Линктер

дүйшөмбү, 22-июль, 2019 Бишкек убактысы 22:43

Борбор Азия

Ооган шайлоосунун болжолдуу сценарийлери

Айрым оогандыктар азыркы саясий кризис үчүн мөөнөтү аяктап бараткан президент Хамид Карзайды күнөөлөшүүдө.

Ооганстанда президенттик шайлоонун жеңүүчүсүн аныктоо кечеңдеп, уруулар арасында чыңалуу күчөп, өлкөнүн келечеги кандай болуп кетиши мүмкүн деген суроо жаратууда. Байкоочулар жакынкы күндөрү абал үч жол менен өзгөрүшү ыктымалдыгын айтышууда.

14-июнда өткөн президенттик шайлоонун экинчи айлампасында ат салышкан Абдулла Абдулла менен Ашраф Ганинин ортосундагы жарыш адаттагыдай эле мыйзам бузуулар боюнча билдирүүлөр менен коштолуп, эки талапкер тең жеңилгиси келбестигин көрсөтүүдө.

Шайлоодон кийин Абдулла добуш саноону токтотууну талап кылган. Ал Ганиге “болуп көрбөгөндөй көз боёмочулук менен эки миллиондон ашык жасалма добуш берилди” деп, атаандашын айыптаган.

Гани бул айыптоолорду четке кагып, шайлоо салыштырмалуу таза өттү деп билдирүүдө. Анын эсептөөсү боюнча атаандашынан 1 миллиондон ашык добуш менен алдыда келе жатат.

Оогандыктар алтынчы же жетинчи июлда жарыялана турган шайлоонун алдын-ала жыйынтыктары ар кандай нааразылыктар менен коштолушу мүмкүн кооптонуп турушат. Ооганстандагы опурталдуу кырдаалда саясий окуялар бир нече сценарий менен уланышы мүмкүн.

Мунаса табуу

Абдулла менен Гани экөө тең бул туңгуюктан чыгууну каалай турганын коомчулукка чыгып сүйлөгөндө билдиришти.

Ошол эле маалда Бириккен улуттар уюмунун ортомчулугу аркасында ар бир талапкер көз карандысыз шайлоо комиссиясы менен сүйлөшүүлөрдү өткөрдү.

Бийликтен кетип жаткан президент Хамид Карзай жана анын эки вице-президентти Юнус Кануни жана Карим Халили дагы эки талапкер менен өз өзүнчө сүйлөшүштү.

Бул жолугушуулардын эмне менен бүткөнү азырынча беймаалым. Байкоочулардын пикиринде, бул сүйлөшүүлөрдө бийлик бөлүштүрүү тууралуу сөз болгондой.

Кабул университетинин саясат таануу боюнча окутуучусу Насруллах Станикзай өлкөдөгү нааразылык акцияларын жана улут аралык чыңалууну белгилеп, “Алар бир макулдашууга келгендей. Бул мыйзамсыз болсо дагы саясий туура жол деп эсептейм”- деген пикирин айтты.

Абдулла жарымы тажик, жарымы пуштун болгондуктан өлкөнүн түндүгүндөгү тажиктердин күчтүү колдоосуна ээ.
Абдулла жарымы тажик, жарымы пуштун болгондуктан өлкөнүн түндүгүндөгү тажиктердин күчтүү колдоосуна ээ.

Серепчилердин баамында, 14-апрелде өткөн шайлоонун биринчи айлампасында добуштардын саны боюнча Абдулладан 13% артта калган Гани бул ирет жеңишке жетчүдөй, андыктан бул кандай гана сүйлөшүү болбосун анын сөзү өтүмдүү дегенди билдирет.

Бул учурда Абдулла жеңилгенин мойнуна алса, ага премьер-министрдин орду сунушталып, анын саясий союздаштарына жаңы министрлер кабинетинен орундар берилээри убада кылынышы мүмкүн.

2009-жылкы президенттик шайлоодо Карзай менен Абдулла шайлоонун экинчи айлампасына чыгышкан. Анда Абдулла добуш берүү бурмалоолор менен өтүп жатканын айтып, таймаштан чыгып кеткен. Байкоочулар ал мындай кадамга экөө сүйлөшкөндөн кийин барганын белгилешкен. Бирок Абдуллага анда эмне сунушталганы белгисиз бойдон калды.

Жарандык согуш

Шайлоонун жыйынтыктары белгисиз болуп жаткандыктан, уруулардын арасында чыңалуу күчөп, 1990-жылкыдай жарандык согуш чыгып кетет деген коркунуч жергиликтүүлөрдү түйшөлтүүдө. Эки талапкер тең курч билдирүүлөр сенен чыгып, “керек болсо күч колдоно турганын" жашырбайт. Абдулланын жактоочулары алардын талаптары аткарылбай калса, бардык кадамдарга даяр экенин жарыялашты.

Жарымы тажик, жарымы пуштун Абдулла өлкөнүн түндүгүндөгү тажиктердин күчтүү колдоосуна ээ. Пуштундардын өкүлү Ганини Ооганстандын түштүгү менен чыгышы колдойт.

Мындай этностук бөлүнүү курч кырдаалды согушка айлантып ийиши мүмкүн деген божомолду күчөттү.

Кабулдагы саясий серепчи Зубайр Шафики “Эл согуштан чарчады, жаңжал башталса дагы ага аралашпайт. Өлкө эч качан жарандык согушка барбайт, же болбосо элдер Гани же Абдулла үчүн согушпайт” – дейт.

Серепчилердин баамында, Гани бул ирет жеңишке жетчүдөй.
Серепчилердин баамында, Гани бул ирет жеңишке жетчүдөй.

Кабулдагы Эл аралык кризистик топтун улук аналитиги Грэм Смиттин айтымында, эгер жаатташкан тараптар мунасага келбесе, анда учурда тынчыраак делген өлкөнүн түндүгү козголушу мүмкүн.

“Эгер түштүктөгү топтор түндүктөгүдөй кармаша баштаса, анда бул аймакта дагы кырдаал жаңы өңүт алып, согушка айланып кетиши мүмкүн” деп белгилейт.

Ганинин өнөктөшү, вице-президенттикке талапкер, мурдагы аскер башчы Абдул Рашид Дустум болсо Абдулланын эң негизги жактоочусу, Балх провинциясынын губернатору Атта Мохаммад Нур менен кырчылдашкан душмандар.

Алардын түндүк аймакта өз таасирин арттыруу үчүн күрөшү согушка айланып кетпейт деп кепилдик берүү кыйын.

Айрым байкоочулар эгер бийликти бөлүштүрүү боюнча эки тарап кепке келбесе, анда өлкө экиге бөлүнүп кетиши мүмкүн деген божомолду дагы айтып жиберишти.

Кабулдагы саясат таануучу Ахмад Саиди, “Эгер тил табышуу болбосо – түндүк провинциялар борбордук бийликтен өзүн көз карандысыз деп жарыялап алышы ыктымал. Алар мындай ниетин америкалыктарга билдирип коюшканын” деп белгилейт.

Карзай бийлигин узартат

Айрым оогандыктар азыркы саясий кризис үчүн мөөнөтү аяктап бараткан президент Хамид Карзайды күнөөлөп, ал бийлик мөөнөтүн узартуунун айласын көздөп, ушундай “оюндарды” уюштурууда деп айыпташууда.

Эгер Абдулла - Гани тиреши улана берсе, Карзай саясий туңгуюктан чыкмайынча бийликте калаары белгилүү. Карзайдын конституциялык мандаты май айында эле бүткөн, бирок ал убактылуу лидер катары бийлигин уланта берет. Гани менен Абдулланын ортосунда сүйлөшүүлөргө Карзай өзүнүн эки вице-президенти менен ортомчу болгондуктан, кырдаалга таасир эте алат.

Абдулла Хамид Карзай Ганинин таламын талашып, административдик ресурстарды колдонду, жаңы бийликке таасирин сактап калуу үчүн саясий оюндарды уюштуруп жатат деп айыптаган.

“Карзай бийликке чабал жана ар кошкон өкмөтү алып келүү үчүн ушундай кырдаал түздү. Ал өзү беш жылдан кийин кайра президенттикке барууну көздөйт” - дейт саясат таануучу Саиди.

Дагы бир саясий серепчи Шафики болсо Ооганстандын тарыхында биринчи жолу бийликти демократиялык жол менен өткөрүп берүү Карзайдын кызыкчылыгында экенин, ал бийликтен өз маалында кеткен биринчи президент катары элдин эсинде калууну жана өлкөдө демократия орношун каалайт деген көз карашта.

Ооганстанды 12 жыл башкарган Хамид Карзай бийликти өткөрүп бергенден кийин саясаттан четтеп кетүү ниети жок экенин ачык билдирген. Ошол эле маалда Абдулла да, Гани да президент шайланса, Карзайга жаңы өкмөттө маанилүү роль берилерин убада кылышкан.

Казак адвокатын күчтөп дарылашууда

З.Мухортова Астанадагы ооруканадан чыккан учурда, 1-ноябрь, 2013

Казакстанда адвокат Зинаида Мухортованы шаршембиде кайрадан күчтөп психиатриялык ооруканага жаткырышты.

Зинаида Мухортованы тууганына келген жерден кармап кетишкен. Адвокат буга чейин да “депутатка жалган жалаа жапкан” деген негизде кылмыш жоопкерчилигине тартылып, “жөөлүгөн абалда” деген негизде бир нече ирет психиатриялык дарылоого мажбурланган.

Мухортованы кайрадан ооруканага күчтөп алып кетишкенин “Азаттыкка” анын тууганы 2-июлда кабарлап, 57 жаштагы адвокатка келген беш-алты эркек өздөрүн алгач “электрик” деп тааныштырганын, кийин күч менен аны машинеге салып кетишкенин айтты.

Балхаштагы шаардык психиатриялык оорукананын башкы дарыгеринин орун басары Рысбек Искаков адвокат Мухортова аларда дарыланып жатканын ырастады. Бирок ал адвокатка “күч колдонулганы” жөнүндө маалыматты четке кагып, “биз полиция эмеспиз, медицина кызматкерибиз” деди.

Искаковдун айтымында, Зинаида Мухортова сөзсүз дарылануудан өтүшү керектиги жөнүндө соттун февралда чыгарылган чечими бар. Анткен менен адвокат арадан беш-алты ай өтсө да, ооруканага өз ыктыяры менен келбей койгон. Ага “жөөлүгөн абалда” деген диагноз коюлган, муну 22 догдур ырастап кол койгон. Ал төрт ирет экспертизадан өткөн. Көптөгөн дарыгерлер анын абалын текшерүүлөргө алган”, - дейт Искаков.

Балхаштык адвокат жана анын жактоочулары мунун баарын четке кагып, ага каршы жазалоо өнөктүгү 2009-жылдан бери эле жүрүп келатканын айтышат.

Учурда Мухортованын адвокаты Амангелди Шорманбаев “күч колдонулган же колдонулбаганын” текшерип жатканын, эгер ал тастыкталса, анда ал полицияга арыз менен кайрыларын айтты. Шорманбаев Мухортовага каршы азыркы аракеттер чынында соттун чечими менен болуп жатканына карабай, “саясий максатты көздөгөн” иш деп билерин кошумчалады.

Казакстандын мыйзамдарына ылайык, нерв системасынын оорусуна байланыштуу өзүн такыр көзөмөлдөй албагандар гана күчтөп дарыланышат. Шорманбаев азыр Мухортовада андай көрүнүштөр жок экенин белгиледи.

Зинаида Мухортова ага карата колдонулган мажбур дарылоону “мыйзамсыз” деп, өлкөнүн Жогорку Сотуна кайрылган эле, бирок май айында аны сот четке какты. Эми анын жактоочулары Бириккен улуттар уюмунун Адам укуктары боюнча комитетине кайрылганы жатышат.

2009-жылы ал Балхаштагы айрым тургундар менен биргеликте президент Нурсултан Назарбаевге жана “Нур Отан” партиясына өздөрүнүн регионунан чыккан депутатка каршы кат менен кайрылышкан. Депутатты “соттун иштерине кийлигишкен” деп айыптаган тургундардын өздөрүнө каршы кийинчерээк кылмыш ичи ачылды. Адвокат Мухортованын өзүнө каршы “Жалган жалаа жапты” деген айып тагылып, бирок догдурлар аны “жөөлүгөн абалдагы оорулуу” деп табышкандыктан, түрмөгө отургузулбай, ооруканага жаткырылган.

Акыркы ирет ал былтыр 8-августтан 1-ноябрга чейин ооруканага жаткырылып, Астанадагы психиатриялык ооруканадан чыгарылганда биздин кабарчыбызга сүйлөгөн эле: "Адам үчүн эң эле коркунучтуусу – бул эркиндикти жоготуу, - деген адвокат. - Эми азыр сыртка чыгып, ушул абадан кере дем алып, үч айдан бери биринчи жолу өзүмдү эркин куштай сезип турам".

Адам укугун коргоочу эл аралык уюмдар Зинаида Мухортованын абалына тынчсызданып турушканын айтып, бир канча ирет казак бийликтерине кайрылышкан. Алар адвокатты саясий негизде жазаланып жатат деп эсептешет.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 3-июль

"Азаттыктын" жаңылыктары, 3-июль
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:18 0:00

Баткен: айланма жолдун айласы табылдыбы?

Ак-Сай-Көк-Таш-Тамдык жолунун курулушу январь айынан бери токтоп турат. 2014-жыл.

Бишкекте кыргыз-тажик өкмөттөрүнүн чек араны тактоо боюнча сүйлөшүүсү аяктады. Анда Баткендеги Ворух анклавын айланып өтчү Ак-Сай-Көк-Таш-Тамдык айланма жолунун курулушун жандантуу боюнча протоколго кол коюлду.

2-июлда Бишкекте башталган сүйлөшүүгө эки өлкөнүн вице-премьерлери Абдырахман Маматалиев менен Муродали Алимардон баштаган делегация катышты. Жолугушууда өлкөлөр ортосундагы чек араларды делимитациялоо, Баткендеги Ак-Сай-Көк-Таш-Тамдык айланма жолунун курулушун жандантуу, 7-майдагы кагылышуу учурунда зыянга учураган кыргыз жарандарынын мүлкүн калыбына келтирүү боюнча сүйлөшүү жүрдү. Жолугушуу жыйынтыгын жемиштүү деп баалаган коопсуздук боюнча вице-премьер-министр Абдырахман Маматалиевдин “Азаттыкка” билдиришинче, Ак-Сай-Көк-Таш-Тамдык айланма жолунун курулушун 10-июлдан тарта жандантуу баштаган бир нече маселе боюнча протоколго кол коюлду:

- Бул маселе боюнча талкуулап биз бирдей чечимге келдик. Жолдун курулушу 10-июлда баштоо боюнча протоколго кол коюлду. Ошол эле мезгилде жол курулуп бүткөн соң аны пайдалануунун тартибин аныктоо боюнча өкмөттөр аралык келишимдин долбоорун даярдайлы деп чечтик. Ал келишим боюнча иштер 7-июлдан тарта башталат. Муну менен катар буга чейин кол коюлуп, бирок ишке ашпай келген Лейлек районундагы Максат-Кулунду жолундагы көпүрөнүн курулушун да 10-июлда баштоого макулдаштык.

Маматалиев кошумчалагандай, Ак-Сай-Көк-Таш-Тамдык күзгө чейин куруп бүтүү мерчемделүүдө.

Айланма жолдун азабы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:35 0:00

Жалпы узундугу 25 чакырымдай келген Көк-Таш - Ак-Сай - Тамдык жолунун курулушу былтыр декабрда башталган. Бирок тажик тарап жолдун курулушуна каршы чыгып, быйыл 11-январда эки өлкө чек арачылары ортосунда ок атышуу болгон. Андан кийин да эки ортодо бул жолго байланышкан чыр-чатак токтобой келди. "Жарым жылдан бери ар кыл жаңжалга себеп болуп келген жолдун курулушу боюнча толук мунаса таптык" деген Маматалиев Кыргызстан пландаган вариант жактырылганын белгиледи. Башкача айтканда, тажик тарап жол курулчу аймакка киргизген аскерлерин чыгарып кетүү милдетин алды.

Бирок жергиликтүү тургундар мындай убадалар бир канча жолу берилип, бирок ишке ашпай калганы үчүн бул протоколдун аткарылышынан күмөн санап турушат. Алардын бири Ак-Cай айылынын тургуну Зайнидин Думанаев:

- Бул жолду куруп баштайбыз дегенине 6 айдын жүзү болду. Алты айдан бери эле эртең баштайбыз, бүрсүгүнү баштайбыз деп убада берип келатышат. Бирок курулуштан дайын жок. Улам-улам куру убада бергени үчүн эл биздин бийлик өкүлдөрүнүн сөзүнө ишенбей калды.

Чындыгында эле май айында Тажикстандын борбору Дүйшөмбү шаарында өткөн өкмөттүк деңгээлдеги кыргыз-тажик сүйлөшүүсүндө макулдашылып, курулуш жанданаары айтылган. Бирок андан бери да иш жылган жок. Кыргыз өкмөтүнүн өкүлдөрү болсо ал учурда тактай турган суроолор болгонун, эми болсо маселе толугу менен чечилгенин билдиришүүдө.

Мындан сырткары Ворух анклавынын тургундарына кыргыз айылдарын айланып өтүп, Тажикстандын аймагы менен туташтырчу жол куруу боюнча макулдашуу болгон. Вице-премьердин айтымында, бул жолду кыргыз өкмөтү курат. Келишимдин негизинде ал жолду тажик жарандары пайдаланып турмакчы:

- Ал биздин аймак, биздин жол болот. Салынып бүткөн соң биздин баланска өткөрүлөт. Келишимдин негизинде тажик жарандары пайдаланып турат.

Муну менен катар бул жолку жолугушууда 7-майдагы Баткендин Жака-Өрүк аймагындагы кагылышуу учурунда зыянга учураган кыргыз жарандарынын мүлкүн төлөп берүү боюнча сөз жүрдү. Вице-премьер Маматалиевдин маалымдашынча, тажик тарап 7 миллион сомдук компенсацияны жакынкы апталарда төлөп берүү убадасын берди.

Ал эми чек араны делимитациялоо боюнча сүйлөшүү ушул айдын аягында Тажикстанда уланганы жатат. Кыргыз расмийлери бул жолку жолугушууда жол, көпүрө сыяктуу талаштуу маселелер чечилгени үчүн эми кийинки сүйлөшүүлөр шыр кетет деген ишеним билдирүүдө. Бирок Баткен облусунун мурдагы губернатору Султанбай Айжигитов чек араны тактоо боюнча күнүмдүк жетишкендиктерге сүйүнбөй бул маселеге системалуу мамиле кылууга чакырууда:

- Бул маселеге системалуу мамиле кылуу керек. Бизде бул жаатта ырааттуулук жетишпей, мурда кабыл алынган чечим кийинкиге дал келбей жатат. Маселен, биздин министр барды, жолугушуу өткөрдү, маселе чечилди дебестен, 10 жыл алдыдагы келечекти карап, чечүү зарыл. Азыр талаш болуп жактан аймактарга мындан 10 жыл мурун жол салабыз дегенде эч кандай маселе жаралган эмес. Ошол учурда көп көңүл бура албай калганбыз. Азыр да кийин маселе чыкчу жерлерди азыртадан чечүүбүз зарыл болуп турат.

Кыргыз-тажик чек арасынын жалпы узундугу 971 чакырымга барабар, анын 471 чакырымы тактала элек. Акыркы кезде чек ара маселелерден улам чыр-чатактар маал-маалы менен катталып келет. Быйыл жыл башындагы чатактан соң Кыргызстан Тажикстандагы өз элчисин чакыртып алган эле. Кечээ болсо президент Алмазбек Атамбаев жаңы элчи катары Коопсуздук кеңешинин мурдагы катчысы буга чейин да бул өлкөдө элчиликти аркалаган Мирослав Ниязовду дайындады. Жаңы элчи чек ара маселесин чечүүгө өзгөчө көңүл бураарын убада кылууда.

Айланма жолдун азабы

Айланма жолдун азабы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:35 0:00

Өзбек коопсуздук кызматында "тазалоо" жүрүүдө

Өзбекстандын Улуттук коопсуздук кызматынын эн белгиси.

Өзбекстандын Улуттук коопсуздук кызматынын 40 чакты кызматкери иштен четтетилген. Алар мыйзамсыз ишкердик кылган, коррупцияга катыштыгы бар жана мамлекеттик каражаттарды өздөштүрүүдө чеки иштерди жасаган деп айыпталууда.

“Азаттык” радиосунун Ташкенттеги бейрасмий булактарынын айтымында, Улуттук коопсуздук кызматында кадрларды тазалоо жүрүүдө. Бул маалымат азырынча расмий түрдө тастыктала элек.

Өзбекстандын Улуттук коопсуздук кызматындагы “тазалоого” кабылган 40 чамалуу кызматкер Жавдат Шарифкожоев жетектеген терроризмге каршы күрөшүү башкармалыгынын адистери. Жавдат мырза коопсуздук кызматынын төрагасынын орун басары, мамлекетин "кулагы" саналган түзүмдөгү эң жаш генерал Хайот Шарифкожоевдин бир тууган иниси. Өлкөнүн күч түзүмдөрүндөгү булак “Азаттык” радиосунун өзбек кызматына береги кызматкерлер камалды деп ырастай албасын, бирок алардын кээ бирлери абакка отургузулду, башкалары үй камагында деп боолгоп жатканын айткан.

Өзбекстандын Башкы прокуратурасына жакын булактын тастыкташынча, УККнын кызматкерлери камакка алынганы тууралуу маалымат “чындыкка жакын” жана Жавдат Шарифкожоев кызматынан бошотулуп, иши тергөөдө экен.

Борбор Азиядагы адам укуктары ассоциациясынын жетекчиси Надежда Атаева өз булактарынан алган маалыматка таянып, бул окуяны Улуттук коопсуздук кызматы менен Ислам Каримовдун үй-бүлөсү арасындагы тымызын тирештин натыйжасы деп сыпаттайт:

- Жавдат Шарифкожоевдин кыйын абалга туш болгонун кеминде беш булак тастыктады. Ушу тапта бийликте кадрлар алмаштырылууда. Бул Каримовдун үй-бүлөсү менен Улуттук коопсуздук кызматы арасындагы тирешүүнүн кесепети. УККнын атайын операцияларын негизинен Хайот Шарифкожоев иниси Жавдат Шарифкожоевдин жардамы менен жүргүзгөн. Диссиденттерге жана ишкерлерге, анын ичинде жергиликтүү жана чет элдик инвесторлорго каршы иштерди, өзбек коомчулугунда уу-дуу жараткан бардык рейдерлик басып алууларды ага-инилер жетектеген.

Жавдат Шарифкожоев иштен айдалганы тууралуу президент Каримовдун тун кызы Гүлнара Каримова жети ай мурда Твиттерде жазган. Бул маалымат анда тастыкталган эмес болчу.

Учурда Парижде жашаган Надежда Атаеванын баамында жогорку эшелондогу күрөштөн буйрукту аткаруучулар жабыр тартууда:

- Бүгүн биринчи сокку Жавдатка урулду. Бул Хайот үчүн олуттуу сигнал. Биздин маалымат боюнча ал азыр “кылдын учунда турат”. Бир булактар Хайотту өргүүдө десе, башкалары үй камагында дешет. Улуттук коопсуздук кызматында да кадрлар тазаланууда. Эсептөөлөргө караганда 40тай адам кызматтан четтетилген, жумуш ордунда жок. Алардын нечеси үй камагында, нечеси абакта жана нечеси өлкөдөн качып кеткени беймаалым. Мунун өзү буга чейин желдеттин ролун аткарган адамдар катуу кысымга алынып жатканын жышааналайт.

Өзбекстандын Бажы комитетинин өткөн айда камакка алынган аткезчиликке каршы күрөшүү башкармалыгынын акиминин орун басары Азиз Абдрахманов аги-ини Шарифкожоевдердин тууганы деген да маалыматтар чыккан. Бул башкармалыктын акими да камалган. Аким жана анын орун басарына өлкөгө товарларды аткезчилик жол менен алып кирүүгө эч кандай тоскоолдук кылган эмес деген күнөө тагылууда.

“Азаттык” радиосуна атын атабоону өтүнгөн булактардын билдиришинче, коопсуздук кызматтары өткөргөн операция кезде Бажы комитетинин 100гө жакын кызматкери камакка алынып, азыр Улуттук коопсуздук кызматынын абак жайында отурушат.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 2-июль, 2014-жыл

"Азаттыктын" жаңылыктары, 2-июль, 2014-жыл
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:17 0:00

Кайда караба, тааныш-билиш...

“Фабула” гезити Айбек Шамшыкеев өлкөнүн бир эле салык кызматын депутаттар кантип “бийлеп” жатканын жазып чыкты.

“Алиби” гезити саясат таануучу Токтогул Какчекеевдин “Өзбекстан суу агымын кошо тескегиси келип жатат” деп аталган маегине окурман көңүлүн бурду. Эксперт Какчекеев Кыргызстанда да Украинадагыдай окуялар кайталанып калышы мүмкүн деген айың сөздөрдү алайлыктардын жол бууганын пайдаланып, элди чаң-тополоң кылуу менен бийликке жетүүнү көздөгөн саясатчылар чыгарып атканын, чындап келгенде өлкөдө андай кооптуу абал жоктугун айтты. Газ маселесине токтолгон Токтогул мырза, чабал жетекчилердин айынан эл газы жок олтурганын, Өзбекстан суубузду да өзү тескегенге аракет кылып, Американын эксперттерин колго алуу менен Нарын дарыясына кура турган ГЭСтери эл аралык стандартка жооп береби деген маселени көтөрүп, чыр чыгара албай турганын кеп кылды. Эксперт андан ары электр энергиясын 100 процент кымбат сатсак дагы казынадагы дефицит жоюлбастыгын, ал тургай суунун тартыштыгынан жакынкы жылдарда ГЭСтердин иштебей калуу коркунучу барын, анткени жүргүзгөн саясат туура болбой жатканын, кайсыл тармакты карабачыныгы адистер эмес, тааныш-билиштер толуп алганын айтты.

“Фабула” гезитине “Парламент эс алууга кетти. Келбегени оң го...” деген ат менен Баратбай Аракеевдин макаласы басылды.

Айбек Шамшыкеевдин макаласы “Масалиевдин “мандемдүү” саясаты жана “абийирдүү” депутаттар” деген ат менен жарык көрдү. Автор өлкөнүн башкы салыкчысы болуп иштеп кеткен Исках Масалиевдин тушунда казынага 1 млрд. 500 млн. сом жыйналбай калып экономикага оңбогондой сокку урулганын, кадр маселесин каалагандай калчаган Жогорку Кеңеш эң азы бир күн, эң көбү 6 ай депутатка жардамчы болуп иштеген тажрыбайсы жок, мурда салык тармагында иштеп көрбөгөн, кесиптери башка 100гө жакын адамды салык кызматына кызматка койдурганын белгиледи. Журналист андан ары факты менен сүйлөп, Салык кызматына эң эле көп өз жардамчыларын орноштургандардын алдында КСДПчы Акылбек Султанов турарын, ал: Азимов Ажимамат, Чынгараев Жыргалбек, Касымов Марс, Ахмедов Насирдин аттуу жардамчыларын салык кызматына орноштурганын, булардын депутатта жардамчы болгон эң көбүнүн 6 ай, аз иштегенинин 10 күндүк гана эмгек стажысы болгонун, “Ата Мекен” фракциясында 6 айдан ашык депутат боло калып, анан “Манас” аэропортундагы мыкты кызматтардын бирине кеткен Гүлниза Бейшенбиева 1 айдан ашуун жардамчы болгон Алыбаев Орозбекти шаардык салык кызматынын башчысынын орунбасары кылганга үлгүргөнүн, депутат Мадылбеков Жумалиев Марленди 1-Май райондук салык кызматынын башкы инспектору кылганын, кыргыздын чыгаан уулу Дооронбек Садырбаевдин карындашы Гүласал Садырбаева өзүнө 1 ай 21 күн кеңешчи болгон Абукаримов Сыргабекти Ысык-Ата райсалыгына башкы инспектор кылганын, “Республика” фракциясынын 12 депутаты 20дан ашуун жардамчыларын салык кызматынын “майлуу” жерлерине алпарып орноштурганын, парламентте “чоң муштум” деген атка конгон Мурашев Нурбек деген депутат 13 күн жардамчы болгон Жамаловду, Шерматовду, Карагозуевди, Эшимовду, Буркановду, Акназаровду салык кызматына алып барып, “Ар-намыс” фракциясынан Бөдөш Мамырова 17 күн жардамчысы болуп иштеген Бакиров Жолборсбекти Ош шаарынын Салык кызматынын башчысынын орунбасары кылганын, “Ата-Журт” фракциясынан депутат Надира Нарматова 2 ай жардамчы болгон Каримов Акылбекти бир районго салык кызматынын жетекчиси кылса, Курманбек Осмонов Мойдунов Улукбекти Октябрь райондук салык кызматына, Кыдыров Кубанычбекти Аламүдүн райондук салык кызматына улук инспектор кылганын, кыскартып айтканда 5 фракциянын 61 депутаты 100гө жакын жардамчыларын өлкөсүнүн эмес өз кызыкчылыктарынын арыгын чаптыруу максатында кызматка койдуруп, кадр маселесин да каалгандай калчап келишкенин, Масалиев деген улуу кишинин уулу Исках Масалиев болсо кылгылыкты кылып, кыл жип менен бууп салган бойдон учурда келерки шайлоого шаңдуу кирип баратканын баяндады.

“Кыргыз туусу” гезити Азимжан Ибраимовдун “Эми жолду буусаң 10 жыл түрмөгө түшөсүң” аттуу макаласын тартуулады. Автор мындан ары стратегиялык маанидеги жолду бир суткадан ашык мыйзамсыз буугандар 1 жылдан 3 жылга чейин, уюштуруучулары 5 жылга чейин кесилерин, жолду буугандардын айынан бейкүнөө адамдардын ден соолугу зыян тартса 4 жылдан 6 жылга чейин, кокус адам өлүмүнө апкелген окуя болсо 5 жылдан 7 жылга чейин, ал эми жол буугандар курал-жарак, жардыргыч заттарды колдонсо же бийлик өкүлдөрүнө каршылык көрсөтсө 8 жылдан 10 жылга чейин түрмөгө ыйлаган бойдон кете берерин кеп кылуу менен айрым саясатчылар мамлекеттин кызыкчылыгына каршы келген мындай наркысыз жорук-жосундарга каршы жазаларды дагы күчөтүү керектигин, алтургай мамлекет ирденип, тыңып, жашоосун оңдоп алганча ар кандай ызы-чууларга мораторий жарыялоо зарлдыгын айтып жатышканын жазып чыкты.

“Кыргыз туусу” гезити бүгүнкү санына Мамлекеттик салык кызматынын төрагасы Замирбек Осмоновдун “Коррупцияга каршы күрөшүүдө жылыш бар” деген сөзүн шилтеме кылган журналист Нарынкүл Назаралиеванын макаласын тартуулады.

Мырзакат Тыналиевдин макаласы “Акаевдин “бажасына” баары боло береби?” деген ат менен жарыяланып, анда Акаевдин Таластагы бажасы Келсинбек Саркишевдин мүлк талашуу окуясы тууралуу сөз болот.

Азаттыктын жаңылыктары, 1-июль

Азаттыктын жаңылыктары, 1-июль
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:11 0:00

Өзбекстанда бажы төбөлдөрү "торго түштү"

Өзбекстандын улуттук акчасы - сум

Июнь айында Өзбекстандын Мамлекеттик бажы комитетинин жүзгө жакын кызматкери камакка алынган. Бул жөнүндө өкмөттүк чөйрөлөрдөгү окуялардан жакшы кабардар Uzmetronom.com сайты өткөн бейшемби күнү кабарлады.

Алардын арасында комитеттин аткезчиликке каршы күрөшүү башкармасынын жетекчиси жана анын орун басары да бар. Алар мыйзамсыз жолдор менен алып келинген товарларды өлкөгө тоскоолдуксуз киргизип, чоң суммада казынага зыян келтирген деп шектелүүдө.

Өзбекстандын бажы кызматынын мартабалуу эки чиновниги камакка алынганын “Азаттык” радиосунун өзбек бөлүмүнө Ташкенттеги булактар обол 10-июнда билдирген. Ал жана кийинки маалыматтар боюнча, Мамлекеттик бажы кызматынын аткезчиликке каршы күрөшүү башкармалыгын акиминин орун басары Азиз Абдрахманов Ташкенттин сыртындагы айланма жолдогу Үч-Кахрамон деген жерде кечки саат беш ченде курулуп жаткан чайхананын ичин көрүп жүргөндө бет кап кийген адамдар келип, “Уаз” машинесине жүктөп кетишкен.

Өзбек журналисти Фарух Юсуфинин айтымында, Абдрахманов өзүнүн казак өнөктөшү менен чогуу куруп жаткан объект болочокто Ташкенттеги эң ири чайхана болмок экен:

- Бажы комитетинин мартабалуу чиновниги Азиз Абдрахманов чайхананы таасирлүү казак бизнесмен менен бирге куруп жаткан экен. Анын атасы да Өзбекстанбы же Казакстандын бажы кызматында чоң кызматта иштейт экен. Бирок анын фамилиясын тактай албадык.

Казак жигит Ташкенттеги “Мегапланет” соода борборунун ээси экенин, чайхананы курууга кеминде 500 миң доллар сарпталганын атын атабоону суранган булак “Азаттык” радиосуна айткан.

Бажы кызматынын аткезчиликке каршы күрөшүү башкармалыгын акими Азиз Хасанов да ушул эле Сурхан-Дарыя районунда камакка алынган.

- Эки мартабалуу чиновник тең Сурхан-Дарыя районунда кармалганын райондун бажы кызматындагы биздин булактар тастыкташты, - деди Ф. Юсуфи. - Бул маалыматты “Узметроном” сайты да ырастады. Ташкентте эмес, шаардан сырт жерде камакка алуунун себеби ашыкча ызы-чуудан качып жасалган. Анткени, алардын Улуттук коопсуздук кызматынынын жетекчилигиндеги таасирүү адамдарга жакындыгы бар болгондуктан, Ташкентте камакка алынса, алардын жардамы менен кутулуп кетиши мүмкүн эле деген версия бар.

Бажы кызматынын эки лөгүн камакка алуу операциясын Улуттук коопсуздук кызматынын ички коопсуздук башкармалыгынын акими Хаят Шарифкожоев жетектеген.

Башка бир булактардын айтымында, бажычылардын бири Улуттук коопсуздук кызматында жооптуу орундарда отурган ага-ини Хаят жана Жавдат Шарифкожоевдер менен тууганчылык жагы бар имиш.

Серепчилер азырынча торго Өзбекстандагы таасирлүү инсандардын коммерциялык иштерин аткарган жана өз чөнтөгүн унунтпаган чабак балыктар түшкөнүн айтышат. Ошон үчүн алар артында ким турганын айткан учурда дагы, мурда болуп келгендей, дөө балыктар эркин жүрө берет дешет.

Фарух Юсуфинин сөзүнө караганда, чоң чиновниктердин кызмат абалынан пайдаланып, жеке бизнесин жүргүзүүсү өлкөдө адатка айланган иш:

- Улуттук коопсуздук кызматынын, Ички иштер министрлигинин, Бажы комитетинин жетекчилиги арасында жеке ишкерлик менен алектенүү кеңири жайылган. Алардын баарынын өз бизнестери бар. А түгүл президенттин кенже кызы Лола Каримова жана күйөө баласы Тимур Тиллаев өлкөдөгү эң ири базар - Абу Сахи соода комплексинин ээси экени айтылып жүрөт. Аны өздөрү да жашырышпайт. Президенттин тун кызы Гүлнара Каримова массмедиага Абу-Сахи базары эч кандай салык төлөбөгөнүн, күйөө баласы менен сиңдиси импорттук товарларды алып келишип, соодадан күнүнө 20 миллиондон аз эмес пайда көрүшкөнүн эчен курдай айткан.

Статистикалык маалымат боюнча, өткөн 2013-жылы Өзбекстандын тышкы соодасы 9, 4 процентке өскөн жана 28, 9 миллиард долларды түздү. Анын ичинде тыш өлкөлөрдөн товар сатып алуу 7, 7 процентке өсүп, акчалай эсептегенде 13, 8 млрд долларга тете болду. Анын 3 проценти эл керектөөчү товарларга туура келет. Бирок ырасмий эмес маалыматтар боюнча, эл керектөөчү товарлар кеминде импорттун 20 процентин түзөт.

Өзбек укук коргоочусу Кыргызстанга киргизилбеди

Өзбек укук коргоочусу Кыргызстанга киргизилбеди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:14 0:00

"Кыргызстанда "кара тизмеде" экенимди билген эмесмин"

Өзбек укук коргоочусу Васила Иноятова Бишкектеги бир жыйында сүйлөп жатат, январь, 2008.

Иноятова ушул сааттарда Стамбулда Венага учагын күтүп турганын “Азаттыкка” маегинде билдирди. Ал Кыргызстанга 2010-жылкы июнь окуяларынан бери биринчи ирет барганын айтты. Азырынча Кыргызстандагы бийликтер өлкөгө өзбекстандык укук коргоочунун киргизилбегенинин себебин чечмелей элек.

"Азаттык": Кыргызстанга сизди киргизишпегенин бийликтер өзүңүзгө түшүнүдүрүштүбү?

Васила Иноятова: Мен Бишкекте 29-июндан 2-июлга чейин болуп, ал жактагы эл аралык өнөктөштөрүбүз менен жолугушуум керек эле. Ал жолугушууга оюмда эч бир күмөнүм жок эле келгем. Мен бул жерде “кара тизмеде” экеним тууралуу бир да кабарым жок эле. Мени паспорт текшерген жерде кармап, эки милиция кызматкери менен четтеги бурчка отургузуп коюшту. Ошол жерде үч сааттай отурдум. Бир да суроомо жооп беришкен жок. Өзүмдү да бир жерде отурушумду талап кылып, керек болсо суу алганы барайын десем – ага да уруксат беришпеди.

Мени Кыргызстанга Хьюман Райтс Уотч уюму чакырган болчу. Мен анын жетекчиси Аллисон Гиллге телефон чалып, окуяны түшүндүргөндөн кийин ал эки сааттан кийин, түнкү үчкө жакын жетип келди. Бул жактагылар менен катуураак сүйлөшүү болгон окшойт, Гилл мага Стамбул аркылуу Парижге билет алып, жөнөтүп жиберишине булар ыраазы болушту. Бирок ал кеткенден 20 мүнөттөн кийин кыргыз чек арачылары бул билетти жараксыз деп таап, акчаны кайра Гиллдин картасына жөнөтүшкөнүн айтышты.

Өзбек укук коргоочусу Кыргызстанга киргизилбеди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:14 0:00

Алар мага Кыргызстанда “Улуттар ортосунда кастыкты пайда кыла турган иштерге барган, Кыргызстанда тынчтыкты бузат” деп кылмыш иши ачылганын, азыр тийиштүү органдардын өкүлдөрү келип, мени менен сүйлөшөөрүн айтышты. Мени кайрадан бурчка отургузуп коюшту. Андан ары мен өзүмдүн жардамчыларым менен телефондо сүйлөшө баштагандан кийин мага кайра Стамбулга өзүм билет алып кете беришимди айтышты. Ошентип азыр Стамбулга келип отурам.

"Азаттык": Сизди Кыргызстанда тынчтыкты бузат деп айыптап жатышат дедиңиз. Кайсыл ишмердигиңиз үчүн андай айып коюлууда?

Васила Иноятова: Эгер мага каршы ушундай айып коюлуп, кылмыш иши ачылганы чын болсо, анда муну Ош окуялары учурундагы аракеттерим менен байланыштуу деп ойлойм. Мен төрт жыл мурун июндагы каргашалуу окуялар тууралуу оюмду ачык айтып, Кыргызстандын Ташкендеги элчилиги алдында пикет өткөргөм, кийин Брюссель, Гаага, Варшавада да ушундай акцияларга чыккам. Бирок мен ал жолугушуу-демонстрацияларда эки улуттун ортосунда кастыкты пайда кыла турган иштерди жасаган эмесмин. Мен ошондогу кан төгүүлөрдү борбордук бийлик токтотушу керектигине басым жасаган элем. Анда башаламандыктарды өкмөттүн башчысы гана токтото алат деп билдиргем. Болду. Башка ашыкча сөз болгон эмес. Ушунун айынан мен Кыргызстандын “кара тизмесине” кирип калганыма өтө тынчсызданып турам.

"Азаттык": Сиз Кыргызстанда эл аралык жыйналышка барышым керек эле дедиңиз. Ал эмне болгон жыйналыш эле? Кимдер менен жолукмаксыз?

Васила Иноятова: Мен Хьюман Райтс Уотч жана адам укугун коргоочу башка эл аралык уюмдардын өкүлдөрү менен Өзбекстандагы кырдаалды талкууламакмын. Өзүңүздөр билесиздер, ал уюмдардын Ташкенде өкүлчүлүгү жок, ошон үчүн жолугушуу Бишкекте өтмөк.

Азаттыктын жаңылыктары, 30-июнь

Азаттыктын жаңылыктары, 30-июнь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:10 0:00

Өзбек укук коргоочусун Бишкекке киргизбей коюшту

Укук коргоочу Васила Иноятова "Азаттыктын" студиясында. Бишкек, октябрь, 2009.

Кыргызстанга келген өзбекстандык укук коргоочу, “Эзгулик” коомунун жетекчиси Васила Иноятова "Манас" аба майданынан чыгарылган жок.

Өзбекстандык укук коргоочу Васила Иноятованы 29-июнь күнү кыргызстандык чек арачылар “Манас” аба майданынан Бишкекке өткөрбөй коюшту. Бул окуя боюнча Чек ара кызматы азырынча комментарий бере элек.

“Кылмыш иши бар деп айтышкан”

Васила Иноятованы 29-июнь күнү кыргызстандык чек арачылар “Манас” аба майданынан Бишкекке өткөрбөй койгонун "Азаттыкка" Париждеги өзбекстандык укук коргоочулардын “Жалындуу жүрөктөр клубунун” башчысы Мутобар Тажибаева билдирди:

- Васила Иноятованы ага карата Кыргызстандын мамлекеттик түзүлүшүн өзгөртүүгө чакырык жасоо боюнча кылмыш иши бар деп коркутушуптур. Иноятова 2010-жылы Ош окуясы болгондо Ташкендеги кыргыз элчилигинин алдында бир катар нааразычылык акцияларды өткөрүп, чакырыктарды жасаган. Кечээ аны өткөрбөй кармаган кезде Кыргызстанда кылмыш иши бар деп айтышыптыр.

Васила Иноятова “Манас” аба бекетинде жети саат кармалып тургандан кийин 30-июндун таңында Стамбулга учуп кеткен, андан ары Парижге кетээри айтылууда.

Мутобар Тажибаеванын айтымында, бул окуя Кыргызстандын ачык-айкын, демократиялуу мамлекет деген атына көө жабат:

- Меним билишимче, Иноятованын Кыргызстанга келиши анын кесиптик иши менен гана байланыштуу болгон. Бул окуя Кыргызстанга көө жабат. Кыргызстанды демократиянын аралчасы деп айтышар эле. Азыр андай эмес экендиги далилденип жатат.

Адам укугу чек арага карабайт

Маалыматтарга караганда, Васила Иноятова Human Rights Watch уюмунун Бишкектеги өкүлдөрү менен жолугушмак. “Кылым шамы” бейөкмөт уюмунун башчысы, укук коргоочу Азиза Абдурасулова кыргыз бийлигинин укук коргоочуга карата мамилесин сынга алды.

- Адам укугу чек араны билбейт. Адам укугу Африкада же Америкада бузулабы, укук коргоочулар өз тынчсыздануусун билдире берет. Июнь окуясы боюнча Васила Иноятованын же башка укук коргоочулардын Кыргызстандын элчилигинин алдына чыкканын Кыргызстанга каршы экен деп эмес, алардын адам укугун, адам өмүрүн сактагыла деген талабы деп түшүнүшүбүз керек. 2005-жылы Анжиянда жүздөгөн адамдар атылганда биз дагы Бишкектеги Өзбекстандын элчилигинин алдына чыкканбыз.

Азиза Абдрасулова Кыргызстандын атайын кызматтарынын кара тизмесине түшкөндөр арбып баратканын кошумчалады.

- Кээде журналисттерди, айрым учурда укук коргоочуларды киргизбей коюу Кыргызстанда өнөкөт эле болуп калды. Мисалы акыркылардан болуп Кыргызстанга киргизилбегендерди айтсак: Виталий Пономарев, Ивар Дале, Бахтияр Хамраев, Нигина Бахриева бар. Кыргызстан адам укугун жарым-жартылай сактаган өлкө катары саналып, жарым-жартылай жабык өлкө болуп жатат.

Атайын кызматтардын генералы, мурдагы коопсуздук кызматкери Артур Медетбеков ташкендик укук коргоочулардын 2010-жылдагы жасаган билдирүүлөрү чындыгында эле Кыргызстандын бүтүндүгүнө зыян тийгизген деп эсептейт:

- Ташкенде гана эмес, Орусиядагы кыргыз элчилигинин алдында да ошондой акциялар болгон. Ал акцияларда Ош окуясы боюнча өздөрүнүн кескин пикирлерин айтып, Кыргызстандын бүтүндүгүнө чоң залакасын тийгизген сөздөр да болгон. Биздин укук коргоо органдары кайсы бир адамдар кирбеши үчүн “кара тизме” дейбизби, же кандайдыр бир шарттарды түзүп коюшу ыктымал. Себеби мындай тажрыйба көп эле мамлекеттерде бар.

Кыргызстандын Чек ара кызматы укук коргоочунун эмне үчүн Кыргызстанга киргизилбегени боюнча азырынча комментарий бере элек. Аталган кызмат расмий маалымат кийинчерек болорун убада кылды.

"Азаттыктын" кабарлары, 27-июнь

"Азаттыктын" кабарлары, 27-июнь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:01 0:00

Тажик бийликтерине куралчан топ сөөмөй кезеди

Интернеттеги видеодо өзүлөрүн “Ансорулло” террористтик тобунун согушкерлери деп аташкан жаш жигиттер Тажикстанга кол салаарын эскертишкен

Тажикстан “Ансорулло” сыяктуу террористик уюмдардын коркутууларына көңүл бурушу керек. Мындай билдирүүнү тажик парламентинин төмөнкү палатасынын коргонуу жана коопсуздук боюнча комитет башчысы Амиркул Азимов жасады.

Июндун башында эле интернетте пайда болгон бир сааттык видеодо өздөрүн “Ансорулло” террористтик тобунун согушкерлери деп аташкан жаш жигиттер Тажикстанга кол салаарын эскертишкен.

Тажикстандын бийлик өкүлдөрү буга чейин жарыяланган видеого комментарий жасай элек болчу. Тажикстан парламентинин коргонуу жана коопсуздук боюнча комитет башчысы Амиркул Азимов мындай билдирүү жасаган алгачкы адам болуп калды. Ал өлкөнүн куралдуу күчтөрү кандай гана коркунуч болбосун туруштук бергенге даяр экенин айтты. Ошентсе дагы террористтик уюмдар жасаган бардык билдирүүлөргө олуттуу көңүл буруу зарыл экенин кошумчалады.

“Эгер душманың чымын болсо аны пил деп эсепте” деген макал бар. Биз террористтик уюмдардын билдирүүлөрүн көз жаздымда калтырбай, туура баа берип, алар менен күрөшүүгө даяр болушубуз керек. Ошентсе дагы биз өлкөнүн коопсуздугун сактоого даярбыз” - деди ал.

Мындай пикирге коопсуздук маселелери боюнча серепчи Комеб Жалилов дагы кошулат. Анын айтымында, “шамал болбосо чөптүн башы кыймылдабайт”, ошондуктан бул коркутуулардын артында бир негиз болушу мүмкүн.

Жалиловдун пикири боюнча, аймакта саясий оюндар жүрүп жаткан кезде, кырдаалга чагым салууга жол берилбеши керек. Бул абалды тышкы күчтөр өз пайдасына колдонуп кетиши мүмкүн.

Видеонун өзүнө келсек, интернетте өздөрүн “Ансорулло” тобу деп атаган куралчан 20дай чымыр денелүү жаш жигиттер ак карлуу тоо чокуларында машыгып жатканы чагылдырылган.

Видеодо 20дай чымыр денелүү жаш жигиттер ак карлуу тоо чокуларында машыгып жатканы чагылдырылган.
Видеодо 20дай чымыр денелүү жаш жигиттер ак карлуу тоо чокуларында машыгып жатканы чагылдырылган.

Алардын айтымында, тасма Ооганстанда тартылган. Тасмадан тарткан күндү же убакытты аныктаганга болбойт. Ал эми Тажикстандын атайын кызматтары бул видео кайрылуу боюнча эч кандай билдирүү жасаша элек.

Жигиттерди машыктырып, тиги же бул куралды кантип колдонуу керектигин үйрөтүп жаткан беткапчан адам орус тилинде сүйлөп жатат. Жүзү көрүнбөгөн согушкерлердин бири гранатометтон ок чыгарып туруп, Тажикстандын президентине кайрылып “Күт, биз келебиз жана Тажикстандагы дин безерлердин баарын өлтүрөбүз. Биз бул машыгууларды Тажикстандын дин безерлерин жоготуу үчүн өткөрүп жатабыз” дейт.

Видеонун узактыгы бир саатка жакын. Бардык кадрлар тажик тилиндеги, аларды мактап-жактаган ырлар менен коштолгон. Серепчилердин айтымында, жигиттер ооган диалектисин аралаштырып сүйлөп жатканынан улам, алар бир топ жылдан бери Ооганстанда жашагандай сезилет. Бул тасма Тажикстандын коопсуздук кызматынын өкүлү “Эл аралык террористтик уюмдар биригип, Борбор Азияда өз аракеттерин активдештирүүдө” деп билдирүү жасаган маалга туш келди.

12- июнда Дүйшөмбүдө орус серепчилери менен бирге өткөрүлгөн жыйында Тажикстандын коопсуздук кызматынын өкүлү Умед Назаров, өлкөнүн түндүгүндөгү Ооганстан менен чектеш аймактарда террористтик топтор болгон күчтөрүн жыйнап жатканын билдирген.

Ал бир нече дубандарда, Кундуз,Тахор чөлкөмдөрүндө жана Тоолуу Бадахшан автоном облусунун аймагында Өзбекстандын Ислам кыймылы, “Ансорулло” “Иттихаде жихаде ислами”, “Жундулхалифа” террористтик уюмдары жана жергиликтүү талиптердин топтору активдешип баратканын белгилеген.

22 - июнда Ооганстандын Кундуз аймагынын коопсуздук күчтөрү Тажикстанга эки этникалык өзбекти өткөрүп беришкен.

Бул Тажикстандын эки жараны Пакистандагы “Талибан” кыймылынын машыгуу лагеринде даярдык өтүп жүрүшкөн деп маалымдалган.

Ооган-Тажик чек арасынын жалпы узундугу 1400 чакырымды түзөт. Анын басымдуу бөлүгүндөгү татаал жер шарттары террористтик уюмдардын машыгуусуна жана маңзат ташуусуна ыңгайлуу дешет байкоочулар.

ГЭС курулушу илимпоздордун талашына айланды

Камбар-Ата ГЭСинин курулушу.

Испанияда өткөн жыйында өзбекстандык илимпоздор Борбор Азиядагы суу ресурстарын акыйкат бөлүштүрүү маселесин көтөрүштү.

Ташкенттик адистер тобу ГЭСтердин курулушу дарыялардын табийгый агымын бузуп, экологиялык катастрофага алып келет деп европалык илимий коомчулукту ынандырууга аракеттеништи. Кыргызстандык илимпоз-энергетиктер өздөрүнүн өзбек кесиптештеринин жүйөлөрүн четке кагып, ГЭСтердин курулушу кургакчылыкка алып келбестигин илимий жактан негиздешүүдө. Адис-талдоочулар Кыргызстан ГЭСтерди курууну Орусияга бергенине кооптонуп жатканын белгилешти.

Өзбек илимпоздору Барселонада

Барселонадагы жыйында гидротехника жаатындагы өзбекстандык илимпоздор Сыр жана Аму дарыяларынын башатында курулуп жаткан ГЭСтердин айлана-чөйрөгө зыяндуулугун белгиледи. Ташкенттик илимпоздор андан дарыялардын табийгый агымы бузулуп, айрыкча Арал деңизинин айланасын экологиялык коркунучка кептерин жүйө келтиришкен. Бирок мындай негиздеме менен кыргызстандык илимпоздор макул эмес. Илимпоз-энергетик, техника илимдеринин доктору Сүйөркул Кадыркулов Нарын дарыясына ири көлөмдө ГЭСтерди куруунун зыянсыздыгы совет доорунда эле далилденгенине токтолду:

Токтогул суу сактагычы
Токтогул суу сактагычы

- Сууну 6-7 ай бөгөп алып, ылдый жакка коё бербей тургандай бизде мүмкүнчүлүк жок. Электр энергияны иштеп чыгуу үчүн дайыма сууну агызабыз. Мында суунун берилиши чектелип, дарыянын төмөн жагындагылар жабыркайт дегенге илимий далил жок. Нарын дарыясына курула турган ГЭСтердин курулушунун зыянсыздыгы союз мезгилинде эле изилденип, далилденген. Эгерде зыяны болсо, буга бизди Москвадан көзөмөлдөп турган илимий изилдөө институттары жол бермек эмес. Ошондуктан өзбек туугандардын айтканы бул жөн эле саясат.

Орусиянын тузагына илинген ГЭСтер

2008-жылы Кыргызстан Камбар-Ата-1 ГЭСин курууну Орусияга берүү тууралуу келишимге кол койгон. Бирок кийин Ташкентке келген Орусиянын президенти Дмитрий Медведев Камбар-Ата-1 жана Рогун ГЭСтерин курууда коңшулардын кызыкчылыгы эске алынбаса, Орусия андай долбоорлорго катышпайт деп билдирүү жасаган. Бирок анткен менен Орусия 2012-жылы Жогорку Нарын каскадын курууну да өзүнө алган. Бирок ал келишимде Өзбекстандын кызыкчылыгын эске алуу жагы каралган эмес. Саясат таануучу Марат Мүсүралиев Ташкент учурда суунун буроосу Кремлдин колуна түшкөнүнө кооптонуп жатканын эске салды:

- Жакында эле Ташкенттен бизге конокко келген Мурат деген курсташ досум "Эмне үчүн ГЭСтериңерди орустарга курдуруп жатасыңар?" деген суроо койду. Ал Өзбекстандын ичинде “мындагы ГЭСтерди курган Орусия сууну жөнгө салуу укугуна ээ болуп, бизди дагы көз каранды кылып алат” деген кооптонуу бар экенин жашырган жок. Чын эле мындай пикирге макул болдум. Биз эмнеге биздин мамлекеттин колунда турган чоң рычагды Орусиянын геосаясий кызыкчылыгы үчүн беришибиз керек. Анын кесепеттери кандай болорун ойлошубуз керек го.

Кыргызстан кызыкчылыгын суу менен коргойт

Өзбекстан быйыл апрель айынын ортосунда “Кыргызгаз” Орусияга кетери менен Кыргызстандын түштүгүнө берилчү газды өчүргөн. Буга жооп катары кыргыз өкмөтү Өзбекстанга суу берген Чоң Наманган каналын бууй турганын эскертти. Анда Ташкент энергетикалык шакекчеден чыгып кетип, өлкөнүн жарымын жарыксыз калтырам деп кыйыткан. Өкмөттүн маалымат саясаты бөлүмүнүн өкүлү Мелис Эржигитов Чоң Наманган каналын жабуу маселеси азырынча күн тартибинен түшө электигин белгиледи:

Нарындагы ГЭСтин курулушу
Нарындагы ГЭСтин курулушу

- Вице-премьер-министр Абдрахман Маматалиев элүү жылдан бери ремонттон өтө элек Чоң Наманган каналын убактылуу жаап туруу боюнча сунушту өкмөттүн кароосуна жөнөткөн. Суу каналынын натыйжалуулугун арттыруу үчүн ал оңдоп-түздөөгө муктаж экени эске алынып, маселе өкмөттүн күн тартибине киргизилген. Жакында бул маселе өкмөттө каралып, бир чечим кабыл алынышы мүмкүн.

Чоң Наманган каналы Кыргызстандын Аксы районунун жарымын жана Өзбекстандын үч районун сугат суусу менен камсыздайт. Буга чейин Өзбекстан Нарын дарыясынын башатындагы ГЭСтердин курулушуна эл аралык экспертиза жүргүзүүнү талап кылып келген. Мындан улам, Ташкент газ маселесин буга чейин эле бир нече курдай көзүр катары көтөргөнү белгилүү. Кыргыз бийлиги бул маселеде Ташкент менен мунаса табууга ниеттенгенин айткан менен андан азырынча жыйынтык чыга элек. Ошол эле кезде эл аралык эксперттер болочокто Борбор Азиядагы суунун таңкыстыгы чыңалууга өбөлгө болушу мүмкүн деп божомолдошууда.

Азаттыктын жаңылыктары, 26-июнь

Азаттыктын жаңылыктары, 26-июнь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:14 0:00

Украинадагы жикчилер арасынан өзбек жигит табылды

Украинадагы өзбек согушкери Бактияр. Сиверск, 22-июнь, 2014-жыл.

Украинадагы орусиячыл жикчилердин арасында өзбекстандык согушкерлердин бардыгы да ачыкка чыгууда. Катарына чет элдиктерди тартууга кызыкдар экенин жикчилердин өкүлдөрү да четке какпайт.

Украинанын чыгышындагы орусиячыл жикчилер Борбор Азия аймагынан чыккандарды урушка даярдыгы барлардын потенциалдуу булагы катары карашарын жаңы далилдер ишара кылууда.

22-июнь күнү "Рейтер" кабар агенттиги Донецк облусунун Сиверск шаарынан тарткан сүрөттө Калашников автоматын көтөргөн жаш жигит өзбекстандык Бактияр деп көргөзүлгөн.

Өзбекстандыктар чын эле куралчан жикчилердин катарына кире алар-албасын билүү аракетинде "Эркин Европа/Азаттык” радиосунун өзбек кызматынын кабарчысы өзүн Украинанын чыгышында “Донецк элдик республикасын” жарыялагандардын Москвадагы аскер комиссариатынын өкүлү деп атаган адамга өзбек жараны катары жашыруун байланышканда төмөнкүдөй жооп укту:

- Принцибинде бул мүмкүн. Бирок сиздин паспортуңуз орусиялык болбогондуктан атайын аракеттер талап кылынат. Ал үчүн биздин электрондук дарегибизге кат жазып, паспортуңузду көргөзүңүз. Сизге жооп бергенге аракеттенишет.

Эч ким тааныбаган “Донецк элдик республикасынын” өкүлү чет элдик согушкерлерге эч кандай акча төлөнбөйт, кызмат ыктыярдуу гана негизде болот деп ырастады.

Украиналык жикчилердин бул бирикмесинин Донбасстагы өкүлү болсо “Азаттыктын” өзбек кызматына алар өз катарына кимдерди алып жатышканы тууралуу буларды айтты:

- Биз уруштарда тажрыйбасы барларды, же аскердик адистиги барларды алууга аракеттенип жатабыз. Азыр мына ушул критерийлеге гана таянуудабыз. Мен сизге "Донецк элдик республикасынын Москвадагы аскер комиссариатынын телефонун бере алам. Ал жакка кайрыла аласыздар. Бул жерде куралдуу жардам, колдоо көргөзүүгө каалоо болушу керек.

Жикчилер буга дейре украин армиясынын тик учактарын, бир учагын атып түшүрүшкөнү да алардын арасында атайын даярдыгы барлар согушуп жатканын каңкуулайт.

Башында Украинанын чыгышындагы жикчилердин аскерий батальондору жергиликтүүлөрдөн куралды деп ырасталган. Бирок кийинчерээк согушкусу келгендер алардын катарына Орусиянын ар тарабынан, өзгөчө Түндүк Кавказдан, Грузиянын жикчил чөлкөмү Түштүк Осетиядан келип жатканы, аз санда борбор азиялыктар да бардыгы айтылган.

Алардын бир бөлүгү Украинадагы жикчилерге Орусияга жана проваслав чиркөөсүнө берилүү сезиминен улам кошулуп жатса, экинчи бөлүгү акча табуу мүдөөсү менен келгени маалымдалган.

Байкоочулардын баамында, борбор азиялыктардын Украинадагы урушка аралашуусундагы мүдөө - орус жарандыгын алуу болушу мүмкүн. Анткени апрелде Орусиядагы мигранттар кору эгер орус жарандыгы берилсе, өлкөнүн кызыкчылыгын кайсыл жерде болсун коргоого 100 миңден ашуун мигрант даяр деп ырастаган эле.

Жакында YouTube сайтында жарыяланган видеотасмада украин аскрлеринин колуна түшүп калган орусиялык жаш кадет интернеттеги чакыруудан улам келгенин, ага “Донецк элдик республикасынын” армиясына кошулса, күнүнө 1000 доллардан төлөөнү убада кылышканын айтып жатат.

Украинанын мамлекеттик “Укринформ” жаңылыктар агенттиги 23-июнда өлкө чыгышындагы уруштар үчүн Орусия айына 10 миң евродон сунуш кылып, француз легионунун ардагерлерин тартууга аракеттенгенин жазып чыкты.

Бразилия: аптаптуу чемпионат

Бразилия: аптаптуу чемпионат
please wait

No media source currently available

0:00 0:08:10 0:00

"Азаттыктын" жаңылыктары, 25-июнь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 25-июнь
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:59 0:00

"Азаттыктын" жаңылыктары, 24-июнь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 24-июнь
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:53 0:00

"Каримовдун ишенген адамы калбады"

Ислам Каримов, 17-октябрь, 2013-жыл

23-июнда өзбек президенти Ислам Каримовдун бийлигине туура 25 жыл толду. Анын тегерегиндеги азыркы кырдаал, жээн небересинин ымандай сырын төккөн интервьюсу тууралуу Лондондо жашаган өзбекстандык саясат таануучу Алишер Илхомов менен маектештик.

"Азаттык": Өзбек президенти Ислам Каримовдун жээн небереси орусиялык телеканалга интервью берип, ичиндеги сырын төктү. Бул айла жоктон жасалган акыркы кадам болдубу?

Алишер Илхомов: Мындай кадамга кадимки турмуштук жагдай себеп болду деп ойлойм. Гүлнара Каримова азыр Өзбекстандан чыга албайт, үй камагында отурат деп жатышат. Интернетке да чыга албайт, компьютер, телефондорун алып коюшкан. Баласы Ислам апасынын акыбалына тынчсызданып, айласы кеткенде таятасына, өзбек президенти Ислам Каримовго кысым көргөзүүгө аракет кылды. Маек учурунда кенже Ислам Каримов кырдаал өзгөрбөсө, чет өлкөдөн саясий башпаанек сураганга мажбур болоорун кыйытты. Андай болсо, Өзбекстандын президенти үчүн аябай уят иш болот. Президенттин небереси саясий башпаанек сурады деген чоң эле жаңжал да. Гүлнара Каримованын уулу апам дарыланышы керек, ууландырылгандан кийин ден соолугу начар, өлкөдөн чыгаргыла деген өтүнүч ишара жасады. Мен ушундай деп түшүндүм.

"Азаттык": Өзбекстандын президенти мүнөзү катаал, айтканынан кайтпаган адам катары сүрөттөлөт. Ушундай саясатчы азыр үй - бүлөсүндөгү жаңжал, эже-сиңди, эне-кыз ортосундагы уруш-талаштын ортосунда калып олтурат. Кайсыл жерден ката кетирди?

Алишер Илхомов: Менимче, президент Каримов улуу кызын болочок мураскору катары таптап, ага саясий жана финансылык капитал топтоо жагынан көп эркиндик берди. Келечекте ушул кызым үй-бүлөлүк коопсуздук, кол тийбестиктин кепили болуп берет деп ойлоду. Гүлнара Каримова атасынын колдоосуна шерденип, байлык топтоп, кайрымдуулук ишмердигин жайылтып, маданий, интеллектуалдык катмарды өзүнө тартып, Батыштын баалуулуктарын карманган прогрессивдүү адам катары имиджин күчтөндүрүп жаткан. Бирок эки чоң ката кетирип, чектен ашып кетип, атасынын ишеничинен таптакыр чыгып калды. Биринчиден, жеңил ойлуу, коомдук эрежелерге сыйбаган ээн-эркин жүрүш-турушу олуттуу саясатчы болуу кыялынан алыстатты. Экинчи жана андан да маанилүү катасы – Гүлнара Каримованын финансылык иштери Европада тергөөгө алынып, анын ысымы кооптуу кылмыш иштерге аралашып калды. Мындай жагдай Гүлнаранын гана эмес, бүткүл Каримовдордун үй-бүлөсүнүн топтогон капиталына коркунуч жаратты, анткени үй бүлөдө иликтей келсе финансылык байланыштар чубап чыга берет да. Кылмыштуу, коррупциялык бизнес жалгыз Гүлнаранын колунан келмек эмес, ага эң жогору жактан колдоо, калканч болгон үчүн ошондой иштер жасалды да. Ушул эки фактордон улам Өзбекстандын президенти улуу кызын саясий саябанга таптамак тургай, азыр көргүсү келбей кыжыры кайнап турган кез.

"Азаттык": Ислам Каримов Өзбекстандын биринчи жетекчиси болгонуна туура 25 жыл толду. Сиздин оюңузча, азыр ал кандай абалда? Кээ бирлер бийлигин өткөрүп берүү ниетин көргөзө баштады деп да жазып атышат...

Алишер Илхомов: Бирөөнө бийлигин өткөрүп берүүгө камданууда деген сөздөр негизсиз, жөн гана элди алаксытыш үчүн айтылган нерсе. Конституцияны өзгөртүү сунушу жасалып, Каримовдун бийлигин узартуу аракети башталды. Өзбек президентинин айланасында ал толугу менен ишене турган адам жок азыр. Каримовдун мүнөзү ошондой, ал негизи элдин баарынан шектенип, сестенип жашаган адам. Көзүнчө канчалык мактап, жагалданышкан сайын ал аябай сактанып турат. Ошондуктан менимче, ал ден соолугу жол бергенге чейин, акыр-аягына чейин бийликте отура берет, башкаларга бербейт. Түркмөнстандын президенти Бердымухамедовду көп мисалга келтирет экен, кечээ эле маркум Түркмөнбашыга кошомат кылып жүрдү эле, өзү бийликке келгенде аны кандай кылып атат деп.

"Азаттык": Өзбекстан коомчулугу президенттин үй-бүлөлүк жаңжалдарына кандай көз карашта? Каримовго боору ооруп, жаны кейип атабы, же сооп болот деп табасы кангандар көппү? Коомдо кыжырдануу күчтүүбү?

Алишер Илхомов: Эл адаттагыдай эле унчукпай көз салып турат. Албетте, үй-бүлөдөгү жаңжалдар президент Каримовдун кадырын көтөргөн жок. Андан башка да саясий-экономикалык көйгөйлөр кошулуп, азыр коомдогу нааразылык көп катмарлуу болуп топтолуп калган десек туура болор. Эл азыркы саясий режим чирип бүткөнүн, кызы-небереси аралашкан жаңжалдар ошол чириген бийлик тараптан чыккан сасык түтүн экенин түшүнүп турат. 25 жыл бийликтен кетпей отурган мамлекет башчылардын жолу акыр аягы жакшылык менен бүткөн жок, алар моралдык, саясий жактан жыдып, ирип-чиригенче отура берсе кайдан жакшылык болмок эле?

"Азаттык": Ушундай чарчап-чаалыккан, үй-бүлөлүк жаңжалдардан улам кабагы бүркөө президент Ислам Каримовдун азыркы маанайы Кыргызстан өңдүү коңшулары менен мамилесине да таасир этип аткан жокпу? Түштүккө газды жаап салышты, уксаңыз керек...

Алишер Илхомов: Эми баарынан шектенген, эч кимге ишенбеген мүнөзү өлкөнүн тышкы саясатына, коңшулар менен мамилелерине таасир этпей койбойт. Кыргызстандын артында Орусиянын кызыкчылыгы турат, коңшулар аркылуу Москва империялык дымагын ишке ашырууда деп шектенбей койбойт. Мурдагы СССРдин коркунучу бар деп ишенет. Коңшулар тууралуу сүйлөгөндө акылдуусунуп, аларды туура эмес кылып атышат деп сындаганды адат кылып алган. Негизи эле бийликте турганына 25 жыл болгон Ислам Каримов тегерегиндеги адамдарга да ишенбеген түнт, ачуулуу адамга айланды.

ШКУ экономикалык кызматташтыкты күчөтмөй болду

ШКУнун жага ага мүчө өлкөлөрдүн желеги.

Шанхай кызматташтык уюмунун Бишкектеги форумунда экономикалык кызматташтык чабал жүрүп жатканы тууралуу сөз болду.

Анда ШКУ ушул кезге чейин бир да экономикалык чоң долбоорду ишке ашырбаганы, уюм ичиндеги мамлекеттердин атаандаштыгы бар экени сөз болду. Кыргызстан болсо уюмдун алкагында экономикалык өнүгүүнү жана коопсуздукту камсыздоону үмүт кылууда.

Күттүргөн Өнүктүрүү фонддору

23-июнда Шанхай кызматташтык уюму өзүнүн Бишкекте өткөн 9-форумун экономикалык кызматташтыкка арнады. Анда ШКУ 13 жыл аралыгында эл аралык уюм катары таанылганы менен экономикалык кызматташтык, биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууда кашаңдык кылып жатканы баса белгиленди. Маселен, Өнүктүрүү фонду жана Өнүктүрүү банктарын түзүү боюнча өткөн жылдары уюмга мүчө мамлекеттердин президенттери тарабынан чечим кабыл алынса да, алар кечеңдеп келе жатканы айтылды.

Кыргызстан болсо болочокто аталган фонддор аркылуу экономикалык долбоорлорду ишке ашырууга кызыктар болууда. Тышкы иштер министринин орун басары Аскар Бешимов буларга токтолду.

- Өнүктүрүү фонду жана Өнүктүрүү банкы аркылуу абдан төмөн пайыз менен акча каражаттары келмек. ШКУнун алкагында ошол акчалардын жардамы менен биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууга болот. Ал жолдорду куруу, же экономикалык долбоорлор болушу мүмкүн. Аталган фонддор түзүлсө уюмдун ичиндеги ишкерлер арасында да байланыш күчөмөк.

Шанхай кызматташтык уюмунун баш катчысы Дмитрий Мезенцев ШКУ ичинде кабыл алынган чечимдерди ишке ашыруунун кечеңдеп жатышын уюмга мүчө мамлекеттердин экономикалык, саясий, аймактык жагынан кескин айырмаланганынан көрөт:

- Аталган фонддорду түзүү боюнча эксперттик деңгээлде иш-аракеттер жүрүп жатат. Биздин мамлекеттердин экономикалык масштабы, анын туруктуулугу жана алтын валюталык көлөмү бири-биринен кескин айырмаланат. Ошону менен бирге ШКУнун түпкү “ар бир мамлекет бир добушка ээ” принциби бирдиктүү финансылык механизмдер түзүлгөн кезде алардын калкынын санына, аймагынын көлөмүнө көз каранды болбостон, ийгиликтүү иштеп кетиши керек.


“Кытайдын Жибек Жолу”

Ошону менен бирге экономикалык долбоорлор ордунан жылбай келгендигин уюмдун ичиндеги Орусия менен Кытайдын атаандаштыгынан да көргөндөр болду. Бул тууралуу айткан Казакстан президентинин фондунун алдындагы Дүйнөлүк экономика жана саясат институту борборунун башчысы Айдар Амребаев учурда экономикалык кызматташтыкты өркүндөтүүгө саясий жагдай түзүлдү деген ойдо.

Ал эми Дмитрий Мезенцев Шанхай кызматташтык уюму Кытайдын жаңы экономикалык Жибек жолун ачуу боюнча сунушун кабыл алганын айтты. Бул эзелки Улуу жибек жолунда жаткан мамлекеттер арасындагы соода-экономикалык кызматташтыкты жандандыруу сунушу.

- Кытай лидеринин жаңы экономикалык Жибек жолу алкагын түзүү сунушун кабыл алдык. Бул сунуш келечекте соода-экономикалык кызматташтыкты күчөтүүдө зор ролду ойнойт. Ал боюнча ар бир тараптын өз ара кызматташтыгынын алгоритми түзүлүшү керек.


Мезенцев журналисттердин суроосуна жооп берип жатып, жаңы экономикалык Жибек жолу менен жакында түзүлгөн Евразия экономикалык союзунун ортосунда атаандаштык болбой турганын кошумчалады. Ошол эле кезде буга чейинки бир катар форумдардагы жана саммиттердеги сунуштар ишке ашпаганын айткан эксперттер айтылган сунуш-пикирлер ушул бойдон калабы деп чочулайт.

Украин окуясынын ШКУга таасири

Орусиядагы Стратегиялык изилдөөлөр институнун илимий кызматкери Иван Ипполитов болсо Орусиянын Украинанын айынан Батыш мамлекеттери менен болгон алакасынын начарлашы ШКУга мүчө мамлекеттерге да терс таасирин тийгизет деген ойдо. Ал буга Казакстандын мунай кендеринин 40 пайызын Батыш компаниялары иштетерин, ошону менен бирге казак мунайынын 75 пайызы Орусия аркылуу Батышка экспорттолорун мисал тартууда.

Кыргызстан ошол эле кезде уюмга мүчө мамлекеттердин арасында чек ара чатагы болбошу керек деген демилге менен чыкты.

- Өзүңүздөр көрүп жаткандай, азыр дүйнөдө өзгөрүүлөр болуп жатат. Мамилелер жакшы болбой, урушканга, согушканга чейин барып жатышат. Шанхай кызматташтык уюму аркылуу чек араларыбызды бекемдөө менен бири-бирибизге болгон ишенимди жогорулатууну көздөйбүз. Биз азыр Өзбекстан, Тажикстан менен кандай болуп жатканыбызды көрүп жатасыңар. Бирок ошол эле кезде баарыбыз бир уюмга мүчөбүз, -
деди тышкы иштер министринин орун басары Аскар Бешимов

Шанхай кызматташтык уюмуна алты өлкө – Кыргызстан, Казакстан, Кытай, Орусия, Тажикстан жана Өзбекстан мүчө. Ал эми форумда ШКУга толук кандуу мүчө болууга Пакистан, Индия жана Монголия кызыктар экендиги айтылды. Бул мамлекеттер азыр уюмда байкоочу мүчө макамына ээ.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 23-июнь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 23-июнь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:23 0:00

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG