Линктер

шейшемби, 23-июль, 2019 Бишкек убактысы 22:24

Кыргызстан

Тоок жылы жакшылыкка бай болсун

Бишкек (сүрөт Бишкек мэриясыныкы)

"Азаттыктын" кадырлуу калемгерлери, угармандары, көрөрмандары, окурмандары!

Жер күндү 365 күн ичинде шашпай айланып, сааты келген экен минтип Маймыл жылды узатып отурабыз. Жыл ичинде ар кыл окуялар болду, баарынан да чоң ишеним артып баш баккан Евразиялык экономикалык биримдиктин пайдасына караганда тоскоолу, ийгилигине караганда көйгөйү арбын болду окшойт. Айтса, бул жылы "кол тийгис" деген Баш мыйзамды жаңылап ийдик. Эмдиги жылы шымаланып президенттик шайлоону күтүп турган чагыбыз.

Жалгыз Кыргызстан эмес, жаамы дүйнөнүн болгон жаңылыктарын “Азаттык” эрикпей айтып, колу талбай жазып, анан видеосун тартып көрсөтүп, сайттын барагын ачкандын баарын кабардар кылып келатат. Маймыл жылы “Азаттыктын” сайтына киргендер дагы арбыды, эмдиги жылы деле ушундай байланыш дагы уланмакчы. Жаңы технология доорунун заманбап байланыш каражаттары канатын кенен жайып, угарман менен көрөрмандын, окурмандын талабын эске алган байланышыбыз Тоок жылында "балапанын" арбын чыгарып, тапкан жаңылыктарыбызды тең бөлүшүп, угарман деген улуу журтту баарынан кабардар кылып турмакчыбыз. Ар тараптуу кызыктуу сайт эмдиги жылы деле ушул басыгынан жазбайт деп ишенебиз.

Карааны калың көрүүчүлөр журту, баарыңыздарды "Азаттыктын" жамааты Жаңы жыл майрамыңар менен чын дилден куттуктайт!

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Президенттин теги, Чубак ажынын чуусу, Оштогу тентектер

Бишкек

“Азаттык” окурмандардын талабын эске алууга умтулат. Кайсы бир окурман саясатты, дагы бири экономиканы, ал эми үчүнчүсү адам тагдырын окугусу келет. Төмөндө бир жыл ичинде эң көп окулган он бир макала да жашоонун ар кыл учурларын чагылдырган. Аларды биз бүгүн 2016-жылдын соңунда дагы бир жолу назарыңыздарга сунуштайбыз.

25.01.2016

Агентке алданган мургапчы кыз

Tажикстанга караган бийик тоолуу Мургаб районунда интернеттин келиши менен күйөөгө чыгам деген кыздардын алданып калган учурлары да каттала баштады. Мургаб районунун борборунда жарык дүйнөгө келген, Кыргызстандан билим алган Гүлкайыр ооган чек арасына жакын айылдардын бирине келин болгон. Вотсап (WhatsApp) аркылуу таанышып, анан алданып калган кыз окуясын айтып берип, сөзүн өз турмушун баяндоодон баштады.

- Азыр интернет аркылуу таанышкандар көп эмеспи, силерде да ошондой көрүнүштөр барбы?

- Бизде бар, интернет аркылуу таанышып, ала качкандар көп болгон. Мисалга, бир кыз интернеттеги агент аркылуу бирөө менен таанышып, сүйлөшүп жүргөн. Бирок тиги "жигит" ал жакка өзүнүн сүрөтүн эмес, башка баланыкын коюп таанышкан. Той болгонго чейин экөө бири-бирин көргөн эмес. Той болор күнү кыз күйөөнү биринчи көрөт, ал кырк жаштан өткөн, улгайган киши экен. Кыз ага турмушка чыгып жатканына аябай ыйлаган. Бирок кыздын атасы кудаларга макулдугун берип койгон экен, кызын болбой эле кармата берди.

http://www.azattyk.org/a/tajikstan_compartios_murgab/27504356.html

21.02.2016

Бир үйдү баккан 13 жашар кыздын түйшүгү

Бир үйдүн тиричилиги башына түшкөн 13 жашар Айчүрөк Сулайманова эки жарым жылдан бери базарда желим баштык терип, майып энесин жана инисин багып келген.

Айчүрөк: Эки досум бар. Алар да мага окшоп базарда иштешет. Бирөө цехте кийим тигет. Бирөө соодага чыгат. Ошол үчөөбүз жүрөбүз. Башка кыздар кошпойт да бизди.

“Азаттык”: Эмнеге?!

Айчүрөк: Силер базарда иштейсиңер. Подвалдарда жашайсыңар деп айтышат. Алар бай кыздар да. Алардын үйлөрү сонун. Кээ биринин үйүндө атайын үй жыйнаган кызматчылары, өздөрүнүн жеке бөлмөлөрү бар. Биз ал кыздардан ылдый турабыз да...

Бул макаладан кийин Айчүрөктүн жашоосу башка нукка түштү. Март айында Айчүрөк жана анын үй-бүлөсү бардык шарты бар батирге көчтү, андан кийин аларды Москвага, Биринчи каналдагы “Мужское/Женское” берүүсүнө чакырышты. Президент Алмазбек Атамбаев кызга 50 миң сом жана китеп белек кылды.

Учурда Айчүрөк апасы жана кичүү иниси менен ошол батирде жашап жатат. Кыз окуп, бий жана спорт гимнастикасына барып жатат.

http://www.azattyk.org/a/child-labor-the-story-of-aichurok/27558339.html

13.02.2016

Москвада аялды өлүмдөн куткарган Марат

Ош жергесинин кулуну Марат Исаевдин Москвада иштеп жүргөнүнө сегиз жылдын жүзү болгон. Ал жумуштан кийин үйүнө кайтып бараткан кезде "Красносельская” станциясында бир аял эсин жоготуп, рельске кулаган. Марат ага жардам көрсөтүү үчүн полиция кызматкери менен бирге поезддин жолуна секирип түшкөн.

Марат Исаев менен Артем Королюк
Марат Исаев менен Артем Королюк

- Жумуштан үйгө метро менен барам. Станцияма жетип, поездден чыкканда эле “аял рельске кулап кетти” дешип баары ызы-чуу болуп калышты. Муну уккан полиция кызматкери чуркап жетип, аялдын артынан рельске секирип түштү. Бирок аялды көтөрүп чыгара албай койду. Аны көрүп эле жардам берейин деп, алардын артынан метронун жолуна секирип түштүм. Экөөбүз бирге көтөрө коёлук дегенибиз менен аялды көтөрүп чыгара албадык. Ангыча эле поезддин келе жаткан үнү угулду. Биз аялды поезддин жолундагы аңга сүйрөп барып жаткырып, өзүбүз дагы ал ошол жерге узунубуздан жата калдык. Поезд токтотулса дагы аябай катуу ылдамдыкта келгендиктен, биз анын астында калдык. Аялдын кыймылдаганын сезип, полиция кызматкерине "Тез жардам" чакыр деп айттым. Анан жөрмөлөп вагондун алдынан чыгалы десек, машинист “ордуңардан жылбагыла, ток тартат” деп кыйкырып калды, - деген Марат "Азаттыкка".

Бул эрдиги үчүн Москва шаарынын мэри Сергей Собянин кыргызстандык Марат Исаев менен полиция кызматкери Артем Королюкту эрдик көрсөткөнү үчүн сыйлаган. Ошондой эле Исаевге 2016-жылдын 10-мартында Орусиянын президенти Владимир Путин мамлекеттик сыйлык тапшырды. Кыргыз президенти Алмазбек Атамбаев да көрсөткөн эрдиги үчүн Марат Исаевге ыраазычылык билдирип, кол саат жана акчалай сыйлык берген.

http://www.azattyk.org/a/moscow_kyrgyz-accident/27549404.html

02.03.2016

Алмазбек Атамбаевдин теги тууралуу учкай кеп

Тарыхчы Кыяс Молдокасымов президент Алмазбек Атамбаевдин тегин сүрүштүргөн макаласын жазды. Бул окурмандар арасында кызуу талкуу жаратты.

"Алмазбек Атамбаевдин теги тууралуу алгачкы маалыматты “Зиябиддин Максым” фондунун төрагасы, раматылык Муктар Бостонбаев агамдан 10 жыл илгери уккан элем. Анда Кокон ордосунда хандыктын тарыхын жазган Зиябиддин Максымдын улуту - кыргыз, уруусу - төөлөс, жердиги - Ноокат экенин жаңыдан эле тактап, тарыхчынын 1666 беттен турган “Фергана хандарынын тарыхы” аттуу Стамбул университетинин китепканасынан табылган кол жазмасын кирил тамгасына котортуп, китеп кылып чыгаруу менен алектенип жүргөн учур эле.

Маркум Муктар акенин айткан маалыматы боюнча, азыркы президент Алмаз Шаршеновичтин Норузбай аттуу чоң аталары Полот хандын (айтылуу Молдо Исхак Асан уулу, 1844-1876) жакын кол башчыларынан болуп, кийин Полот хан Кокондун акыркы эгемен ханы катары даргага асылган соң, Абдылдабектин кошуунуна кетет.

Падышалык жазалоочу аскердин куугунтугунан улам Алымбек датка уулу Абдылдабек Ооганстанга кеткенде, жанындагы жигити Кашкарга кетип, андан Чүйгө, азыркы Арашан айылына келип туруп калганы тууралуу маалыматты жазуучу Акбаралы Мусабеков айтып берген.

Ошондон бери бул пикир көпкө чейин үстөмдүк кылып келди. Алмаз Шаршенович да эки-үч курдай эл менен жолугушуу учурунда: “Айрым уламыштар боюнча менин чоң аталарым Полот хандын кол башчыларынын бири болгон” деп айткан жайы бар", - дейт тарыхчы Кыяс Молдокасымов.

http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_atambayev_ancestors_archive_blog/27584821.html

08.06.2016

Чубак ажынын опузасы коомду чочутту

Кыргызстанда жума намаз үчүн түшкү тыныгууну эки саатка чейин узартуу демилгесинин айынан Аалымдар кеңешинин мүчөсү, экс-муфтий Чубак ажы Жалилов менен депутат Жанар Акаев кайым айтышты.

Жалилов мындай мыйзам долбоорду колдобогон депутаттарды "динге каршы чыкты" деп айыптап чыкты. Анын билдирүүсүн "экстремисттик чакырык" деп баалап, диний кастыкты козуткан деген берене менен иш козголушун талап кылгандар болду.

Чубак ажы Жалилов
Чубак ажы Жалилов

Чыр президент Алмазбек Атамбаевге чейин жетип, ал өлкөнүн светтик мүнөзүн бузууга жол берилбей турганын жана дин ишмерлеринин саясатка кийлигишүүсүнө каршылыгын билдирди.

Буга чейин Чубак ажы Жалилов менен депутат Жанар Акаев намазканага байланыштуу талашып-тартышкан эле. Жанар Акаев Жогорку Кеңеште жана башка мамлекеттик мекемелердеги намазкана кайсы каражаттын эсебинен курулганы ачык болушу керек дегендей пикирин билдирген. Чубак ажы Жалилов болсо анда да депутатты динге каршы чыгып жатат деп айыптаган.

http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_religion_security/27786378.html

26.07.2017

Ош: Өмүрзаковдун “өзгөчө” балдарынын жоруктары

Ички иштер министринин орун басары Сүйүн Өмүрзаковго караштуу делген Оштогу спорт клубдун балдарынын жүрүм-турумуна нааразылыктар арбын.

- Ошто кайсы жерде чыр чыкса, ошо жерде “Мухаммед-Умардын” балдарынын башы чыгат. Алар ушул күндөрү деле басып алуу, рэкетчилик, уруп-сабоо, талап-тоноо иштерин коркпой улантып жатышат.

“Баланчанын башын жарып койду, түкүнчөнүн бутун сындырып койду, машинесин тартып алды” деген нерсе азыр бизге жаңылык деле болбой калган. Бирок алар жасаган бир да кылмыш тергелбейт, бардыгын басып коюшат.

Былтыркы жылы “Мухаммед-Умар” спорт клубунун балдары Ошто бир нече милиция кызматкерин, көп өтпөй мамлекеттик автоинспекция кызматкерлерин сабап салганы белгилүү болгон. Окуя боюнча видеолор интернетке тараганы менен, жабырлануучулар да, айыпталуучулар да бул маалыматтарды төгүндөп чыгышкан.

http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_osh_sport_club_criminal/27877817.html

02.10.2016

Өзбекстан Кыргызстанга кучагын жайды

Көп жылдык салкын мамиледен кийин Өзбекстан биринчи жолу Кыргызстанга эшигин ачты. Өздөрүнүн чакыруусу менен барган кыргыз делегациясын коңшулар болуп көрбөгөндөй жылуу кабыл алды.

Алар меймандарды Анжиянды түрө кыдыртып, ыр-бий, дасторкон толо дүйүм тамактар менен коноктоду. Сапардын соңунда тараптар эки өлкөнүн мамилесин жөнгө салчу меморандумга кол коюшту.

Бул жолугушуу тууралуу Ош мамлекеттик университетинин ректору Каныбек Исаков:

- Эки тараптын расмийлери, маданий ишмерлери жакшы маанайда жолугуп, баарлашып жатканы да жакшы жышаан, жакшыга жоруй турган окуя. Кошуна жайгашкан кыргыз-өзбек мамлекеттеринин ымаласы бүгүнкү нотадагыдай динамика менен өнүгүп кетсе, бул көп жылдан берки сууп кеткен мамилени кайрадан жаңыртат деп кабылдасак болот. Бул жалпы региондун өзүнө да позитив берет. (http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_uzbekistan_politics_border/28027086.html)

14.10.2016

Ала-Букада маркум эки жолу жерге берилди

Ала-Бука районунун Сары-Талаа айылынын мүрзөсүнө жергиликтүү тургундар, имамдар башка динге өтүп кеткен деген жүйө менен Каныгүл Сатыбалдиеванын сөөгүн койдурбай, туугандары башка жерден жай табышты.

Маркумдун кызы Жылдыз аны райондун имамы мусулман динине кайт деп мажбурлаганын, ачык мазактап-кодулаганын, атүгүл таш бараңга алуу тууралуу сөздөр да болгонун айтып берди. Имам болсо сөөктү көмдүрүүгө айыл эли каршы чыкканын жүйө келтирди.

- "Ушул диниңден кайтасың, кайрадан мусулманчылыкты кабыл аласың" деп мажбурлашты. Анын баарын видеокамерага тартып алышты. Мен апам үчүн макул болдум. Келмелерди айтып, динимден кайтарып алгандан кийин “бизге жер бересиңерби, табыт эки күндөн бери турат, жыттанып да кетти” десек “жок, биз жер бербейбиз, корооңорго көмгүлө, эмне кылсаңар ошону кылгыла” деди.

Окуядан кийин кылмыш иши козголуп, көр казгандардын иши сотко өткөн.

(http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_ala_buka_religion_funeral_scandal/28052926.html)

07.11.2016

Президент депутаттын сөзүнө терикти

КСДП фракциясынан депутат Жанар Акаевдин бийликтин кемчиликтин баарын бирөөгө оодарып, каралоону токтотуу жана бир адамдын айтканындай ойлонууга мажбурлаган саясаттан баш тартууга жасаган чакырыгы коомчулукта кызуу талкууланды.

Ошондой эле президент Алмазбек Атамбаевдин журналисттерди куттуктоо учурунда Жанар Акаевдин саясатка келишине каржылык салымын кошконун баса белгилеп, ишара кылганы да мамлекет башчысы деңгээлиндеги адамга жарашпас майдачылдыгы катары саясий чөйрөдө сынга алынды.

Ушундан кийин депутат Жанарбек Акаев Facebook баракчасында президент Атамбаевдин бул айтканына эл акыны Шайлообек Дүйшеевдин падышалар тууралуу жазган ыр саптары менен жооп кайтарган. Анда:

“Падышалар жолду эч качан көрүшпөйт,

Көрөйүн дейт жандагандар көнүшпөйт.

Жолду көрбөй жок болушат акыры,

Жолду көргөн падышалар өлүшпөйт”, - деп жазылган эле.

(http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_politics_atambaev_janar_akaev/28100689.html)

16.12.2016

Жалгыздын өлүмү, жосунсуз жорук

Ош шаарына караштуу Жапалак айылында теңтушун өлтүрүүгө шектелип камалгандарды куткаруу үчүн марафон уюштурулганы кабарланды.

Айыл эли бир өлүм үчүн беш баланы каматып жиберүүдөн пайда жок дешет.​

Нурсултандын өлүмү Жапалакты бөлдү
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:05 0:00

Классташтарынын колунан ажал таап, сөөгү дээрлик үч айдан кийин талаадан табылган Нурсултан Насиров апасы Шарипа Насирова:

- Мен 4-сентябрда жоголгон уулумду үч ай издедим. Үч айдан кийин баламдын сөөгүн талаадан таап, ар жерден чогултуп, араң жерге бердик. Жалгызым эле. Эмнеге анча тепкилешет? Эмне үчүн талаага көмүшөт? Эмне үчүн баарын билип туруп, мага кошулуп издешет? Аларга керек бала мага керек эмес бекен? Мен ошол беш баланын баары өмүр бою эркинен ажыратылышын каалайм.

(http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_osh_crime/28178317.html)

24.12.2016

Атамбаевдин Өзбекстанга сапары

Президент Алмазбек Атамбаев 24-декабрда бир күндүк иш сапар менен Өзбекстандын Самарканд шаарына барды.

Сапар учурунда Атамбаев Өзбекстандын туңгуч президенти Ислам Каримовдун мүрзөсүнө барып куран окуп, гүлчамбар койду.

Атамбаев Ислам Каримовдун бейитине гүл койду
Атамбаев Ислам Каримовдун бейитине гүл койду

Президент Алмазбек Атамбаев өзбек лидери Шавкат Мирзиёев менен жолугушуу учурунда ага сапар менен келүүгө чакырганы үчүн ыраазычылык билдирди. Көз карандысыздык үчүн күрөштүн убагы бүткөнүн, эми экономикага, мамилелерди өнүктүрүүгө басым жасап, чектөөлөр менен маанисиз тоскоолдуктарды алуу керектигин айтты. Ошондой эле эки элдин илгери жалпы мамлекети - Кокон хандыгы болгонун, ортодо чек ара жок болгонун эске салды.

Эки өлкөнүн чек арасынын жалпы узундугу 1400 чакырымга жакындайт. Анын 320 чакырымы тактала элек жана басымдуу бөлүгү талаштуу тилке болуп саналат.

(http://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_uzbekistan_central_asia_politics/28195015.html)

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Айдоочулардын аяз атасы

Айдоочулардын аяз атасы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:20 0:00

"Азаттыктын" кабарчылары куттуктайт

"Азаттыктын" кабарчылары куттуктайт
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:18 0:00

Таластагы жармаңке

Таластагы жармаңке
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:05 0:00

Төш белги: тендердеги теңсиздик

Төш белгинин үлгүсү

Кыргызстанда жергиликтүү кеңештин депутаттарынын төш белгилерине байланыштуу талаш кызыды.

Мамлекеттик сатып алуулар боюнча доо-арыздарды териштирген мекемелер аралык комиссия биринчи тендердин жыйынтыгын жокко чыгаруу боюнча Борбордук шайлоо комиссиясына сунуш жөнөттү.

Тендерди “Медальер” деп аталган компания утуп алган жана төш белгилерди даярдоого жалпысынан 3,5 миллион сомго жакын акча кетери айтылган.

Мамлекеттик сатып алуулар боюнча арыздарды караган мекемелер аралык комиссияга жеке ишкер Виталий Подстречный кайрылган. Ал арызында ар бир төш белгини 75 сомдон жасап берерин айтса да тендердик комиссия аныкынан алда канча кымбат жасай турган ишкананы тандап алганына арызданган.

Миллионду чапчыган төш белгилер

Миллионду чапчыган төш белгилер

Жергиликтүү кеңештерге шайлана турган депутаттардын алтындын буусуна кармалган төш белгисине жана күбөлүктөрүн жасатууга бюджеттен 6 миллион 300 миң сом сарпталмай болууда.

Мекемелер аралык комиссиянын төрагасы Дайыр Жумабаевдин “Азаттыкка” билдиришинче, текшерүүдө арызданган да, утуп алган да тараптардын төш белгилеринин үлгүлөрү талапка жооп бербей турганы аныкталды. Ошондуктан Борбордук шайлоо комиссиясына биринчи тендердин жыйынтыгын жокко чыгарып, жаңысын жарыялоо тууралуу сунушу жөнөтүлдү:

- Тендерди утуп алган компания жасай турган төш белгилер сатып ала турган уюмдун техникалык талаптарына туура келбейт экен. БШК башында эле төш белгинин узун-туурасы боюнча талаптарды жазыптыр. Утуп алган компания жасай турган төш белги ал талапка жооп бербейт. Арызданган тараптыкы дагы бул талапка туура келбейт экен. Утуп алган компания документтерди жөнөткөндө төш белгинин эскизин дагы тиркебептир. Ошондуктан комиссия ушундай чечим чыгарды.

Тендерди “Медальер” деп аталган ишкана уткан жана төш белгилерди даярдоого 3,5 миллион сомго жакын каражат жумшаганы жаткан. Ошондо ар бир төш белгинин баасы 380 сомдон айланмак.

Борбордук шайлоо комиссиясы тендерге байланыштуу чуу тууралуу расмий түшүндүрмө бере элек. Тендердик комиссиянын төрагасы, БШКнын мүчөсү Кайрат Осмоналиев менен макала даярдалып жаткан маалда байланышууга мүмкүн болгон жок. Ал буга чейин кымбат даярдаган компания тандалды деген дооматтарды четке кагып келген.

БШКнын дагы бир мүчөсү Абдыжапар Бекматов эми жаңы сынак жарыяланышы керектигин билдирди:

- Эгер азыркы тендердик комиссиянын ишинде кынтык табылган болсо жаңы тендердик комиссия түзүлүшү керек. Мындай комиссия, анын курамы БШК жетекчисинин буйругу менен эле түзүлүп аныкталат. Биздин регламент ошондой. Биз жалпысынан 9 миң төш белги заказ бергенбиз. Азыр 7,5 миңге жакын жергиликтүү кеңештин депутаттарына берилет. Калганы эмдиги жылы жазында жана күзүндө өтчү жергиликтүү кеңештердин депутаттарына берилет. Биз ошолордун баарын эске алганбыз.

"Төш белгиден мурда сайтты оңдошсун"

Жергиликтүү кеңештин депутаттарынын төш белгилерине ири суммадагы акча сарпталганы жатканы бир катар нааразылыктарды жараткан. Жогорку Кеңештеги “Республика – Ата Журт” фракциясынын лидери Өмүрбек Бабанов 28-декабрда маалымат жыйында Борбордук шайлоо комиссиясын кымбат төш белги ордуна сайтын оңдосун деп кеңеш берген:

- Айрыкча ушул шайлоодо баарыбыз көрдүк. Мисалы, Бишкекте БШКнын сайты түнкү саат онго чейин добуштарды эсептеп жатты. Бирок саат ондон кийин сайт блокко коюлуп калды. Боршайком 3 миллион сомду депутаттардын төш белгисине короткондон көрө, ошол акчаны сайтына жумшасын.

Кенедей төш белгини жүз сомго жетпеген акчага эле жасаса болот. БШК салык төлөөчүлөрдүн акчасын түбү, эсеби жок акчадай көрбөшү керек. Каражатты сарамжалдуу пайдаланса жакшы болмок.
Чоробек Сааданбек

Жарандык активист, “Биздин мурас” коомдук фондунун жетекчиси Чоробек Сааданбек бюджет тартыштыгы көбөйүп, социалдык маселелер чечилбей жаткан чакта БШК бюджеттин акчасын үнөмдөшү керектигин белгиледи:

- Эми ал төш белгини тагынбай койсо деле болот. Азыр даярдала турган төш белгилер абдан кымбат. Салыштырып деле көрүшпөдүбү, Орусияда биздин акча менен 89 сомдой эле жумшалыптыр. Ал белги ошол адам депутат экенин билдирип туруу максатында эле тагылат да. Анын сөзсүз кымбат болушу зарыл эмес. Бизге канчалык арзан болсо ошончолук жакшы болмок. Анткени анын баарына эле биздин, салык төлөөчүлөрдүн каражаты кетип жатпайбы. Кенедей төш белгини жүз сомго жетпеген акчага эле жасаса болот. БШК салык төлөөчүлөрдүн акчасын түбү, эсеби жок акчадай көрбөшү керек. Каражатты сарамжалдуу пайдаланса жакшы болмок.

БШК жергиликтүү кеңештин депутаттарынын төш белгиси менен күбөлүктөрүнө жалпысынан 6 миллион сомдон ашык акча кетерин маалымдаган.

2012-жылга чейин айылдык жана шаардык кеңештердин депутаттары төш белги менен күбөлүккө кеткен чыгымды өздөрү төлөп келген. Бирок эмнеге Жогорку Кеңештин депутаттарынын мындай чыгымдарын мамлекет төлөйт деген доомат айтылгандан кийин бул эреже өзгөргөн болчу.

Ал арада Бишкек шаардык кеңештин жаңы шайланган депутаттарына мандат тапшырылып, биринчи сессияга чогулушту. Алар төш белги менен күбөлүктөрдү өз каражатына даярдатып алганы белгилүү болду.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

"Азаттык+": кадрда калган ирмемдер

"Азаттык+" берүүсүнүн алып баруучулары Токтосун Шамбетов менен Айгерим Акылбекова.

"Азаттык+" жаштар берүүсү 2016-жылы кырктан ашуун программа тартты. Социалдык, жаштарды агартуу, спорт, маданий темалардан сырткары жаштар арасындагы жаңы тендециялар, мыйзамсыз көрүнүштөрдү иликтөөгө алды.

Ошондой эле коомдо болуп жаткан терс көрүнүштөрдү активдүү жаштар менен студияда талкуулады. Жыл ичиндеги берүүлөрдүн айрымдарын чогуу эстейли. Бейбаш жаштардын жүрүм-турумун кантип оңдоого болот? Бул көрүнүш мыйзамдын жумшактыгы же тарбиянын жоктугунан кабар береби? "Азаттык+" мына ушундай коомдук жайда өзүн алып жүрүүнү билбеген жаштар жөнүндө талкуулаган.

Ал эми шарты катаал, тоолуу Нарынга болгон сапарыбызда тоодо топоз кармап оокат кылган тоолуктар, өмүрүн тобокелге салып, бийик тоодон алтын казгандардын жашоосун көрсөткөн. Айганыштын аянычтуу өлүмү, иштейм деп кетип "кылмышкерге" айлангандар, темир тор артындагы мигранттар да биздин берүүдө.

Аксы районуна караштуу Кызыл-Бейит айылы жөнүндөгү программа кызыктуу чыгарылыштардын катарына кирген. Аталган айылда электр энергиясы, медпункт, мектеп жок, уюлдук байланыш дагы жакшы тартпайт.

Жыл аяктап баратканда тарткан кайрымдуулук жөнүндөгү программа дагы кызыктуу болду. 2015-жылы британиялык Charities Aid Foundation фонду Кыргызстанды берешен, кайрымдуу өлкөлөрдүн катарына киргизген. Бул берүүдө кайрымдуу, берешен адамдарды көрсөткөн.

"Азаттык+": кадрда калган ирмемдер
please wait

No media source currently available

0:00 0:29:03 0:00

Кысымга кабылган Кытай ишкерлери

Иллюстративдик сүрөт

Кытайлык эки ишкер укук коргоо жана сот органдарынын колдоосуна таянган уюшкан топко бизнесин тарттырып жибергени боюнча президент Алмазбек Атамбаевге кайрылды.

Курулуш, тоо-кен жана тамак-аш тармагына миллиондогон доллар акча салып, бирок соттордун мыйзамсыз чечими менен андан ажыраган Кытай ишкерлери аларды каралоо жүрүп жатканына даттанышкан. Быйыл жазында башталган соттук териштирүүлөргө дале чекит коюла элек. Жергиликтүү ишкерлер тескерисинче өздөрү алдамчылыктын курмандыгы болушканын айтып, соттор алардын бузулган укугун гана калыбына келтиргенин жүйө келтиришкен.

Таңкалычтуу сот чечими

Кытай ишкерлери Гао Жин Вей жана Чен Мао Чун 2012-жылы ири ишкердик долбоорлорду ишке ашыруу үчүн Кыргызстанга келишкен. Президенттин наамына жазылган кайрылууда алар башында Бишкектеги “БЛС” деген курулуш компанияны сатып алып, 280 батирлүү элиталык типтеги көп кабат үй курушканы көрсөтүлгөн. Бирок төрт жылдан кийин сот экинчи тараптын катышуусуз эле кыймылсыз мүлктү компаниянын мурдагы ээсине кайтарып салган. Чечимди Бишкектин Свердлов райондук сотунун судьясы Жаркеева чыгарган.

Акыйкаттык издеген чет элдик ишкер

Акыйкаттык издеген чет элдик ишкер

600 миң доллардан ашык акча сарптаган британиялык инвестор сотто утулган соң, Кыргызстанга акча салган чет элдик ишкерлердин капиталынын кепилдиги тууралу маселе көтөрүлүүдө.

Кытай ишкери Гао Жин Вейдин адвокаты Анатолий Сафонов соттун чечими мыйзамды одоно бузуу менен чыкканын айтты:

- Судья Жаркеева бир эле жолку соттук жыйында менчик укугунан ажыраткан акылга сыйбаган чечим чыгарды. Ошол эле кезде ал акылга сыйбаган чечим кабыл албастан, андагы таңкалычтуу укуктук эмес жагдайларга жол берди. Судья Жаркеева аталган сот чечиминде ага нааразы тараптарга кассациялык жана апелляциялык даттанууга тыюу салган. Бул деген маңызында соттук коргоо укугуна тыюу салуу дегендик. Бул адамдардын конституциялык укугун чектөө.

“Чоң күчтөрдүн” өкүмзордугу

Кытай ишкерлери Бишкектин Свердлов райондук сотунун бул чечимин жокко чыгарууну өтүнүп, шаардык сотко даттанышкан. Бирок шаардык сот райондук соттун чечиминдеги укуктук ченемдер бузулду деген дооматка карабастан аны өзгөртүүсүз калтырган. Ошондой эле кытайлык ишкерлер алдамчылык жол менен бизнести тартып алуу фактысы боюнча экономикалык кылмыштар боюнча мамлекеттик кызматка арыз жазган. Бирок кылмыш иши козголгон менен бир күндөн кийин ал ишти Башкы прокуратура өзүнө чакыртып алып, тергөө иштери токтотулган. Кытай ишкерлеринин өкүлү Элмира Умарова бул ишке өтө чоң кызыкдар күчтөр кийлигишип жаткан жагдайга токтолду:

- Башкы прокуратура баш болуп, УКМК, тиешелүү сот органдары биргелешип алып, кайсы бир чоң күчкө жардам берип жатканы ачык эле байкалып турат. Буга чейин соттор Гао Жин Вейди жана анын кызыкчылыгын коргогон тарапты сотко чакырбай туруп эле мына ушундай чечимдерди кабыл алуунун өзү эмнени туюнтат? Мыйзамды уруп ойнобостон, ушинтип ашкере аша чабууга кимдин чоң эрки жетип, ким сотторду ушуга түртүп жатат? Негизи эки ортодо келишим болгон үчүн анан Кытай ишкери чоң акчасын жумшап, мына ошол көп кабат үйдү салып баштаган. Анан курулуш бүткөндөн кийин ага акчасын жумшабаган эле мына ошол Воинов деген адам эми “макулдашууга мен кол койгон эмесмин” деп чыкканы кандай? Эгерде Воинов деген кол койбогон болсо, ал кол жасалма болсо, анда Кытай ишкери Гао Жин Вейдин үстүнөн кылмыш ишин козготуп, аны отургузуп салмак. Анда эмнеге “ага жасалма кол коюну жасаган” деген негизде кылмыш ишин козгошпойт. Анткени андай нерсе болгон эмес.

Маалыматтык чабуулдун “төө бастысы”

Кытай ишкерлери жабыркаган жагдай муну менен эле чектелбейт. Ишкерлер Гао Жин Вей жана Чен Мао Чун кыргыз тараптын сунушу менен 2012-жылы 24-сентябрда “Баткен Майнинг” компаниясына инвестор катары киришкен. Алар мына ошондон бери Баткендеги ал кен байлыкты иштетүүгө 10 миллион доллардан ашуун акча сарпташканын кайрылууда мисал келтиришкен. Кытай ишкерлеринин президентке ачык кайрылуусунан кийин эле алар менен кызматташкан кыргыз тараптын кызыкчылыгын коргогон өкүлдөр биригип алышып, атайын маалымат жыйынын өткөзүштү.

“Баткен Майнинг” компаниясынын өкүлү Адыл Жекшеев “Вечерний Бишкек” маалымат борборунда кайра кытайлык инвесторлордун өздөрүн айыптаган болчу:

- Келишим боюнча ири өлчөдө каражат салууга милдеттеме алат дагы анан компаниядагы үлүштү өзүнүн наамына жеке тарап катары чыгарып жатпайбы. Анткени келишимде “Синь Хуа” деген компания болчу. Бирок ал үлүш “Синь-Хуага” кеткен жок, үлүш мага таандык, мен кожоюнумун” деп мурдагы алган милдеттемелеринен баш тарткан.

Бишкектеги “БЛС” курулуш компаниясы жана “Синь Хуа” рестораны боюнча Кытай ишкерлери менен чатакташып жаткан тарап өзү ачыкка чыга элек. Алар адвокаттарын гана соттук жараяндарга жөнөтүшкөнү менен арыздарда аттары көрсөтүлгөн “алданган” кыргыз ишкерлери чынында кимдер экени белгисиз. Алардын кызыкчылыгын коргоп чыккан адвокаттар жана коомдук жактоочулар маалымат жыйынында Кытай ишкерлерин адилет кыргыз сотторуна көө жапкан алдамчылар катары сыпатташкан болчу. Мына ошол жактоочулардын бири, серепчи Бакыт Бакетаев бул тууралуу мына буларга токтолгон эле:

- Мына өздөрү жасалма документ жасаган материалдын негизинде сот чечим чыгарса алар сотту жамандап жатышат. Документтин жасалма экенин далилдеп берип, ошонун негизинде баштапкы менчик ээлеринин укугун калыбына келтирген мына ошол Кыргызстандын судьяларынын бардыгы жаман экен.

Ири сумманы жоготкон инвесторлор

Бишкектин Биринчи май райондук соту “Баткен Майнинг” компаниясындагы Кытай тараптын менчик укугун 2014-жылы 11-июлда эле жокко чыгарганы эки жылдан кийин гана белгилүү болгон. Ошондой эле алар жаңыдан ишке киргизген Бишкектеги “Синь-Хуа” рестораны дагы мына ошондай жагдайга дуушар болгон.

Кара-Кечеге кызыккан инвестор жок

Кара-Кечеге кызыккан инвестор жок

Кара-Кече көмүр кенинде жылуулук электр борборун куруу боюнча жарыяланган тендер катышуучулардын жоктугунан улам болбой калды.

Кытай ишкерлеринин өкүлү Элмира Умарова сот чечимдеринде кеткен чыгымдарды калыбына келтирүү жагы дагы эске алынбаган жагдайды төмөндөгүчө мүнөздөдү:

- Бул боюнча Ош райондор аралык сотунда териштирүү жүрүп жаткан кезде алар Биринчи Май райондук сотуна дагы экинчи арызды берип коюшкан экен. Анан Биринчи Май райондук соту Кытай ишкерлерин жана алардын кызыкчылыгын коргогон адвокаттарды сотко чакырбастан туруп эле, көнүмүш адатка салып, компанияны тигил тарапка өткөрүп берген чечим чыгарып салган. Аны биз жакында билип отурабыз. Анан Кытай ишкерлери Бишкектеги ресторанды дагы сатып алышып, аны оңдоп куруп, 3 миллион доллардай акча жумшаган. Мына ошол “Синь Хуа” ресторанын дагы тымызын сот чечими аркылуу мына ошол эле адамдар кайра өзүнө кайтарып алышкан. Ошентип бул эки кытай ишкери Кыргызстандагы акча салган бүт мүлкүнөн айрылды. Сот керек болсо бул ишкерлер чыгым кылып кетирген акчаны дагы калыбына келтирүү жагын дагы чечимине киргизген эмес.

Ошол эле кезде Кытай ишкерлеринин кызыкчылыгын коргогон тарап мына ушул үч ишкер долбоору боюнча тең баштапкы сот иштери алардын катышуусуз өткөнүн белгилешти. Муну Жарандык процессуалдык кодекстин ченемдерин одоно бузуу катары караган Кытай ишкерлеринин адвокаттары бул соттук иштердин акыйкаттыгына жетүү үчүн жана бузулган менчик укугун коргоо максатында Эл аралык арбитражга чейин арыз менен кайрылууга даярданып жатышканын билдиришти. Кытайлык эки ишкер алардын бизнес кызыкчылыгы тебеленген жагдай боюнча Кытайдын Кыргызстандагы элчилигине дагы кайрылганы белгилүү болду.

Кыргызстанга инвестиция тартуу, инвестор чакыруу канчалык ишке ашууда? Эмне үчүн чет элдик инвестициянын көлөмү аз? Эл аралык ишкерлер кеңешинин аткаруучу директору Аскар Сыдыковдун "Азаттыкка" курган маеги.

please wait

No media source currently available

0:00 0:08:04 0:00
Түз линк
PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

"Азаттык" өзгөрткөн тагдырлар

"Азаттык" өзгөрткөн тагдырлар

"Азаттык" узап бараткан 2016-жылы бир топ ийгиликтерге жетишти. Кабарчыларыбыз бир нече сыйлыктардын ээси болду. Жаңы рубрикалар, долбоорлор ишке кирди. Талылуу маселелерди чагылдырган макала-баяндар кызуу талкууларды жаратты. "Азаттыктын" жардамы менен бир нече адамдын тагдырында күтүүсүз бурулуштар болду. Алар тууралуу төмөндө кеп кылабыз.

"Азаттыктын" долбоорлору

1916-жылы Биринчи Дүйнөлүк согуш маалында орус падышасынын өкүмүнө каршы чыккан кыргыздардын улуттук боштондук көтөрүлүшү аёосуз басылгандан кийин, жүз миңдеген кыргыздар Кытайга качууга аргасыз болгон. Кыргызстан тарыхта Үркүн деген ат менен калган бул окуянын жүз жылдыгын белгиледи.

Октябрь революциясына чейинки кыргыздар. Архивдик сүрөт
Октябрь революциясына чейинки кыргыздар. Архивдик сүрөт

"Азаттык" Үркүн боюнча үч багытта иш алып барды. Биринчиси – тарыхый сүрөттөрдү таап жарыяласа, экинчиси – тарыхчы-окумуштуулардын документалдык баяндарына, изилдөөлөрүнө орун берди. Үчүнчүсү - эскерүүлөр болду.

100 жыл мурдагы бул окуя боюнча "Азаттыктын" сайтына бир канча архивдик сүрөттөрдүн топтому чыгып, атайын микросайт ачылды.

Андан тышкары тарыхчы, окумуштуулар менен биргеликте Үркүндүн белгисиз жактарын изилдегенге аракет кылдык. Тарых илимдеринин доктору, профессор Ташманбет Кененсариев Орусиянын Санкт-Петербург шаарынын Борбордук тарыхый архивинде иликтөө жүргүзүп келип, бир канча макала-материалдарын жарыялады. Ушундай эле ишти тарыхчы Кыяс Молдокасымов да жүргүзүп, Казакстандын мамлекеттик архивин аңтарып, маанилүү документтерди таап келди.

Жалпылап айтканда, 100 жыл мурдагы Үркүн окуясынын, улуу көтөрүлүштүн айтыла турган, изилдене турган жагы абдан көп. "Азаттык" радиосу бул теманы мындан ары да улантат.

"Ар бир кесип ардактуу"

Ушул жылдын февраль айында «Азаттык» “Ар бир кесип ардактуу” сынагынын жыйынтыгын чыгарып, жеңүүчүлөргө сыйлык тапшырды.

Сынактын максаты - жаштарды эмгекти барктоого көндүрүү, кандай кесип болсо да маанилүү жана керектүү экенин көрсөтүү болчу.

Белектерди "Азаттыктын" Бишкектеги кеңсесинин жетекчиси Султан Каназаров жана "О" уюлдук операторунун өкүлү Айжан Мусалиева тапшырды.

Сүрөтчү. Дастан Умоттегиндин сынакка жиберген эмгеги.
Сүрөтчү. Дастан Умоттегиндин сынакка жиберген эмгеги.

​Онлайн добуш берүүнүн жыйынтыгында жыйналган упайынын саны жагынан арбын добуш топтогон Алина Сыдыкованын Чек арачы коопсуздукту сактап турат деген фото сүрөтү биринчи орунду алды.

Кийинки эки жеңүүчүбүз белекке Wi-Fi-роутерин алышты. Экинчи орунду Жумабай уулу Кубанычбектин Коруктун эң жаш кызматкери сүрөтү ээледи.

Үчүнчү орунга Марат Сайранбаев Кол өнөрчү деген фото сүрөтү менен татыктуу болду.

Сынактын жеңүүчүлөрүн сыйлоо аземи. 5-февраль, 2016-жыл

"Биз көргөн доор" сынагы

“Азаттык” үналгысы май айында Эгемендиктин 25 жылдыгына карата аңгеме, эскерүүлөргө, чыныгы фактылар менен көмүскөдө калган көрүнүштөр камтылган блогдорго, ошондой эле өткөөл доордогу жашоо-турмушту чагылдырган сүрөттөргө сынак жарыялады.

Бул сынакка жалпысынан алтымыштан ашык материал келип түштү.

Алардын ичинен Нургазы Мусаев "Өкмөттүкү” деп жүрүп, өлкөнү талкаладык, Айсулуу Көкөева Брюс Ли, Виктор Цой менен ооругам, Аваз Жусупбеков Кумжардам аттуу блог-аңгемелери, ал эми Бекмурат Нурдөөлөтов Күрмөнтүдөгү саясий ачкачылык деген фотобаяны үчүн жеңүүчү деп табылды.

Сыйлык тапшыруу аземи 6-сентябрда “Азаттыктын” кеңсесинде өтүп, Нургазы Мусаев, Айсулу Көкөева, Аваз Жусупбеков лэптоп, ал эми Бекмурат Нурдөөлөтов фотоаппарат менен сыйланды.

Ал эми Бекболсун Нуралиевге, Елена Көчкөнбаевага, Махабат Абдылдаевага, Нурмамат ажы Сапарбаевге, Арзыкан Момунтаевага, Сурат Жылкычиевге, Александр Зеличенкого кызыктыруучу сыйлыктар берилди.

Сынактын жеңүүчүлөрүнө сыйлык тапшыруу үчүн. 6-сентябрь, 2016-жыл

"Азаттык" өзгөрткөн тагдырлар

Узап бараткан жылы "Азаттыктын" айрым макалары өз каармандарынын жашоосун өзгөртүүгө жардам берди. Анда аларга кеңири токтолсок.

Айчүрөк эми баштык чогултпайт

Кепти адегенде 13 жаштагы Айчүрөктүн окуясынан баштайлы. Ал Ош базарында желим баштык чогултуп, андан тапкан акчасын майып энеси менен кичүү инисин багууга жумшаган.

Айчүрөктүн тагдырын “Азаттыктын” кабарчысы Сабыр Абдумомунов жазып чыккан. Кыз тууралуу ал Балдарды коргоо борборунан билген.

Айчүрөк
Айчүрөк

- Айчүрөк бул борборго тамак ичкени келчү экен. Мен анын апасына чалып, андан кийин интервью алуу үчүн мектепке бардым. Айчүрөк менен бир күн чогуу жүрдүк. Алардын жашаган жерин үй деп айтууга ооз барбайт эле. Машина куруу заводунун жатаканасындагы бир бөлмө. Даараткана, ванна деген жок. Эт жебегендерине көп болуптур. Айчүрөк тапкан акча макаронго гана жетет экен - деп баяндайт кесиптешибиз.

“Азаттык” бул кыздын окуясын февраль айында жарыялаган эле. Ушундан кийин түйшүккө эрте байланган кайраттуу кызга бир эле кыргызстандыктар эмес, дүйнөнүн төрт бурчунан да жардам берчүлөр чыкты.

Март айында Айчүрөк жана анын үй-бүлөсү бардык шарты бар батирге көчтү, андан кийин аларды Москвага, Биринчи каналдагы “Мужское/Женское” берүүсүнө чакырышты.

Президент Алмазбек Атамбаев кызга 50 миң сом жана китеп белек кылды.

Учурда Айчүрөк апасы жана кичүү иниси менен ошол батирде жашап жатат. Кыз окуп, бий жана спорт гимнастикасына барып жатат.

Турмуш түйшүгүнө эрте аралашкан Айчүрөк
please wait

No media source currently available

0:00 0:15:46 0:00
Түз линк

Бир үйдү баккан Айчүрөк
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:11 0:00

Нуржигит мектепке барды

Алты жаштагы Нуржигит тууралуу май айында жазган элек. Көчөгө пластик тепшини алдына коюп, эки колуна желим тапичке таянып чыкчу. Мектепке барууну, башкалардай эле окууну эңсеген Нуржигит майып экенин билгенден тарта түнт тартып кеткен.

Нуржигитке академик Сабыр Жумабеков операция кылды
Нуржигитке академик Сабыр Жумабеков операция кылды

​Бул жолу да ага жардам кечикпеди. Видео жарык көргөндөн кийин Социалдык өнүктүрүү министрлиги Нуржигитке араба белек кылган. Ал эми Жапониядагы мекендештер кыймылдаганга жеңил болсун деп электромобил беришкен.

Беш күндөн кийин Нуржигитти Улуттук ортопедия жана травматологиянын жетекчиси Сабырбек Жумабеков кабыл алган. Догдурдун операциясынан кийин Нуржигит балдак менен басууга жарап калды.

- Басканга убакыт анан өзүнүн да аракети керек. Ага ортопедиялык корсет жасалып бүткөндөн кийин окуганды жана басканды үйрөнөбүз. Андан кийинкиси өзүнө көз каранды, - деген Жумабеков.

Бул макаланын да автору Сабыр Абдумомуновго Ысык-Атадагы Эпкин айылынын жашоочулары кайрылган.

- Алар дагарага түшүп алып колу менен баскан бала тууралуу айтып беришти. Мен аларга атайын барып тааныштым. Нуржигит жаш үй-бүлөнүн тун баласы экен, андан кийин үч иниси төрөлүптүр. Нуржигит менен араң тил табыштык. Суроолорго баш ийкеп эле коюп жатты. Бирок анын көздөрүнөн мектепке баргысы келгени көрүнүп турду. Ошол кезде биз ага жардам бере аларыбызга ишенген эмесмин. Мектептен баланы үйдөн, эки гана сабакты окутушарын айткан. Азыр ал балдак менен баса алат, билим берүү министринин суранычы менен мектепке да алышкан. Нуржигит азыр мектепке электромобил менен барат.

Тепшиге байланган тагдыр
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:43 0:00

Нургазыны Нью-Йоркко жеткирген кыял

Нургазынын баяны 2015-жылы эле башталган. Эгер эсиңизде болсо ал түшкөн арабаны иниси түртүп, өз алдынча мектепке баруу үчүн квадрацикл болсо деп самачу. “Азаттыктын” макаласы чыккандан кийин демөөрчүлөр кайрылып, анын каалоосу аткарылган. Ал эми 2016-жылы Нургазы жөнүндө тартылган Улан Эгизбаевдин "Кыял" аттуу тасмасы Интернет Оскар деп аталган Webby Awards сынагына катышты.

"Азаттыктын" кабарчысы Улан Эгизбаев жана Нургазы
"Азаттыктын" кабарчысы Улан Эгизбаев жана Нургазы

Кыска метраждуу видео ролик сынактын “Эл үнү” категориясындагы “Мыкты видео” номинациясын жеңип алды. Сыйлык тапшыруу аземи Нью-Йоркто болуп ага Нургазы менен “Азаттыктын” кабарчысы Улан Эгизбаев барды.

Улан Эгизбаев баары сүрөттөн башталган деп эскерет. “Азаттыкка” Нургазынын апасы келип, жардам сураган эле. Ошол эле күнү Улан Эгизбаев Социалдык оргоо министрлигине кайрылып, Нургазыга дароо араба беришкен.

- Нургазы жашаган айылга бардым. Бала менен жакындан таанышкым келди. Квадроцикл тууралуу ал апасына айтчу экен. Мен анын иниси таштак жолдо сынык араба менен Нургазыны мектепке жеткиргенин көрдүм. Ага жардам бергим келди.

Кыялдагы Америка
please wait

No media source currently available

0:00 0:28:40 0:00

Чыныгы устат

2016-жылы февралда Улан Эгизбаев Ысык-Көл облусуна барган. Математика сабагынан мугалим Кеңешбек Шоруков Түп районундагы Долон айылынан Ак-Суу районундагы мектепке жетүү үчүн 10 чакырым жол басат. Бул мектепте ал 25 жылдан бери иштейт, университетти бүткөндө эле ишке кирген. Башында ал ушунча жолду жөө басып келчү экен. Кийин ат мине баштаган.

Азыркынын Дүйшөнү
please wait

No media source currently available

0:00 0:08:43 0:00

Ушул жылдын октябрь айында “Азыркынын Дүйшөнү” фильминин каарманы Кеңешбек Шоруков “Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген мугалими” наамын алды. Мындан тышкары КМШнын билим берүүсүнүн отличниги болду.

Улан Эгизбаев ак жүрөк мугалим тууралуу туугандарынан укканын айтып берди. Анын агасы жумушка келе жатканда таң атпай мектепке аттанган мугалимди көрчү экен. Кабарчыбыздын айтымында, Кеңешбек агай абдан ачык жана боорукер адам.

“Азаттыктын” каарманы кош сыйлыкка татыды
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:46 0:00

Майыпмын деп майышпай...

Нарындагы Большевик айылынын тургуну Рахат Үсөнкожоев тууралуу буга чейин “Азаттык” жазып чыккан. Ал алты жыл мурда кырсыкка кабылып, буту баспай калган. Ага карабай Рахат кайыштан баштык, камчы, куржундардын түрүн жасап, интернет аркылуу сатып келет.

Ал тууралуу видео сайтка кеткенден кийин 28-декабрда Рахатбек Үсөнкожоев менен мүмкүнчүлүгү чектелген Турсунбек Абдылдаевди жана Адина Самыйбек кызын «Даңк» медалы менен сыйлоо тууралуу жарлыкка өлкө башчысы Алмазбек Атамбаев кол койду.

Жарлыкта аталган адамдардын кайраттуулугу, эрктүүлүгү, оор турмуштук кырдаалда татыктуу жашоого жана үзүрлүү эмгекке умтулганы үчүн сыйланганы айтылат.

Майып жигиттин "онлайн бизнеси"
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:01 0:00

"Азаттыктын" мыктылары

Быйыл Кыргыз Эл акыны, "Азаттыктын" баяндамачысы Шайлообек Дүйшеев эки чоң сыйлыкка ээ болду.

Мамлекеттүүлүктү бекемдөө жана улуттук экономиканы чыңдоо жылында акын II даражадагы Манас ордени менен сыйланды.

Экинчи жолу 2016-жылы ноябрь айында КМШ өлкөлөрүнүн Парламент аралык ассамблеясынын Чыңгыз Айтматов атындагы сыйлыгына татыды.

Шайлообек Дүйшеев жана Валентина Матвиенко
Шайлообек Дүйшеев жана Валентина Матвиенко

​Cыйлыкты КМШ ПАА Кеңешинин, Орусиянын Федерация Кеңешинин төрайымы Валентина Матвиенко менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин төрагасы Чыныбай Турсунбеков тапшырды.

Орусиянын улуттук китепканасынын жаңы имаратында Шайлообек Дүйшеевдин чыгармачылыгы тууралуу жолугушуу уюштурулду. Анда кыргыз улуттук адабиятынын Орусиядагы жана башка мамлекеттердеги жайылтылышы талкууланды.

Өрүкзардын мыктысы

“Азаттыктын” Баткен облусундагы кабарчысы Жеңиш Айдаров жыл башында көп добуш менен аймак боюнча “Жылдын мыкты журналисти” аталды.​

Жеңиш Айдаров
Жеңиш Айдаров

Тандоо Баткен облустук мамлекеттик телерадиокомпаниясынын түз эфиринде СМС аркылуу жүргөн.

Мунун негизинде Жеңиш Айдаров Баткен шаарынын өнүгүүсүнө кошкон салымы үчүн "Баткен шаарына 15 жыл" деген төш белги менен сыйланды.

2016-жылы Жеңиш Айдаров Согуш жана тынчтыкты чагылдыруу институту (IWPR) эл аралык уюмунун журналисттик иликтөө боюнча өткөргөн сынагынын жыйынтыгында да жеңүүчү болду.

Журналисттин Кадамжай районунда милициядан таяк жеген жарандын тагдырын баяндап, окуянын чоо-жайын ачкан макаласы мыкты деп табылды. Бул сынакка тапшырылган материалдардын ичинен журналисттик 11 ишке калыстардын жогорку баасы берилди.

Жеңиш Айдаров 2008-жылдан бери “Азаттык” радиосунун Баткен облусундагы кабарчысы болуп иштеп келет.

Коомчулукту ойготкон журналист

Быйыл 30-апрелде "Азаттык" радиосунун Жалал-Абаддагы кабарчысы Руслан Калматов облустагы журналисттер бирлигинин төрагасы болуп дайындалган.

Руслан Калматов
Руслан Калматов

Руслан Калматов бирликтин ишинен тышкары облустагы көйгөйлүү, адам укуктарына каршы келген чуулгандуу окуялардын бетин ача алды.

Алсак, журналисттин Ала-Букадагы диний чырдан улам көр казгандар, милициянын кысымынан улам муунуп өлгөн окуучу тууралуу макаласы коомчулукту ойго салды.

Жыл узап баратканда "Сентябрь" телеканалы Руслан Калматовдун ишин жогору баалап, аны "2016-жылдын мыкты журналисти" деп тапты. Отуздан ашык багыт боюнча тандалып алынган мыктыларга сыйлыктар 25-декабрда Жалал-Абад шаарында тапшырылды.

Руслан Калматов 2014-жылдан бери "Азаттыктын" Жалал-Абад облусундагы кабарчысы болуп иштеп, аймактагы бардык көйгөйлөрдү, жетишкендиктерди чагылдырып келет.

Жемкорлукту жеңели...

“Азаттык” радиосунун кабарчысы Айзада Кутуеванын иликтөөсү Кыргызстандагы жемкорлукка каршы уюштурулган сынакта жеңип, ноутбук менен сыйланды.​

Айзада Кутуева
Айзада Кутуева

Кутуеванын күйүүчү май ташуудагы аткезчилик тууралуу макаласы интернет басылмалар арасында мыкты деп табылды.

Сынакты Бишкектеги “Биз Эксперт” аналитикалык борбору Германиянын эл аралык кызматташтык уюмунун (GIZ) колдоосунда өткөргөн.

Мыкты иликтөөчү журналист

“Фабула”, “Искра” гезиттеринин сурамжылоосунун натыйжасында “Азаттыктын” баяндамачысы Кубаныч Жолдошев “2015-жылдын мыкты журналисти” наамына ээ болду.

Жыл аяктап баратканда, 24-декабрь күнү Кубанычбек Жолдошевге Кыргызстандагы Сөз эркиндигин коргоо комитети "Мыкты иликтөөчү журналист" аттуу сыйлыгын тапшырды.

Эне тил барда эл тирүү

Сентябрь айында “Азаттыктын” таланттуу кабарчысы Улан Эгизбаев Президентке караштуу мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын “Кыргыз тили” төш белгисин алды. Журналист кыргыз тилин өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн сыйланды.

Улан Эгизбаев
Улан Эгизбаев

Улан Эгизбаев журналисттик ишмердиктен тышкары 2014-жылы “Фейсбукта” “Кыпкыргызча” деп аталган тайпаны негиздеген. Азыр аны 17 миңден ашуун адам колдонот. Аталган тайпада унутулуп бараткан кыргызча сөздөр жайылтылып, чет тилдердин котормолору талкууланат жана туура котормолор тандалат.

Андан тышкары, "Кыпкыргызча" деген коомдук фонду да бар.

Улан Эгизбаев бул жылы мамлекет башчы Алмазбек Атамбаевдин Эгемендиктин 25 жылдыгына карата мамлекеттик сыйлыктарды берүү жөнүндө жарлыгына ылайык, ардак грамота менен да сыйланды.

"Бир дүйнөнүн" сыйлыгы

Адам укуктарына арналган “Бир дүйнө - Кыргызстан” даректүү тасмалардын онунчу юбилейлик фестивалында "Азаттык" радиосунун бир катар кабарчылары сыйланды.

Замира Кожобаеванын Аял. Азап. Арман, Айгерим Акылбекованын Мен айткандан коркпойм, Санжар Эралиевдин Төрөттөн ажал тапкандар тасмалары фестивалга катышканы үчүн диплом менен сыйланып, аны экс-президент Роза Отунбаева тапшырды.

"Балдар укугун коргоо" номинациясы боюнча сыйлыкты "Азаттыктын" кабарчысы Айгерим Акылбекова менен Улан Асаналиевдин Миграция курмандыктары тасмасы жеңип алды.

“Бир дүйнө - Кыргызстан” даректүү тасмалар фестивалында көрүүчүлөргө чет элде жана Кыргызстанда тартылган 19 фильм сунушталды. Быйыл онунчу жолу өткөн фестивал Кыргызстандын эгемендигинин 25 жылдыгына арналды.​

"Азаттык" аялдардын укугун коргойт

Швейцариянын Кыргызстандагы элчилиги аялдарга жана кыздарга зомбулук көрсөтүүгө каршы 16 күндүк өнөктүк алкагында журналисттерди сыйлады.

Алардын арасында "Азаттыктын" кабарчысы Санжар Эралиев да кыргыз коомчулугундагы келиндерге болгон мамилени талдаган Муфтий келиндерди коргоп чыкты макаласы үчүн үчүнчү орунду жеңип алды.

Элчи Рене Холенштайн аялдар укугун мыкты чагылдырган кабарчыларга сыйлыктарды ушул жылдын 8-декабрында тапшырды.

Сынакты “Сезим” кризистик борбору “Интерньюс” менен бирге жүргүздү. Каржылык колдоону Швейцария элчилигинен тышкары,“Сорос-Кыргызстан”, БУУ аялдары уюмдары көрсөтүштү.

Сынакка 66 автордон 100дөн ашуун материал түшкөн.

"Азаттык" карыларды унутпайт

Ушул жылы карыларга камкордук көрүү менен алектенген Кыргызстандагы "Хелп Эйж Интернешнл" уюму сынак уюштурган. 14-декабрда сынактын жыйынтыгы чыгып, "Азаттыктын" кабарчылары Мирлан Кадыров менен Шавкат Тургаев диплом менен сыйланышты.

Мирлан Кадыров
Мирлан Кадыров

Мирлан Кадыров Нарын облусунун Ат-Башы районунан тартып келген Жигиттей шайдоот Жумаалы аксакал деген телесюжети, Шавкат Тургаев карылардын көйгөйүн чагылдырган материалы үчүн жеңүүчү деп табылды.

Аталган уюм улгайган адамдардын коомдук турмушка кошкон салымын, алар кабылган көйгөйлөргө элдин көңүлүн буруу максатында сынак жарыялаган.

"Азаттык" спортту колдойт

Дене тарбия жана спорт тармагын мыкты чагылдыруу боюнча спорт журналисттеринин арасында жарыяланган сынакта "Азаттыктын" спорт кабарчысы Эмилбек Чекиров 2-орунга ээ болуп, 10 миң сом байге алды.

Эмил Чекиров
Эмил Чекиров

Сынактын жыйынтыгы 4-ноябрда чыкты. Ага радио, электрондук басма сөз, ТВ жана гезиттерде 2015-жылы жарыяланган эмгектер кабыл алынган.

Сынак 2011-жылдан бери өткөрүлүп келет. Быйыл ага 17 журналисттин эмгектери кабыл алынган. Байге фонду 225 миң сомду түзгөн.

"Азаттык" мыкты деп табылды

Педагогикалык “Мугалим” журналы жыл мыктыларын аныктап, “Азаттык” радиосун билим тармагын жакшы чагылдырганы үчүн мыкты радио деп тапты.

“Мугалим” илимий-педагогикалык журналы 2014-жылдан баштап 2000 нуска менен айына бир жолу чыгат, өлкөдөгү бардык мектептерге таратылат. Журналга билим берүү тармагындагы жаңылыктар, мугалимдерге багыт жана көрсөтмө куралдар басылат.

"Азаттык" маданиятка күйөт

Быйылкы Тарых жана маданият жылындагы иш-чараларды мыкты чагылдырган жалпыга маалымдоо каражаттарына 22-декабрда сыйлыктар тапшырылды.

“Азаттык” мыкты радиоберүүлөрдү даярдады деп табылып, үчүнчү орунду ээледи жана 20 миң сом акчалай сыйлыкка татыды.

Мындан тышкары, интернет басылма, теле жана радио номинациялары боюнча да сыйлыктар ээлерин тапты.

Сынакты Маданият, маалымат жана туризм министрлиги, Тарых жана маданият жылын даярдоо жана өткөрүү боюнча мамлекеттик дирекция, Маалымат жана массалык коммуникациялар департаменти биргеликте уюштурган.

"Азаттык" жана поэзия

16-декабрда акын, "Азаттык" радиосунун редактору Бурулкан Сарыгулованын “Жүрөк шыбыры” аттуу поэзия кечеси Бишкектеги Улуттук филармонияда өттү. Анда акындын ырлары окулду. Кечени “Роза Отунбаеванын демилгелери” эл аралык коомдук фонду уюштурууда.

Поэзия кечесинен бир ирмем. 17-декабрь, 2016
Поэзия кечесинен бир ирмем. 17-декабрь, 2016

​Бурулкан Сарыгулованын алгачкы ырлары мектеп курагында жазылып, райондук, облустук, республикалык гезит-журналдарга, альманахтарга жарыяланып келген. 1988-1990-жылдары “Токтогул”, “Алыкулдун ак боз ат” фестивалдарынын лауреаты болгон. “Сыр сандык”, “Жетелешкен жылдар” ыр жыйнактарынын автору. Жаңы ырлар жана котормолор жыйнагы басмага даярдалууда.

Бурулкан Сарыгулованын "Жүрөк шыбыры" аттуу кечеси. 16-декабрь.

"Азаттык" журтташтарды унутпайт

Ушул жылы 9-апрелде Бишкектеги кино үйүндө Тажикстандын Жерге-Тал аймагында жашаган кыргыздар тууралуу тартылган “Каратегинден кат” аттуу даректүү тасманын бет ачары өттү.

Фильмдин режиссеру “Азаттыктын” Прагадагы журналисти болуп бир топ иштеген Жаңыл Жусупжан.

Тасмада Жерге-Талдагы этникалык кыргыздардын күнүмдүк жашоосу, алардын тарыхый мекенине болгон кусалыгы чагылдырылган.

Даректүү тасма “Чагалдак филмз” (Кыргызстан), “Cinedoc” (Франция) киностудиялары жана Швейцария элчилигинин колдоосу менен тартылган.

“Каратегинден кат” (тизер)
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:13 0:00

"Азаттык" дайыма изденет

“Азаттыктын” ТВ программалар сандыгына бул жылы жаңы берүүлөр кошулду.

Алсак, дүйнөдөгү саясий-экономикалык кырдаалга сереп салган “Биз жана дүйнө” берүүсү эфирге чыга баштады. Жарым сааттык программа “Азаттыктын” Прага студиясында даярдалат.

Мындан тышкары “Азаттыктын” Бишкек жана Прага студиялары биргеликте даярдаган “Каректе Евразия” берүүсү ишке кирди. Анын алып баруучусу Айзада Касымалиева жума ичинде Евразияда болгон окуяларды кенен айтып берет.

Андан тышкары “Данисте” берүүсүндө Кыргызстандын жети облусунда болгон кызыктуу видео топтомдору көрсөтүлөт. Аны эфирге кабарчыбыз Сабыр Абдумомунов алып чыгууда.

"Азаттыктын" бул берүүлөрү 1-июндан тарта ЭлТР телеканалынан күн сайын 21:30дан кечки 22:00го чейин көрсөтүлө баштады.

“Азаттык” бул жылы видеону түз чагылдыра баштады. Алсак, сентябрь айында болгон “Көчмөндөр оюндары”, саясий билдирүүлөр, референдум жана жергиликтүү кеңештерге шайлоо ж.б. бир топ окуялар сайттан түз көрсөтүлдү. Орурмандар ноябрь айынан тарта бул видеолорду “Азаттыктын” Фейсбук жана Youtube баракчаларынан көрө баштады.

“Азаттык” келе жаткан 2017-жылы да окурмандар, угармандар, көрүүчүлөр үчүн бир топ кызыктуу берүүлөрдү, макала жана жаңы рубрикаларды сунуштамакчы. Андыктан дайыма биз менен бирге болуңуз. Келе жаткан Жаңы жыл тынч, бакубат болсун жана ар бириңиздерге бакыт тартууласын!

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жаңы жылда тооктун этин жейсизби?

Жаңы жылда тооктун этин жейсизби?
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:29 0:00

Борбордук аянттагы майрамдык маанай

Салык мыйзамынын санаасы

Базар

Кыргызстандын акыйкатчысы жана Жаш ишкерлер бирлиги Салык кодексине кирип жаткан жаңы өзгөртүүлөргө жана аны иштеп чыгуу эрежесине каршы чыкты.

Экономика министрлиги менен мамлекеттик салык кызматы учурдагы экономикалык шарттарга шайкеш келтирүү үчүн жаңы Салык кодекси иштелип чыкканын жана анын ишкердикке зыяны жок экенин белгилешүүдө.

Акыйкатчы тынчсызданат

Экономика министрлигинин, Мамлекеттик салык кызматынын жана салык кеңешчилеринин палатасынын өкүлдөрүнөн турган жумушчу топ Салык кодексинин жаңы редакциясын иштеп чыгып, коомдук талкууга койду. Акыйкатчы Кубат Оторбаев ишкерлердин айрым категориясы үчүн ыктыярдуу патенттен баш тартып, бухгалтердик отчеттуулукту күчөтүүнү караган өзгөртүүлөргө каршы билдирүү менен чыкты.

Бирден бухгалтерди жалдап иштетүү оңой эмес да. Эл азыр кыйналып турган учурда мындай чараларды киргизүү мамлекет үчүн өтө эле опурталдуу.
Кубат Оторбаев

Акыйкатчы Кубат Оторбаев экономикалык каатчылыктын шартында мындай чаралар майда ишкердик менен алектенгендердин нааразылыгын жарата турганын эскертти:

- Ал жерде азыр ыктыярдуу патент менен иштегендерди бухгалтер жалдагыла деген талап коюлду десек болот. Эми негизи патент менен кимдер иштейт? Ыктыярдуу патент менен иштегендерди чач тарачтар, чакан дүкөндөр, базарда соода кылгандар жана майда ишкердик менен жан баккан ушул сыяктуу калктын катмары түзөт. Ал жерде эки-үч киши шитесе, ошого бирден бухгалтерди жалдап иштетүү оңой эмес да. Эл азыр кыйналып турган учурда мындай чараларды киргизүү мамлекет үчүн өтө эле опурталдуу. Демилгечилерге 2008-жылы мурдагы президент Курманбек Бакиев дагы ушуга окшогон салыкка байланыштуу чечимди колдоп, кол койгондо 15 миңге жакын адам Ак үйдүн астына чыгып, кийин аны кабыл алуудан баш тартышканын мисал келтирет элем. Ошондуктан буга окшогон чечимдерди ойлонуп туруп анан кабыл алууга туура келет.

Аялзат: тигүүчүлөрдүн эртеңи эмне болот?

Аялзат: тигүүчүлөрдүн эртеңи эмне болот?

Кыргызстанда расмий эмес маалыматтар боюнча, 200 миңден ашык кыз-келин тигүү тармагында иштесе, анын 90 пайызы көмүскө иш алып барат. Адистер өмүрүн тигүү тармагына арнагандар жашы өткөндө пенсия жана башка жөлөкпул албай калуу коркунучу бар экенин айтышат.

Салык кодексинин жаңы долбоорунун 407-беренесинин 4-пунктунда ишкердиктин төрт катмары ыктыярдуу патенттин негизинде салык төлөө режимин колдонуу укугунан ажыратылат. Аларга соңку 12 айдагы кирешеси кошумча нарк салыгы боюнча босогонун элүү пайыз өлчөмүнөн ашкан салык төлөөчүлөр, уюмдар, товарларды экспорттоо жана импорттоо менен алектенгендер жана бир адамдан ашуун жумушчу жалдагандар кирет.

Салык кеңешчилеринин палатасынын төрайымы жана долбоордун авторлорунун бири Татьяна Ким бул ченем бюджеттик кызыкчылыкты коргоо үчүн киргизилгенин айтты:

- Евразиялык экономикалык биримдиктин чек арасынан Казакстан аркылуу товарлардын көпчүлүк агымы салык алынбаган бойдон өтүүдө. Мындан биздин бюджет көп акча жоготууда. Ошондой эле салык төлөнбөстөн, арзан баада кирген товардын айынан жергиликтүү өндүрүшчүлөр жабыркап, атаандаштыкка туруштук бере алышпай жабылууга дуушар болгон учурлар бар. Ушундай аткезчилик менен киргизилген товарларды каттоого алуу жана мамлекеттик кызыкчылыкты коргоо үчүн экспорттук-импорттук операциялар менен иштегендерге ыктыярдуу патент алууга тыюу салуу чарасы киргизилди. Ошондой эле ыктыярдуу патент менен иштеген ишкер бухгалтердик каттоо жүргүзбөгөндүктөн каржылык отчет бере албайт. Жаңы Салык кодексинде мына ошондой жаңы көзөмөл талаптары белгиленди.

Жаңы долбоордун алешемдиктери

Ишкер чөйрөсүнүн өкүлдөрү Салык кодексинин жаңы редакциясын иштеп чыгуу эрежесин жана бир топ өзгөртүүлөрдү камтыган мазмунун сындап, ага каршы билдирүү менен чыгышты. Анткени алардын айтымында, башында Салык кодексинин жаңы долбоорун иштеп чыгууга ишкер чөйрөнүн өкүлдөрү тартылган эмес. Ошондой эле жаңы долбоор буга чейин тараптар менен макулдашылып, талкуудан өтө элек.

Буга чейин салык төлөөгө стимул берген сексенден ашуун механизмдер жоюлуп жатыптыр. Анан кайра текшерүүлөрдү жүргүзүү үчүн салык органдарына чоң ыйгарым укуктарды берген учурлар бар экен.
Руслан Акматбек

Жаш ишкерлер бирлигинин аткаруучу директору Руслан Акматбек жаңы Салык кодекси ишкердикке жеңилдик берүүдөн мурун анын абалын оордотууга багытталып калганын белгиледи:

- Бул өтө шашылыш кабыл алынып жатат. Эгерде катачылыктар болсо же ишкерлердин кызыкчылыгы эске алынбай калса, анда бул Cалык кодекси социалдык чыңалууга түрткү болушу мүмкүн. Биз азыр жаңы редакциясын толук окуп чыгып, ага анализ жасоого үлгүрө элекпиз. Бирок бир сыйра көз жүгүрткөндө эле ишкердиктин абалын оордотуучу ченемдер көзгө илинди. Мисалы, буга чейин салык төлөөгө стимул берген сексенден ашуун механизмдер жоюлуп жатыптыр. Анан кайра текшерүүлөрдү жүргүзүү үчүн салык органдарына чоң ыйгарым укуктарды берген учурлар бар экен. Салык кодексинде так аныкталбаган жана түшүнүксүз терминдер киргизилиптир. Ошол терминдерди салыкчылар каалагандай жоромолдошуп, коррупциялык тобокелдиктерге алып келиши мүмкүн. Сунушталган өзгөртүүлөрдүн көпчүлүгү легалдуу иштеп жаткан ишкердикке карата багытталып калыптыр. Минтип отурса эртең алар жаңы Салык кодекси менен иштеп, башын оорутуп отурбай, көмүскөгө кирип кетиши мүмкүн.

Жаңы салык кодексине муктаждык

Учурда иштеп жаткан Салык кодекси 2009-жылы кабыл алынган. Өткөн жети жылдан бери бул Салык кодексинин 60 пайызына мыйзамдар аркылуу өзгөртүү киргизилип, ал 70тен ашуун жаңы беренелер менен толукталган. Мына ошондуктан буга чейинки өзгөртүүлөр кодекстин жарымынан көбүн түзгөндүктөн сунушталган жаңы мыйзам долбоору Салык кодексинин жаңы редакциясы катары сунушталууда.

Экономика министри Арзыбек Кожошев жаңы Салык кодексин кабыл алууда ишкер чөйрө тынчсызданууга негиз жок экенин белгиледи:

- Салык кодексинин жаңы редакциясын эч кимге көрсөтпөй эле жашырып-жаап иштеп чыгышты деген туура эмес. Биз эреже боюнча кетип жатабыз. Жумушчу топ аны иштеп чыкты. 6-декабрда расмий сайтка жайгаштырып, коомдук талкууга коюлганы жарыяланды. Биз шашылган жокпуз. Ага толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча сунуштардын келишин дагы деле күтөбүз. Биз Евразиялык экономикалык биримдикке киргенден кийин мыйзамдарды анын шарттарына шайкеш келтирүү үчүн Салык кодексине өзгөртүүлөрдү киргизип, жаңы редакциясын иштеп чыгуу зарылдыгы туулду.

Жаңыдан иштелип чыккан Cалык кодекси 191 беттен туруп, 434 беренени ичине камтыйт. Экономика министри Арзыбек Кожошев бул Орусия менен Казакстандын Cалык кодекстерине караганда көлөмү жагынан да чакан, түшүнүүгө жөнөкөй жана салык салуунун деңгээли боюнча либералдуу экенин мисал келтирип, салыштырды.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Эсенгул: Элита дипломатияны окушу керек

Чынара Эсенгул

Вице-спикер Нурбек Алимбековдун Тайванга талаштуу сапарынын күңгөй-тескейи тууралуу эл аралык мамилелер боюнча эксперт Чынара Эсенгул маек берди.

“Азаттык”: Кыргызстан Тайванды Кытайдын аймагы деп эсептейт. Мындай позицияны карманган өлкөнүн вице-спикеринин Тайванга барышы Кытайды канчалык нааразы кылышы мүмкүн?

Чынара Эсенгул: Кытайдын реакциясы Кыргызстан кандай түшүндүргөнүнө жараша болот. Кыргызстан Кытайдын бүтүндүгүн колдоп, Тайванды өз алдынча мамлекет катары тааныбайбыз деген позицияны 20 жылдан ашык убакыттан бери карманып келе жатат. Алимбеков мырза расмий документтерге кол койгон жокмун десе деле расмий адамдар менен жолукканы үчүн, албетте, бул шек туудурушу мүмкүн. Ошондуктан Кыргызстандын улуттук кызыкчылыктарына шайкеш келбеген визит болгондуктан, аны түшүнгөндүктөн ал адам кызматтан кетип жатат окшойт. Кытай муну протоколдорду жакшы билбегендик себеп болду деп түшүнүү менен эле кабыл алат деп ойлойм.

“Азаттык”: Кытай Тайван маселесине өтө сезимталдык менен мамиле кылаары бышык. Жакында эле АКШнын жаңы шайланган президенти Дональд Трамптын Тайвандын лидеринин телефон чалуусун кабыл алышы Кытайдын нааразылыгын жараткан эле. Вице-спикер Алимбековдун кызматтан кетишине кыргыз тараптын сактанганы себеп болдубу же Кытайдын кайсы бир мааниде кысымыбы?

Алимбековдун талаштуу Тайван сапары

Алимбековдун талаштуу Тайван сапары

Жогорку Кеңештин вице-спикери Нурбек Алимбеков Тайвандагы жеке сапарынан чыккан чуудан улам кызматын тапшырды.

Чынара Эсенгул: Тышкы саясат маселеси Конституцияда так жазылбагандыктан 2012-жылы мыйзам кабыл алынган. Анда бийлик бутактары тышкы саясат багытында бири-бири менен кандай кызматташаары жазылган. Ошондой эле тышкы саясаттагы негизги фигура катары президент аныкталган. Вице-спикер болуп туруп, Кыргызстан Тайванды өз алдынча мамлекет катары тааныбагандыктан, ал жакка сапарга баруу жалпысынан дипломатиянын эрежелерине жарашпайт.

Бул катаны кетиргени үчүн спикердин өзү болобу, президенттик аппараттын тышкы саясат боюнча бөлүмү болобу, алар баары эле “туура эмес кылыпсыңар, чакыруу келсе эле бара бербеш керек” деп түшүндүрүшсө керек. Координациянын жоктугу болуп калды го. Бул жерде Кытай деле басым кылбайт го. Анткени Кытай башынан эле бизге кичинекей мамлекет катары жардам берип, биз аны Орусиядан кийинки эле ири стратегиялык өнөктөш деп эсептеп келебиз. Андыктан түшүнбөстүк болгонун түшүнүү менен эле кабыл алат деп ойлойм.

Кыргызстан Тайванды өз алдынча мамлекет катары тааныбагандыктан, ал жакка сапарга баруу жалпысынан дипломатиянын эрежелерине жарашпайт.

“Азаттык”: Жалпы дипломатиянын эрежелерин карасак, ар бир мамлекеттин тышкы саясатта бир багыты болот жана саясатчылар ал багыттан чыкпашы керек. Кыргызстанда кайсы өлкөгө баруу, кайсы өлкөгө барбоо, ким менен жолугуу, ким менен жолукпоо маселесинен кыргыз саясатчылары канчалык кабардар? Алар канчалык бул эрежелерди карманышат?

Чынара Эсенгул: Тышкы иштер министрлиги саясий элитаны даярдоодо активдүү роль ойноп, мурункудай билимди жогорулатуучу тренингдер, сабактар болсо деген ой бар. Мурда элитаны ар кыл жагынан даярдачу эмес беле. Азыр саясий партиялар бат-баттан бийликке өзгөрүп келип, министрлер алмашып, депутаттар алмашып жатат.

Тайвандын эгемендигин талап кылган митингдер көп болуп турат
Тайвандын эгемендигин талап кылган митингдер көп болуп турат

Мүмкүн ушундай ньюанстарга көңүл бурбаганы үчүн бул жерде Тышкы иштер министрлигинин да жоопкерчилиги бар. Парламент аралык топтор болот. Депутаттардын арасынан мамлекеттерге жооптуу адамдарды коюп коет. Мүмкүн Тайван да активдүү болуп, өзүнчө чакыруу жибергендир. Ал же Тышкы иштер министрлигинен өткөн жок же байкабай калышты.

“Азаттык”: Тайван 1949-жылдагы жарандык согушта Коммунисттер жеңип чыккандан кийин Кытайдан бөлүнүп алган. Тайван лидерлери Кытайдан өз алдынча болууну көздөп келет. Кыргызстандын вице-спикериники сыяктуу визиттер Тайвандын өзү үчүн же Тайвандын лидерлери үчүн канчалык маанилүү?

Чынара Эсенгул: Албетте, Тайван үчүн кичинекей мамлекет болсо анын расмий адамдары келгени абдан маанилүү. Ошол эле азыркы Абхазияны, Косовону мисал келтирсек болот. Мамлекет төрт характеристикадан турат: территория, жашаган эли, легитимдүү бийлик жана эл аралык коомчулуктун таануусу. Ошол эле Косово, Абхазия же Тайванды бир канча эле өлкө тааныган. Алар өздөрүн мамлекет катары санайт.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

“Байкатпай тартылган сүрөт адамдын чыныгы жүзүн чагылдырат”

Жамгыр, бала.

Бүгүн “Супер инфо”, “Де факто”, “Вечерний Бишкек”, “Эркин Тоо”, “Кыргыз туусу” гезиттери жарык көрдү.

“Супер инфо” гезити “Жаңы жылды иш менен тоскондор” деген ой-пикирлердин топтому менен ачып, Актан Рыскелдиевдин “Араба түртүп, бут кийим тазалаган балалыгымды сагынам” деген маекти, “Президенттин эмес, премьер-министрдин доору келди” деген, “Оппозиция президенттикке кимди чыгарат?” деген, “Бишкекти 5 партия бийлейт” деген макалаларды, кыргыз президенти Алмазбек Атамбаев менен өзбек президенти Шавкат Мирзиёевдин жолугушуусун баяндаган Мирлан Өмүралиевдин баянын жана башка кызыктуу материалдар, пайдалуу кеңештер жана Жаңы жылдын календары басылып чыкты.

“Де-факто” гезити Кимбайкенин какшык-чыны аралаш тамашаларына кенен орун берди. “Аида Салянова колу менен жасаган ишти мойну менен тарткысы келбейби?” деген теманын алдында 6 кишинин айткан ойлору басылды. Аман Иманалиев аттуу автор “Коңшулаш Өзбекстан менен мамилелердин жаңы доору башталды” деген макаласында Алмазбек Атамбаевдин Өзбекстанга жасаган иш сапары өтө жогорку деңгээлде өткөнүн, чек ара маселелерин чечүү иштери мындан ары тездетилерин жазып чыкты.

“Де-факто” гезити да өзүнүн жыл мыктыларын атады. Журналист, белгилүү фото сүрөтчү Ашыркул Оморовдун “Байкатпай тартылган сүрөт адамдын чыныгы жүзүн чагылдырат” деген ат менен кантип сүрөт тартып калганын, кантип журналисттик ишке аралашканынын айтып бергендерин тартуулады. Нургазы Айтмырзаевдин макаласы “Өмүрбек Текебаев, Аида Салянова менен Алмамбет Шыкмаматовдун кыңыр иши же “Альфа телекомдун” айланасындагы чыр-чатактардагы табышмактуу дал келүүлөр” деген ат менен жарык көрдү.

“Кыргыз туусу” гезитинен президенттик балаты жөнүндө окуп, энергетиктер жаңы жыл күндөрү эс албай иштегени турганын билесиздер. Кыргызстандыктарды келаткан Жаңы жылы менен Кыргыз Республикасынын Баатыры Бексултан Жакиев куттуктап, жаңырган жылы балдардын тилеги, балам деп жашап келаткан ата-энелердин тилеги, ойлогон ойлору, үмүттөрү ишке ашышын, өтүп бараткан жыл тынчтыктын жылы болгонун, дайым эле кемчиликтерди чукуй бербей жасаган жакшылыктарды да көрө билүү керектигин, босогодон мына-мына баш багайын деп турган жыл жалпы элибиз үчүн куттун, берекенин жылы болушун каалады. Жогорку Соттун төрайымы Айнаш Токбаеванын маеги “Биздин максат - сот адилеттигин ишке ашыруунун сапатын көтөрүү” деп аталды. “Эски жыл эмнеси менен эсте калды?” деген суроого бир катар адамдардын берген жооптору жарыяланды.

“Эркин тоо” гезити президент Алмазбек Атамбаевдин “Эгер адам жакшы нерсе тууралуу кыялданса ал сөзсүз ишке ашат” деген сөзү менен бүгүнкү санын ачып, акын Карбалас Бакировдун президент, спикер баштаган кыргыз чоңдоруна арналган, жалаң ыр менен жазылган жаңы жылдык каалоолорун тартуулады. Дагы бир айта кетчү кабар, президент Алмазбек Атамбаевдин 80-жылдагы котормолору “Улуу тоолор” деп аталган басмадан жарык көргөнүн, китепте Түгөлбай Сыдыкбековдун “Чаар тоок”, Шатман Садыбакасовдун “Ката” аңгемелери, Ашым Жакыпбековдун “Айдагы жезкемпир” повести, Казат Акматовдун “Төө” жана башка аңгемелери киргенин ушул “Эркин тоо” гезити маалымдады. Бегим Турдалиева менен Таалайбек Темиров өткөн жылдын урунттуу окуяларын эске салды.

“Вечерний Бишкек” гезити жаңы санын Александр Тузовдун “Вице-спикер эмне үчүн кетти?” деген чакан макаласы менен ачты. Келаткан январь айы бир топ суук болорун кабарлады. Өткөн жыл саясатта, экономикада, социалдык жашоо-турмушубузда кандай жыл болгонун журналисттердин макалалары аркылуу окуп билсеңиздер болот.

Эми биз дагы “Азаттык” радиосунун бардык угармандарын келаткан Жаңы жылы менен куттуктап, бакты-таалай каалап, бөөдө кырсыктардан сырткары болушун, Жаңы жылды үй-бүлөлөрүнүн кашында жадырап-жайнап тосуп алышын каалап, Кудай буюрса гезит баяндамыбыз менен эфирден январдын алтысында жолугарыбызды айта кетүү менен бүгүнкү баяндамабызды жыйынтыктайлы.

Нарымбаев мөөнөтүнөн мурда эркиндикке чыкты

Данияр Нарымбаев

Бишкектин 1-Май райондук соту президенттик аппараттын мурдагы жетекчиси Данияр Нарымбаевди мөөнөтүнөн мурда камактан бошотту.

Бишкектин 1-Май райондук соту президенттик аппараттын мурдагы жетекчиси Данияр Нарымбаевди мөөнөтүнөн мурда камактан бошотконун "Азаттыкка" анын жактоочусу Гүлнара Дүйшөнбекова кабарлады. Анын ырасташынча, мындай чечимге Нарымбаевдин абактагы үлгүлүү жүрүш-турушу себеп болгон.

Президенттик аппараттын жетекчиси 2015-жылдын 22-июлунда Улуттук коопсуздук кызматтын тергөө абагына камалган. Тергөө абагындагы бир күн эки күнгө тете деп эсептелгендиктен Нарымбаевдин өтөгөн жаза мөөнөтү эки жыл үч ай деп эсептелинди. Мыйзам боюнча толук жаза өтөшү үчүн дагы тогуз ай отурушу керек эле. Үлгүлүү жүрүш-турушу үчүн эртелеп жазадан бошотуу берилген мөөнөттүн жарымын өтөгөндө каралат.

Экс-аппарат башчы курмандык беле?

“Ата Мекен” фракциясынын лидери Өмүрбек Текебаев Нарымбаев президенттин айланасындагылар уюштурган саясий кутумдун курмандыгы болгонун айтып келет.

- Нарымбаев пара алып жаткан жеринен кармалган жок. Эч кандай далилсиз соттолду. Болгону “эки ай мурда акча бергем” деген бирөөнүн сөзү менен камалды. Эми Нарымбаев да жакшы жигит экен. Болбосо ал ошол акчаны Атамбаевге алып кирип бергем деп койсо болот эле. Аныкы деле ошондо Коркмазовдуку сыяктуу көрсөтмө болуп калмак. Президенттин айланасында бир күчтөр кетсе, экинчиси келип өтө катуу кармаш жүрүп жатат. Ошолордун арасында Нарымбаев теги башка, алар менен табакташ болбогон адам болчу. Муну оңой эле кумандыкка чалып коюшту.

Нарымбаев президенттик аппаратты башкарып турганда ошол кезде абакта отурган Бишкектин экс-мэри Нариман Түлеевдин жакындарынан 200 миң доллар пара талап кылган деген айып менен камалган. Аны менен кошо Жогорку Кеңештин ошол кездеги депутаты Хажимурат Коркмазов дагы камакка алынган.

Тасмада: Нарымбаев 3, Коркмазов 1,5 жылга кесилди

Нарымбаев 3, Коркмазов 1,5 жылга кесилди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:50 0:00

Бишкектин 1-Май райсоту аларга коюлган "коррупция" жана "кызмат абалынан кыянат пайдаланды" деген беренелер боюнча айыптоолорду алып салып, "көз боёмочулук" деген кине менен Нарымбаевди үч жылга, Коркмазовду бир жарым жылга эркинен ажыраткан. 1-Май райондук сотунун бул чечимин Бишкек шаардык соту күчүндө калтырган. Экс-депутат Коркмазов быйыл май айында эле абактан чыккан.

Соттук териштирүүлөрдө Коркмазов Нарымбаев Нариман Түлеевдин мүлктөрүн камактан чыгартуу үчүн анын жакындарынан 200 миң доллар пара талап кылганын, өзү ошол суралган паранын 50 миңин жеткирип берүүдө ортомчу болгонун айткан. Коркмазов мындан тышкары Нарымбаев Түлеевдин соттук ишин оңунан чечип берүү үчүн алгач 50 миң доллардан эки ирет жана 100 миң долларлык үй беришин талап кылган деп сотко көрсөтмө берген.

Өз кезинде Данияр Нарымбаев Түлеевдин иши боюнча Коркмазов ага бир нече ирет кайрылганын тастыктап, бирок ал үчүн эч кандай пара албаганын айткан. Ал Коркмазовдун айткандарынын баары жалган деп жокко чыгарган.

Акча менен абактан кутулгандар...

Нарымбаев жаза мөөнөтүнөн мурда бошонгон аткаминерлерден жалгыз эмес. Буга чейин мына ушул чуулуу иштерде баш каарманга айланган Нариман Түлеев 60 млн сом айып пул төлөп эркиндикке чыккан. Буга удаа эле экс-депутат Урмат Аманбаева казынадан уурдады делген 3 миллион сомду кайтарып, абактан кутулган.

Мындан улам азыркы бийлик башкы ураандарынын бирине айланткан коррупцияга каршы күрөш артка кеткенин айткандар көбөйдү. Алардын бири - жемкорлук маселеси боюнча изилдөөлөрдүн автору, эксперт Эркайым Мамбеталиева. Ал коррупция боюнча акулалар боштондукка чыгып, чабактар гана түрмөдө отурганына кейийт.

- Жемкорлукка шектелген жогорку деңгээлдеги аткаминерлер четинен эркиндикке чыгып жатат. Анда Коррупцияга каршы кызмат, ИИМ, прокуратура эмне иш менен алектенет? Алар күчүн мугалимдерден, врачтардан чыгарабы? Коррупцияга каршы күрөш системалуу түрдө жүрүш керек. Азыркы күрөш турмуштук коррупцияга каршы гана багытталып жатат. Тилекке каршы саясий, экономикалык коррупцияга аралашкандар жазасыз калууда.

Атайын иликтөө: чоң жеген “чоңдор”

Атайын иликтөө: чоң жеген “чоңдор”

“Ыңгайсыз суроолор” телеберүүсү бул жолу Кыргызстандагы саясий жана экономикалык коррупциянын абалын иликтөөгө алды.

Анткен менен коомдук ишмер Жыпар Жекшеев камактан бошотулгандар тийиштүү жазасын алышты деп эсептейт. Анын пикиринде азыркы бийлик мурункуларга салыштырмалуу жемкорлукка каршы аёосуз күрөшүп жатат.

- Нарымбаев жаза мөөнөтүнүн көп бөлүгүн абакта өтөдү. Эми коррупцияга каршы күрөш десе эле аягына чейин камоо максат болбош керек. Камалып жатат, кайра чыгып жатышат. Бул деле оңой сокку эмес. Мурдагы президенттер тушунда чоң аткаминерлер камалчу эмес да керек болсо.

Бул ишке президент Алмазбек Атамбаевдин, парламент төрагасы Чыныбай Турсунбековдун да аты аралашкан. Нарымбаев соттук отурумдардын биринде эгер Түлеев кечирим сураса ага президент ырайым болорун айтканын билдирген. Турсунбеков болсо өлкө башчынын макулдугунун негизинде Түлеевдин кызы Назгүл менен болгон сүйлөшүүгө аралашканы сотто белгилүү болгон. Мындан улам айрым байкоочулар аткаминерлерди камоодо же аларды эркиндикке чыгарууда өлкө башчысы түздөн-түз сот ишине кийлигишерин айтып келишет.

Нарымбаев: Атамбаев Түлеев ырайым сураса болорун айткан

Нарымбаев: Атамбаев Түлеев ырайым сураса болорун айткан
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:52 0:00

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Москвадан Анталияга жетелеген азап

Түркиядагы ооруканага оор абалда түшкөн бейтааныш кыргыз кыздын жакындары табылды.

Анталиянын тоолуу аймагынан катуу токмоктолуп, эс-учун жоготуп табылган кыргызга түспөлдөш кыздын жакындары эки күндөн бери социалдык тармактар аркылуу изделип жаткан. Мунун натыйжасында жабыркаган кыз кыргызстандык экени такталды.

Кыргызстандын Стамбулдагы консулдугунун өкүлү Руслан Молдакуновдун айтканына караганда, кыздын абалы оор:

- Моюну сынган, башынан операция болгон. Азыр комада жатат.

Ооруканадагы бул кыздын сүрөтү социалдык тармактарга 28-декабрда чыккан. Бирок жанында документ болбогондуктан дарыгерлер бейтаптын ким экенин аныктай алышкан эмес.

Анталиядагы мекендешибиз Гүлмира Исабекова бул окуя тууралуу мындай деди:

- Биз ооруканадагы кыздын сүрөтүн кокустан эле Фейсбуктан көрүп калдык. Түрк жараны сүрөтүн коюп "тааныгандар барбы?" деп издеп жаткан экен. 21-декабрда белгисиз адамдар полицияга бир кыздын жол жээгинде жатканын билдиришкен. Ушундан соң эс-учун жоготкон кыз ооруканага жеткирилген.

Түркия: мигрант кыз-келиндер көргөн кордук

Түркия: мигрант кыз-келиндер көргөн кордук

Акыркы жылдары Түркияга агылган кыргызстандык эмгек мигранттарынын басымдуу бөлүгүн кыз-келиндер түзөт.

Анталиядагы дагы бир мекендешибиз Асия социалдык тармактан кыздын туугандарын, тааныштарын издеген. Ар түрдүү божомолдордун жыйынтыгында бейтапканадагы кыз кыргызстандык, 22 жаштагы Алтынай экени аныкталган. (Аты өзгөртүлдү - ред.)

- Интернеттен көргөндөн кийин Анталиядагы эжелер болуп бул кызды издей баштадык. Алгач Одноклассники социалдык тармагынан эжесин таптым. Ал сүрөтүнөн таанып мага чалды. "Чынында эле силердин кызыңарбы?" деп аябай сураштырдым. Анткени көп эле кишилер жаман комментарийлерди жазып жатышты.

Асия Алтынайдын ата-энесин жана туугандарын табууга жардам берди:

- Атасына "силердин кызыңарбы?" деп чалдым. Ал кызы экенин айтып кейиди. Анткени ал үйүндөгүлөргө Москвадамын деп айтыптыр, бирок Орусиядагы эжеси "Алтынайдын Түркияга кеткенин билчүмүн, бирок кайсыл шаарда, эмне кылып жүргөнүн билчү эмесмин" деп ыйлады.

Атасына "силердин кызыңарбы?" деп чалдым. Ал кызы экенин айтып кейиди.

Биз Алтынайдын Кыргызстандагы ата-энесине жана Орусиядагы эжесине байланышууга аракет кылдык, бирок жыйынтык чыкпады. Эс-учу жок жаткан Алтынайды Анталиядагы тоолуу аймактан табышкан. Аны ур-токмокко алып, машинадан ыргытып жиберишкен деген божомол бар.

Мекендешибиз Гүлмира Исабекова бул окуяны изилдөөдө түрк полициясына котормочулук кылып жардам берип жатат. Ал Алтынайдын жанында бир жигит болгонун божомолдоп жатышканын айтты:

- Орусиядагы эжеси бизге Алтынайдын Түркиядан бир тааныш жигит менен түшкөн сүрөтүн жиберди. Ал жигиттин ким экенин такташ үчүн полициялар издөө салды.

Айрым маалыматтарга караганда, учурда ата-энеси Түркияга учуп кетүүгө даярданууда.

Түркиянын Анталия аймагында кыргыз мигранттар негизинен мейманканаларда, дүкөндөрдө иштешет.

2016-жылдын маалыматына ылайык, Түркиянын аэропортторунан 82 миңдей кыргызстандык кирген. Алардын басымдуу бөлүгүн иштегени барган мигранттар түзөт. Негизинен кыргызстандык кыз-келиндер тейлөө кызматтарында жана туристтик гид катары да эмгектенишет.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Алимбековдун талаштуу Тайван сапары

Нурбек Алимбеков Тайванда үч жолу болгонун айтты.

Жогорку Кеңештин вице-спикери Нурбек Алимбеков Тайвандагы жеке сапарынан чыккан чуудан улам кызматын тапшырды.

Парламент төрагасы Чыныбай Турсунбеков депутаттардын бул сапары Кыргызстандын Тайван боюнча позициясына каршы келерин билдирди. Алимбеков дагы күнөөнү моюнга алды.

Анткен менен айрым парламент өкүлдөрү Алимбеков Конституцияны өзгөртүүгө каршы добуш бергенин, мындан улам аны жолун таап, бул кызматтан кетиришкенин айтып жатышат.

Жогорку Кеңештин вице-спикери, "Кыргызстан" фракциясынын депутаты Нурбек Алимбеков баштаган төрт депутат: "Кыргызстан" фракциясынын дагы бир депутаты Дастан Жумабеков, "Өнүгүү-Прогресс" фракциясынан Мирлан Бакиров, "Республика-Ата Журттан" Бактыбек Райымкулов Тайванда 16-22-декабрь күндөрү болгон. Депутаттар барып-келген чыгымын чакырган тарап көтөргөнүн айтууда.

"Тышкы саясатты да биле жүрсөк"

Парламент төрагасы Чыныбай Турсунбеков 28-декабрда жалпы сессияда бул сапарды сынга алды. Парламент төрагасынын орун басарынын сапары расмий Бишкектин “Тайван маселеси” боюнча позициясына каршы келерин, ”Кыргызстан менен Кытайдын алака-катышына көлөкө түшүрүшү мүмкүндүгүн эскертти:

- Депутаттардын чет өлкөгө сапары боюнча парламентте, коомчулукта нааразылык айтылып келсе, соңку учурларда эл аралык мамилелерге да көлөкө түшүргөн, нааразылык туудурган кырдаалдар пайда болуп жатат. Биздин айрым депутаттардын Тайванга барып келгени боюнча маселе чыгып жатат. Жакын, стратегиялык мамилелеш кошунабыз Кытай Эл Республикасынын бул өлкө боюнча позициясын жакшы билесиздер. Бирок ошондой позициялар бар экенин эске албаган учурлар мамлекеттер ортосундагы мамилеге да көлөкө түшүп жатат. Чакырган тараптын эсебинен экен деп эле бара бербей, сөзсүз түрдө бардык позицияларды эске алып сапарга чыгып жүрсөңүздөр.

Баарыбыз бизнестен, айылдан келдик, эл аралык саясаттын ичке кылдарын билбейбиз. Кээде бир сөз же туура эмес бир сапар эки өлкөнүн ортосуна көлөкө түшүрүп коюшу мүмкүн. Ошон үчүн ТИМ ошол көрсөтмөнү ар бир депутатка тааныштырса жакшы болот эле.
Каныбек Иманалиев

Кыргыз депутаттарынын Тайвандагы сапары боюнча Кытайдын Кыргызстандагы элчилигинен маалымат келген. Анда Жогорку Кеңештин вице-спикери Нурбек Алимбеков баштаган эл өкүлдөрү быйыл 21-декабрда Тайвандын Мыйзам чыгаруу органынын төрагасы Су Цзячуан менен жолукканы, анда парламенттик ишмердүүлүк, Тайвандагы демократиялык процесстердин өнүгүшү, эки тараптуу кызматташуу өңдүү темаларда пикир алышканы айтылган.

Нурбек Алимбеков вице-спикерлик кызматты тапшырар алдында актанууга аракет кылды. Бул анын жеке, саясатка тиешеси жок сапары болгонун, чыгымдардын баарын чакырган тарап көтөргөнүн билдирди:

- Чын эле биз өткөн жумада жеке чакыруу менен Тайванга барып келгенбиз. Саясий-экономикалык маселелер көтөрүлгөн эмес. Документтерге кол да коюлган жок. Токмокто алты миң балага, ооруканаларга жардам берген ишканалар бар экен. Алар менен таанышуу максатында барганбыз.

Нурбек Алимбековдун баш-аягы Тайванга үч жолу барганы белгилүү болду.

Тайванга барган дагы бир депутат “Өнүгүү-Прогресс” фракциясынын өкүлү Мирлан Бакиров Жогорку Кеңештин депутаттары Тайванга барып эле жүргөнүн эстеди:

- Мындай таанышуу максатындагы сапар 5-чакырылыштагы депутаттарда деле болгон. Балдар фондуна жардам берүү, госпиталын көрүү, медициналык мамилелер, бул жерде ишкерлер менен иштешкен компания бар экен, аны менен таанышуу максатында уюштурулган сапар болду. Расмий документтерге кол коюу, кандайдыр бир ой-пикирди билдирүү болгон жок.

Каныбек Иманалиев
Каныбек Иманалиев

Жогорку Кеңештеги Эл аралык мамилелер, коргонуу жана коопсуздук комитетинин төрага орун басары, “Ата Мекен” фракциясынын депутаты Каныбек Иманалиев дипломаттар эл аралык мамилелер боюнча депутаттарга атайын көрсөтмө бериши керек деп эсептейт:

- Тышкы иштер министрлигинин тигил же бул мамлекет же дүйнөлүк окуяларга Кыргызстандын позициясы боюнча көрсөтмө бар. Бул жашыруун документ. Ошону ТИМ ар бир депутатка кол койдуруп тааныштырып койсо баары белгилүү болуп калат. Баарыбыз бизнестен, айылдан келдик, эл аралык саясаттын ичке кылдарын биле бербейбиз. Кээде бир сөз же туура эмес бир сапар эки өлкөнүн ортосуна көлөкө түшүрүп коюшу мүмкүн. Ошон үчүн ТИМ ошол көрсөтмөнү ар бир депутатка тааныштырса жакшы болмок.

"Тайван тарап күнөөлүү"

Парламенттеги “Республика – Ата Журт” фракциясынан депутат, мурунку тышкы иштер министри Руслан Казакбаев бул чуулуу окуя боюнча Тайван тарапты айыптады:

- Мен Нурбек Алимбеков мырзаны жакшы тааныйм. Бул анын жеке сапары болсо керек. Тайванда жалпыга маалымдоо каражаттары эмне үчүн бул сапарды расмий деп беришкенин билбейм. Саясий жактан алганда тайвандыктар тарабынан этикага жатпаган иш болду.

Кандай болсо да, кыргыз депутаттардын Тайван сапары коомчулукта эл өкүлдөрүнүн сабаты, деңгээли боюнча талкууга жем таштады.

Тайван маселеси Кытай үчүн өтө орчундуу, маанилүү. Тайван менен ким кандай алака кылып жатат, кандай кадамдар жасалып жатат, баарын тыкыр карап турат. Мунун баары Кыргызстандын аброюна шек келтирет. Кыргызстандын эл аралык саясатына ишенбестикти жаратат.
Аликбек Жекшенкулов

Мурунку тышкы иштер министри Аликбек Жекшенкулов муну тышкы саясаттагы алешемдик деп атады жана бул окуя кыргыз парламентине сабак болушу керектигин эскертти:

- Жогорку Кеңештин вице-спикери деген бул саясий фигура. Саясий фигура сыртка чыгып жатканда ТИМ менен, дагы башка атайын кызматтар менен кеңешип чыгышы керек. Тайван маселеси Кытай үчүн өтө орчундуу, маанилүү. Тайван менен ким кандай алака кылып жатат, кандай кадамдар жасалып жатат, баарын тыкыр карап турат. Кыргызстан эле эмес, жакында АКШ президенти Дональд Трамп Тайвандын жетекчилери менен сүйлөшкөндө Кытай катуу реакция кылды. Депутат Нурбек Алимбеков өзүнүн сабатсыздыгын, саясатта быша электигин көрсөттү. Мунун баары Кыргызстандын аброюна шек келтирет. Кыргызстандын эл аралык саясатына ишенбестик жаратат.

Кыргызстан менен Кытай Достук жана кызматташтык келишимине 2002-жылы кол койгон. Расмий Бишкек дүйнөдө бир эле Кытай мамлекети бар экенин, Тайван анын ажырагыс бөлүгү деп тааный турганын айткан. Тайван болсо өзүн Бээжинден көз карандысыз өлкө деп эсептейт.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

2016: Маймыл жылынын негизги жыйынтыктары

Узап бараткан жылы Кыргызстан эмнеге жетишти, эмнеден жеңилди?

Эски жыл эскирип, жаңы жыл улам жакындаган сайын кетип бараткан жылда эмне иштер бүттү, кандай жакшылыктар жашообузга жаңылык киргизди, кайсы иштерди бүтүргөнгө ниет кылып, бирок өтөсүнө чыга албадык деген сыяктуу суроолор өзүнөн өзү чыга келет эмеспи.

2016-жыл - маймыл жылы - Кыргызстан үчүн кантсе да жаман жыл болгон жок, жакшы жыл болду. Эл ичи тынч, асманыбыз ачык дегендей. Экономикабыз ыкшоо, акча каражаттарыбыз тартыш болсо да алга жылуунун айрым жышаандары сөзсүз бар.

Башкасын айтпасак да, Бишкек менен Ошту эле алалычы. Борбор калаабызда жаңы салынган үйлөр биринен сала бири курулууда, бизнес менен алектенип, эптеп оокат кылуунун жолун таап кеткен мекендештерибиздин саны улам өсүп баратат. Ош шаары деле ошол сыяктуу. Ак-Бууранын үстүнө шаардын эки тарабын бириктирген жаңы көпүрө салынып, кафелер менен ресторандардын, соода-сатык жайларынын саны өсүп, айтор, тырышкан, кыймылдаган эле эл. Эгер ушул жолдон тайбасак, дагы бир капсалаңга кабылбасак, ыркыбыз ыдырабаса, албетте, өсөбүз, өнүгөбүз­, байыйбыз.

Ырас, тышкы карызыбыз жетээр чегине жетип, дефолтко, банкротко жакындап баратабыз - муну да унутпашыбыз керек. Бул тууралуу Дүйнөлүк банк да, Эл аралык валюта фонду да улам-улам эскертип келатат. Ушул эскертүүнү укканда, сасык саясат менен алек болуп, элдин башын айланткан жетекчилерге жиниң келет. Андан көрө, эмитен катуу чараларды көрүп, кыскартчусун кыскартып, тыйчусун тыйып, биринчи көңүлдү экономикага бурушубуз керек эле да.

Тилекке каршы, дагы эле кендирди кескен оорулар - алдым-жуттумдук, көз боёмочулук, коррупция болуп жаткансыйт. Эл башкарган аткаминерлердин деңгээли абдан түшүп кетти, азыркы акимдер менен губернаторлор кандай жол менен жана эмне деген критерий менен бийликте отурганын түшүнүп болбойт. Ошол эле көрүнүш баарыбыз үмүт менен карап отурган Ак үйдө орун алып жатат. Эгер партиялык система деген ушул болсо, саясий коалицияга киргендер каалаган кишисин жакшы-жаманына карабай жетекчи кызматка түртө берсе, алга жылышыбыз, ансыз да толуп-ташып кеткен көйгөйлөрүбүздү чечишибиз кыйын го. Ал эми партиялар эбак ичинен чирип, нака коррупция ошол жерден башталып, колу, ниети тазалар эмес, бизнесмендер менен акчасына көпкөндөр, уурулар менен кескилер толуп алганын жумурай-журт жакшы билет.

Ошону менен бирге быйылкы жылы маданият менен тарых тармагында, руханий турмушубузда бир топ алгылыктуу иштер жасалганын адилеттик менен белгилебесек болбос. Анын үстүнө быйыл 1916-жылкы Улуу Үркүнгө туура 100 жыл толду. Ошол эле мезгилде эгемен мамлекет болуп, өз тагдырыбызды өзүбүз чечкенге 25 жылдын жүзү болуптур. Тарых жана маданият жылы деп жарыяланган себептүү быйылкы жылы эл ичинде да, массалык маалымат каражаттарында да, илим жана билим чөйрөлөрүндө ушул темаларда көптөгөн маанилүү сөздөр сүйлөндү, иш-чаралар аткарылды, илимий жыйындар, симпозиумдар өткөрүлдү.

Быйылкы жылдын маанилүү окуяларынын бири, албетте, Көчмөндөрдүн экинчи эл аралык оюндары болду десек жаңылбасак керек. Айрыкча Чолпон-Ата быйыл Кыргызстандын эң маанилүү руханий борборуна айланды, ал жерде эң сонун ипподром салынып, Балыкчынын жолу оңдолуп, Тамчыдан Чолпон-Атага чейинки жол кимди да болсо кубанта тургандай, сыймыктанта тургандай болуп мелтиреди.

Быйылкы жылдын дагы бир маанилүү окуясы - Кыргызстандын Баш мыйзамы жаңыланганы болду. Чынын айтканда, биздин Конституциядай жыртылбаган, дубананын чапанындай жамаачыланбаган конституция дүйнөдө болбосо керек. Мындан болгону беш жыл башта чоң шаан-шөкөт менен кабыл алынган Баш мыйзам президент Атамбаевдин демилгеси менен быйыл кайра иштелди. Ушунчалык ызы-чуу, талаш-тартыш, саясий жаңжал менен өзгөртүлгөн жаңы Баш мыйзамда эмне өзгөрүү болгонун, ал өзгөртүүлөрдүн карапайым эл үчүн кымындай ысык-суугу барбы - аны ойлогон киши болгон жок. Эл да түшүнгөн жок.

Батпай аткан дүнүйөбүз барчылап, референдум үчүн миллиондогон акча короттук, саясатчылар болсо биринин абийирин экинчиси төктү. Кыскасын айтканда, жогору жактагылардын баш оорусу өзүнчө, карапайым элдин баш оорусу өзүнчө экени, бийлик жалаң өз кызыкчылыгы менен алек болсо, калайык-калк кантип кыштан чыгыштын камын ойлоп, саясаттан абдан көңүлү калганы ушул жолу айрыкча шардана болду сыяктанат.

Макул дейли, Баш мыйзам кайра оңдолду дейли, бирок ал азыркы Ак үйдө отурган 120 депутатты оңдой алабы? Депутаттык мандатты жалаң акчанын күчү менен сатып алган байлар, көпөстөр, капчыгы калыңдар, алардын арасына жымырайып кирип алган атактуу коррупционерлер элдин турмушун ойлойбу? Жок дегенде ошолордун санын эки эсе кыскартып койсок болот беле? Ошолордун жүзү кайсы да, ону кайсы?

Тышкы саясатыбыз болсо баягы эле чаң-тополоң бойдон. Бир туруп агынан жарылабыз, бир туруп тескери кетебиз. Орусия менен мамилебиз оромпой тепкен калыбында келатат. Окемдердин далыга таптап, ой-бойлогонуна алданып, Бажы союзуна кирдик эле, зыян менен чыгашадан башка эч нерсени көрбөдүк. Бирде Орусиянын орденин алып бапыраңдап, Путин менен өөп-жытташа кетсек, кайра Грузияга барып, Орусиянын саясатына акарат айтабыз. БУУда же колдогонубуз, же сындаганыбыз белгисиз, дагы өзүнчө туураланабыз. Кечээ кийинки ЕврАзЭстин Санкт-Петербургдагы кеңешмесинде да ошондой болду. Жыйынтыгында Путиндин кыргыз жетекчилигине далысын салганы ачык эле билинип калды. Негизги документке кол койдук, бирок саясий билдирүүсүнө макул болгон жокпуз.

Ошол эле көрүнүш Түркия менен кайталанууда. Бирде "абакелеп" жытташмай, бирде түштөн чочугансып, төшкө түртүшмөй. Ал эмес жакынкы кошуналар менен деле мамилебиз салкын.

Айтор быйылкы маймыл жылы маймылдай эле болду. Ошондой болсо да саясий стабилдүүлүк болуп, арабыз ыдырабаганынан шүгүр дешибиз керек.

Эмки чоң маселе болгондо да тагдыр чече турган татаал маселе - бул келе турган 2017-жылдагы президенттик шайлоо. Ушул шайлоону ойдогудай кылып уюштуруп, мыктынын мыктысын, тазанын тазасын тандаганга, акчага сатылбай, алдамчыларга алданбай добуш бергенге чамабыз жетээр бекен? Бул өтө чоң суроо. Келе турган жылда кыргыз эли үчүн мындан өткөн маанилүү маселе жок.

Ыракмат дешибиз керек, Атамбаев башынан бери кайра шайлоого барбайм, ордума киши даярдабайм, кимди болсо да эл өзү тандасын деп улам-улам айтып келатат. Журт башынын агынан жарылган бул сөзүнө ишенбегенге бизде эч бир негиз жок. Ошондуктан келечектеги мамлекет башчысы тууралуу маселеге эмитен даярдык көрүшүбүз керек. Эл аксакалдары, илим менен билимдин кашкалары, жаштар, маданияттын ишмерлери эмитен акыл калчап, президенттикке жарай турган азаматтарыбыз тууралуу ой бөлүшүбүз зарыл. Керек болсо чогулуп, пикир алышыбыз керек.

Эгер бул процесске Алмазбек Атамбаев да үн кошсо, четтен карап турбаса, андан бетер жакшы болоор эле. Келечектеги журт башы академик же профессор болбосо мейли, бирок адам болсун, колу таза, дили таза уул-кыздардан болсун. Саясатчы болсун, бирок сасык саясаттан алыс болсун. Бизнесмен болсо да мейли, бирок дүнүйөсүн Кыргызстандан ала качпаган, налогун башка жакка төлөбөй, Кыргызстанга төлөгөн, бизге иш берген, биздин экономикага салымын кошкон азамат болсун. Бир эмес, төрт президенттин этегине намаз окуп, төртөөнө тең же жакшы сөзү, же элге жакшылыгы артпаган шылуундардан, эпчилдерден кудай сактасын.

Ошентип, Маймыл жылы акырындап аягына чыгып, жаңы 2017-жыл, Тоок жылы келатат. Кытай календарында тоок дебей, Короз дейт экен бул жылды. Короз жылы эски замандын жыйынтыгын чыгарып, жакшысын алып, жаманын ыргытып, жаңы доорго чыйыр салган, күзүндө түшүмдү мол жыйнап, бала-бакыранын, үй-бүлөнүн кашында отура турган жыл болот дешет кытайлар. Ылайым ошондой жыл болсун дейли. Баарыбыздын эңсегенибиз, каалаганыбыз ушул эмеспи.

Анда эмесе эски жылда эңсегендерибиз жаңы жылда жаныбызда болсун, жаңы жыл жаңы бакыт, ийгиликтерди алып келсин деп тилейли.

Спорт-2016: Рио, көз жаш, Көчмөндөр оюну

2016-жылы дүйнөдө жана Кыргызстанда спорт тармагында бир катар орчундуу окуялар болуп өттү. Бразилиянын Рио-де-Жанейро шаарында ХХХI жайкы Олимп оюндары өтсө, ага улай эле Ысык-Көл жээгинде Экинчи дүйнөлүк Көчмөндөр оюндары болуп, анда 62 өлкөдөн келген спортчулар күч сынашты.

Кызытма чыры Кыргызстанды кыйгап өткөн жок. Өспүрүм жана ардагер балбандар дүйнө чемпиондуктарында ийгиликке жетишти.

Хоккей: Кыргызстан «Азия чакырыгы» кубогун утту

Жыл башында кыргыз хоккейчилери күйөрмандарын кубанычка бөлөдү. Кыргызстандын хоккей боюнча улуттук курама командасы «Азия чакырыгы» кубогуна арналган мелдештин жеңүүчүсү болду.

Мелдеш 9-14-апрелде Бишкектеги шаардык муз майданда өттү. Ага Макао, Малайзия, Катар, Индия жана Кыргызстандын командалары катышты.

"Азия чакырыгы" кубогун уткан Кыргызстандын хоккей боюнча улуттук курама командасы. 14-апрель, 2016-ж. Бишкек.
"Азия чакырыгы" кубогун уткан Кыргызстандын хоккей боюнча улуттук курама командасы. 14-апрель, 2016-ж. Бишкек.

Жыйынтыктоочу мелдеш күнүндө кыргыз хоккейчилери Макао курамасы менен беттешип, 8:1 эсебинде жеңишке жетти. Бул оюндан кийин Кыргызстандын оюнчулары 12 упай менен көч башына чыкты.

Макао курамасы менен болгон оюнга чейин Кыргызстан Индияны 11:1, Катарды 9:0, Малайзияны 9:5 эсебинде жеңип алган.

Күмүш байге тогуз упайы бар Малайзия курамасына ыйгарылды. Коло медал беш упай топтогон Макаого буюрду. Төртүнчү орунда Катар, бешинчи орунда Индия курамалары жайгашты.

Кыргызстандын командасы бул кубокту жеңүү менен Азия чөлкөмүндөгү курамалар арасында топ дивизиондо ойноого жолдомо алды.

«Азия чакырыгы» кубогунун оюндары Бишкекте экинчи жолу өттү.

2014-жылы Бишкекте болгон мелдештин финалында Макао Кыргызстан курамасына 5:4 эсебинде жеңилип калган. Былтыр Кувейтте болгон мелдеште кыргыз хоккейчилери коло медалды тагынган.

Олимп оюндары

2016-жылы болгон орчундуу окуялардын бири Бразилиянын Рио-де-Жанейро шаарында өткөн 31-жайкы Олимп оюндары болду. Бул мелдешке 206 өлкөдөн жана Эл аралык Олимпиадалык комитеттин желеги менен чыккан качкындар командасын кошкондо он миңден ашуун спортчу катышты. Спортчулар бул жолу рекорддук сандагы, тагыраагы 300дөн ашуун медал комплектилери үчүн таймашты.

Кыргызстандан Олимп оюндарына 19 спортчу барган. Алардын арасынан балбандар Арсен Эралиев менен Айсулуу Тыныбекова бешинчи орунду, дзюдочулар Юрий Краковецкий 7-орунду, Отар Бестаев 9-орунду ээледи. Калгандары алдыңкы ондукка киргендердин катарына кошула алган жок. Оор атлетчи Иззат Артыков коло медалга ээ болуп бирок, кызытма колдонду деген жүйө менен жеңиши жокко чыкты.

Коло медалдан айрылуу

23 жаштагы оор атлетчи Иззат Артыков 10-августка караган түнү 69 килограммга чейинки салмакта күч сынашууга чыккан. Булкуп көтөрүүдө 151 килограмм, түртүп көтөрүүдө 188 килограмм салмакты көтөрүп жалпы 339 килограмм көрсөткүч менен 3-орунга илинип кыргызстандыктарды кубанычка бөлөгөн.

Иззат Артыков. 10-август, 2016-ж. Рио-де-Жанейро. Бразилия.
Иззат Артыков. 10-август, 2016-ж. Рио-де-Жанейро. Бразилия.

Тилекке каршы ал кубаныч көпкө созулбай бир жумадан кийин Эл аралык спорттук арбитраж соту канынан стрихнин заты чыкканы аныкталды деген жүйө менен Артыковдун жеңишин жокко чыгарды.

Бул салмакта 352 килограммды көтөргөн кытайлык Ши Жуйонг биринчи, 351 килограмм салмакты багынткан түркиялык Данияр Исмаилов экинчи орунду багындырган. Артыков алган орун төртүнчү орунду алган колумбиялык спортчуга ыйгарылган.

Артыковдун маселеси Эл аралык спорттук арбитраждык сотунда каралууда. Ушу күнгө чейин так жыйынтык чыга элек. Оор атлетика боюнча улуттук курама команданын мурдагы башкы машыктыруучусу Үсөнкан Майназаров допинг чыры боюнча иш 2017-жылдын 11-январында Швейцариянын Лозанна шаарында караларын “Азаттыкка” билдирди. Сот жараянына Кыргызстандын оор атлетика федерациясынын вице-президенти Уланбек Молдодосов жана оор атлетчи Иззат Артыков катышат. Улуттук Олимпиада Комитети менен Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт боюнча мамлекеттик агенттиктин жетекчилери күбө катары өтүшөт.

Майназаров сот жараянында кандай маселе караларын ачык айткан жок. Ал эми Иззат Артыков жана анын машыктыруучулары эч кандай тыюу салынган дары-дармек (стрихнин) колдонулбаганын айтып келишет.

Иззат Артыков: Мен тазамын (22.08.2016-ж.)

Жаштар иштери, спорт жана дене тарбия боюнча мамлекеттик агенттиктин 4-ноябрдагы отурумунда Оор атлетика федерациясынын иши кескин сынга алынып, кызытма чырына байланыштуу башкы машыктыруучусу Үсөнкан Майназаров жана ага машыктыруучу Мирлан Эгембердиев кызматтан кетти.

Агенттиктин маалыматы боюнча, 2003-жылдан 2016-жылга чейин курама команданын сегиз спортчусу кызытма колдонгону далилденген. Ошондой эле агенттик курама командада кызытма менен кармалгандан кийин атын же жашын өзгөрткөн спортчулардын бар-жогун иликтейт.

Буга жоопкер катары спорттун олимпиадалык түрү боюнча дирекциянын жетекчиси Назирдин Акылбековго сөгүш жарыяланды. Жаштар иштери, спорт жана дене тарбия боюнча мамлекеттик агенттиги Оор атлетика федерациясындагы кызытма боюнча териштирүү аяктагыча, спортчуларга чет өлкөгө мелдештерге барууга тыюу салды.

Кошумчалай кетсек, допинг чыры Кыргызстанды гана эмес дүйнөнүн бир нече өлкөлөрүнүн айласын кетирди. Эл аралык допингге каршы агенттик – WADA 1000ге жакын орусиялык спортчу допинг колдонгонун маалымдады. Коңшу Казакстандын беш спортчусу мурда дүйнөлүк Олимп оюндарында алган медалдарын кайра кайтарып берүүгө милдеттендирилди.

Эл аралык олимпиада комитетинин чечимине ылайык, казакстандык оор атлетчилер Зульфия Чиншанло, Майя Манеза жана Светлана Подобедова 2012-жылы Лондон оюндарында уткан алтын медалдарын кайтарып бериши керек. Лондон жана Бээжин олимпиадаларында чемпион аталган оор атлетчи Илья Ильиндин да алтын медалдары кайтарылат.

Эркин күрөш боюнча балбан Таймураз Тигиев 2008-жылы Бээжин олимпиадасында алган күмүш медалын кайра тапшырып бериши керек.

Рио-2016: Айсулуу Тыныбекова коло байге үчүн беттеште утулду

Бразилияда өткөн жайкы Олимп оюндарында кыз-келиндердин эркин күрөшүнөн Айсулуу Тыныбекова 18-августка караган түнү коло байге үчүн таймашта индиялык Малик Сакшиге утулуп калды.

58 килограммга чейинкилер арасындагы күч сынашкан Тыныбекова таймаштарын 1/8 финалдан баштаган. Бул беттеште бразилиялык Жойс Силва менен күч сынашып, 11:8 эсебинде жеңди. Чейрек финалда 2015-жылдагы дүйнө чемпиондугунун күмүш байгесинин ээси, финляндиялык Петра Олли менен таймашып, 14:7 эсебинде утуп алды.

Чейрек финал. Айсулуу Тыныбекова (Кыргызстан) - Петра Олли (Финляндия). 17-август, 2016-ж. Рио-де-Жанейро. Бразилия.
Чейрек финал. Айсулуу Тыныбекова (Кыргызстан) - Петра Олли (Финляндия). 17-август, 2016-ж. Рио-де-Жанейро. Бразилия.

​Жарым финалда орусиялык Валерия Коблова менен күрөшүп, 4:1 эсебинде жеңилип, алтын байге үчүн таймаштан четтеген. Коло байге үчүн күрөштө индиялык Малик Сакши менен таймашты. Биринчи айлампада Тыныбекова беш упай алып алдыга чыккан. Экинчи айлампада индиялык балбан кыз сегиз упай топтоп, 8:5 эсебинде жеңишке жетти. Сакши 2015-жылы Дохада өткөн Азия чемпиондугунда коло медалды тагынган. 2012-жылы Лондондо өткөн жайкы Олимп оюндарына катышып, байгесиз кайткан.

Бул салмакта жапониялык Каори Ичо чемпион болду. Ал ушуну менен төртүнчү жолу Олимп оюндарынын алтын медалын тагынды. Он жолу дүйнөнүн, төрт жолу Азиянын чемпиондугун да уткан. Күмүш байгени орусиялык Валерия Коблова алды. Дагы бир коло медал тунистик Марва Амриге буюрду.

Тыныбекова жеңилүү менен 5-орунга ээ болуп калды. Олимп оюндарынан кийин Бишкекте болгон маалымат жыйынында беттештерде айрым бир кемчиликтерге жол бергенин айтып, Олимп оюндарына дагы катышып, күйөрмандардын ишеничин актоого убада кылды.

- Төрт жылдан бери эмгектенип келген эмгегибиздин үзүрүн ушул Олимпиададан көрөбүз го деп ойлогом. Жеткиликтүү машыгып, толугу менен даярданып барганбыз. Жок дегенде коло медал алам деп элестеткем. Спортто ушундай болот экен. Бирде утулуп, бирде утат экенсиң. Буюрса, 2020-жылы Токио Олимпиадасынан мага ишенип келген бардык күйөрмандарымдын ишеничин толугу менен актайм деп айткым келет.

Айсулуу Тыныбекова жаштар арасында жана чоңдор арасында Азиянын чемпиону. Ошондой эле Азия чемпиондугунун эки күмүш жана бир коло байгеси да Тыныбековага таандык. 2012-жылдагы Лондон Олимпиадасына катышып 14-орунду алган. Ошол жылы 17 жаштагы кызды сабаган деп айыпталып, иши сотко өтүп, үч айга жакын убакытка созулган соттук териштирүүлөр машыгуулардан алагды кылган. 2013-жылы Казан шаарында өткөн Дүйнөлүк Универсиадада коло медал тагынган.​

Спортчулар элден кечирим сурады (23-август, 2016-ж.)

Рио-2016: Арсен Эралиев коло байге үчүн күрөштө утулуп калды

Бразилияда өткөн жайкы Олимпиада оюндарында Кыргызстандын грек-рим күрөшчүсү Арсен Эралиев 59 килограммга чейинки салмактагылар арасында күч сынашты. Ал 15-августка караган түнү коло байге үчүн күрөштө өзбекстандык Элмурат Тасмурадовго утулуп калды. Беттештин биринчи бөлүгүндө Тасмурадов беш упай менен алдыга чыккан. Экинчи айлампада Эралиев удаасы менен ыкмаларды жасап алты упай топтоду. Өз кезегинде өзбекстандык балбан алгач бир упай, андан соң төрт упай алды. Бул учурдан кийин Эралиев жасаган аракеттер эки упайга бааланды. Атаандашын оодарып упай алуу аракети ишке ашпай бул учурда калыстар Тасмурадовго үч упай беришти. Жыйынтыгында өзбекстандык Элмурат Тасмурадов 13:8 эсебинде жеңишке жетип Олимпиада оюндарынын коло медалын тагынды.

Арсен Эралиев коло байге үчүн таймаш учурунда. 15-август, 2016-ж. Рио-де-Жанейро. Бразилия.
Арсен Эралиев коло байге үчүн таймаш учурунда. 15-август, 2016-ж. Рио-де-Жанейро. Бразилия.

Арсен Эралиев 1/8 финалда Куба мамлекетинин балбаны, 2015-жылдагы дүйнө чемпиону Исмаэл Борреро Молина менен таймашып, утулуп калган. Кубалык балбан финалга чыккандыгына байланыштуу Эралиевге жооткотуучу беттеште күч сыноого шарт түзүлгөн эле. Жооткотуучу беттеште кытайлык Ван Люминди жеңип, 3-орун үчүн таймашка чыккан.

Эралиевдин байгесиз калышына көпчүлүк күйөрмандар мелдеш калыстары жолтоо болгонун айтып чыгышты. Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт боюнча мамлекеттик агенттиктин директору Канат Аманкулов мелдештен кийин “Азаттыктын” кабарчысы менен болгон маегинде Арсен Эралиевдин байге албай калышына калыстын туура эмес чечими түрткү болгондугун айтты:

- Өзүңүздөр күбө болгондой, Арсен Эралиевдин колунда турган үчүнчү орунду мелдеш калысы тартып алды. Спорт деген ушундай болот экен. Өзгөчө күрөштө айрым учурда калыстар балбандардын шагын сындырып койгон учурлар кездешет.

Ал эми балбан Арсен Эралиев Бишкекке болгон маалымат жыйынында көзүнөн жаш тегеренип, мукактанып оюн толук айта албай, эл үмүтүн актабай калгандыгы үчүн кечирим сурады.

- Жакшы даярдык менен барганбыз. Олимпиададан жеңишке жетпей калдык. Кыргыз элимдин жана ошондой эле агайларымдын койгон тапшырмаларын аткара алган жокмун. Баарынан кечирим сурайм. Бул менин экинчи Олимпиадам. 17 жылдан бери машыгып, ушул Олимп оюндарынан медал тагынам деп кыялданып келгем. Бирок орундалган жок. Баарынан кечирим сурайм....

Рио-де-Жанейродо өткөн жайкы Олимп оюндарынан кыргызстандык спортчулардын байгесиз кайтуусу өлкөдө спортко карата туура эмес саясат жүргүзүлүп жатканын ырастады.

Аманкулов: Мамлекеттин акчасына кызытма алынган (20.12.2016-ж.)

Аманкулов: Мамлекеттин акчасына кызытма алынган
please wait

No media source currently available

0:00 0:27:27 0:00

Кыргызстандын эсебинде эгемендүүлүккө ээ болгондон бери Олимп оюндарынан үч медал алган. 2000-жылы Сидней Олимпиадасынан дзюдочу теги казакстандык Айдын Смагулов, кыргыз жарандыгын алып коло байгени алып берген. 2008-жылы грек-рим күрөшүнүн балбандары Канатбек Бегалиев менен Руслан Түмөнбаев күмүш жана коло медалдарды тагынган. 2012-жылы Лондондо өткөн жайкы Олимп оюндарына Кыргызстандан 14 спортчу барып, бирөө да байге албай кайткан. Ал убакта 7-орунду алган эркин күрөш балбаны Магомед Мусаевдун көрсөткүчү кыргыз спортчуларынын арасындагы эң жакшы жыйынтык болгон. 2020-жылы боло турган жайкы Олимп оюндары Жапониянын Токио шаарында өтөт.

Көчмөндөр оюндары

Ысык-Көлдүн Чолпон-Ата шаарында жана Кырчын жайлоосунда 3-сентябрдан 8-сентябрга чейин II Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары болуп өттү. 3-сентябрда II Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын расмий ачылуу салтанаты болуп, ага катышкан 62 мамлекеттин спортчулары параддан өттү.

II Дүйнөлүк Көчмөндөр оюндарынын ачылыш аземи. 3-сентябрь, 2016-ж.
II Дүйнөлүк Көчмөндөр оюндарынын ачылыш аземи. 3-сентябрь, 2016-ж.

Кыргызстандын курамасы менен аянтка чыккан президент Алмазбек Атамбаев Көчмөндөр оюндарын ачып жатып, чет элден келген конокторду Кыргызстан зор кубаныч менен күтүп алганын белгиледи.

Ошондой эле мамлекет башчы Кыргызстанда көчмөн элдердин мурасын жандандыруу аракети дүйнөнү кызыктырып жатканын кошумчалады:

- Көчмөн элдердин мурастарын жандандырып жатканыбыз дүйнөнүн бардык элдерин кызыктырып жатат. Эки жыл мурда ушул жерден биринчи оюндарды өткөргөндө 19 өлкө катышса, мына бүгүн 62 өлкөнүн оюнчулары катышууда, - деди Атамбаев.

Оюндун ачылышында миң комузчунун Атай Огомбаевдин “Маш ботой” күүсүн черткени чоң талкуу жаратты.

Дүйнөнүн 62 мамлекетинен келген спортчулар улуттук оюндардын 23 түрүнөн күч сынашты. Аларды чагылдырууга жергиликтүү жана чет өлкөлүк 400дөн ашуун журналист келген.

8-сентябрда Чолпон-Ата шаарындагы ат майданда чет элдик жана жергиликтүү ырчы-чоорчулардын катышуусунда чоң программадагы концерт өтүп, Көчмөндөр оюндары расмий аяктады. Аны премьер-министр Сооронбай Жээнбеков жапты.

Жалпы командалык жыйынтык боюнча 27 алтын, 25 күмүш жана 29 коло медал алган Кыргызстан биринчи орунду ээледи. Андан кийинки катарды 15 алтын, үч күмүш, алты коло менен Түркмөнстан алды. 12 алтын, 13 күмүш, 13 коло медалга жетишкен Казакстанга үчүнчү, 12 алтын, беш күмүш жана он коло медалга ээ болгон Орусияга төртүнчү орун тийди.

Казына каржалып турганда Көчмөндөр оюнун өткөрүүгө миллиарддаган сом жумшалганы коомчулукта сынга алынды. Каржы министрлиги билдиргендей, оюндарга жалпысынан 30,5 миллиондон ашык доллар же 2 млрд сомдон ашык каражат сарпталган.

Көчмөндөр оюну: туяктардын дүбүртү. “Эркин Европа/Азаттык” үналгысынын фотографы Амос Чэплдын Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары учурунда тарткан мыкты сүрөттөрүн сунуштайбыз.

Жаш балбандын ийгилиги

Грузиянын Тбилиси шаарында 14-сентябрдан 18-сентябрга чейин уландар жана кыздар (кадеттер) арасында спорттук күрөш боюнча дүйнө чемпиондугу өттү. Бул мелдеште Кыргызстандын жаш балбандары бир алтын, бир күмүш жана төрт коло медал тагынып кайтышты.

Акжол Махмудов
Акжол Махмудов

Грек-рим күрөшчүсү Акжол Махмудов 69 килограмм салмакта таймашып дүйнө чемпиону аталды. Ал жалпысынан төрт беттеш өткөрдү. Алгачкы беттешинде армениялык Малкхас Амоянды килемге далысын таза тийгизип 8:2 эсебинде утту. Чейрек финалда жапониялык Гакуо Тагучини 8:0 эсебинде ири айырма менен жеңди. Жарым финалда белорусиялык Артем Валасковичти дагы 8:0 эсебинде утуп алды. Финалда азербайжандык Улву Ганизаде менен таймашып, 5:3 эсебинде жеңишке жетип алтын медаль тагынды.

69 кг. Финал. Акжол Махмудов (Кыргызстан) - Улву Ганизаде (Азербайжан) 5:3.

​17 жаштагы Акжол Махмудов 2016-жылы июль айында Кытайдын Тайбейинде өткөн Азия чемпиондугунда да жеңүүчү болгон.

Дүйнө чемпиону болгон Махмудовдон сырткары бул мелдеште грек-рим күрөшчүлөр Жоламан Шаршенбеков (54 кг.) менен Эрбол Бакиров (58 кг.) 3-орунду ээлешти.

Кадеттер арасында дүйнө чемпиондугунун кыз-келиндердин эркин күрөшү боюнча таймаштарында Айпери Медет кызы (70 кг) күмүш, Назира Марсбек кызы (52 кг.) менен Мээрим Жуманазарова (65 кг.) салмакта дүйнө чемпиондугунун коло байгесин алышты. Ал эми Эркин күрөшчүлөр Абдымалик Карачов (42 кг) менен Акбар Кенжебек уулу (46 кг) коло байге үчүн күч сынашууларда утулуп бешинчи орунду алышты.

Арыбаган ардагер балбандар

Эркин күрөш боюнча ардагерлер арасында Польшада өткөн дүйнө чемпиондугунда кыргызстандык балбандар бир алтын, эки коло байгенин ээси болушту. Алтын медалды Чынарбек Изабеков тагынса, Мелис Турганбаев менен Басылбек Мамытбеков коло байгеге ээ болушту.

Эркин күрөш боюнча ардагерлер арасында дүйнө чемпиондугу Польшада 7-9-октябрь күндөрү өттү. 46 жаштан 50 жашка чейинкилер арасында 97 килограмм салмакта күрөшкөн Чынарбек Изабеков үч беттеште тең бардык атаандаштарын жеңип алтын медал тагынды.

97 кг. Финал. Чынарбек Изабеков (Кыргызстан) - Валериян Заболотный (Молдова) 8:0.

​Изабеков ушуну менен экинчи жолу ардагерлер арасында дүйнө чемпиону болду. 2015-жылы Грекияда 40 жаштан 45 жашка чейинки курактагы балбандар арасында 85 килограммга чейинки салмакта күч сынашып, атаандаштарын уткан.

Мурдагы ички иштер министри Мелис Турганбаев 51-55 жаштагылар арасында 76 килограмм салмакта күрөшүп, 3-орунду алды. Алгачкы беттеште түркиялык Зафер Койянды 4:2 эсебинде утуп, жарым финалда жапониялык Тамотсу Какефудага 2:1 эсебинде бир гана упайга жеңилип калды.

Коло байге үчүн күрөштө польшалык Силвестер Пётр Сцыманскийди 11:0 эсебинде таза жеңип, коло медал тагынды.

54 жаштагы Турганбаев жаштар арасында СССРдин чемпиону болгон.

61 жаштан 65 жашка чейинки куракта 58 килограмм салмакта күрөшкөн Нарын мамлекеттик университетинин дене тарбия мугалими Басылбек Мамытбеков дагы Кыргызстандын эсебине бир коло медалды алып келди.​

65 жашта жылмайган ийгилик

65 жашта жылмайган ийгилик
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:08 0:00

​Сентябрь айынын аягында Финляндияда грек-рим күрөшү боюнча ардагерлер арасында дүйнө чемпиондугунда Өмүралы Жакыпов (51-55 жаш, 76 кг) менен Калмат Камчыбеков (66-70 жаш, 130 кг.) күмүш медалды тагынып кайтышкан. Күрөш айлампа тартибинде өтүп, кыргызстандыктар экиден атаандашын утуп, бирок экөө тең бир беттеште орусиялык балбандардан жеңилип калган.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Иттин наны

Түнкү Ак-Тоо
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:10 0:00

Жаңы тартып жаткан тасманын алгачкы монтажында жүрүп, жаңы жылдын алдында кесиптештер менен ресторанга барып калдым. Бизче айтканда корпоратив.

Тоо койнундагы кыштакты көздөй жол тартканда өзүмдү өзүм кандай кыйноого тушуктуруп жатканымды ойлогон эмесмин.

Ак-Тоого (французча «Монблан», Батыш Европадагы эң бийик тоо чокусу) бараткан жолдогу бул чакан жайда жети киши чогулдук. Жетинин бири Кыдыр болуп, баары франсуз, мен жалгыз кыргыз.

Сыртта чыкыроон суук. Терезеден көчөнун көркүн ачкан балатылар көрүнөт, Иштен кийин эми курсакты кампайталы деп камарабайм.

Бишкекте чет элдик коноктор дасторкондо жайнаган салат, боорсок, шорпого тоюп алышып, анан чара толтура бир койдун эти келгенде көргөн көздөрүнө ишенбей, «Силер чайга чакырбадыңар беле?!» деп азырга чейин айтып түгөтө алышпайт.

Ал эми бүгүнкү дасторкон азырынча жупуну. Аркы-теркини бажырашканча бош табакты, жанындагы бычак, вилканы тиктеп отурам.

Бир топтон кийин биринчиси келди. Чоң табактын чок ортосундагы оюкта бир нерсе турат. Эчкинин эжигейи кошулган ашкабак шорпо экен. Оюктун ортосунда бир укум чөйчөктө балмуздак салыныптыр.

Чайчы кыздан «Муну кантип ичет?» деп сурадым. Ал кашкая күлүп, «каалагандай жей бериң» деди.

Жанымда Иво отурган. Иво 40тардагы толмочунан келген, чачы сары, көзү көк музыкант киши, кесиптешимдин күйөөсү. Ага шорпо Оштун чайканасындагыдай кенедей чөйчөктө келди. Анысын туура 20 мүнөт ичти. Мен да билмексен болуп, кашыкты шашпай көтөрүп, аны шашпай балмуздакка матырып, анан эки жагымды карап, ойлонгон киши болуп, анан шашпай бир кашык балмуздактын учунан челип алып, анан шашпай оозума салам.

Кичинебизде тамакты көп жээр элем. Агам бир табакты зорго түгөтсө, мен сөзсүз эки табак жечүмүн. Кечээ жакында эле түшкү тамакты 5 мүнөттө эле ичип салсам, элдер мени эстери ооп карап калышчу. «Тамакты кандай тез ичсең, ошондой тез иштейсиң» деп койчумун. «Жайлап» калганым аз эле болду, бирок бүгүнкүдөй жай ичип көргөн эмесмин.

Төрт жарым кашык шорпону жана табактын чекесине кооздук үчүн «жайгаштырылган» семичкенин эки данын өтө жай кыймылдоо менен Иво менен тең түгөттүм.

Апам аябай сыйда киши эле. Нандын күйүгүн өзү жеп, бизге жакшысын берчү. Эки кабырга болсо да асып, эттен бизге кесип берип, сөөк мүлжүгөндү жакшы көрчү. Кандай тамак болсо да мүйөздөп, чымчыктай терип жечү. 80 жашында да кымча бел болгону ошондон болсо керек.

Бүгүнкү столдо отурган кесиптеш айымдарга көз жүгүрттүм. Жашы да, карысы да бир грам ашык салмагы жок, маралдай койкоюшат. Күлмүңдөшүп, турмушта алардан бактылуу эч ким жоктой, жайдары сүйлөп отурушат.

Ал арада ашпозчу балык алып келди. Үлпүлдөгөн кагаздын ичинде бышкан бир кесим филе экен. Жанында селдейген төрт селдерей, чекесинде баклажандын бүшүркөгөн бир тилими, анан таттуу картошкадан жасалган пюре.

“Биздеги тамактын баарын атамдын фермасында өскөн жашылча-жемиштен өзүбүз жасайбыз. Даам-татымга чөп-чардын түрүн өстүрөбүз. Нанды гана сатып алабыз” деди ашпозчу.

Бишкекте биздин үйдө май, эт дегенде Ат-Башыдагы мал кармаган куданын колун карайбыз. Анан Кара-Кужурда топоз кармаган курбумдун согум сойдурганын аңдып калабыз.

Кыргызстанда Франциядагыдай уйдун, балыктын өзүнүн сөөгүн өзүнө майдалап берип канибал кыла элек болушубуз керек, анткен менен бизде да базарда жайлоодо багылган малдын эти кайсы, чоң фермаларда литрлеп дары сайып, курамы белгисиз комбикорм менен багылгандыкы кайсы экенин ажыратыш кыйын болуп калбадыбы.

Табактагы пюре эки кашыктай бар эле. Муну аз эле дегенде 15 мүнөткө созоюн дедим. Өзүмдү Олимп оюндарында марафонго чыгып жаткан таш бакадай сезип отурдум.

Кесиптештер тамакты сөз кылса, мен бала чактагы бир окуяны эстедим. Бишкекке жаңы көчүп келгенде бир ирет биз ачка калып, таекем Нарындан акча алып келип берген. Апам сүйүнүп кетип, бүт акчаны капчыгына салып алып, бизди Луна паркка ээрчитип жөнөйт да, автобуста капчыгын түшүрүп койот.

Ошондо бактагы алмадан терип, агам экөөбүз көчөнүн боюнда отуруп саттык. Төрт алманы бирөө боору ооруп эле алды окшойт, тапкан 20 тыйындын 16 тыйынына дүкөндөн кара нан алып, үйгө энтигип чуркап келген элек. Ошондо жарыктык апабыздын кандай зээни кейигенин деле билбептирбиз.

Кыйын мезгилдер тез эле унутулат турбайбы. Курсагыбыз тоюп, ак нан жеп калган кезибиз. Итке кара нан чылап беребиз. Бир күнү үйгө киши келип калды. Апам агамды нанга жумшаса, ал “иттин нанын алып келейинби?” деп атпайбы. Ошондо апам коноктордон иттей уялдым деп калчу (атбашылыктар “өтө” дегенди “иттей” деп сүйлөшөт).

Ак-Тоонун этегиндеги ресторанда элдер бажырап, сүйлөгөндөрү баягы эле тамак. Иво жапон музыканттары Францияга келгенде кантип тирүү сегиз бутту (орусча осьминог, деңиз жандыгы) жешээрин божурады.

Бала чакта жаңы жылда сөзсүз манты жасачубуз. Фарштын жарымы кара кесек эт, жарымы куйрук май болор эле. Пиязды кошсок кошобуз, кошпосок жок. Бышканда калың камыр кургак, ичиндеги аккан май колума агып тоңуп калчу. Апабыз “муздай электе түгөтүп салгыла” деп шаштырчу.

Ошону менен Ак-Тоодогу кече уланып жатты. Көк көз Иво да балык алды. Гарнирге каймактай, кара түстөгү бирдеке бар экен.

”Кана ким айта алат, бул эмне?!” деп сурашты бир биринен. Көрсө кальмар деген балыктын “сыясын” бал муздакка кошуп коюшуптур. “Чыгармачылыктын жеткен чокусу!” деп баары тамшанышты. Мен да башымды ийкегилеп жаттым.

Кеч курун башталган корпоратив түн ортосуна барып аяктады. Беш саат ичинде тамактын тогуз түрүн жептирбиз, бирок баары биригип 150 граммдан ашкан жок окшойт. “Мага бул жер ресторан эмес эле, кыйноо камерасы болду” десем, тамашаны туура түшүнүштүбү, айтор баары каткырып күлүп калышты.

Байкасам курсагым куйрук-боор, быжыга тоюп, жаш козунун шорпосу менен беш бармак жегенсип зымпыят. Өзүмдү жеңил сезип турдум. Ак-Тоонун кара суугунда муздак абасынан кере-кере дем алдым.

Жаңы жылыңыздар менен!

"Азаттык+": кадрда калган ирмемдер

"Азаттык+": кадрда калган ирмемдер
please wait

No media source currently available

0:00 0:29:03 0:00

Бакыт Төрөбаевдин саясий дымагы

Бакыт Төрөбаев

Соңку учурда бийликке ыктаган айрым маалымат каражаттары Жогорку Кеңештеги “Өнүгүү-Прогресс” фракциясынын төрагасы Бакыт Төрөбаевди сындаган макалаларды жарыялай баштады.

Жарыяланган макалаларда Төрөбаевдин партиясын мурунку президент Курманбек Бакиевдин жакын чөйрөсүндөгү адамдар каржылайт деген жоромолдор айтылат.

Президент Алмазбек Атамбаев кийинки мамлекет башчылыкка Төрөбаев барып калса таң калбай турганын, анткени ал системалуу иш жүргүзүп жатканын айтып өткөн. “Өнүгүү-Прогресс” шаардык кеңештерге шайлоого катышты жана жалпысынан начар эмес добуш жыйнады. Талдоочулар Бакыт Төрөбаевдин саясий баралын ар түрдүүчө баалашат.

“Ак жолдон” кесилген тушоо

Бакыт Төрөбаевдин саясаттагы тушоосу Курманбек Бакиевдин “Ак жол” партиясында кесилген. Ал 2007-2009-жылдары бул партиянын тизмеси менен Жогорку Кеңешке депутат болгон. Парламентте жүргөндө “Ак жол” өлкөдө саясий туруктуулукту орнотту, оппозицияны эл ээрчибейт деген сөздөрдү айтканы белгилүү.

2009-жылдын этегинде өкмөт башчы Данияр Үсөнов менен ачык араздашып кызматтан кеткен Камчыбек Ташиевдин ордуна чукул кырдаалдар министри болуп Төрөбаев күтүүсүз дайындалган. Бул тармакта бир да күн иштебеген, тажрыйбасы жок адамдын мындай секиригин бийликтеги эки ири топтун тиреши, регионалдык фактор менен да байланыштырышкан.

Ал министр болуп жарым жылга жетпеген гана убакыт иштеди. 2010-жылы бийлик күч менен алмашканда чет өлкөгө чыгып кеткен. Бакыт Төрөбаевди “Республика” партиясынын лидери Өмүрбек Бабанов өзү чакырган. Ушул чөйрөнү ичинен билгендердин айтымында, Төрөбаев адеп "коомчулук Бакиев жана анын айланасында жүргөндөрдү кодулап, жерийт" деп санааркап, макул болгон эмес экен. Бирок Бабанов аны бир топ аракет менен көндүргөн.

“Республиканын” тизмесине кирген Төрөбаев “Азаттыкка” берген маектеринин биринде бул партиянын парламентке келишине чоң салым кошконун айткан. Аны менен катар биринчи жолу “Ак жол” партиясынан депутат болгонуна мактанган:

- Анда биз жаштардын атынан келгенбиз. Ошол кезде ушундай сунуш болсо жаштардын баары эле ага макул болмок. Мен өзүм так жүрдүм. Бюджеттин акчасын уурдаган жокмун. Кимдир бирөөнү мажбурлап, анын мүлкүн тартып алган эмесмин. Мен эл алдында тазамын. Эгерде кимде ким мамлекетке зыян келтирсе, аны соттош керек.

2013-жылы Бакыт Төрөбаев баштаган төрт депутат “Республика” фракциясынан бөлүнүп чыгып “Өнүгүү” деген депутаттык топ түзгөн. Андан бир жыл мурун Төрөбаевдин “Өнүгүү” партиясы жергиликтүү кеңештерге шайлоого өз алдынча катышкан.

Бириндеген биригүүлөр...

2013-жылдын этегинде Ош шаарынын мурдагы мэри Мелис Мырзакматов менен ачык жакындаша баштаган. Жыл этегинде Ошто Мырзакматовду колдогон митингде жүздөгөн адамдын алдында эки партия бириге турганы, атайын келишимге кол коюлганы, саясий айдыңда чогуу болуп шайлоого бирге аттанары жарыяланган.

Мырзакматов менен Төрөбаев бири-бирине калпак кийгизип, чепкен жаап айтор бул биригүү чоң шаан-шөкөт менен коштолгон. Андан көп узабай Мырзакматовго кылмыш иши козголуп, төбөсүнөн кара булут айлана баштаганда Төрөбаев үн каткан эмес, экөө эки башка жолго түшкөн.

Төрөбаев 5-чакырылышта депутат болуп турганда коалициялык көпчүлүк, Кумтөр маселесин чече албай жаткан өкмөт боюнча кескин билдирүүлөрдү жасаган.

"Республиканы" парламентке биз алып келгенбиз"

"Республиканы" парламентке биз алып келгенбиз"

"Республиканы" парламентке биз алып келгенбиз"
please wait

No media source currently available

0:00 0:14:44 0:00

"Азаттыктын" эки-бир форматындагы саясий маектин кезектеги коногу "Өнүгүү-Прогресс" саясий партиясынын лидери, Жогорку Кеңешке "Республика" партиясынын тизмеси аркылуу шайланган депутат Бакыт Төрөбаев. Саясатчы кабарчыларыбыз Бурулкан Турдубек кызы менен Айданбек Акмат уулунун суроолоруна жооп берди.

2015-жылкы парламенттик шайлоонун алдында Төрөбаев башка партиялар менен биригүүгө аракет жасаган.

Тактап айтканда, белгилүү ишкер Аскар Салымбековдун “Эмгек” партиясы менен сүйлөшүү жүргүзгөн. Бирок эки ишкер тил табыша албагандыктан бириккен эмес. Экөө эмнеден улам келише албай калганы бүдөмүк бойдон калган.

Шайлоого өз партиясын сүрөп чыгып, 13 мандат алды. Быйыл жазында Асылбек Жээнбеков Жогорку Кеңештин төрагалык кызматынан кеткенде спикерлик орун үчүн талаш чыккан. Ага атаандаш болуп ошол кездеги “Кыргызстан” фракциясынын лидери Канат Исаев чыккан.

Анын фракциялашы Мирлан Бакиров Төрөбаевдин лидерлик сапаттарын мактады:

- Саясаттагы лидерлик касиет, сапат – калыстык жана тазалык. Мындай сапаттар Бакыт Төрөбаевде бар. Партиялашы болобу, жөнөкөй катардагы адам болобу, баарына бирдей мамиле кылганга аракет кылат. Мына ушундай сапаттар жанына команда топтоого, келечекке жол салууга жакшы шарт түзүп, өбөлгө болуп келе жатат.

Конституциялык реформага каршылык

Төрөбаев конституциялык реформаны башында колдогону менен кийин караманча каршы чыкты. Ал парламентте айрыкча Социал-демократтар фракциясынын Баш мыйзамды чукул өзгөртүү демилгесин бир канча жолу айыптады:

- Урматтуу депутаттар, бул жерде жол-жобо бузулуп жатат. Жоопкерчилик бизде болот, анткени биз добуш берип, чечимди биз кабыл алып жатабыз. Эртең буга ким жооп берет? Тарыхта биз калабыз. Силер Конституцияны мыйзам бузуу менен өзгөрткөнсүңөр деп эртең бизден сурап калышы мүмкүн.

Төрөбаев: Эртең жооп берип калабыз
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:03 0:00

Бакыт Төрөбаев конституциялык реформа боюнча каршы пикирин байма-бай билдирип жаткан чакта аны президент Атамбаев каарып өткөнү белгилүү.

Сирияда согушта өлгөн орус жоокердин үй-бүлөсүн Ысык-Көлдө эс алдырып, ошонун чыгымынын баарын Төрөбаевдер төлөгөн. Мына ушинтип ал Кремлдеги адамдарга жол таап жүрөт. Алмазбек Атамбаев президент болушу мүмкүн деп Бабанов экөөнүн атын бекер атаган жок. Менин баамымда, президент экөөнү кайраштыргысы келип жатат.
Турат Акимов

Сентябрда Бишкекте "Газпром” ишканасы курган спорт комплексинин ачылышында Баш мыйзамды өзгөртүүгө мурунку президент Курманбек Бакиевдин командасында жүргөндөр каршы чыгып жатат, алар мансапкорлор деп айыптаган:

- Азыр бийликти сындап жаткан “Бир Бол” партиясындагы адам учурунда “Ак жол” партиясында кызмат кылып жүрчү. Бизди түндүк-түштүк альтернативдик жолго насыя алып жатканыбызды жылуу үйүндө отуруп алып сындап жатат. Ошол эле учурда башка айдоочулар жүк ташуучу автоунаа менен ашууда жүрөт. Сындагандардын катарында Бакыт Төрөбаев да бар. Булар дагы деле Бакиевдерге кызмат кылып жатат окшойт. Азыр Конституцияны сындап жатат, аларга өлкөнүн жарык болгонунун, жолдордун курулганынын кереги жок. Аларга мандат жана байлык керек.

Ушул ай башында Атамбаевдин Бакыт Төрөбаев тууралуу пикири өзгөргөнү маалым болду. Маалымат жыйында Төрөбаевди ырааттуу саясат жүргүзгөн адамдардын катарына кошкон жана президент болуп калса таң калбай турганын айткан.

Ушул тушта бийликчил жана бийликке ыктаган маалымат каражаттары маал-маалы менен Бакыт Төрөбаевди сындаган макалаларды жарыялап жатат. Анда Төрөбаевдин партиясын мурунку президент Курманбек Бакиевдин чөйрөсүнө жакын адамдар каржылайт деген мазмундагы дооматтар айтылган.

Төрөбаевдин партиясы соңку шаардык кеңештердеги шайлоого катышты жана жакшы эле добуш топтоп, шаардык кеңештин басымдуу бөлүгүнө илине алды. Бишкекте шаардык кеңешке өткөн беш партиянын ичинен үчүнчү болду. Бул партияны “Ата Мекен” фракциясынын лидери Өмүрбек Текебаев өзү колдоп чыкты.

Учурда Бакыт Төрөбаев Өмүрбек Текебаев жана мурунку өкмөт башчы Темир Сариев менен биригиши ыктымал деген жоромол бар.

Президенттикке план

Эксперттер Бакыт Төрөбаевдин саясатчы катары дареметин, чарк-чамасын ар түрдүүчө баалашат.

Бир топ партияга кирип-чыгып жүрүп саясий көз карашы тез эле алмаша берген адам экени анык болуп калды. Ал бийлик менен тымызын иштеген топтун эле адамы. Анын жанындагы, тобундагы адамдардын баары акчалуу, ошол акчасын сактап көбөйтүүгө аракет жасаган балдар.
Турат Акимов

Талдоочу Турат Акимов саясий көз карашы туруктуу эмес экенин жана артында убагында саясатта жүргөн, жооптуу кызматтарды ээлеген адамдар турат деп жоромолдойт:

- Бир топ партияга кирип-чыгып жүрүп саясий көз карашы тез эле алмаша берген адам экени анык болуп калды. Ал бийлик менен тымызын иштеген топтун эле адамы. Анын жанындагы, тобундагы адамдардын баары акчалуу, ошол акчасын сактап көбөйтүүгө аракет жасаган балдар. Ошондуктан саясий көз карашы туруктуу болбой кайсы жакта күч болсо ошол жакка ыктап жүрөт. Бакыт Төрөбаевдин азыр сөзүн айта турган трибунасы, акчасы, тажрыйбасы бар. Президент, анын жакын адамдары менен чабышып, кармаша элек. Бийликтен кысым көрө элек. Өзүн этият алып жүрөт, өздөрүнүн позициясын көрсөткөнгө аракет кылат. Бирок бизде чоң саясатка келүү үчүн административдик ресурстун күчүн, сүрүн сезип-билип туруш керек. Оолугуп эле өзүмдү өзүм билем дей берсе же Урмат Барыктабасовдой болот, же Мырзакматовдун тагдырын кайталайт. Саясий куугунтукка кабылат. Бизде саясий күрөштүн ыкмасы ушундай, муну эске алуу керек.

Бакыт Төрөбаев президенттикке дымагын жашырбайт. Турат Акимов президенттикке түрдүү ыкма менен жол чаап, анын ичинде Кремл менен ымаласын бекемдөөгө аракет жасап жүрөт дейт:

- Москвада мурда Ошто КГБда иштеп кеткен адам менен жолугуп, ошолор менен сүйлөшүп, таасирлүү орус аткаминерлери менен мамиле курганга, колдоосун алганга аракет кылып жүргөнү тууралуу маалыматым бар. Сирияда согушта өлгөн орус жоокердин үй-бүлөсүн Ысык-Көлдө эс алдырып, ошонун чыгымынын баарын Төрөбаевдер төлөгөн. Мына ушинтип ал Кремлдеги адамдарга жол таап жүрөт. Алмазбек Атамбаев мунун баарын билет. Президент болушу мүмкүн деп Бабанов экөөнүн атын бекер атаган жок. Менин баамымда, президент экөөнү кайраштыргысы келип жатат. Эми Төрөбаевди жаман деп айта албайм. Ал жогорку кызматтарды ээлеп, коррупциялык айла-амалдар менен аты чыгып, кайсы бир кылмыштар боюнча айыпталган эмес. Акырын тапталып келе жатат. Акчалуу адам. Мунун атасы чоң саясатчы болгон, маанилүү кызматтарда жүргөн. Кубанычбек Кулматов, Бакыт Төрөбаев дегендер Советтер Союзунун тушунда “эркетайлар” болгон деп айтса болот.

43 жаштагы Бакыт Төрөбаев жогорку билимдүү, 1999-жылы Улуттук университеттин экономика факультетин аяктаган. Ишин 1995-жылы “Жамиля жана К” деп аталган коммерциялык фирмада биштаган. 1998-1999-жылдары дыйкан чарбаны жетектеген. 2000-2007-жылдары “Мариям” ун комбинатын башкарган.

Бакыт Төрөбаев тектүү жерден чыккан. Анын атасы Эргеш Төрөбаев Жогорку Кеңештин бир канча жолку чакырылышынын депутаты болгон. Советтер Союзунун тушунда Жалал-Абад облусунда энергетика тармагында жооптуу кызматтарда иштеген.

2014-жылы Жогорку Кеңештеги “Ар-намыс” партиясы өзүнө тийген Мамлекеттик каттоо кызматынын жетекчиси кызматына Бакыт Төрөбаевдин бир тууган ага Аскар Төрөбаевди сунуштаган. Бул ызы-чуу менен коштолгон, айрым депутаттар Аскар Төрөбаев бул кызматка келүү үчүн депутаттарга ири көлөмдөгү акча таратканын айтып чыгышкан. Натыйжада дайындалбай калган.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жаңы мыйзамды жамынган кызыкчылык

Ош шаары

Өкмөт токой, жайыт жана турак жай фонддоруна таандык жерлерди пайдалануу шарттарын өзгөртүүнү караган мыйзамды демилгеледи.

Бир топ адистер өкмөт учурдагы мыйзамдардагы чектөөлөрдү алып салуу менен жерди ишкер чөйрөнүн кызыкчылыгына карата пайдаланууга жол ачканы жатат деп тынчсызданышууда. Бул өзгөртүүлөрдүн кээ бир ченемдерине парламенттин тиешелүү комитетинин айрым мүчөлөрү да каршы чыгышты.

Жаңы мыйзам чектөө ченемдерин жокко чыгарат

Өкмөт “Жерди пайдалануу чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө” мыйзам долбоорун быйыл күзүндө парламенттин кароосуна жөнөткөн. Буга ылайык, Жер кодексине, Турак жай кодексине, Токой кодексине, Жарандык кодекске, “Жер тилкелерин которуу жөнүндө”, “Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө” жана “Айыл чарба багытындагы жерлерди башкаруу жөнүндө” өңдүү онго чукул мыйзамдарга өзгөртүүлөр киргизилиши мүмкүн.

Калича Умралиева
Калича Умралиева

Укук коргоочу Калича Умралиева өкмөт өзүнүн токтомун мына ушундай жол менен мыйзамдаштырууга барып жатканын сынга алды:

- Өкмөт буга чейин №756-токтомун бекиткен. Ал токтом азыркы аракеттеги мыйзамдарга каршы келип жаткан. Анан эми мына ошол токтомду оңдоо үчүн мыйзамдарды ага карата шайкеш келтирүү аракети жүрүп жатат. Бул өтө тескери иш болду. Буга чейин мурда парламент көп кабаттуу үйлөрдүн жанындагы жерлерди өздөштүрүүгө чек койгон мыйзам кабыл алган. Азыр эми мына ошол өзгөртүүлөрдүн бири менен аны жокко чыгарганы жатышат.

Токойлорду “тооруган” мыйзам

Бул мыйзам долбоору жайыт жана токой жер аянттарын башка максатта өздөштүрүүгө уруксат берүү тартибин жөнөкөйлөштүрүүнү көздөйт. Ага ылайык, кен байлык чыккан жайыттарды же токойлорду иштетүүгө уруксат берүү укугу жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына ыйгарылат. Депутаттык жумушчу топтун иликтөөсү боюнча токой аянттарындагы кендерди иштетүүгө эки жүздөн ашуун лицензия берилип кеткен.

Бул мыйзам долбоору өкмөттүн уруксаты жок эле мына ошол токой чарба жетекчилери менен инвесторлордун ортосунда түзүлө турган келишим аркылуу аны өздөштүрүүгө мүмкүнчүлүк берүүнү карап жатат. Мындай болбойт.
Мирлан Бакиров

Парламенттин агрардык саясат, суу ресурстары жана экология боюнча комитетинин мүчөсү, депутат Мирлан Бакиров мында кен казуучу компаниялардын кызыкчылыгы бар экенин жокко чыгарбайт:

- Мен мына ошол сунушталган өзгөртүүлөрдөгү токой фондусуна караштуу жер аянттарын трансформациясы жок эле кен байлыгын казып алуу үчүн иштетүүгө каршымын. Бул мыйзам долбоору өкмөттүн уруксаты жок эле мына ошол токой чарба жетекчилери менен инвесторлордун ортосунда түзүлө турган келишим аркылуу аны өздөштүрүүгө мүмкүнчүлүк берүүнү карап жатат. Мындай болбойт. Жер аянтында чыккан кенди иштетип, аны кайра оңдоп берип, ал жер кайра эле токой чарба багытында кала бериши керек деген жобо талаш-тартыш жаратып жатат. Буга Токой кодекси жол бербейт. Мында чоң карама-каршылыктар бар.

Жер аянттарын “жекеге” алуу планы барбы?

Мындан сырткары Жер кодексине жана Турак-жай кодексине өзгөртүү киргизүүнү караган бул мыйзам долбооруна мамлекеттик жана коомдук кызыкчылык үчүн үйлөрдүн астындагы жер аянттарын алууга уруксат берген жоболор киргизилген. Ошондой эле жер аянттарын бир категориядан экинчисине өткөрүү укугун жергиликтүү кеңештерден алып, аткаруу бийлигине өткөрүү жагы каралган. Буга чейинки жерди пайдалануу тартибин караган мыйзам актыларына ылайык, бул маселе жергиликтүү кеңештердин артыкчылыктуу укугу болуп келген.

Буга эч качан жол бербөө керек. Биздин учурубузда жанагы жерди өздөштүрүүнү чектеген ченемдер бекеринен киргизилген эмес. Мына ушуга окшогон талап-тоноодон коргоо үчүн иштелип чыгып, колдонууга кирген эле.
Алманбет Матубраимов

Жогорку Кеңештин мурдагы төрагасы Алманбет Матубраимов мында жерди жең ичинен соодалоону көздөгөн максат бар экенине токтолду:

- Булар кетердин астында жердин бардыгын трансформациядан өткөрүп же өткөрбөй туруп эле башка бирөөлөрдүн жоопкерчилиги менен аягына чейин эми бүтүрүп салалы деп калышкан турбайбы. Көз боёмочулук аркылуу парламентти убактылуу колдонуп, ошол максатты жүзөгө ашырууга аягына чейин белсенип калышкан окшойт. Муну ишке ашыруу үчүн трансформациялоо укугун дагы башка бир көз каранды жетекчилерге берип жеке кызыкчылыктарын көздөп калышкан экен. Буга эч качан жол бербөө керек. Биздин учурубузда жанагы жерди өздөштүрүүнү чектеген ченемдер бекеринен киргизилген эмес. Мына ушуга окшогон талап-тоноодон коргоо үчүн иштелип чыгып, колдонууга кирген эле. Анан эми ошонун бардыгын булар кайрадан өзгөртүп, жерди жең ичинен сатып, башаламандыкка бара жатышкан тура.

“Жерди пайдалануу чөйрөсүндө Кыргыз Республикасынын мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө” мыйзам долбоорунун негиздемесинде өкмөт пайдаланылбай жаткан жер аянттарына инвесторлорду тартуу максаты бар экенин жашырбайт. Бирок андагы экологиялык зыяндын кесепеттери тууралуу сөз жок.

Өкмөт аппараттынын агроөнөржай комплекси боюнча бөлүм башчысы Алмаз Жээналиев жер мыйзамдарына өзгөртүүгө болгон зарылчылыкты төмөндөгүчө негиздеп берди:

- Ал жерде көп ченемдер сунушталып жатат. Алардын бири жер мыйзамдары боюнча кээ бир ыйгарым укуктарды райондук деңгээлге чейин түшүрүп, берүү жагы каралган. Бул боюнча коомдук угуулар болот. Биз өкмөттө эч канчан кандайдыр бир кызыкчылыкты көздөбөйбүз. Анан калса биздин бөлүм Жер кодекси жана Жер ресурстары багытындагы мыйзамга өзгөртүүлөр боюнча гана сунуштарды бергенбиз. Анан биз кен казуу, алтын казып алуу сыяктуу тармактарга байланыштуу ченемдер боюнча эч нерсе дей албайбыз. Себеби алардын бизге тиешеси жок.

Агрардык саясат, суу ресурстары жана экология боюнча комитет бул мыйзам долбоорун биринчи окууда кабыл алып, экинчи окуудан добуш берүүгө жөнөтүүнүн астында кайра артка кайтарган болчу. Аны кайрадан толуктап, коомдук угуудан кийин гана парламенттин кароосуна киргизүү жагы чечилди.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Молдалиев: дааватчы көчө кыдырбашы керек

Орозбек Молдалиев

Москва шаарында "Таблиги жамаат" диний уюмунун жети мүчөсү кармалып, алардын басымдуусу кыргызстандыктар болуп чыкты. "Таблиги жамааттын" ишмердүүлүгүнө Кыргызстанда уруксат берилгени менен, Орусия жана башка коңшу өлкөлөрдө ага тыюу салынган.

"Таблиги жамаат" деген кимдер, алардын ишмердүүлүгүнүн өзгөчөлүгү эмнеде, тыюу салынган өлкөлөрдө алар кандай иш жүргүзөт? “Азаттык” бул суроолорду Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиянын мурдагы жетекчиси Орозбек Молдалиевге узатты.

“Азаттык”: Орозбек мырза, "Таблиги жамаат" деген эмне жана алардын курамына кимдер кирет?

Молдалиев: "Таблиги жамаат" бизде дааватчылар деген ат менен белгилүү болгон адамдардын тобу. Себеби бул уюм Кыргызстандын эч бир жеринде расмий каттоодон өткөн эмес. Бирок булардын уюштурулган структуралары жана эрежелери бар. Анда кандай тартипте даават жүргүзүп, кандай амал кылуу керек, кандай нерселерден сактануу зарыл деген суроолорго жооп берген эрежелери бар жана ошого жараша иш алып барышат.

Бул уюм бизде эгемендикти алган жылдардан кийин пайда болду. Бүгүнкү күндө "Таблиги жамаат" өлкөнүн бардык аймактарына жайылды. Кошуна өлкөлөрдө анын ишмердүүлүгүнө тыюу салынгандан бери, Казакстандан көчүп келген мүчөлөр да бар.

Исмаилов: "Инкарчылар" бүгүн болбосо эртең кооптуу

Исмаилов: "Инкарчылар" бүгүн болбосо эртең кооптуу

Бул жерде маселе бир гана "инкарчыларда" эмес, экстремисттик, террористтик уюмдарга кирип, ошолордун идеологиясына багынып калган жаштарыбыз да бар экенинде болууда. Алар кароосуз калып жатат. Биз жазалоо менен гана чектелүүдөбүз.

“Азаттык”: Мурдагы союздук республикалардын арасында Кыргызстан "Таблиги жамааттын" ишмердүүлүгүнө тыюу салбаган жападан жалгыз өлкө болгондугу менен өзгөчөлөнөт. Башка өлкөлөр тыюу салгыдай бул уюм эмнеси менен кооптуу?

Молдалиев: Ооба, биздин кошуналар "Таблиги жамаатка" тыюу салып койгону чын. Орусияны мисал кылып айтып жаткандан кийин, мен дагы ошол жакка токтолгум келип жатат. Орусиянын бир катар диний ишмерлери менен сүйлөшкөндө алар деле бул уюмдун экстремисттик багыттарын байкаганын айткан жок, тескерисинче биздин кыргызстандыктарга ыраазы болгон жайы бар.

Экинчиден, Орусиянын Чыгыш таануу университетинин ректору Виталий Наумкин деген бар, оруста андан күчтүү ислам таануучу жок. Бул киши союз мезгилинен бери исламды иликтеп келет. Наумкин дагы "Таблиги жамаат" жөнүндө эч кандай терс пикир айткан эмес.

Бирок "Таблиги жамаат" жөнүндө ар кайсы окумуштуу ар кандай көз карашты карманып келет. Батышта деле "Таблиги жамаат" тууралуу тескери пикир айткандар бар, анын арасында бул уюмду кооптуу деп белгилегендер да бар.

“Азаттык”: Кыргызстанда деле "Таблиги жамаат" тууралуу эки ача пикирлер бар болушу керек?

Муфтияттын "Таблиги жамаатты" толук көзөмөлдөй алганга мүмкүнчүлүгү бар. Көзөмөлдөө үчүн казыяттын же имамдардын билим деңгээли да жетиштүү болушу керек.

Молдалиев: Ал эми бизде "Таблиги жамаатка" тыюу салып коюш оңой эле, бирок ага негиз керек. Биз деген укуктук мамлекет болгондон кийин, жөн эле жаап салган болбойт. Экинчиден, биз Коргоо кеңешинде "Таблиги жамаатты" ханафи масхабды жайылтууга чакыруу тууралуу чечим кабыл алганбыз. Бирок булардын арасында ислам тууралуу түшүнүгү жок адамдар да жүрөт. Ошондуктан өлкө боюнча төрт окутуу борборун түзүп, алгач "Таблиги жамааттын" мүчөлөрүн окутуп, муфтият түшүндүрмө берип, андан кийин гана дааватка чыгат. Мен айтаар элем, бул жагы жакшы жолго коюлду.

Экинчиден, буларга Пакистандын кийимин кийүүгө тыюу салынган, улуттук гана кийимди кийет, муфтият атайын форма даярдап берет. Андыктан даават калпак, улуттук орнаменттери бар кийимчен адамдар тарабынан жүргүзүлүп калды. Дааватты мурдагыдай көчөмө көчө кыдырышпай мечиттерде гана жүргүзүшөт.

“Азаттык”: Кыргызстандын муфтияты бүгүнкү күндө "Таблиги жамаатты" толук көзөмөлгө алган деп айта алабызбы?

Молдалиев: Муфтияттын "Таблиги жамаатты" толук көзөмөлдөй алганга мүмкүнчүлүгү бар. Көзөмөлдөө үчүн казыяттын же имамдардын билим деңгээли да жетиштүү болушу керек. Бирок андай болбой жатат. Жергиликтүү дин ишмерлери менен булардын ортосунда түшүнбөстүк айынан чатак чыккан учурлар бар. Ошондуктан муфтияттын атайын даават бөлүмү көбүрөөк иштеп, түшүндүрүү иштерин дайыма жүргүзүп турушу керек.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

“Биз билген жана билбеген Айтматов”

Чыңгыз Айтматовдун окурмандары менен жолугушуусу (архивдик сүрөт).

Бүгүн “Азия ньюс” гезити гана жарык көрдү.

Аида Салянованын журналист Аслан Сартбаевге “Эгер камаса, аны да көрөбүз” деген ат менен берген кыска маеги жарык көрүп, “Елисеевге байланыштуу сизди камап койбойбу?” деген суроого Аида Салянова:-Камаса камаганын көрөбүз. Баарына даярмын. Кылмыш иши мыйзамды тебелеп-тепсөө менен козголду. Болбосо бийлик органдары Елисеевдин лицензиясы жөнүндө билбептирби? Алты жыл мыйзамдуу болуп келип, бүгүн мыйзамсыз болуп калыптырбы?-деп,

-Жылдыз Мамбеталиева “Салянова өзүнүн кылганын башкаларга түртө салууда” деп жазды,-деген кабарчынын суроосуна: -Мен “Уят эмеспи, бийлик үчүн адамдык сапатыңды сатасыңбы?” деген таризде соцтармактагы баракчама жазгам,-деп,

-Салянова чет өлкөдөн башпаанек сурап атыптыр,- деген суроого:

-“Аида Салянова өлкөдөн чыгып кетет экен” дегендер терең жаңылышат. Мен эч жакка чыкпайм” деп жооп берди.

Буга улай эле журналист Сурат Жылкычиевге мурунку Юстиция министри Жылдыз Мамбеталиева “Аида Салянова жоопкерчиликти өзү тартышы керек” деп маек берди.

Мамбеталиева маегинде:-Буга пикир айтыш эртелик кылат. Азыр Башкы прокуратура иликтеп жатат. Сот чечими бул маселеге чекит коет. Менин позициям болгону Аида Салянованын мага жасаган провокациялык ишине жооп болду десем болот. Мен бул иште кимдин жоопкерчилиги канча экенин гана айттым. Елисеевдин лицензиясын узартууга өзү кол койгон. Андыктан жоопкерчиликти да өзү тартышы керек. Кандай жоопкерчилик, эмне үчүн экендигин сот чечет. Мен бул тууралуу эл алдында юрист катары билдирүү кылгам. Эми аны саясатташтыргым келбейт,- деп жооп берди.

Куралдуу күчтөрдүн Генералдык штабынын башчысы Райымберди Дүйшөмбиевдин “Кыргыз армиясына билимдүү уландар келүүдө” деген маеги жарык көрдү.

Аталган гезит саясат таануу илимдеринин доктору, профессор Жолборс Жоробековдун “Биз билген жана билбеген Айтматов” деген макаласын жарыялады. Илимдин доктору макаласында жакында Чыңгыз Айтматовдун туулган күнүнө карата киночулар үйүндө “Айтматов жана кино” деген фильмдер коллекцияланып, Роза Айтматова менен Асан Акматов биргелешип жазган “Адамды такай эскерип турушкандан кийин демек ал тирүү” деген китептин бет ачары болгонун, профессор Жолборс Жоробековдун ою боюнча, бул китеп да Айтматовдун китептериндей эле ар бир адамдын үйүндө турса жарашарын, Роза эже менен Асандын китеби Чыңгыз агабызды жакшы билген, жакын адамдарынын биз билбегендерин, биз укпагандарын баяндап бергени менен кымбат, баалуу экендигин баяндап берди. Автор аягында таланттуу жазылган китеп үчүн Роза эжеге ыраазылык билдирип, Айтматовдун бир тууган жээни Асанга чыгармачылык ийгиликтерди каалады.

Кочкорлук эмгек ардагери Зарылбек Осмоновдун “Тарыхтын тайгак жолу же Кочкор-Башы-Суяб эмнеге изилденбейт?” деген, журналист Сурат Жылкычыевдин “Чыпалак баатырдын өзгөчө рекорддору” деген, жазуучу Керим Дүйшөновдун “Өткөн күндөргө шүгүрчүлүк кылып, атар таңыбыздын берекесин тилейм” деп айткан Чыңгыз Айтматовдун сөзүн баштема кылып жазган ой толгоолору жарык көрдү.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG