Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
ишемби, 23-ноябрь, 2019 Бишкек убактысы 00:47

Кылмыш

Насирбек Алмаматов

Жогорку Сот Мамлекеттик каттоо кызматынын мурдагы башкармалык жетекчиси Насирбек Алмаматовду эркиндикке чыгаруу боюнча шаардык соттун чечимин жокко чыгарды.

Акыркы апталарда журналисттер менен айрым коомдук активисттер көз салып жаткан Автотранспортторду каттоо жана айдоочулук күбөлүк берүү департаментинин Бишкектеги башкармалыгынын мурдагы башчысы Насирбек Алмаматов боюнча Жогорку соттун чечими бүгүн чыкты.

Аталган органдын басма сөз катчысы Изати Шүкүралиеванын айтымында, Алмаматов боюнча Бишкек шаардык сотунун чечими жокко чыгарылып, аны 12 жылга эркинен ажыратуу боюнча райондук соттун чечими күчүндө калды:

- Жогорку соттун жазык иштери жана Административдик укук бузуулар боюнча коллегиясынын 2019-жылдын 30-октябрындагы токтому менен Бишкек шаардык сотунун Административдик укук бузуулар боюнча коллегиясынын 2019-жылдын 9-июлундагы Алмаматов Насирбек Закировичке карата чечими жокко чыгарылды. Муну менен Октябрь райондук сотунун быйыл 25-марттагы чечими күчүндө калды.

Ошентип Жогорку соттун чечими менен Алмаматов кайрадан камакка алынмай болду. Бирок соттук отурумга айыпталуучу өзү келген жок. Ал саламаттыгы начарлаганы үчүн жараянга катыша албаганы айтылды. Жогорку Соттун өкүлдөрү мыйзам боюнча тиешелүү органдар аны жакын арада камакка алуу керек экенин билдиришүүдө.

Насирбек Алмаматовдун сотко катышкан адвокаты Жылдыз Жапашев иш менен жакшы тааныша электигин айтып, Жогорку соттун чечими боюнча кыска гана комментарий берди.

- Бул чечим акыркы, даттанууга жатпайт. Мен бул иш менен таанышкан эмесмин.

Насирбек Алмаматовдун иши былтыр ноябрь айында кармалгандан тарта эле коомчулуктун кызыгуусун жараткан.

Улуттук коопсуздук комитети чиновник айдоочулук күбөлүк берүү жана автоунааларды каттоодо коррупциялык система түзгөнү жөнүндө маалымат таратып, Алмаматовго түспөлдөш адам иш бөлмөсүндө акча алып жатканы жөнүндө видео тасма жарыялаган.

Ишти Октябрь райондук соту карап, аны 12,5 жылга эркинен ажыраткан. Бирок экс-чиновниктин эркиндикке чыкканы тууралуу коомчулукта күбүр кеп тарап, анын чын-төгүнүн кийинчерээк "Азаттык" расмий тактаган.

Тагыраак айтканда, Насирбек Алмаматовго чыккан Октябрь райондук сотунун өкүмү кийинки инстанцияда өзгөртүлүп, сот залынан түз эле эркиндикке коё берилгенин Бишкек шаардык соту бышыктаган. Ага ылайык, Алмаматов ушул жылдын 9-июлунда 12,5 жылдык жаза мөөнөтүнүн ордуна 3 миллион 300 миң сомду айып пул катары төлөө шарты менен бошотулган.

Үч айдан кийин гана белгилүү болгон бул жаңылык коомчулукта кызуу талкуу жаратып, "өлкөдөгү коррупцияга каршы күрөштүн чыныгы жүзү ушул" деп бийликти айыптаган нааразылык айтылган. Мындан соң гана прокуратура Жогорку сотко кайра арыз жолдоп, Алмаматовдун ишин кароону суранган.

Эмилбек Каптагаев
Эмилбек Каптагаев

Эми соттун чечими чыккан соң коомдук ишмер Эмилбек Каптагаев бул иш бийлик үчүн чоң сабак болушу керектигин айтууда:

- Бул иштин негизги сабагы эмнеде? Коопсуздук кеңешинин катчылыгы коррупция менен күрөшүү боюнча саясаттын алкагында кармалган, камалгандар, аларга козголгон кылмыш иштерге катуу көзөмөл жүргүзүп, мониторинг жасашы керек. “Иш козголду, кармалды, эмне болсо ошол болсун” десе андан ары да коррупция болуп кетип жатпайбы... Анткени ушундай жеңилдетип, бошотуп койгондорду сот жөн эле боору ооруп чечим кабыл алды дейсиңби? Артында эмне турганын көзөмөлдөш керек.

Жогорку Кеңештин депутаты Алмамбет Шыкмаматов Алмаматов боюнча шаардык соттун чечим кабыл алуусуна аралашкандардын жоопкерчилиги каралышы керек деген пикирде:

Алмамбет Шыкмаматов
Алмамбет Шыкмаматов

- Бул жерде журналисттерге, кайдыгер карабаган коомчулуктун бөлүгүнө рахмат айтыш керек. Анткени, демократиянын белгиси ушул - журналисттер айтып, бийлик ага көңүл бурду. Болбосо “жабылуу аяк жабылуу бойдон калышы” мүмкүн болчу. Бирок эми ал киши качып кете турган болсо, ошол райондук соттун чечимин жокко чыгарган шаардык соттун судьялары жоопко тартылышы керек. Андай болбосо шаардык соттун артында чоң күчтөр турганы ачык болуп калат.

Ошол эле учурда коррупцияга каршы күрөштө пара алуу же башка экономикалык кылмыштарга айыпталгандарды эркинен ажыраткандын ордуна андан айыпты эселеп өндүрүп, андан кийин гана эркиндикке коё берүүнү туура көргөндөр да бар.

Жогорку Кеңештин мурдагы төрагасы Акматбек Келдибеков мындай көз карашты жактагандардын бири:

Акматбек Келдибеков
Акматбек Келдибеков

- Менин айтайын дегеним ушул Алмаматовдун мисалында эмес, бирок эгерде бирөө экономикалык кылмыш жасап 100 миң уурдаса, аны прокуратура эселеп өндүрүп алса, мамлекетке көбүрөөк пайда алып келет. Эгер камакта болсо мамлекет ага акча коротот. Баарын эле камай берсек, эртеңки күнү биздин генибиз кандай болот?

Ошол эле кезде "Азаттык" өз булактарына таянып, Алмаматовдун ишинин акыркы жагдайы бийликтин эң жогорку деңгээлинде талкууланганын жазган болчу. Ага ылайык, бийлик өкүлдөрү бул иш коррупцияга каршы күрөшкө көлөкө түшүрдү деген жүйөнүн негизинде аны кайра кароо талабын айтышканы белгилүү болгон.

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Кара-Көл шаарындагы өспүрүмдөрдүн спорттук мектебинин машыктыруучусу өгөй кызын зордуктоого байланыштуу шектүү катары эки айга камакка алынды.

49 жаштагы мугалимдин камакка алынышына аялынын арызы негиз болгон. Жалал-Абад облустук ички иштер башкармалыгынын басма сөз кызматынын өкүлү Шеркул Турганбаев буларды айтты:

- 2019-жылдын 17-октябрында Кара-Көл шаарынын тургуну ички иштер бөлүмүнө арыз менен кайрылып, анда 17 жаштагы кызын экинчи күйөөсү зордуктап койгонун билдирген. Бул факты боюнча материалдар топтолуп, бирдиктүү реестрге «Зордуктоо» беренеси менен катталып, сотко чейинки өндүрүш иши ачылды. Кылмышка шектүү соттун чечими менен эки айга камакка алынып, тергөө амалдары жүргүзүлүүдө.

Жабырлануучу мектептен кийин кесиптик билим берүү лицейинде окуп, тигүүчү жана ашпозчу кесибине ээ болгон. Анын апасы 41 жашта. Биринчи күйөөсүнөн бир кызы бар. Азыркы күйөөсү менен 2003-жылы баш кошуп, үч балалуу болгон. Улуусу 8, кичүүсү эки жашта. Окуя тууралуу аял «Азаттыкка» комментарий берүүнү каалаган жок.

Кара-Көл шаардык социалдык өнүгүү башкармалыгынын Үй-бүлөнү жана балдарды коргоо бөлүмүнүн жетектөөчү адиси Капарбек Калыбай уулу буларды айтты:

- Кыздын үй-бүлөсүнүн шарты начардыгынан улам биздин башкармалык материалдык жардам берди. Кыздын абалы азыр туруктуу. Социалдык кызматкерибиз күн сайын кыздын үйүнө барып, аны менен маектешип, колдон келишинче жардам берип жатабыз. Бул маселе балдар иштери боюнча комиссияга да коюлуп, ошол жакта да каралып жатат. Кыз менен да, анын үй-бүлөсү менен да иш алып баруу пландары түзүлдү. Мындан ары ушул багытта иш жүргүзөбүз.

Бул маселе Кара-Көл шаардык кеңешинин сессиясында да талкууланып, социалдык жактан колдоого муктаж бул үй-бүлөгө жардам көрсөтүү сунушу тиешелүү мекемелерге берилди.

Шаарда психолог болбогондуктан жабырлануучуга Эмгек жана өнүгүү министрлигине караштуу 111 тынымсыз байланыш түйүнү аркылуу гана жардам берилип жатат. Кара-Көл шаардык социалдык өнүгүү башкармалыгынын башчысы Чынара Тургунбаева аны Бишкектеги кризистик борборго жөнөтүү маселеси каралып жатканын айтты:

- «Сезим» кризистик борбору менен сүйлөшсөк «коштоп жүрө турган адам керек» деп айтышты. Апасынын колунда кичинекей балдары бар, эч жакка чыга албайт. Ал жакта апасы менен болушу керек экен. Эми биз бул маселени караштырып жатабыз. Кыз аялдын биринчи никесинен. «Ал 13 жашында зордукталган болушу мүмкүн» деп апасы айтып жатат. Себеби 2015-жылы кызы туулганда аны күйөөсүнүн колуна бир айга калтырып кеткен экен. Мунун баары эми тергөө ишинде каралат.

Ички иштер министрлигинин маалыматына ылайык, үй-бүлөлүк зомбулук жыл өткөн сайын көбөйүүдө. Башкы прокуратуранын билдиргени боюнча 2018-жылы зордуктоо фактылары 14% көп катталган. Аксакалдар сотуна, кризистик борборлорго жана түрдүү укук коргоочу уюмдарга кайрылган аялдар былтыр мурунку жылдарга салыштырмалуу 8% көбөйгөн.

Башкы прокуратуранын маалыматына караганда былтыр жашы жете элек өспүрүмдөргө карата жасалган жыныстык мүнөздөгү кылмыштар боюнча 138 кылмыш иши козголгон.

Жакында эле Чүй облусунун Сокулук районуна караштуу Жаңы-Пахта айыл аймагында 14 жаштагы секелектин төрөгөнү тууралуу фактыны иликтөө иштеринин натыйжасында 53 жаштагы атасы кармалып, убактылуу тергөө абагына камакка алынды. Атасы секелекти зордуктаган деп шек саналууда.

Мындай окуялардын күчөшүнө кылмыштардын ачык айтылбай, ачыкка чыкканы жазаланбаган бойдон калып жатканы да себепкер болууда. «Каниет» кризистик борборунун адиси Мимоза Нуракова мындай учурда жабыркагандардын жана алардын туугандарынын элден корунушу да роль ойной турганын эске салды:

- Биздин комдо мындай жагдайлар көп ачыкка чыкпай, кылмыш иштери жабылып калган фактылар толтура. Анткени «Эл эмне дейт?» деп өз ара жаап-жашырганга аракет кылышат. Болгон нерсени көз жаздымда калтырып коюп жатышат. Мыдай фактыларды өз убагында айтып, айыптууларды жазага тартып коомго көрсөтсөк башкаларга сабак болмок. Биздин борборго 2018-2019-жылдары зордуктоо боюнча эки кайрылуу түшкөн. Алардын баары ичкилик менен баңгиликтин айынан келип чыкканын билгенбиз. Айрым учурларда ушул факторлор да таасир этет.

Жазык кодексинин «Зордуктоо» беренеси менен айыпталып жаткан өгөй атанын күнөөсү далилденсе, 15 жылга чейин же өмүрүнүн акырына чейин эркинен ажыратылышы мүмкүн.

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG