Линктер

шейшемби, 15-октябрь, 2019 Бишкек убактысы 19:49

Кылмыш

бейшемби 10 октябрь 2019

Календарь
октябрь 2019-ж.
Дш Шш Шр Бш Жм Иш Жш
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
Күрд козголоңчуга туткунга түшүп берген аял баласы менен. Сирия.

Казакстанда Сириядан кайтарылган бир үй-бүлөнүн үч мүчөсүнө кылмыш иши козголгон. Жакында алардын бири - Аида Амангелдыны сот беш жылга эркинен ажыраткан өкүм чыгарды.

Прокуратура келинди «Ислам мамлекети» террордук тобуна көмөктөшкөн деп айыптаган. Келиндин бир тууган эки инисинин бири түрмөдө, экинчиси тергөө абагында отурат. Улуу агасы менен атасы Сирияда набыт болгон.

«Жазамды жеңилдетип бериңиз»

Аида Амангелды - 2015-жылы ата-энеси, бир туугандары менен кошо Сирияга чыгып кеткен. Прокуратуранын маалыматы боюнча үй-бүлө ал жактан «Ислам мамлекети» террордук тобунун согушкерлерине кошулган. Түркстан облусунун Казыгурт райондук соту 4-октябрь күнү беш жылга эркинен ажыраткан келин «Терроризмди жайылтуу, террордук аракеттерге чакырык таштоо», «Коркутуу», «Мамлекеттик атайын кызматкердин өмүрүнө коркунуч келтирүү» беренелери боюнча айыпталды.

Сот жараянындагы жарыш сөз учурунда прокурор Ерсин Алтаев айыпталуучунун күнөөсү тергөө учурунда толугу менен далилденгенин айтты. Ал Сирияда жүргөн учурунда «телекоммуникациялык тармактарды колдонуу менен терроризмди жайылтканы» тастыкталганын билдирди. Ошондой эле «Аида атасынын жана улуу агасы Нурдаулет Амангелдынын таасири алдында Сирияга чыгып, ИМ тобуна кошулган» деп айтты прокурор. Айыптоочу тараптын жүйөсү боюнча, Аида Казакстандагы туугандарын террордук уюмга кошулууга үндөгөн, ал айылдык имамды жана Улуттук коопсуздук кызматынын өкүлүн Интернет аркылуу коркуткан. Аты аталгандар Аиданын соттук ишинде жабырлануучу деп саналышкан.

Судья Гүлмира Рахимбаева (оңдо) жана прокурор Ерсин Алтаев (солдо). Түркстан облусу, Казыгурт райондук соту. 4-октябрь, 2019-жыл.
Судья Гүлмира Рахимбаева (оңдо) жана прокурор Ерсин Алтаев (солдо). Түркстан облусу, Казыгурт райондук соту. 4-октябрь, 2019-жыл.

Акыркы сөз берилгенде Аида күнөөсүн мойнуна толук аларын, кылганы үчүн өкүнөрүн айтып, соттон жазасын жеңилдетүүнү өтүндү. Анын адвокаты Мусабек Байжаркынов да соттон ал Сирияга атасынын, агасынын таасири менен кеткенин, азыр кылганына өкүнүп жатканын эске алып, «келиндин ден соолугу начар экенине да көңүл бурсаңар» деп суранды. Судья Гүлмира Рахимбаева келинди беш жылга эркинен ажыратты.

Бир үй-бүлөдөн үчөө

Аида Амангелды - мурунку мугалим Марат Мауленовдун кызы. Казыгурт районунун тургуну, мурунку орус тил мугалими Марат Мауленов 2015-жылы алты баласын алып, Сирияга чыгып кеткен. Жакынкы Чыгышта жүргөн учурунда ал согушкерлер менен кошо Казакстандын бийлигине каршы видео кайрылуу жасаган. Ал 2017-жылы ИМ тобу кыйрай баштаганда Сирияда набыт болгон. Ал эми анын улуу баласы Нурдаулет Амангелды 2016-жылы көз жумган.

Марат Мауленовдун жубайы Айгүл Нысанбаева Сириянын кайсы аймагында болушканын «Азаттыкка» так айткан жок. Анын сөзүнө караганда, күйөөсү өлгөндөн кийин ал калган балдарын алып, согуш жүрүп жаткан аймактардан качкан. Ошондо күрд козголоңчуларынын колуна түшкөн. 2019-жылы майда «Жусан» операциясынын негизинде Казакстанга жеткирилген.

«Камайт деп күткөн жок элек»

Айгүл Нысанбаева Казакстанга кайтып келишери менен кызын жана эки уулун камап коюшканын айтты. Августта Түркстандагы жашы жете электер үчүн сот 2001-жылы туулган уулун алты жылга түрмөгө камаган. Диас Амангелды «терроризмди жайылткан, террорчулукка ачык үндөгөн» деп айыпталган. 1997-жылы туулган дагы бир уулу Абзал Амангелды - Нур-Султанда тергөө абагында. Анын беш жаштагы жана тогуз жаштагы уулдары азыр апасынын жанында.

Айгүл Нысанбаева балдарын кармап кеткен учурда да алардын айыбы эмнеде экенин сурай албаганын айтты:

- Мага бул темада сүйлөө өтө оор. Күчүм калбады. Абзалды январдан бери көрө элекмин. Диасты Чымкентте бир көрдүм. Кызым да камакта. Балдарымды кармап кетип жатканда алардын күнөөсү кандай экенин сурай албадым. Корктум. Өзүмдү да соттоп, кичинекейлеримди балдар үйүнө берип салышпаганына да шүгүр.

Айгүлдүн айтымында, кызы Аида Амангелды Сирияда жүргөндө күйөөгө тийип, эки бала төрөгөн. Бирок балдары ымыркай кезинде чарчап калышкан.

Урандылардын арасындагы келин. Сирия.
Урандылардын арасындагы келин. Сирия.

- Аябай жаман болчу. 2017-жылы биз эптеп мекенге кайтууну ойлодук. Бирок «Казакстан бизди кабыл албайт, баары бизди айыптайт» деп ойлодук. Бул коркунуч менен эки жыл жашадык. Ошентсе да эптеп качууну ойлодук, бирок корктук. Качып чыккандардын көпчүлүгү минага жарылышты. Күрддөрдүн колуна түшкөнүбүздө эле улуу уулдарымды өзүнчө алып кетип, түрмөгө камашты. Казакстанга келгиче кызым жанымда болгон...

Айгүл Нысанбаева күйөөсүн Сирияга азгыргандар аны «үй-бүлөң менен кел»​ деп көндүрүшкөнүн айтты:

- Биз бул жакка өз мекенибизде адамча жашоо үчүн кайтып келгенбиз. Беш жаштагы уулум жанымда, тогуз жаштагысы мектепке барат. Мага элдин баары эле бизди күнөөлөп жаткандай сезилет. Мен баарынан кечирим сурадым, «аяп койгулачы» деп өтүндүм. Мен дагы башка эмне кыла алам? Мен чарчадым.

Казакстандын Улуттук коопсуздук комитети Сирия жана Иракка чыгып кеткен казакстандыктардын саны 800гө жакын экенин маалымдаган. «Жусан» операциясынын негизинде 2019-жылы мекенине 516 адам кайтарылган, алардын 360сы балдар. Кайтарылып келгендердин айрымдарына кылмыш иши козголгон.

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.
КСДП.

Кыргызстан социал-демократиялык партиясынын (КСДП) мүчөсү, камакта отурган Алга Кылычов мурдагы президент Алмазбек Атамбаевге жана КСДПнын мүчөлөрүнө каршы көрсөтмө бергени айтылууда. КСДПнын тарапташтары муну расмий бышыктай элек.

Атамбаевдин жактоочусу Замир Жоошевге шилтеме жасап, Кылычов тергөө менен кызматташууга кол коюп бергенин 24kg сайты жазды.

Жоошевдин айтымында, Кылычов КСДПнын мүчөлөрү Кундуз Жолдубаевага, Амантур Жамгырчиевге, Мээрбек Мискенбаевге жана Атамбаевдин жан сакчысы Канат Сагымбаевге каршы көрсөтмө берген. Адвокаттын сөзүнө караганда ал көрсөтмөдө Атамбаев бийликти басып алып, төңкөрүш кылууну каалаганы белгиленген.

Кундуз Жолдубаева тергөөнүн жүрүшүндө камакта отурган Кылычов менен беттешкенин «Азаттыкка» айтты:

Кундуз Жолдубаева.
Кундуз Жолдубаева.

- Ал тергөө менен кызматташканын мен так айта албайм. Акыркы жолу Алга Кылычов менен беттештиришкенде анын моралдык абалы оор экенин көргөм. Өзү ооруп жүрөт. Биз күч органдары мүмкүн ага кысым көрсөтүп, өздөрүнө керектүү, ойдон чыгарылган көрсөтмөлөрдү алып жатат деп ойлойбуз.

Ички иштер министрлигинин басма сөз кызматы Кылычовдун иши тергелип бүтүп тиешелүү органдарга өткөрүп берилгенин, бул боюнча эч кандай комментарий бере албай турганын билдирди.

Атамбаевдин КСДПдагы тарапташтарынын бир тобу бул маалыматка ишенер-ишенбесин билбей турушат. Партиянын Ысык-Көл облусу боюнча координатору Рита Борбукеева социалдык тармактарда таратылып жаткан маалыматтарга далил табылмайынча күтүп турууга чакырды.

Ал эми КСДП фракциясынын депутаты Ирина Карамушкина муну адам укуктарын бузуу жана саясий куугунтук менен байланыштырды.

Ирина Карамушкина.
Ирина Карамушкина.

«Өлкөдө адам укуктары одоно бузулуп, чабуул коюлганына, анын ичинде 2019-жылдын 7-8-августундагы окуялар боюнча кылмыш иштерине байланыштуу да эч кандай реакция кылбаганына негизги себептердин бири ушул. Мен ЕККУга жыйында ачык кайрылып, бул окуяларга реакция беришин сурандым - унчугушпайт. Азыр болсо Алга Кылычов сыяктуу эң алсыздарын ушунчалык сындырып атышат, ал болсо «коё беришсе эле болду» деген ой менен эмнени «айт» десе ошону айтканга макул», - деп жазды ал «Фейсбукта».

Алга Кылычов «Бириккен элдик кошуун» уюмунун түзүп, мурда «Дан» мамлекеттик мекемесин жетектеген. Кой-Таш окуясына чейин ал быйыл 4-июлда Экономикалык кылмыштуулукка каршы күрөш боюнча мамлекеттик кызматка (Финполиция) суракка чакырылган.

Алга Кылычов.
Алга Кылычов.

Алга Кылычов - мурдагы президент Атамбаевдин тарапкерлеринин арасынан аты аталган кылмыш иштери боюнча тергөө менен кызматташууга даяр экенин билдирген алгачкы адам эмес. Буга чейин кримтөбөл Азиз Батукаевдин түрмөдөн мыйзамсыз бошотулушуна байланыштуу мурдагы вице-премьер-министр Шамил Атаханов да ушундай макулдук бергени белгилүү. Азырынча тергөөнүн жүрүшүндө дагы канчасы күч түзүмдөрү менен иштешип жатканы айтыла элек.

Атамбаевдин мурдагы тарапташтарынын ичинен өз иш-аракеттерине ачык өкүнгөндөрү да бар. Буга чейин Кой-Таш окуяларында «Атамбаевди көздүн карегиндей сактоого»​ үндөгөн Фархат Баабиев аттуу жарандын үнү жазылганы айтылган, анын сүрөтү коюлган видео «YouTube» каналында тараган. УКМК анда айтылган сөздөрдүн лингвистикалык экспертизасы аймак аралык кастыкты козутууга чакырыкты камтый турганын билдирген.

Фархат Баабиев.
Фархат Баабиев.

Фархат Баабиев ошондон көп өтпөй эле видео кайрылуу таратып, Атамбаевди колдош үчүн Кой-Ташка барганын, «бирок 7-8-августтагы окуялар көз карашын түп-тамырынан өзгөрткөнүн, буга чейин айткан сөздөрүн толугу менен кайра аларын» айткан. Ал Кой-Таш окуяларына байланыштуу камакка алынган.

Мурдагы бийликтин тушунда «сот системасынын куратору» атка конгон президенттик аппараттын сот реформасы боюнча бөлүмүнүн экс-башчысы Манасбек Арабаев тергөө менен кызматташканы үчүн үй камагына чыгарылган. Арабаев тергөөгө кытай инвесторлору Бишкекте курган «Даймонд сити» турак жай комплексин рейдерлик жол менен тартып алууга байланыштуу иш боюнча мурдагы биринчи айым Раиса Атамбаевага каршы көрсөтмө берген.

Атамбаев көп жыл бою жетектеген Кыргызстан социал-демократиялык партиясынын (КСДП) өзү да ушул тушта экиге бөлүнүп, анын атынан Жогорку Кеңешке шайланган фракциянын көбү азыркы президентти колдосо, депутаттардын саналуу гана бөлүгү мурдагы позициясын сактап калды.

Коюлган айыптар

Башкы прокуратуранын маалыматына караганда, Кой-Таш окуясына байланыштуу мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин кеңешчиси Фарид Ниязовго, КСДПнын мүчөлөрү Алга Кылычовго, Кыяз Смайловго, Амантур Жамгырчиевге андан тышкары Фархат Баабиев, Шаменов, Карыбек уулу, Кулалиев жана Какебаев аттуу жарандарга Жазык кодексинин 264-беренеси («Массалык баш аламандыктар»), 130-берене («Киши өлтүрүү»), 244-берене («Барымтага алуу») менен айып коюлган.

Жогорку Кеңештин депутаты, Кыргызстан социал-демократиялык партиясынын (КСДП) мүчөсү Ирина Карамушкинага Жазык кодексинин 244-берене («Барымтага алуу») кине коюлуп, үй камагына алынган.

Алмазбек Атамбаевдин жан сакчысы Канат Сагымбаевге болсо «Массалык башаламандык уюштуруу», «Топ адамдар менен киши өлтүрүү», «Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу», «Тергөө органдарынын же башка кызматтык органдардын ишине тоскоолдук кылуу» менен айып коюлуп, камакка алынды.

Ал эми Алмазбек Атамбаев 8-августта Ички иштер министрлигинин (ИИМ) атайын операциясынан соң кармалып, УКМКнын тергөө абагына камалган. Ал Биринчи май райондук сотунун чечими менен 26-октябрга чейин камалган. Башкы прокуратуранын маалыматы боюнча, Алмазбек Атамбаевге Жазык кодексинин 355-беренеси («Бийлик өкүлүн коркутуу же ага карата зомбулук көрсөтүү»), 337-берене («Прокурордун, тергөөчүнүн, алгачкы тергөө органынын ыйгарым укуктуу кызмат адамынын ишине тоскоолдук кылуу»), 264-берене («Массалык баш аламандыктар»), 130-берене («Киши өлтүрүү»), 244-берене («Барымтага алуу») жана 253-берене («Куралды, ок-дарыларды мыйзамсыз жүгүртүү») менен шек саналып жатат.

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG