Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
16-Май, 2021 жекшемби, Бишкек убактысы 12:43

Экономика

Борбордук Азиянын картасы

Жапан басылмасы «Nikkei Asia» Түркия менен Орусиянын Борбор Азиядагы таасир талашы күчөгөнүн жазды.

Анда бул ири державалар өз ара тымызын тирешип, чөлкөмдөгү өлкөлөрдү өзүнө тартып, ар кандай долбоорлор аркылуу тыгыз мамиле түзүүгө умтулуп жатканы көрсөтүлгөн.

Жапан басылмасынын «Борбор Азияда Орусия менен Түркиянын тиреши күчөдү» деген аталыштагы макаласында соңку мезгилде Түрк кеңешинин таасири артып, бирок ага каршы болгон Москва чөлкөмдөгү өлкөлөр менен салттуу мамилесин сактап калууга аракет жасаганы баяндалган.

Анда Орусия Анкаранын бул уюм аркылуу түрк тилдүү өлкөлөрдүн башын бириктирүү аракетине каршы туруп келгени талдоого алынган.

Уюмдун макамын көтөрүү учуру

Басылма 31-марттагы бейформал саммитте Түркиянын президенти Режеп Тайып Эрдогандын Түрк кеңешинин макамын жогорулатуу демилгесин мисалга алды.

«Дүйнөдө азыр жүрүп жаткан өзгөрүүлөр бизге учурда Түрк кеңеши сыяктуу түзүмдүн абдан зарылдыгын мындан да жогорулатат», - дейт президент Режеп Эрдоган.

Ал эми мамлекет башчыларынын бул жыйынында Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров түрк дүйнөсүнүн ынтымагы тууралуу сүйлөгөн.

«Түрк кеңеши азыркы күндө дүйнө коомчулугу тааныган, түрк интеграциясынын эң башкы, эң кадыр-барктуу платформасына айланды», – деген эле Садыр Жапаров.

Түрк кеңешин кеңейтүү демилгеси

Жапан басылмасы түрк президентинин Түркмөнстанды бул уюмга кирүүгө үндөп, анын курамын кеңейтүү далалатына басым жасады.

Түркмөнстан түрк тилдүү болгону менен бейтараптыкты сактап, уюмга кошулган эмес. Бирок бул жолку жыйынга түркмөн лидери да конок болуп катышты.

Жапан басылмасы Эрдоган былтыр да аны бул уюмга кошулууга чакырып, кайрылуу жасаганын эске салды.

Барган сайын чөлкөмдүк интеграциялык уюмга айланып баратканы белгиленген Түрк кеңешине Өзбекстан, Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан жана Түркия мүчө болсо, Европадагы Мажарстан ага байкоочу.

Орусиянын «кызганычы»

Макалады Түркия чөлкөм лидерлерин өзүнө имерген сайын Орусия мунай менен газга бай өлкөнү колдон чыгарбай, алаканы күчөтүп жатканына көңүл бурулган. Бул өлкөдөгү мунай жана газ кендеринин көбүн орусиялык “Газпром” иштете турганы да айтылган.

Саммиттен көп өтпөй Түркмөнстандын тышкы иштер министри Москвага чакырылып, жолугушуулар жогорку деңгээлде өткөнү жазылды.

Министр Рашид Мередов Орусияга ыраазычылык билдирген:

«Орусия алгачкылардан болуп Түркмөнстанга глобалдык пандемияга каршы күрөштө кол сунду. Бизге оор учурда зарыл 186 миңден ашуун ПЧР-тест жардам иретинде берилди. Анын 120 миңден ашууну акысыз»,- дейт түркмөн министри Мередов.

Андан көп өтпөй эле Орусиянын Куралдуу күчтөрүнүн Башкы штабынын башчысы менен коргоо министринин биринчи орун басары Москвада Түркмөнстандын аскер жетекчилигин кабыл алган. Анда аскердик кызматташтыкты тереңдетүүнүн жаңы баскычы талкууланганы учкай кабарланган.

Жапан басылмасы муну менен Орусия НАТОго мүчө Түркиядан өз таасириндеги түрк тилдүү мамлекеттерди “кызганган” мамилесин белгилейт.

Анда түрк тилдүү өлкөлөрдүн өз ара соода-экономикалык байланышына тымызын тоскоолдуктар бар экени тууралуу сөз болгон.

Иллюстрациялык сүрөт.

12-апрелде орус бийлиги Түркияга аба каттамдарын токтоткондугу тууралуу чечимин кабарлады. Бул чектөө Киев менен Анкаранын "жакындашуусунан" кийин киргени талкууланууда. Ал эми орусиялык туристтик агенттиктер жарым миллион турист жайында Түркиядагы мейманканаларга жолдомо алып койгонун билдирди.

12-апрелде Орусиянын вице-премьер-министри Татьяна Голикова 15-апрелден 1-июнга чейин Түркия менен Танзанияга аба каттамдары токтотулганын кабарлаган. Анын айтымында, мындай чечимге эки өлкөдө коронавирусту жугузуп алгандар кескин көбөйгөнү себеп болгон.

Татьяна Голикова.
Татьяна Голикова.

"Биздин негизги милдетибиз - Орусиянын жарандарынын ден соолугун жана коронавирустун жаңы түрлөрүнө каршы ооруга байланыштуу туруктуу кырдаалды коргоо. Атайын борбор аба каттамы ачык болгон өлкөлөрдө вирустун жайылышын такай көзөмөлдөп турат".

Эгерде Түркияда эпидемиологияык кырдаал оңолсо, анда орусиялык туристтерге Түркияга барууга кайрадан уруксат берилет. Голикова жергиликтүү туристтик агенттиктерден Түркия багытында жолдомо сатууну убактылуу токтотууну өтүнүп, бийлик бул агенттиктерге материалдык колдоо көрсөтөрүн кошумчалады.

1-июнга чейин Стамбул-Москва багытында аптасына эки каттам каралган болчу.

Орусиянын Туроператорлор ассоциациясынын аткаруучу директору Майя Ломидзе аба каттамдары токтосо, жеке агенттикттерге чоң чыгым болорун айтты.

Майя Ломидзе.
Майя Ломидзе.

"Туризм тармагы мындай чечимге 6-апрелден бери даярдана баштаган. Бирок агенттикттер азыр эмне кыларын билбей нес болуп турушат, анткени туризм тармагы оор абалда. Эми көптөгөн туристтердин маселесин жөнгө салууга туура келет. Чакан агенттиктерди эсепке албаганда, ушул күнгө чейин 500 миңден ашык туристке жолдомо сатылган. Бул жолдомолордун жалпы баасы 350 миллион еврону түзөт".

Ушул тапта Түркиянын мейманканаларында 30 миңден ашык орусиялык турист эс алууда. Алар өлкөсүнө атайын уюштурулган чартердик каттам менен кетери белгилүү болду.

Ал арада социалдык тармактарда Владимир Зеленский менен Режеп Тайып Эрдогандын жолугушуусу каттамдардын токтошуна себеп болгону айтылып жатат.

Түркиянын президенти Режеп Тайып Эрдоган 10-апрелде Украинанын президенти Владимир Зеленский менен жолугушуудан кийин Донбасс аймагындагы тирешти дароо токтотууга чакырган болчу. Стамбул шаарындагы бул сүйлөшүүлөр Украинанын чыгышындагы узактан бери созулуп келе жаткан согуштук жаңжалга байланыштуу Киев менен Москванын ортосундагы жаңы тирешүүгө дал келди.

Владимир Зелеснкий жана Режеп Тайып Эрдоган.
Владимир Зелеснкий жана Режеп Тайып Эрдоган.

13-апрелде Түркиянын тышкы иштер министри Мевлүт Чавушоглу аба каттамдары боюнча чечимдин артында эч кандай саясий себеп жок экенин билдирди.

"Бул чечим толугу менен жарандардын ден соолугу үчүн кабыл алынды. Биз былтыр Германия менен кызматташканбыз, эми Орусия менен жагдайга байланыштуу өтүнүчүбүздү билдирдик. Мындан улам жакында Орусиядан атайын делегация Түркияга келет".

Ал ошондой эле Анкара менен Москванын ортосунда кызматташуу тууралуу сүйлөшүүлөр башталганын кошумчалады.

Түркия менен Орусиянын ортосундагы аба каттамдарынын токтошу коронавирустун күчөшүнө байланыштуу деп көрүнгөнү менен эки өлкө ортосунда 2015-жылы болгон учак маселесин эске салбай койбойт.

Иллюстрациялык сүрөт.
Иллюстрациялык сүрөт.

Анда Сирия менен чек арада түркиялык аскерий-аба күчтөрү орусиялык учакты атып түшүргөндөн кийин эки өлкө ортосундагы мамиле кескин начарлап кеткен. Окуядан кийин Орусия Түркияга каршы экономикалык санкцияларды киргизип, эки тараптуу сооданын көрсөткүчтөрү төмөндөгөн. Ошол жылдары Түркиянын туризм аймагындагы мейманканалар чоң чыгымга дуушар болушкан.

Түркиянын туристтик аймактарында эң көп эс алган чет элдиктердин ичинен орусиялыктар биринчи орунда турат. Былтыр бул өлкөгө эки миллиондон ашык орусиялык турист келген.

Түркияда коронавирус менен ооругандар көбөйүп, 14-апрелден тартып өлкөдө карантиндик чектөөлөр кайрадан киргизилди.

Кабыл алынган чечимге ылайык, 14-апрелден баштап өлкөдө кафе-ресторандарда тамактанууга болбойт. Аймактар ортосундагы каттамдарга чектөө киргизилет жана орто мектептерде билим алуу аралыктан окууга өтөт.

Ал эми расмий маалыматтар боюнча 13-апрелде Түркияда COVID-19 вирусунан өлгөндөрдүн саны 34 455 кишиге жетти.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG