбекова экономикалык зыян келтиргенин айтып жатат.

Банктан жоголгон ири каражатты төлөмөр болгон Асанбекованын күйөөсү Бактияр Дуланов аялы 28-сентябрда Бишкек шаардык ички иштер башкармалыгынын убактылуу кармоочу жайына Жазык кодексинин 205-беренесине (“Ишенип берилген мүлктү ыйгарып алуу же коротуу”) шектүү катары кармалганын билдирди. Дуланов 30-сентябрда сот анын аялын эки айга камакка алуу чечимин чыгарганын кабарлады.

Асанбекова бир апта мурда "Азаттык" радиосуна келип, "Кыргызстан" банкынын айрым жетекчилеринин басымы менен ири каражат моюнуна илинип, аргасыз төлөмөр болуп калганын айтып кайрылган. “Азаттыктын” журналисттери тараптардын пикирин угуп, окуянын чоо-жайын териштирди.

Эки жарым сутка изделген миллиондор

Ири суммадагы акча жоголгон учурда Гүлмира Асанбекова – “Кыргызстан коммерциялык банкынын” башкы кеңсесинде Кассаларды тейлөө бөлүмүнүн жетекчисинин орун басары болуп иштеп турган.

"Азаттык” радиосуна кайрылган Асанбекова 2021-жылы 24-июлда банкта ички аудит, башкача айтканда текшерүү жүргүзүлүп, ири суммадагы акча жоголгону белгилүү болгонун айтып берген.

Гүлмира Асанбекова.
Гүлмира Асанбекова.

“Текшерүүнүн акыркы жыйынтыгы чыга элек болчу. Менин жетекчим “бир сумка жок болуп жатат” деди. Кайрадан санап жатышты. Мен турсам, СБнын (ред: Коопсуздукту сактоо кызматы) жетекчиси Рысалиев Айтыбек Нуралиевич чакырды.

Жогорку кабаттагы төрага Сагындыков Жаркынбек Жумабаевичтин кеңсесине бардык. Ал жакта туруп, кайра СБнын жетекчиси Рысалиев Айтыбек Нуралиевичтин кеңсесине алып барышты. Ал жакта юридикалык башкармалыктын жетекчиси Джитишева Айнура, орун басарлар Оморкулов Сатывалды, Курманбаев Дастан жана СБнын жетекчиси Рысалиев болуп отурушуптур”.

Гүлмира Асанбекованын айтымында, Коопсуздукту сактоо кызматынын бөлмөсүндө банк жетекчилери аны эки жарым сутка кармап, басымга алып текшерүүдөн кем чыккан ири суммадагы акчаны моюнга илип документке кол койдурушкан.

“Сурак болду. Мен жалгыз отурам, анан төрт-беш адам. Анан “өзүң тандап моюнуңа аласың” деди. Мен баш тартсам, жалгыз кызымды айтып башташты. “Сен түшүнбөй жатасың, эгер бул көрсөтмөнү жазып бербесең кызыңды эч качан көрбөгөндөй кылабыз” дешти. Жалпы СБнын бөлмөсү чип менен ачылат, ошол жака киргизип туруп “дааратканага баргың келсе нөөмөттөгү милицияга айтасың” деп койду. Мен сентябрда гана психикалык жактан калыбыма келип жатам. Эл азыр “терезени ачып кыйкырып, телефон чалбайт белең” деп айтып жатат. Бирок, мен ал жактан уккан сөздөн кийин, нес болуп эч нерсе кыла алган жокмун. Кандай гана сөздөр, коркутууларды укпадым. Мени өлтүрүп салышабы деп да ойлодум. “Биздин ким экенибизди билесиң, кандай байланыштарыбыз бар. Сени эч ким укпагандай кылабыз, ушул нерселерге кол коюп бербесең үстүңөн дагы бир ишти илебиз, ИИМдин министри биздин көзөмөлдө, таластык инибиз болот” деп Ниязбековдун атын кечке айтышты. “Сени өмүр бою чыкпагандай кылып коебуз, биздин ага күчүбүз жетет, кызыңды ойло” деген сөздөрдү айтты. Жетпей калган каражатты документке жаздырып, бир күндөн кийин 25-июнда түнкү саат бирде “кол кой” деди. Кол койбойм десем уруп сокчудай агрессия кылды. Мен жалгызмын, мага каршы төрт-беш эркек турат. 47 млн. 900 миң деп айтышты. Ошону доллар түрүндө көрсөт деди. Мен бул акчанын дайынын билсем шак эле жазып бермекмин да”.

Төлөмөр катары документке кол коюп бергенин айткан Асанбекова “күйөөм менен кайненемди сарсанаа кылбаш үчүн эки күндөн бери банкта текшерүү бүтпөй жатканын айтып койгом” дейт. Бирок, Асанбекова кийин баары билингенден кийин банкка колунда болгон мүлкүн өткөрүп бергенин айтууда.

"Мен силерге кол коюп бердим. Эми акча киргизишим керекпи" дедим. "Ооба, бул жакка кол коюп бергенден кийин сен милдеттүүсүң" деди. Күйөөмө "акча чыкпай калды, аялың бүт жерге кол коюп берди, эми төлөп бергиле" дептир. Андан мурун мени бөлмөдөн сураганда "машинебиз бар, Токмокто кайненемдин үйү бар, Ысык-Көлдө жер тилкем бар" дегем. Күйөөмдүн машинесин 9 миң долларга, үйдү 60 миң долларга, жер тилкесин 4 миң долларга баалап бердик", - деди Асанбекова.

“Кыргызстан коммерциялык банкта” 13 жылдан бери иштегенин айткан Гүлмира Асанбекова анын тажрыйбасында банктан ири суммадагы акча жоголбогонун, аудит текшергенден кийин саны чыкпай калган каражатка эмнеге жалгыз өзү жооптуу болуп калганына түшүнө албай турганын айтты. Асанбекова аудит келерден бир күн мурун кассагы жооптуу адистердин нөөмөтү алмашканын, “анда акча каражаты толук саналып, эч кандай кем чыкпаганын” айтып жатат.

Асанбекованын дооматына банк өкүлүнүн жообу

"Азаттык" Асанбекова олуттуу доомат коюп жаткан банктын Коопсуздукту сактоо кызматынын жетекчиси Айтыбек Рысалиев менен байланышты. Ал учурда Ошто жүргөндүктөн, телефон аркылуу сүйлөштүк. Рысалиев өз жүйөсүн кенен түшүндүрүп, Асанбекованын айткандарын толук четке какты.

Рысалиевдин айтымында, банктан акча жоголгону тууралуу маалыматтан улам текшерүү жүргөн. Рысалиев ошол текшерүү тобунда мүчө болгон экен. Рысалиевдин айтканына караганда, 2013-2014-жылдары аталган банктын Айзат аттуу кассири кассадан 140 миң долларды мыйзамсыз алып, кайра ордун толтура албай калат. Рысалиевдин маалыматында, Айзат мыйзамсыз алган акча жөнүндө Гүлмира Асанбековага гана айтып берген. “Асанбекова аны ачыкка чыгарбоого убада кылып, Айзаттын кассасынан алгач 130 миң доллар алган” дейт Рысалиев. Калган жүйөсүн өз оозунан угалы.

“Айзаттан 140 миң доллар жетпей калат. Айзат кийин эмгек өргүүсүнө чыгарда Гүлмирага “менде көйгөй болуп жатат, акча алмаштырып иштегендер 140 миң доллар алып алдап кетти. Бирок, аларды дагы бирөөлөр алдап кетиптир, мен үйүнө чейин барып сүйлөштүм, “беребиз” деп жатышат" дейт. Гүлмира биринчи макул болбойт. Анан сүйлөшкөндө “менин дагы күйөөмдө бажыдан көйгөй болуп жатат” деп Айзаттан акча сурайт. Ошентип, 50-60 миң доллардан Айзаттын кассасынан алып жатып, 130 миң долларга жетет. Айзат айласыз берет. Айзат 2017-жылы жумуштан кетет. Ал кеткенден кийин Гүлмира ошол жерде бөлүмдүн башчысынын орун басары болуп дайыма кассада акча санаганга катышат. Бир күн эмгек өргүүсүнө чыкпай, чыкса дагы кечинде акча санаганга келип турчу. Аны баарынан сурасаңар болот. Көрсө санагандан акча кем чыгып калганы билинбесин деп өзү келчү экен. Ошентип акча алып отуруп анан жалпы жанагынча сумма болду. Жалпы сумма 33 млн. сом куйругу менен чыгып жатат. Калган акчаны Айзат төлөп жатат”, - деди Рысалиев.

Рысалиев кассадан 140 миң доллар алган Айзат аттуу кассир 10 миң долларын Гүлмирага бөлүп-бөлүп төлөп бергени белгилүү болгонун айтууда.

Рысалиев Гүлмира Асанбекованын "эки жарым сутка банкта кармап турду жана басым менен төлөмөр катары документке кол койдурду" деген дооматына мындай жооп берди.

“Эки сутка аны эч ким кармаган жок. Ошол күнү, эртеси кечке чейин баарыбыз банкта болдук. Өзүңүз ойлосоңуз, 50 миллионго жакын акча жок болуп жатса, баш-аягын таппай жаттык. Ошол күнү эле айтса болмок да. Айзатка шылтайт, аны алдырдык. Ошол жерде төрага баш болуп, отуз киши банктын ичинде акча табылмайынча деп отурдук. Кагаздан, башка документтен кетип калдыбы деп баарын тактадык. Акча жок. Ал жерде кармай турган, камай турган жер жок. Баары ачык, баарыбыз эле акчаны таппай отурдук. Биринчиден, анын мойнуна алганынын кереги жок. Ал документ менен аныкталган факт. Экинчиден, Ниязбеков (ред: ИИМ жетекчиси) менен эч кандай тиешем жок. Мен “эгер акча төлөнбөсө, укук коргоо органдарына кайрылабыз” деп айтышым мүмкүн. Алар аныктап чыгат, күнөөң жок болсо жок, бар болсо кечирип кой. Андан башка эч нерсе болгон жок”, - деди Рысалиев.

Коопсуздукту сактоо кызматынын жетекчиси Айтыбек Рысалиев айтып жаткан Айзат аттуу мурдагы банк кызматкери менен байланышкабызда ал Рысалиев айткандарды кайталады.

Айзаттын айтымында, териштирүүдө жоголгон жалпы 47 млн. сомдун 10 миллионуна ал төлөмөр болгон. Ал учурда милицияга тергөөгө барып жатканын айтып берди.

“Менин кассамдан акча жетпей калганын Гүлмира эле билчү. Бөлүм башчы, жетекчибиз дагы билчү эмес. Анан Гүлмирага эч кимге айтпаңиз дегем. Коркконумдан анын айтканын кылып жүрдүм. Азыр тергөөгө барып, болгон чындыкты айтып, көрсөтмө берип келдим. Гүлмира экөөбүздү эч ким коркуткан эмес, төраганын кеңсесине кирип сүйлөшүп, моюнубузга алганбыз”, - деди Айзат.

Окуядан кийин “Кыргызстан коммерциялык банкынын” башкы кеңсесинде Кассаларды тейлөө бөлүмүн башчысы, кеп болуп жаткан Асанбекованын жетекчиси Венера Карымшакова кызматынан алынган. Карымшакова учурда эч кандай маалымат бере албай турганын билдирди.

Банк менен мурдагы кызматкер соттошот

“Кыргызстан коммерциялык банкы" жоголгон акча боюнча комментарий берип, "банкка экономикалык зыян келтирген мурунку касса начальнигинин орун басары менен соттошот" деп билдирди.

"Кассалык операциялар бөлүмүнүн мурдагы начальнигинин орун басары Асанбекова Гүлмиранын арызы жалган маалыматтарды камтыйт, алар чындыкка дал келбейт, андагы маалымат банкка экономикалык зыян келтирген атайы жасалган кара ниет аракеттерин жаап-жашыруу максатында бир жактуу берилген. Г.Асанбекованын укукка каршы иш-аракеттерин ачыкка чыгарган бүт керектүү маалыматтар жана тастыкталган далилдер тергөө органдарына 2021-жылдын август айынын башында берилген. Г.Асанбекованын укукка каршы жасаган иш-аракеттери даана чагылдырган видеоматериалдар, күбөлөрдүн көрсөтмөлөрү , ал күнөөсүн өз ыктыяры менен моюнуна алгандыгы жана түшүнүк каттары - анын уурулук жана алдамчылык иш-аракеттерди жасагандыгынан шек санаткан төгүндөлбөс фактылардан болуп саналат. Мына ушулардын баарын тергөө органдарына жибердик", - деп айтылат банктын билдирүүсүндө.

“Кыргызстан" коммерциялык банкы натыйжалуу ички көзөмөл жүргүзөрүн, заманбап технологияларды колдонуу менен бардык бизнес-процесстер үзгүлтүксүз текшерилип турарын белгиледи. Ошондой эле банк өз аброюн сотто коргой турганын билдирди.

Айтор, эки тарап өз жүйөлөрүн келтирип, Бишкек шаардык ички иштер бөлүмүнө арыз менен кайрылышканын билдирип жатышат. Банк Асанбекова жоголгон акчанын калган бөлүгүн төлөбөй жатканы жөнүндө кайрылган. Ал эми Гүлмира Асанбекова эки жарым сутка мыйзамсыз банкта кармалганы жөнүндө арыз таштаган. Бишкек милициясы эки иш боюнча кенен маалымат берерин убада кылды.

"Центерра Голд" компаниясынын президенти Скотт Перри жана Кыргызстандын делегациясынын мүчөлөрү Акылбек Жапаров, Камчыбек Ташиев, Курманкул Зулушев, Тенгиз Бөлтүрүк.

Кыргызстандын расмий делегациясы менен "Центерра Голд" компаниясынын жетекчилеринин Женева шаарындагы сүйлөшүүсүнүн биринчи этабы аяктады. Анын жыйынтыктары ийгиликтүү болгону маалымдалды. Бирок сүйлөшүүлөрдүн мазмуну, корутундусу тууралуу толук маалымат жок.

"Центерра" иштеткен Кумтөр кенин коррупцияга барган жана экологияга зыян келтирген деген негизде кыргыз өкмөтү быйыл майда өзүнө алган. Канадалык компания мындан кийин сотко кайрылган.

Сүйлөшүүлөрдүн учкай мазмуну

Швейцариянын Женева шаарында өтүп жаткан сүйлөшүүгө "Центерра Голд" компаниясынын президенти жана башкы аткаруучу директору Скотт Перри баштаган топ, ал эми Кыргызстандын атынан Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары, экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров жетектеген топ катышууда.

Кыргызстандын делегациясында Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин төрагасы Камчыбек Ташиев, Кумтөр кенине тыштан башкаруучу болуп бекиген Тенгиз Бөлтүрүк, башкы прокурор Курманкул Зулушев жана башка адистер бар.

Сүйлөшүүлөр эки күн, 29-30-сентябрь күндөрү жүрдү.

Президент Садыр Жапаровдун маалымат катчысы Эрбол Султанбаев Кумтөр маселеси боюнча Швейцариянын Женева шаарында өткөн эки тараптуу сүйлөшүүлөрдүн 1-раундунун жыйынтыгына кыргыз тарап канааттанганын маалымдады.

"Кыргыз тарапка Канаданын "Центерра" компаниясынын жетекчиси Скот Перри түзүлгөн кырдаалды чечүү боюнча мүмкүн болгон бардык жолдорду, анын ичинде Кыргызстандын "Кумтөр Голд Компани" ишканасына ээлик кылуусун карап көрүү үчүн нейтралдуу аймакта сүйлөшүү сунушу менен кайрылган. Президент Садыр Жапаровдун тапшырмасы менен сүйлөшүүгө Кыргызстандын Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары, экономика жана финансы министри Акылбек Жапаров, УКМК төрагасы Камчыбек Ташиев, башкы прокурор Курманкул Зулушев, "Кумтөр голд компанинин" тышкы башкаруучусу Тенгиз Бөлтүрүк жана укук тармагындагы адистер барган. Тараптар бири-биринин пикирлерин угушту", - деп жазылган маалыматта.

“Азаттык” буга чейин ушул эле сүйлөшүүгө катышкан ишенимдүү булактан маалымат алган. Ал жыйынтык тууралуу учкай гана кабар берген.

"Биздин "Центерра Голд" компаниясы менен сүйлөшүүлөрүбүздүн биринчи раунду ийгиликтүү аяктады. Эки тарап сүйлөшүү столуна отуруп, бири-бирине нааразылыктарын ачык айтышты. Тараптар сүйлөшүүнүн маңызын, деталдарын позицияларын ачыктай албагандыктан, сүйлөшүүнүн жыйынтыгына канааттангандыгыбызды гана билдире алабыз. Кыргызстандын мамлекеттик делегациясы улуттук кызыкчылыкты коргоодо өз позициясында бекем турду. Сүйлөшүү дагы уланат", - деди өздүк булак.

Жапаров менен Ташиев баштаган делегация Кумтөр маселесине байланыштуу Женевага учуп кеткени тууралуу маалымат 27-сентябрда тараган. Анда “бул тагдыр чечүүчү сүйлөшүү болору” кабарланган.

"Азаттык" "Центерра Голд" компаниясынын маалымат кызматы менен байланышкан учурда мекеме азырынча сүйлөшүү боюнча комментарий бере албай турганын билдирди.

Президент Садыр Жапаров жана Теңгиз Бөлтүрүк Кумтөр кенинде. 15-июнь, 2021-жыл.
Президент Садыр Жапаров жана Теңгиз Бөлтүрүк Кумтөр кенинде. 15-июнь, 2021-жыл.

Кумтөр кенинин ишин иликтеген мамлекеттик комиссия "Центерра Голд" Кыргызстанга салык жана экологиялык санкция түрүндө 4 миллиард 252 миллион доллар төлөшү керек деген бүтүм чыгарып, 17-майда Жогорку Кеңеш “Кумтөр Голд” компаниясына убактылуу сырттан башкаруу киргизген. Ошондон бери өлкөдөгү эң ири алтын кенди кыргыз бийлиги өзү иштетип келет.

Мамлекеттик комиссия койгон доодон сырткары Бишкектин Октябрь райондук соту "Центерра Голдду" Кыргызстандын экология мыйзамдарын бузганы үчүн мамлекетке 261 миллиард 719 миллион 674 миң сом кенемте төлөп берүүгө милдеттендирген.

“Кумтөр Голд” ишканасына ээлик кылган канадалык “Центерра Голд" компаниясы бул айыптоолорго макул болбой, кыргыз өкмөтүн Стокгольмдогу Эл аралык арбитражга жана Нью-Йорктогу банкроттуулук боюнча сотко берген. Андагы соттук териштирүүлөр ушул тапта да уланууда.

Эки тараптын соңку диалогу так ошол соттук талашты тынчтык жолу менен чечүү аргасы болуп жатат. Анткени “Центерра” чыр башталгандан бери эле “кепке келүүгө даяр экенин, бирок Кыргызстандын бийлиги эшик ачпай” жатканын билдирип келген.

Быйыл 10-августта телефон аркылуу конференцияда “Центерра Голд” компаниясынын президенти Скотт Перри мындай деген болчу.

Скотт Перри.
Скотт Перри.

“Биз мурда жасап келгендей эле кыргыз бийлиги менен конструктивдүү диалогго барууну туура көрөбүз. Бирок кыргыз бийлиги байланышуудан баш тарта берсе, биз мүлкүбүздү жана акционерлерибиздин кызыкчылыктарын коргоо үчүн мыйзамдык чараларды көрүүнү улантабыз. Анын ичинде биз баштаган эл аралык арбитраж жана Торонто менен Нью-Йорктогу соттук териштирүүлөр бар. Мурда айткандай, Кумтөрдү баалуу мүлк деп эсептесек да, ал болсо да, болбосо да биздин компания финансылык жактан күчтүү, колубузда орчундуу деңгээлде каражат бар, олуттуу карыз жок. Канада жана Түркиядагы уланып жаткан ишмердигибизге ишеним бекем”, - деген анда Перри.

Тараптар сүйлөшүүнү “Центерра Голд” жайгашкан Канадада же, Кумтөр кени турган Кыргызстанда эмес, Швейцарияда өткөрүп жатышкан себеби да белгисиз. Женева нейтралдуу аймак катары тандалган сыяктуу.

Эмнелер жетишилген болушу мүмкүн?

Кыргызстан Кумтөрдү өзүнө алгандан кийин кенге байланыштуу иликтөөлөрдү да баштаган. Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет кен жаңы уюшулган учурда түзүлгөн келишимдерден тартып, соңку келишим-макулдашууларга чейин бардыгын изилдеп жатат.

Анын ичинде 1992-, 1994-жылдардагы жана 2003-жылкы келишимдер боюнча алгачкы президент Аскар Акаев баштаган топко айып тагылса, 2009-жылкы келишим боюнча мурдагы президент Курманбек Бакиев алдында турган узун тизмедеги саясатчыларга сыртынан айып тагылып, издөө жарыяланган. Жай айларында Акаев Орусиядан келип, сурак берип кайра кеткен.

2012-жылкы чечимдер боюнча ошол учурдагы спикер, азыркы депутат Асылбек Жээнбековго, депутат Төрөбай Зулпукаровго, экс-премьер-министр Өмүрбек Бабановго жана башкаларга кине тагылды. Жээнбеков менен Зулпукаров камакта, Бабанов бошотулган.

Башка аракеттерден 2013-жылдагылар боюнча экс-премьер-министр Темир Сариев, 2014-жылдагылар боюнча мурдагы өкмөт башчы Жоомарт Оторбаев, 2017-жылдагылар боюнча экс-биринчи вице-премьер-министр Тайырбек Сарпашев, 2019-жылдагылар боюнча экс-премьер-министр Мухаммедкалый Абылгазиевге айып тагылган. Мындагылардан Сарпашевден башкасы камакта.

Кумтөр боюнча айып тагылгандардын бир бөлүгү.
Кумтөр боюнча айып тагылгандардын бир бөлүгү.

Башка чечимдер боюнча мурдагы президент Алмазбек Атамбаев менен экс-премьер-министр Сапар Исаковдон куралган топко айып коюлары айтылган. Атамбаев башка иш боюнча камакта, Исаков чет өлкөгө качып кеткен.

Атайын кызматтын жетекчиси Камчыбек Ташиев бул аныкталган коррупциялык фактылардын негизинде Кумтөр боюнча бардык келишимдерди денонсациялоо жараяны башталганын жарыялаган.

Аналитик жана публицист Рыскелди Сатке Кыргызстан тарап так ушул кылмыш иштериндеги фактыларды “Центерра” менен сүйлөшүүлөрдө бетке кармады деп эсептейт.

Рыскелди Сатке.
Рыскелди Сатке.

“Сүйлөшүүлөргө комментарий бериш үчүн анын мазмунун билүү зарыл. Азыр жалпы маалыматтар чыгып жатат, бирок ичинде эмне болуп жатканын эч ким билбейт. Ошого азыр булар жарыялагандан кийин же “Центерра” өзү маалымат бергенден кийин баа бериш керек. Компания баары бир акционерлерине айтат да. Эгер сүйлөшүү жакшы болду деп жатса, ошого негиз бар го дейм. Менимче, Кыргызстандын өкүлдөрү коррупциялык фактыларды айтып, ошого басым жасашса керек. Ар бир апта сайын эле Кумтөр боюнча коррупцияга айыптап бирден-экиден кишини кармап атышпайбы, муну ошого даярдап жатышса керек”.

Арийне, “Кумтөр ишине” байланыштуу кылмыш иши, анын алкагында жаңырган чоң билдирүүлөр жана андагы жогорку аткаминерлердин ири тобуна коюлган айыптар эл аралык соттошууларда далилдик база катары колдонулары айтылып жаткан. Кыргызстандын бийлиги өзү деле “кен мамлекетке биротоло алынганын, аны эми өзү иштетерин” ачык айтып, бир позицияда тургандай болгон. Бирок кайра сүйлөшүүлөргө барганы түрдүү жоромолдорду жаратты.

Депутат Рыскелди Момбековдун пикирине орун берели:

Рыскелди Момбеков
Рыскелди Момбеков

“Негизи бул делегациянын жашыруун, расмий жарыялабай кетип калганынын өзүндө бир мандем бардай сезилет. Мендеги маалыматтар боюнча сүйлөшүүгө демилге кыргыз тараптан болгон. Алар бизге келген жок, биз алардын алдына бардык. Бул деген биздин бийлик артка чегинип жатканынан кабар берет. Булар кайсы бир нерседен кооптонууда, ошону үчүн ушундай кадамга барышты. “Силер деле туура эмес кылдыңар, биз деле туура эмес кылдык” деп, балким биргелешкен ишкана түзүп, ошо менен иш алып барышы мүмкүн. Анда жаңы келишимдерге барышы ыктымал. Мүмкүн кенди кайра аларга берип, өндүрүлгөн алтындын көбүрөөк бөлүгүн өзүбүзгө алганы жатышат. Бул “Центерранын” пайдасына туура келсе, алар дагы соттон арызын алып, тынчтык сүйлөшүүгө келет деген сөз. Бирок азыркы процесстер элге ачык жарыяланышы керек. Кыскасы, жооптуу адамдар кооптуу кадамдарга барып жиберишинин алдын алып турушубуз шарт. Эң өкүнүчтүүсү мунун баары “Кумтөр кенин өзүбүзгө алдык, өзүбүз иштетебиз, мынча киреше таап жатабыз” деген куру кыйкырыктардын бардыгы токтоду дегенди түшүндүрөт. “Кааласа сотко берсин, бизде экологиялык зыяндар тууралуу фактылар бар, утулсак дагы, утсак дагы Кумтөр бизде калды, элдики” деп айтып жатышпады беле? Элден эч нерсе сурабай, элге эч кандай отчёт бербей эле башкарып турушкан, анан эми эч кимге айтпай эле сүйлөшүү баштап жиберишти”.

Кен тармагындагы адистер Кумтөргө байланыштуу талашты чечүүнүн эки сценарий менен уланарын боолголоп жатышкан. Анын биринчиси “сүйлөшүү”, экинчиси “соттошуу” болчу. Үчүнчү жол кенди биротоло “улутташтыруу” же “келишимдердин баарын жокко чыгаруу” эле, бирок анын аягы да соттошуу менен бүтмөк.

Мурдараак Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары Акылбек Жапаров 22-сентябрда “Азаттыкка” берген комментарийинде Кыргызстан “Кумтөр Голдду” башкарууну өз колуна алгандан берки төрт ай ичинде 4,1 тонна алтын өндүргөнүн айтып берген. Ал мындан өлкө 62 млн. доллардай киреше алганын тактаган.

Бирок 25-сентябрда УКМКнын мекеменин Алай райондук бөлүмүнүн жаңы имаратын ачуу учурунда мекеменин төрагасы Камчыбек Ташиев Кумтөр алтын кенинен Кыргызстан 90 млн. доллар тапканын айткан. Ачакей маалыматтардын фонунда бир катар депутаттар өкмөттөн Кумтөр боюнча кенен отчёт берүүнү талап кылган.

Отуз жыл оюлган Кумтөр
please wait

No media source currently available

0:00 0:09:38 0:00

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG