Линктер

дүйшөмбү, 19-август, 2019 Бишкек убактысы 10:37

Кылмыш

бейшемби 15 август 2019

Календарь
январь февраль март апрель май июнь июль август сентябрь октябрь ноябрь декабрь
август 2019-ж.
Дш Шш Шр Бш Жм Иш Жш
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 1
Үсөнбек Ниязбеков.

Кой-Таштагы окуяда курман болгон атайын кызматтын «Альфа» түзүмүндөгү жоокердин өлүмүнө шектүү киши кармалганы кабарланды.

Азырынча күч түзүмдөрү шектүү адам тууралуу толук маалымат бере элек. Ички иштер министрлигинин (ИИМ) маалыматына караганда 7-августта мурдагы президент Алмазбек Атамбаевди кармоо аракетинде каза болгон Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) «Альфа» түзүмүнүн жоокери Үсөнбек Ниязбековду өлтүрдү деген шек мен кармалган К.Р. 29 жашта. Ал 7-8-августтагы окуялардын жигердүү катышуучусу болгон.

Окуялардын жүрүшүндө алынган курал-жарактардын бардыгына трассологиялык жана баллистикалык экспертизалардын жыйынтыгы чыга элек. Андыктан жоокер кандай курал менен кандай жагдайда атылганы белгисиз.

Жабырлануучу тарап катары маркум Ниязбековдун жакындарынын адвокаты Кайрат Загибаев шектүүнүн кармалганы боюнча кабары бар экенин билдирди:

«Азыр кармалды. Ал эми аты-жөнүн айтууга эрте. Азыр балдар бардыгын тактап бүткөн соң расмий маалымат берилет го».

Буга чейин жалпыга маалымдоо каражаттары күч түзүмдөрүндөгү өз булактарына таянып, Ниязбеков өзүнүн куралы менен атылганын жазып чыгышкан. Ички иштер министрлиги бул маалыматты төгүнгө чыгарды. Ал эми Интернетте шектүүнүн ыкчам видеосу делген тасмада жүзү жабылган адам Нарындын Лахол айылында 1990-жылы туулганын жана Нарын шаарында техникумда окуп, 2008-жылы Улуттук гвардияда кызмат өтөгөнүн айтып берген.

Интернеттеги видеодон алынган сүрөт.
Интернеттеги видеодон алынган сүрөт.

​ИИМ видеодогу адам Ниязбековдун өлүмүнө шектүү экенин тастыктай да, төгүндөй да элек.

Шектүү жарандын тек-жайын такташ үчүн Нарындын Лахол айылындагы айрым тургундары менен байланыштык.

Учурда жергиликтүүлөрдүн арасында мурда айылда жашап кеткен кишинин баласы адам өлүмү үчүн шектүү болуп жатканы боюнча айың кептер желдей тарап жатыптыр. Телефон аркылуу байланышкан жергиликтүү кеңештин атын атагысы келбеген депутаты шектүүнүн үй-бүлөсү 2005-2006-жылдары Нарын шаарына көчүп кеткенин айтып берди. Жергиликтүү депутат Интернетте тараган видеодо шектүү катары сөз болгон адамдын жүзү жашырылганы менен болжолдоп таанып жатканын белгилеп, ага мындайча мүнөздөмө берди:

«Кийин бир-эки жолу Нарындан көрүп калдым. Ошондо деле биздин айылдын балдарын сыйлап, «бир айылдыкпыз» деп калчу. Бир мүнөздүү болчу. «Бирөөнү сабап, милицияга түшүптүр» дегенин уккан эмеспиз».

Жергиликтүү тургун бул адамдын аты-жөнүн толук айтып берди. Бирок расмий тастыкталбагандыктан «Азаттык» бул маалыматты ачык жарыялабайт. Анын Кой-Ташка кантип барып калганы жана буга чейин эмне менен алектенип жүргөнү белгисиз.

Ал эми «7-август күнү Кой-Таштагы окуяларда атайын кызматтын жоокерлерин Атамбаевдин тарапташтарынын курчоосунан алып чыгууга көмөктөштүм» деген «Альфа» түзүмүнүн ардагери Мирлан Желденбаев Ниязбеков үйдүн экинчи кабатында курман болгону боюнча кабары бар экенин айтты:

Мирлан Желденбаев.
Мирлан Желденбаев.

«Кандай учурда, кантип ок тийгенин билбейм. Болгону экинчи кабатта ок атылып, каза болгон».

Кармалган шектүү боюнча Кой-Таштагы 7-августта окуя болгон жерде жүргөн Атамбаевдин тарапташтары комментарий бере элек. УКМКнын төрагасы Орозбек Опумбаев 13-августта Бишкекте өткөн басма сөз жыйынында соттук-медициналык экспертизанын жыйынтыгына таянып, Ниязбековду өлтүрүш үчүн түз эле жүрөккө атышканын айткан. 7-август түнү жоокер ооруканага түшкөн учурда дарыгерлер ок анын чопкутун тешип кеткенин билдиришкен.

Күч түзүмдөрүнүн ишке ашпай калган операциясынан кийин мурдагы президент Алмазбек Атамбаев тарапкерлеринин алдында сүйлөп жатып ал жерде курал өзүндө гана болгонун жана ок атканын кыйыткан.

«Альфа» түзүмүнүн жоокери Үсөнбек Ниязбеков мурдагы президент Алмазбек Атамбаевди кармоо боюнча 7-августта болгон биринчи операция учурунда ок тийип каза болгон. Анын сөөгү 9-августта Бишкектеги «Ала-Арча» көрүстөнүнө коюлду.

Полковник Ниязбековдун тажыясы
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:50 0:00

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.
Курсан Асанов.

Курсан Асанов буга чейин козголгон иш боюнча далил буюмдарды жана документтерди тергөөдөн жашырууга аракет кылган деп шек саналууда.

Башкы прокуратура ички иштер министринин мурдагы орун басары Курсан Асановго Жазык кодексинин «Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу» беренесинин негизинде кылмыш ишин козгоду. Кызматтан алынган генерал мындай дооматты четке кагып, мамлекеттин кызыкчылыгы үчүн иштегенин айтып чыкты.

«Милициянын кызыкчылыгын саткан» деп бир күн мурда кызматтан алынган ички иштер министринин мурдагы орун басары Курсан Асановго козголгон кылмыш ишин Аскер прокуратурасы иликтеп жатат. Башкы көзөмөл органынын маалыматына караганда, Асановго карата Жазык кодексинин 320-беренесинин негизинде («Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу») ачылган иш Кылмыштар менен жоруктардын бирдиктүү реестрине катталды. Учурда сотко чейинки өндүрүш иштери башталып, милициянын генералы суракка чакырылды.

Башкы прокуратуранын басма сөз катчысы Наргиза Куватованын айтымында, Асанов буга чейинки иш боюнча далил буюмдарды жана документтерди тергөөдөн жашырууга аракет кылган.

Наргиза Куватова.
Наргиза Куватова.

«Ички иштер министрлигинин Ички иликтөө кызматынын Курсан Асановдун мыйзамсыз иш-аракеттери боюнча жүргүзүлгөн кызматтык иликтөөсүнүн корутундусу бизге келип түшкөн. Курсан Асанов 7-8-августтардагы өз аракеттери менен министрдин талаптарын жана көрсөтмөлөрүн аткарбай, министр менен макулдашпастан, укугу жок туруп өз алдынча чечим чыгарган. ИИМдин өздүк курамын коркунучта жана башкаруусуз калтырган. Мындан тышкары Жазык-процессуалдык кодекстин талаптары сакталбай, иш боюнча мааниси бар далил буюмдарды жана башка документтерди тергөө органдарынан жашыруу аракети болгон», - деди Башкы прокуратуранын өкүлү.

Премьер-министр Мухаммедкалый Абылгазиев Курсан Асановду Кой-Таш окуясында «милициянын кызыкчылыгын саткан» деп кызматтан алганы тууралуу маалымат коомчулукка 13-августта жарыяланган. Генерал Асанов ошол эле күнү билдирүү таратып: «Мен өзүмдүн кызматтык милдетимди аткардым деп эсептейм. Жеке кызыкчылыкты мамлекеттик кызыкчылыктан жогору койгон жокмун», - деп айткан.

Алмазбек Атамбаевди кармаган учурдагы видео
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:52 0:00

Мунун алдында Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) төрагасы Орозбек Опумбаев күч түзүмдөрүнүн айрым кызматкерлери Атамбаевге жана анын тарапташтарына ыкчам маалыматтарды жеткирип, бул үчүн акча алып турганын айткан. Айрым маалымат каражаттары бул Асанов болушу ыктымал экенин жазып чыгышкан. Мындан көп өтпөй Алмазбек Атамбаевди кармап кетип баратканда жансакчысы көтөрө чыккан кызыл баштык тартылган, анын ичинде акча жана баалуу буюмдар болушу ыктымал экендиги айтылган тасма Интернетке тарады.

Атамбаевди колдогон Кыргызстан социал-демократиялык партиясынын (КСДП) төрагасынын орун басары Кундуз Жолдубаева «Курсан Асанов Алмазбек Атамбаевдин тарапташтарына маалымат берип турган» деген сөздөрдү четке какты. Ал мурдагы президенттин Кой-Таштагы үйүнөн чыккан баштык тууралуу комментарий берип, анда Атамбаевге тиешелүү мүлктүн документтери болгонун, ал жактоочусу Сергей Слесаревге өткөрүлүп берилгенин кошумчалады. Муну адвокат өзү да «Азаттыкка» ырастады:

Сергей Слесарев.
Сергей Слесарев.

«Ооба, документтерди мага беришти. Бирок алар козголгон кылмыш иштерине эмес, Алмазбек Атамбаевдин өзүнө, үй-мүлкүнө, бизнесине тиешелүү, курулушка уруксат берген документтери. Булар Атамбаевдин укугу менен кызыкчылыгын коргой турган документтер. Эгер тергөө органдарына керек болсо алар мамлекеттик органдардан ала алышат, бул кыйын эмес».

Ал ортодо Аскер прокуратурасы Кундуз Жолдубаеванын үйүндө тинтүү жүргүзүп жатканы белгилүү болду. Ал өзү тинтүү Курсан Асановго козголгон кылмыш ишине байланыштуу болуп жатканын билдирүүдө.

Курсан Асановдун кызматтан алынышы боюнча коомчулуктун пикири бир кылка эмес. Айрымдары бул жагдай күч түзүмдөрүндөгү интриганы, эрегишүүнү, мамлекеттик кызыкчылыктан жеке кызыкчылыктарды жогору койгон көрүнүштөрдү ачыкка чыгарып койгонун айтып жатышат. Экинчиден бул окуя дегеле күч түзүмдөрү мамлекеттик деңгээлде саясат жүргүзүп жатканынан күмөн туудурган пикирлерге жем таштады.

Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Туратбек Мадылбеков муну азыр кайсы кызмат болбосун кадрлар сыналбай алынып жатканынын кесепети деп эсептейт. Ошону менен катар ал бул иште коомчулук билбеген жагдайлар да болушу мүмкүн экенин эске салды:

Туратбек Мадылбеков.
Туратбек Мадылбеков.

«Премьер-министрдин буйругунун негизинде Асановду кызматтан алган жүйөлөрү мени таң калтырып жатат. Демек, ага негиздер болсо керек, биз, сиз билбеген көп жагдайлар болушу мүмкүн. Болбосо «башка ишке өткөнүнө байланыштуу» деп эле алып коюшат эле да. Курсан Асановдон мындайды күткөн эмесмин. Негизинен ал илгертен Атамбаев менен өтө жакшы мамиледе экенин билчүмүн. Ошон үчүн министрдин орун басары болуп 8 жылдан ашуун иштеди да. Кызматта атаандашуу болот, бирок мындай чыкпашы керек эле. Министр сүйлөшүп жатса Асановдун бара калганы этикага да жатпайт, аскердик тартип деген да бар. Эгер бул жерде интрига болсо анда ал өздүк курамга да таасирин тийгизет. Интрига бар жерде өсүп-өнүгүү болбойт».

Мадылбеков күч түзүмдөрүнүн ортосунда мыйзамда белгиленбеген ич ара келишимдер да бар экенин белгилеп, ошолорду чогуу аткарганда гана иш алдыга жылат деген оюн билдирди.

Ал эми кылмыш дүйнөсү тууралуу жазып жүргөн журналист Семетей Талас уулу муну «генералдардын кармашы» катары мүнөздөдү:

Семетей Талас уулу.
Семетей Талас уулу.

«Асанов министр болуп калууга шарты бар болчу. Ошол убакта эле генералдардын укмуш кармашы болуп жатат. Эл азыр эч кимге ишене албайт, Кыргызстанда адилеттүүлүк жок. Кимге ишенерибизди да билбейбиз. Чындыгында маалыматтык боштуктун ичинде жашап жатабыз».

«Адилет» укуктук клиникасынын жетекчиси Чолпон Жакупова Кыргызстанда болуп жаткан соңку окуялар бардык органдардагы, өзгөчө күч түзүмдөрүндөгү кризисти ачыкка чыгарып жатат деп эсептейт. Анын пикиринде чачылган элди бириктирген жетекчи да, лидер да жок болуп жатат.

Чолпон Жакупова.
Чолпон Жакупова.

«Милициянын кызыкчылыгын саткан деген негизде кызматтан албайт, - деди укук коргоочу. - Андай мыйзам жок. Тергөө бүткөнгө чейин бардык эле күч түзүмдөрү мыйзам боюнча абдан так маалымат бериши керек. Балким дагы башка ыкчам маалыматтар бар. Ушундай кыска убакыттын ичинде, эки күндө баарын аныктап койду деп ойлобойм. Бизде азыр күч түзүмдөрүндө эле эмес, бардык мамлекеттик органдарда ушундай болуп жатат. Акыркы окуяларга байланыштуу бизди эл аралык маалымат каражаттары, саясатчылар эмне деп гана талкуулап жатышат? Баарынан да «альфачылардын» абалы өкүнүчтүү. «Операцияда сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн, барымтада калгандарды бошоткон жалгыз адам маалыматтарды берип турган» деп чыгып атат. Азыр генералдар ушундай деңгээлге жетсе, бул мамлекеттин көрүнүшү».

Курсан Асановдун аты 2010-жылдагы Кыргызстандын түштүгүндөгү июнь окуяларынан соң коомчулукка белгилүү болгон. Бирок ушул күнгө чейин анын июнь окуясындагы ишин эки башка талдап, баалап келатышат. Асанов 2011-жылдан бери ички иштер министринин орун басары болуп иштеп келген. Кой-Ташта мурдагы президент Алмазбек Атамбаевди кармоо операциясына катышкан.

«Азаттыктын» материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG