Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
дүйшөмбү, 27-январь, 2020 Бишкек убактысы 19:10

Экономика

Ысык-Көлдүн Чок-Тал айылында тикмечи келиндер тобу аскер формаларын тигип, Орусияга экспорттоп жатышат.

ФАПтын имаратында ачылган чакан тигүү цехинде 15 аял эмгектенет. Цехтин ээси буюртма көбөйсө, элеттик кыз-келиндерге көбүрөөк жумуш ордун түзүүнү пландап жатат.

Чок-Тал айылынын тургуну Назгүл Касымалиева бир жыл мурун айылда тигүү цехин ачып, жеңелерин жумушка чакырган. Жети жыл мурда үч бала менен үйдө отурган Назгүл Чолпон-Атадагы SOS балдар үйүндө ачылган үй-бүлөнү бекемдөө окуу курстарына катышып, 2,5 ай бою тикмечиликтин сырларын үйрөнгөн.

Шыктуу келиндин иши илгерилеп, ошол жерде эле машыктыруучу катары иштеп, андан кийин германиялык DVV жана башка долбоорлор менен кызматташа баштаган. 2019-жылдын февраль айында айылдагы ФАПтын эски имаратын оңдоп-түзөп, тигүү цехин ачып, азыр иши кадимкидей илгерилеп калган.

Назгүл Касымалиева.
Назгүл Касымалиева.

- 2019-жылдын февраль айында бизге долбоорлор он тигүүчү машине алып келди, - дейт ал- Ошону менен биздин иш жүрүшүп жатат, буюртмачыларды мен Бишкектен таптым, андан бери тынымсыз иштеп жатабыз, сапаттуу кылып тиккенге аракет кылабыз. Биз тиккен аскер формалары Орусияга экспорттолуп жатат.

Назгүлдүн цехинде он аял күндө келип иштесе, дагы он чактысы үйгө буюртма алып иштейт. Алар алгач Орусиянын суук аймактарына жылуу сырткы кийимдерди тиге баштаган. Андан кийин ар кандай кийимдерге буюртмалар келе баштаган.

- Формаларды гана эмес, жайкысын шым, көйнөк тиктик. Алар да Орусияга экспорттолуп кетти, биз бир эле завод менен иштешебиз. Аларды тиккенде материалы жеңил болуп, жеңелерим жумасына 2 миң даана тиккен. Алды 10-15 аскер формасын, арты бешти тигет. Алды 15-17 миң сомго чейин айлык алат. Айылда бул жакшы акча, балдары жанында, үйү жылуу.

Цехке келгендердин көбү тикмечиликти бул жерден үйрөнгөн. Себеби бул цех башында тикмечиликке үйрөткөн окуу борбору катары ачылып, адегенде үйдө отурган айымдарга тикмечиликтин сырларын үйрөткөн. Алардын бири - Аниста Токтоматова.

Аниста Токтоматова.
Аниста Токтоматова.

- Тигүүчү кесибим деле жок болчу, окуу борборуна келип, бир жыл окудум. Колума дипломумду алып, ошондон бери иштеп жатам. Кесипти жакшы өздөштүрүп алдым. Көрсө, колубуздан келет экен. Иштеп кеттик, жашоо баарына үйрөтөт экен. Бир чети айылдын ичиндебиз, эки жакка миграцияга чыкпай эле, балдар кашыбызда, күйөөбүздүн маңдайындабыз. Ар кимибиз жасаган ишибизге жараша айлык алабыз.

Бул жерде айылдык айымдар тиккен тышкы кийимдер Орусияга жөнөтүлөт. Мындан улам жасаган иштин сапатын текшерип, кабыл алуу зарыл иш.

- Ар биринин туура тигилишин текшерип алам, чөнтөктөрдүн тигилиши, планканын коюлушун карайм. Жеңелерим ар бири бул жерге белги коп коюшат, кайсы туура эмес тигилсе дароо оңдойбуз. Себеби биз тигилген форманы өткөрүп жатканда сапаттуу кетиши керек. Сөзсүз «Кыргызстандан тигилген» деген этикетка чаптайбыз. Орустар бизде тигилген кийимдин баарын баалап кийишет.

Айымдар даяр болуп калган формаларды аптасына бир жолу Бишкекке жөнөтөт. Андан ары товар Орусиянын ири шаарларына жеткирилет. Элеттик тикмечилердин ишине жергиликтүү пансионаттардын жетекчилери да кызып жаткан экен. Жаз алды менен алар да кызматкерлерине атайын форма үчүн буюртма бергени турат. Ишкер айым Назгүл Касымалиева айыл өкмөтү тигүү цехин кеңейтүүгө жардам берүүнүн жол-жобосун караштырып жактанын айтты.

Элеттик айымдар айына эки миңден ашык форма тигишет. Цехи айылдагы ФАПтын эски имаратында болгондуктан бир аз тардык кылат. Назгүл Касымалиеванын цехи - Ысык-Көл районундагы үй-бүлөнү бекемдөө долбоорунун негизинде ачылган алгачкы ишкана. Азыр ушундай эле тигүү цехи Кароол-Дөбө айылында да бар. Анда алты аял жумуш менен камсыз болгон.

Эскертүү!

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.
Иллюстрациялык сүрөт.

Саясий, мамлекеттик жана административдик мамлекеттик кызматтарды ээлеп турган 157 адам салык декларациясын тапшырбай жүргөнү көп талкуунун бетин ачууда.

Мамлекеттик аткаминерлер эмне үчүн убагында декларация беришпейт? Аларга жоопкерчилик каралганбы? Аткаминерлердин киреше-чыгашасын ачык көрсөтүүгө канткенде жетишебиз?

«Арай көз чарай» талкуусуна Жогорку Кеңештин депутаты Аалы Карашев жана Мамлекеттик салык кызматынын төрагасынын орун басары Искендер Асылкулов катышты.

«Азаттык»: - Искендер мырза, мамлекеттик кызматкерлер декларацияны эмне үчүн тапшырат? Мамлекет үчүн андай маалыматтарды алуунун максаты эмнеде?

Искендер Асылкулов.
Искендер Асылкулов.

Искендер Асылкулов: - Мыйзам боюнча мамлекеттик жана муниципалдык кызматтарды ээлеген адамдар салык декларацияларын тапшырууга милдеттүү. Анда ар бир аткаминер жыл ичиндеги тапкан кирешесин, чыгашасын, тапкан мүлкү боюнча маалыматтарды 1-апрелге чейин тапшырышы керек. Андан кийин да маалыматтарында алымча-кошумча болуп калышы мүмкүн, аларга 3 ай кошумча мүмкүнчүлүк берилет.

Ошентип алган маалыматтын негизинде Мамлекеттик салык кызматы 1-июлдан баштап ар бир декларацияны текшерип чыгат. Биз маалыматтарды банктарга, Мамлекеттик каттоо кызматына, башка мамлекеттик органдарга жөнөтүп, алар менен да салыштырып, талдап чыгабыз.

«Азаттык»: - Саясий, мамлекеттик жана административдик кызматтарды ээлеп турган 157 аткаминер салык декларациясын тапшырган эмес. Себеби айтылабы? Алар кимдер, кайсы деңгээлдеги жетекчилер?

Искендер Асылкулов: - Мисалы, саясий кызматтарга - министрлер, Жогорку Кеңештин жана жергиликтүү кеңештердин депутаттары, акимдер, өкмөттүн облустардагы өкүлдөрү, ал эми атайын кызматтарга - соттор, элчилер, укук коргоо органдарынын жетекчилери кирет.

«Азаттык»: - Салык декларациясын бербегендердин арасында Жогорку Кеңештин депутаттарынан да барбы?

Искендер Асылкулов: - Бар.

«Азаттык»: - Аалы мырза, жогорудагы айтылган маалыматтарга таянсак, аткаминерлер эмне үчүн убагында декларация тапшырышпайт деп ойлойсуз? Маани беришпейби, мыйзам чаралары начарбы же башка себептери барбы?

Аалы Карашев.
Аалы Карашев.

Аалы Карашев: - Декларация деген түшүнүк 2004-жылы «Мамлекеттик кызмат жөнүндө» мыйзам кабыл алынгандан башталат. Биринчи саясий кызматта иштеген жетекчилерден декларацияларды кабыл ала башталган. Мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлердин декларация тапшыруунун негизги максаты – аткаминерлердин мыйзамсыз байып кетишин көзөмөлгө алуу, аныктоо.

2016-жылга чейин бул милдетти Мамлекеттик кадр кызматы аткарып келсе, 2017-жылдан ишти Мамлекеттик салык кызматы аткарууда. Мамлекеттик кызматта туруп убагында декларация тапшырбагандарга сөзсүз чара көрүлүшү керек. Мыйзам боюнча аларга административдик чаралар каралган, кызматтан кетиргенге чейин жазалар бар. Эң негизги максат - коомдо мамлекеттик кызматкерлер жөнүндө маалыматтардын ачык-айрым болушу.

Декларация бербегендерди жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу жарыялаш керек. Коомчулуктун талкуусуна, баалоосуна чыгарыш керек. 2012-жылга чейин кабыл алынган декларациялар топтолуп, бир кабинетте эле сакталып келген. Айрымдары боюнча укук коргоо органдарында суроо болсо эле алынбаса, калганы ошол жерде эле жатчу. Ошондо биринчи аракеттер башталып, атайын түзүлгөн комиссия саясий кызматта иштеген жетекчилердин декларацияларын текшерип, маалыматтар боюнча суроолор жаралса чара көрүү үчүн тиешелүү органдарга жана мамлекет жетекчилерине чейин берип турганбыз.

(Талкуунун толук вариантын ушул жерден көрүңүз)

Эскертүү!

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG