Линктер

жекшемби, 21-июль, 2019 Бишкек убактысы 02:18

Борбор Азия

"Азаттыктын" жаңылыктары, 29-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 29-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:18 0:00

Казакстандагы кландар кармашы

Астанада Нурлан Жоламановдун соту башталды
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:36 0:00

Астанада Казакстандын чек ара кызматынын мурдагы төрагасы, генерал-лейтенант Нурлан Жоламановдун иши карала баштады. Соттун дүйшөмбүдө өткөн жыйынында Жоламанов ага каршы козголгон кылмыш ишин жасалма, саясий буюртма деп атап, айыптарды четке какты.

Астанада башталган сот жыйынында Башкы аскер прокуратурасынын өкүлү Кемел Шаяхмет Казакстандын чек ара кызматынын мурдагы төрагасы Нурлан Жоламанов “уюшкан кылмыштуу топту негиздегени жана өтө чоң көлөмдөгү пара алганы” үчүн айыпталып жатканын билдирди.

Прокурор 2013-жылдын жайында Нурлан Жоламанов кол алдындагы Кайрат Балмагамбетов жана дагы бир нече адамдан турган уюшкан кылмыштуу топ түзүп, жасалма тендер уюштуруп, жеке компаниялардан 10 пайыз салык алып турганын айтты:

- 2013-2014-жылдар аралыгында жеке ишкерлерден жалпысынан 173 млн. тенге жана 436 миң АКШ доллары алынган. Айтылган акчанын 59 миллион 700 миң тенгеси жана 371 миң 300 доллары Жоламановдун жеке колуна тийген, –деп билдирди аскер прокурору Кемел Шаяхмет.

Казакстандын Улуттук коопсуздук кызматынын мурдагы аткаминерлеринин бири, генерал-лейтенант Нурлан Жоламанов өзүнө тагылган айыптарды моюнуна алган жок.

Сот жыйынындагы тыныгуу маалында айыпталуучу журналисттерге ага козголгон кылмыш иштин саясий мүдөөсү бардыгын айтууга үлгүрдү.

- Бул иш - саясий буйрук, өлкө башчысы билбеген чек ара кызматындагы алешемдиктерди жабуу үчүн атайын уюштурулган. Президент 2013-жылы мага чек ара системасында болуп жаткан бардык маселелерди териштирүүнү тапшырган. Мен бул тапшырманы аткарып, мамлекеттик коопсуздукка кедергисин тийгизе турган бардык фактыларды таап чыккам. Бирок берилген бир айдын ичинде иштин жыйынтыгын президентке айтканга жетишкен жокмун - деген Жоламанов "ушул күнгө чейин тирүү экениме кубанам" деди айыпталуучулар отурган жерден.

- Мени бул ишке каралап жаткан адамдардын аттарын айта албайм. Белгилүү бир кландар менин камалышыма кызыкдар, - деген генерал эмне үчүн башына кара булут айланган себебин айта баштаганда, коопсуздук кызматтары аны сүйлөтпөй залдан күчкө салып чыгарып кетти.

2014-жылы Казакстандын саясий айдыңында тирешүү күчөп, кландардын кармашы ашкере болду. Соңку маалда 10дон ашуун генерал ар кандай кылмыш иштерине шектелип, камакка алынганы маалымат каражаттарына чыкты. Бийлик сересиндеги аткаминерлерге оор кинелер тагылып, кескин чаралар көрүлгөн себебин "Азаттыктын" казак кызматынын редактору Галым Бокаш мындайча түшүндүрдү:

"Азаттыктын" казак кызматынын редактору Галым Бокаш
"Азаттыктын" казак кызматынын редактору Галым Бокаш

​- Биринчиден, саясий интригалар, клан аралык кармаш катуу күчөдү. Азыр карагандалык кланды башка бир кландардын талкалап жатканы анык көрүнөт. Буга чейин Казакстанда генералдар, министрлер соттолгон эмес. Азыр он чакты генерал, мурунку министрлер соттолуп жатса, анын ичинде экс-премьер Серик Ахметов үй камакта отурат. Ага жемкорлук, кызматтан кыянаттык менен пайдаланган деген айыптар тагылган, бирок бул клан аралык согуштун айынан болуп жатканын жана ал кармаш Назарбаевдин көзөмөлүнөн чыгып кеткенин элдин баары билет.

Жоламанов менен кошо Алматыдагы аскер бөлүктөрүнүн биринин мурдагы командири Кайрат Балмагамбетов да камалган. Ал сотто уюшкан кылмыштуу топту негиздегенин жана пара алганын моюнга алды.

Генерал Нурлан Жоламанов Казакстандын Улуттук коопсуздук кызматынын алдындагы Чек ара кызматынын башчылыгына 2013-жылдын башында келип, бир жылдан кийин камакка алынган. Ушул жылдын 12-январында анын адвокаты Жоламановду үй камагына чыгаруу өтүнүчү менен сотко кайрылган. Аскерий сот бул сунушту канааттандырган эмес. Жоламановдун соттук ишин териштирүүдө сексенге жакын күбөлөр суракка алынды.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 26-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 26-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:00 0:00

Астанада Нурлан Жоламановдун соту башталды

Астанада Нурлан Жоламановдун соту башталды
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:36 0:00

Тажикстан: мечиттерди үйү жокторго беришти

Тажикстандагы мечиттердин бири

Тажикстандын Ховалинг аймагында мыйзамсыз курулган мечиттерди үй-жайы жок, жаш үй-бүлөлөргө турак жай катары беришүүдө. Учурда эч кандай уруксат алынбай курулган беш мечиттин имаратына он үй-бүлө киргизилди.

Тажикстандын түштүгүндөгү Ховалинг районун бийликтери расмий уруксат албай, мыйзамсыз курулган мечит имараттарын үй-жайы жок жарандарга берүүнү чечти. Алардын бири - ховалингдик Сайфуддин Саимжуддиновдун үй-бүлөсү.

Төрт баласы бар бул үй-бүлө бир нече жылдан бери бирөөнүн батиринде баш калкалап келген. Сайфуддин район бийликтеринин бул чечими “көктөн издегени жерден табылгандай” эле болгонун айтып жатат:

- Чынын айтканда биздин абалыбыз оор болчу. Кудай буйруп, баары чечилип, бул имарат бизге берилип калды. Биздин абалыбызды көрүп, элдик чогулушка салып, бул имаратты бизге беришти. Жанында 7-8 сотик жери да бар экен. Биз үчүн аябай жакшы болду.

Ховалинг районунун башчысы Нурулло Мирзоевдин “Азаттыктын” тажик кызматына билдиришинче, аймактагы ашар жолу менен салынып, каттоодон өтпөгөн дагы эки мечит имараты үй-жайы жокторго берилгени жатат. Анын айтымында, мечит имаратын берүүдөн мурун аны мыйзамдаштырып, бардык документтер бүткөрүлдү:

- Бул беш мечитти берүүдөн мурун атайын ага документ жасап, мыйзамдаштырдык. Аны кайрылуунун негизинде муктаж болгон үй-бүлөлөргө бердик. Буга мечитти салгандар деле каршы болгон жок.

Мирзоев мындай чечим өткөн жылдын аягында аймактын эли менен жолугушууда кабыл алынганын кошумчалады.

Тажикстан эгемендик алгандан тарта өлкөдөгү ар бир айылга жапырт мечиттер салына баштаган. Алардын айрымдары ар кыл эл аралык диний уюмдардын колдоосу менен салынган. Ошол эле учурда ашар жолу менен курулгандар да арбын.

Учурда Тажикстанда 3800дөн ашык мечит иш алып барары белгилүү болгон. Бул өлкөдөгү мектептердин санына караганда көп. Мындан улам президент Эмомали Рахмон эгемендик жылдары мектептерге караганда мечиттердин көп салынганына тынчсызданган жайы бар. Ошол эле учурда салынган мечиттердин техникалык коопсуздук эрежелерине жооп бербей турганын расмий бийлик өкүлдөрү айтып жүрүшөт.

Сузактагы мечит
Сузактагы мечит

Буга чейин мындай маселе Кыргызстанда көтөрүлгөн эле. Өлкөнүн Коргоо кеңешинин жумушчу тобу жүргүзгөн маалыматка ылайык, өлкөдө 2362 мечит, 80 медресе бар. Алардын 20 пайыздан ашыгы тиешелүү документи жоктугуна байланыштуу дин иштери боюнча мамлекеттик органдын каттоосунан өткөн эмес.

Документте айтылгандай, мечиттерди каттоо диний тармакты тескөөчү укуктук-нормативдик жоболордун так эместигинен, мечит куруудагы нормалар сакталбаганынан жана башка себептерден улам жүргүзүлгөн эмес. Буга чейин Жалал-Абаддын Сузак районундагы мечиттердин биринин экинчи кабаты урап түшүп, 60га жакын адам жаракат алган эле.

Уулануу жана "уйку оорунун" азабы

Березовкада 12 окуучу эстен танды
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:12 0:00

Казакстан батышындагы Березовка айылындагы мектепте шейшемби күнү сабак учурунда дагы он эки бала эсин жоготту. Алардын көбү өткөн жылы ноябрь айында белгисиз газга уулангандар экени маалым болду.

Березовканын тургуну Карлыгач Сапиева 9-класста окуган кызынын чачы түшүп жатканын айтты. Ал чачты чогултуп, желим баштыкка салып алган.

- Мына бул кызымдын бир жума ичинде түшкөн чачы. Буга чейин эч качан мындай болгон эмес.

Анын кызы Арайлым өткөн жылдын ноябрында мектепте эсин жоготуп жыгылган окуучулардын бири. Энеси оорукчан кызы экөө эки айдан бери ооруканадан чыкпай калганын айтты.

Соңку эки айда Арайлым эсин жоготуп, бир нече жолу кулаган. Карлыгач кызынын диагнозун догдурлар айтпай, жашырып жатат деп ойлойт.

- Кечээ башкы врачына барып “менин ордума өзүңүздү элестетип көрүңүзчү, акчам жок. Сиз болсо мага жооп берүүнүн ордуна качасыз” - деп айттым. Кызыма "ооруп атам деп айтпа, эч кимге чалба" дешет экен. Ушундай да болмок беле? Мен энеси болгондон кийин баламдын эмнеси ооруп атканын билишим керек да. Кокус жаза тайып кетсе ким жооп берет? - деди көз жашы көлдөгөн Сапиева.

Березовкадагы мектепте ноябрдан бери дагы бир нече окуучу башы айланып, эсин жоготуп ооруканага түшкөн. Айыл жаратылыш газы чыккан Карачаганак кенине чукул жайгашган. Мындан улам жергиликтүү тургундар экологиялык кооптуу аймакта жашап жатканын айтып, башка жакка көчүрүүнү талап кылып келишет.

Дүйшөмбүдө эл менен жолугууга келген бийлик өкүлдөрү айыл элин көчүрүүгө эч кандай муктаждык да, коркунуч да жоктугун билдирип, алардын сунушун четке какты.

Казакстандын энергетика министринин орун басары Узакбай Карабалин чогулган элге жапырт көчүрүү эки гана учурда мүмкүндүгүн айтты:

- Экологиялык кодекске ылайык, айыл экологиялык алаамат аймагы деп таанылса жана айылдын өндүрүш объекттери санитардык коргонуу аймагында жайгашып калса гана эл башка жакка көчүрүлөт. Бирок бул эки шарт тең силердин аймакка туура келбейт, - деди мамлекеттик аткаминер.

Бирок бийликтин мындай сөзүнө даяр келген калк, жыйналышта дароо “Калп айтпагыла, көчүргүлө!” деген жазуулары бар кагаздарды көтөрүп чыгышты.

Березовка айылынын активисттеринин бири Магзом Ирмикбаев Карачаганак кенин иштеткен компанияны сотко берүүгө чакырды.

Өткөн жылдын ноябрь айынан бери айылда бир нече жолу массалык уулануу катталган. Андан бери жалпысынан ооруканага түшкөндөрдүн саны токсондон ашты. Алардын көбү балдар. Айылда бир жарым миңге жакын тургун жашайт. Уулануунун себеби ушул күнгө чейин так аныкталбай келет.

2014-жылдын соңунда Березовка айылына келген премьер-министрдин орун басары Бердибек Сапарбаев маселени ызы-чуусуз чечүүгө чакырган. Ал ошондой эле айылдагы бул кризис Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаевдин жеке көзөмөлүндө экенин жана маселени чечүүгө бийлик бардык чараларды көрөрүн айткан.

Ал арада Казакстандын түндүгүндөгү Калачи айылында жергиликтүү тургундар массалык түрдө “уйку оорусуна” кабылууда. Мындай сырдуу дартка чалдыккандардын арасында жергиликтүү кеңештин депутаты жана айыл округунун акими да бар. Догдурлар бул илдетти “белгисиз оорунун энцефалити” деп расмий аташса, эл арасында жөн эле “уйку оорусу” деп тергеп коюшкан.

Бул илдеттин белгилери менен бир нече адам 2013-жылдын март айында эле ооруканага түшкөн. Бейтаптар алы кетип, башы айланып, тең салмактуулугун жоготуп, уктап калышканын айтышууда. Учурда бул оорунун себебин иликтөө үчүн Калачи айылында Улуттук ядролук борбордун адистери иликтөө жүргүзүшүүдө.

Коңшу өлкөнүнүн Саламаттыкты сактоо министрлигинин соңку маалыматына караганда, 2013 - жылдын март айынан бери ушул күнгө чейин “белгисиз оорунун энцефалити” менен 101 адам катталган.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 23-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 23-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:14 0:00

АКШнын Өзбекстанга аскердик жардамы

Өзбекстанга аскердик техникалар АКШ армиясына кереги жок болуп калгандыктан берилүүдө.

Кошмо Штаттары Өзбекстанга 300дөн ашык МРАП деп аталган чопкуттуу техника берип жатат. Ирак менен Ооган согушунан кийин керексиз болуп калган аскердик техника Өзбекстанга кандай максатта берилүүдө?

Кошмо Штаттары өткөн айда Өзбекстанга 308 МРАП (MRAP) бронетранспортерун бере баштады. АКШ Мамкатчысынын Борбор Азия боюнча жардамчысынын орун басары Дэниел Розенблюм муну "Америка добушу" радиосуна берген маегинде ырастады. Анын айтымында, Өзбекстанга бул унаалар АКШ армиясына кереги жок болуп калгандыктан берилүүдө.

Розенблюм бул техникага Казакстан менен Тажикстан да кызыгып жаткандыгын мындайча бышыктады:

– Биз ашыкча коргонуу техникаларын Борбор Азиянын бардык өлкөлөрүнө сунуштаганбыз. Алардын ичинен Тажикстан менен Казакстан кызыгуу билдиришкен. Биз азыр бул артык баш техника аларга керекпи, жана бизде алар каалаган техника барбы деген суроолорду тактап жатабыз.

МРАП «минага жана капыстан кол салууга туруштук берүүчү» техника дегенди түшүндүрөт. Бирок ал мисалы, минометтон атылган окко туруштук бере албашы мүмкүн.

Мамкатчынын жардамчысы бул унаалар Өзбекстанга анти-террордук жана наркоаткезчилер менен күрөшкө колдонуу максатында берилип жатат деди.

Өзбекстанга берилип жаткан бул унаалар мурда Ооганстандан чыгарылган АКШ күчтөрүнүн карамагында болгон. Аларды АКШга алып барып жок кылуу өтө кымбатка түшөт. Аны жок кылуу үчүн кеминде 12 миң доллар керек. Андан тышкары, унааны АКШга алып баруунун чыгымы 150 миң долларга чейин жетиши мүмкүн.

Бир даанасы 1 миллион доллар турган бул бронетранспортер тарыхта биринчи жолу Түштүк Африкада колдонулган. 2007-2012-жылдары Пентагон Ирак менен Ооганстанга 12 миң даанасын жиберген. Көрүнүшү кадимки жүк ташуучу машинага окшош бул унааны чыгаруу боюнча программага Кошмо Штаттары кезегинде 50 миллиард доллар сарптаганы сынга кабылган. Ошол эле убакта ал көлөмдүү келип, майды көп талап кылгандыгы жана карапайым тургундарга кооптуу көрүнгөнү менен коомчулукка жаккан эмес. "Арми Таймстын" жазышынча, бул машиналардын дизайнындагы кемтиктерге аскерлер ачык эле таңданышкан. Мисалы, ичиндеги тепкич өтө тик болгондуктан, унаадан чыгууда кыйынчылыктар болушу мүмкүн, дарыгерлер өңгүл-дөңгүлдө аскерлер башын унаанын шыбына уруп алып, жараат алган учурлар тууралуу айтышкан.

Кыргызстан өз армиясын Орусиядан келген техника менен жаңылап жаткандыгы маалым. Орусияда бул типтеги унаалар катары "Аю" жана "Тайфун" деп аталган бронетехниканы билишет. "Аюдан" келип чыккан "Тайфундун" эски форматы кадимки эле "КамАЗдан" айырмасы аз экендиги айтылат. Ал эми Кыргызстанга "Тайфундун" жаңысы берилип жаткандыгы күмөн туудурат.

Өзбекстан алып жаткан МРАПка келсек, алар ушунча оор болгондуктан, көпүрөлөрдүн көбү анын салмагын көтөрө албай калуусу мүмкүн.

Айрым маалыматтарга караганда, АКШ армиясынын 20 миңдей МРАП (MRAP) унаасы бар. Ирак менен Ооганстандагы согуштан кийин алардын үчтөн бири кереги жок катары атайын кампага жиберилүүгө тийиш. МРАПтын ордуна келерки жылы АКШнын куралдуу күчтөрүнө жеңил тактикалык унаа (the Joint Light Tactical Vehicle ) берилгени турат. Бирок МРАПтарды кур дегенде 2022-жылга чейин колдонууга болот деген божомол бар.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 22-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 22-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:13 0:00

Ооган-түркмөн алакасы коопсуздукка көз каранды

Ооган президенти Афраф Гани менен түркмөн президенти Гурбангулы Бердымухамедов.

Ооганстан жана Түркмөнстан аймактагы төрт өлкөнү туташтырган газ куурун курууну пландоодо. Бул ооган президенти Ашраф Ганинин Ашхабадга расмий сапары учурунда сүйлөшүлдү.

Ашхабадга эки күндүк расмий сапар менен барган ооган президенти Ашраф Гани түркмөн өлкө башчысы Гурбангулы Бердымухамедов менен 21-январда жолукту. Анда эки президент энергетика жана транспорт тармагында кызматташууну өнүктүрүү боюнча сүйлөштү. Түркмөн лидери Ашхабад Ооганстанга электр энергиясын жеңилдетилген шартта сатууга даярдыгын айтты:

- Түркмөнстан өзү өндүргөн электр энергиясынын бир бөлүгүн Ооганстанга жеңилдетилген шартта берет. Биз бул жаатта кызматташтыкты өнүктүрүп, бере турчу электр энергиянын көлөмүн көбөйтүүгө ниеттенип жатабыз. Биз ооган президенти менен дал ушул электрди натыйжалуу пайдалануу жана жаңы линияларды тартуу боюнча да пикир алыштык.

Негизи Түркмөнстан атайын терминалдар аркылуу Ооганстанга мунай жана анын алыскы аймактарына арзандатылган баада электр энергия жеткирип келген. Эми Түркмөнстанды Ооганстан, Пакистан аркылуу Индия менен бириктирүүчү газ кууру курулса, кызматташтык жаңы тепкичке көтөрүлөт деп болжолдонууда.

1730 чакырымдан ашык газ куурун куруу долбоору 2012-жылдан бери талкууланып келет. Бул долбоор Түркмөнстандын газын аймактагы Индия жана Пакистан сыяктуу ири өлкөлөргө экспорттоого мүмкүнчүлүк берсе, Ооганстан үчүн энергетикалык тармакты оңдоо жана жаңы жумуш орундарын ачууга шарт түзөт.

Былтыр бийликке келген президент Ганинин бул жолку сапарында ушул долбоорду ишке ашыруу Ооганстандын башкы кызыкчылыгын көрсөтөрүн адистер билдиришүүдө. Ошол эле учурда Герат менен Кандагар аймактарын аралап өтчү темир жолдун келечеги Ооганстандагы туруктуулукка түздөн-түз көз каранды. Быйыл жыл башынан тарта коопсуздукту толугу менен өз моюнуна алган ооган бийликтери үчүн мындай эл аралык долбоорго шарт түзүп берүү чоң сыноо болмокчу.

Мындан сырткары ооган лидеринин сапары маалында эки өлкөнү Тажикстан менен бириктирүүчү темир жолдун келечеги да талкууланды. Өзбекстанды айланып өтүп, Тажикстанга туташтырчу бул долбоор боюнча келишимге 2013-жылы кол коюлган эле. Түркмөнстан өз аймагындагы жолдун бөлүгүнүн долбоорун даярдап бүткөн.

Ал ортодо Кабулда ооган сенаторлору “Ислам мамлекети” тобуна Борбор Азия өлкөлөрүнөн кошулган жарандар түркмөн-ооган чек арасына топтолуп жатканына тынчсызданууда. Сенатор Мухаммед Расули акыркы айларда бул аймакка согушкерлер топтолуп жатканын кооптонуу менен билдирди.

Түркмөн-ооган чек арасы он жылга жакын убакыттан бери салыштырмалуу тынч аймак саналчу. Бирок 2013-жылдан тарта согушкерлердин кол салуулары каттала баштады. Былтыр үч түркмөн чек арачы талиптердин кол салуусунан набыт кеткен эле.

Жакында эле Орусиянын расмий органдары ооган-түркмөн жана ооган-тажик чек арасында талиптер эки плацдарм түзүп, төрт-беш миңдей согушкер топтолгонун айтып чыккан. Мындан улам Ашраф Ганинин Ашхабад сапарынын күн тартибинде чек арадагы коопсуздук дагы башкы маселелердин сабында турду.

Борбор Азия Сирия коркунучун баалабай жатат

Сирияда согушуп жүргөн борбор азиялыктар

Эл аралык Кризистик топ борбор азиялыктардын Сирияга жихадга кетип жатышынын себептерин атады.

"Сирия коркунучу: Борбор Азиядагы радикалдашуу" деп аталган отчетто аймактагы беш өлкө согушкерлер коркунучу менен күрөшкөндүн ордуна жарандардын эркиндиктерин чектеп, радикалдашуунун отуна май чачып, кайра аны күч алдырып жатканы айтылган.

Сирияга кеткендердин бейнеси кандай?

20-январда жарыяланган баяндамада Кризистик топ мындай кырдаалдын жаралышынын саясий себептерин талдоого алган. Эл аралык уюмдун Борбор Азия өлкөлөрү боюнча долбоорунун директору Дейдре Тайнандын айтымында, аймактагы өлкө жарандарынын саясий жана социалдык өзгөрүүлөрдөн көңүлүнүн калышы да “Ислам мамлекети” тобунун ишин оңойлотуп жатат.​

- Аймакта саясий жана социалдык өзгөрүүлөрдү күтө берип, көңүлү биротоло калгандар аз эмес. “Ислам мамлекети” тобун жактагандардын ачык-айкын образы жок. Алардын арасында байлар жана кедейлер, билимдүүлөр жана билимсиздер, жаштар жана улгайгандар, аялдар жана эркектер бар.

"Сирия коркунучу: Борбор Азиядагы радикалдашуу" деп аталган баяндамада бүгүнкү күндө "Ислам мамлекети" тобунун согушкерлери көзөмөлдөп турган аймактарга кеткен же бул экстремисттик топту колдогон борбор азиялыктардын саны 2 миңден 4 миңге чейин жетери айтылат. Алардын арасында Өзбекстандан жана Кыргызстандын түштүгүнөн кеткен этникалык өзбектер бул террорчул уюмдун катарында күрөшүп жүргөн саны боюнча эң көп топ катары көрсөтүлгөн. Мындан сырткары казак, тажик, кыргыз жана түркмөндөрдүн бар экени айтылган.

"Ислам мамлекети" тобу тараткан "Казак балдар" делген тасма интернетке былтыр 22-ноябрда коюлган.
"Ислам мамлекети" тобу тараткан "Казак балдар" делген тасма интернетке былтыр 22-ноябрда коюлган.

“Эмнеге Борбор Азиянын тургундары өз өлкөсүн чанып, Сирияга жөнөп жатышат?” деген суроо узаткан Кризистик топ мунун себебин бир нече факторго байланыштырат. Алардын арасында жарандык эркиндик чектөөгө алынган өлкөлөрдө бул топтор халифат куруу идеологиясын альтернатива катары көрүп, же адамдар диний же этникалык жактан басмырлоого кабылган учурда “Ислам мамлекетинин” идеологиясын тандай турганы айтылган.

Радикализмдин чарасы - биригип күрөшүү

Ошондуктан Борбор Азиянын жетекчилери “Ислам мамлекети" согушкерлери жана диний радикализм коркунучу менен күрөшүү үчүн бирдиктүү аракеттер иштеп чыгышы керектигин эл аралык уюм сунуштаган.

Борбор Азия өлкөлөрү бул коркунуч менен күрөшүү боюнча бирдиктүү план иштеп чыкмайынча, өрчүп жаткан радикализм бул беш өлкө үчүн олуттуу коркунуч бойдон кала берет. Ал план жогорку коопсуздук чаралары эле эмес, социалдык, саясий жана экономикалык аракеттерди да өзүнө камтышы керек- деп жазылат баяндамада.

Кризистик топ башка чаралар менен катар бул уюм жаштарга көбүрөөк экономикалык мүмкүнчүлүктөрдү түзүп берүүгө чакырган.

Кризистик топтун Европа жана Борбор Азия боюнча программаларынын директору Пол Квин-Жадж бул аймакта жихадизмдин коркунучтары алыс эмес экенин эскертип, чөлкөм лидерлерин азыртадан чара көрүүгө үндөгөн.

Кризистик топтун отчетуна баа

Жогорку Кеңештин Коргоо жана коопсуздук комитетинин төрагасы Алмазбек Баатырбеков Кризистик топтун бийликке нааразы болгондон улам Сирияга кетип жатат деген пикирине кошулбайт: ​

- Жалпысынан Борбор Азия өлкөлөрү деген менен Кыргызстанда абал салыштырмалуу башкача. Бизде өз оюн айта албай, же диний кысымга калды деген деле көрүнүш жок. Ал жакка кеткендердин көпчүлүгү адашып, туура эмес маалыматтар менен кетүүдө. Өлкөнүн коопсуздук кызматтары, парламент буга каршы туруп, бардык аракеттерди көрүү үчүн чогуу иштеп жатабыз.

Ал эми Борбор Азия өлкөлөрү боюнча иликтөөлөрдү жүргүзгөн Бишкектеги Prudent Solutions аналитикалык борборунун директору Эсен Усубалиев Кризистик топ жалпысынан азыркы абалга туура баа берген деген пикирде:

-Албетте саясий системасында “сенектик” орун алган Казакстан, Өзбекстан сыяктуу өлкөлөрдө элдин нааразычылыгын сыртка чыгарууга мүмкүнчүлүк берилбейт. Башкача айтканда, бир муун өзүнүн укуктары корголбой жатканын билсе да айта албай, көкүрөгүндөгү ызасын катып, жашап жатат. Алар коомдон өз ордун таба албай кыйналып келишет. Анткени алардын үнү угулбай, белгилүү бир топтун гана үнү угулган үчүн аларда абдан чоң көңүл калуу бар. Ошондуктан альтернатива издешип, ар кыл диний, радикалдык топтордун катарын толуктап жатышат.

Бул жагынан Кыргызстанда абал бир аз башкача экенин айткан Усубалиев өлкөдө диний сабаттын төмөндүгүнөн көпчүлүк ушундай кадамга барып жатат деп эсептейт.

Ал эми Москвадагы Карнеги борборунун теңтөрагасы, ислам жана Борбор Азия боюнча эксперт Алексей Малашенко Кризистик топтун баяндамасындагы коркунучтарга кошула бербейт. Анын айтымында, аталган борбор айрым учурда кырдаалды аша чаап, коркунучтуу көрсөтүп жүрөт:

Малашенко
Малашенко

- Кайсы бир нерседен көңүлү калган же нааразы болгон адамдар бардык өлкөлөрдө бар. Аны Борбор Азияга байлап, “Ислам мамлекети” ушундан пайдаланып, өз катарын толуктап жатат деген туура эмес деп ойлойм. Экинчи жагынан, Борбор Азияда жумуш жок, диний туура эмес маалымат алган жаштар көп болушу мүмкүн. Бирок антип бул аймактагы кырдаалга бир жактуу баа берген туура эмес. Учурда бул аймактагы ар бир өлкөдө абал ар башка. Буга кошумча бизде Борбор Азиядан канча адам кеткени тууралуу так маалымат да жок болуп жатпайбы. Анын масштабын билбей туруп, мындай же тигиндей болот деп айтуу туура эмес. Ошондуктан "Ислам мамлекети" тобу Борбор Азияга маани берип, өз катарын ушул аймак жарандары менен толуктап жатат деп айтуу кыйын. Анын үстүнө ошол эле "Ислам мамлекети" тобу жана ислам тууралуу ар кыл уламыштарды чындык катары айта берүү адатка айланып бара жатат.

Расмий маалыматтар боюнча Кыргызстандан эки жүзгө жакын адам Сириядагы согуштук аракеттерге катышып жүрөт. Алардын ичинен ондон ашыгы көз жумганы кабарланды. Согуштук аракеттерге катышкандардын басымдуу бөлүгү 16-22 жаштагылар жана арасында кыз-келиндер да бар. Мурда Сирияга тартылгандар өлкөнүн түштүк аймактарында басымдуу болсо, акыркы учурда бул көрүнүш башка аймактарда да кулач жайганы айтылууда.

Березовкада 12 окуучу эстен танды

Березовкада 12 окуучу эстен танды
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:12 0:00

Иманкулов: Идеологияны күч менен басууга болбойт

Марат Иманкулов.

Эл аралык кризистик топ жарыялаган баяндамада Борбор Азиядагы беш өлкө согушкерлер коркунучу менен күрөшкөндүн ордуна кайра аны күч алдырып жатканы айтылды.

Баяндамада беш өлкө - Кыргызстан, Тажикстан, Өзбекстан, Казакстан жана Түркмөнстан өзүн "Ислам мамлекети" деп атап алган топтун согушкерлери жана «өрчүп жаткан радикализм» коркунучу менен күрөштө ишенимдүү жана координацияланган аракет планын иштеп чыгышы керектиги белгиленет.

Кыргызстандын коопсуздук кеңешинин мурдагы катчысы, генерал-майор Марат Иманкулов "Азаттыктын" суроолоруна жооп берди.

"Азаттык": Эл аралык кризистик топтун 20-январь күнү жарыялаган баяндамасында айтылган пикирлерге сиздин көз карашыңыз кандай?

"Ислам мамлекети" террордук уюмунун согушкерлери
"Ислам мамлекети" террордук уюмунун согушкерлери

Иманкулов: Алар кайсы маалыматтын негизинде ушундай тыянакка келип жатканы мага белгисиз. Аларда биздин мамлекеттик органдардын, анын ичинде атайын кызматтын, тартип коргоо органдарынын же күч структураларынын иши тууралуу маалымат барбы, же отчетун алышканбы? Же алар менен сүйлөшкөндөн кийин ушундай тыянакка келип жатабы – бул мага белгисиз.

Бирок жетишсиз деп кооптонуп жатканына түшүнөм. Сирияда, Иракта “Ислам мамлекети” террордук тобунун согушкерлеринин ичинде Казакстандан эле 200дөн ашык киши бар дейт.

“Азаттык”: Жалпы Борбор Азиядан төрт миңге чамалуу киши жүрөт деп айтылууда...

Иманкулов: Муну ким санап жатат? Европадан сегиз миңден ашык адам ошол жакта жүрөт. Алар кантип барып калышты? Европадан, цивилизациялуу мамлекеттерден сегиз миңге жакын киши ошол жакка кетип жатса, жакыр мамлекеттерден, экономикалык кризиске дуушар болгон өлкөлөрдөн кетип калуусуна бир четинен акча себеп болууда. Негизги себеп бул жерде – идеология.

"Азаттык": Кризистик топ аймактагы өкмөттөр жарандык эркиндиктерди чектеп, коопсуздук чараларын күч алдыруу менен радикалдаштыруунун отуна кайра май тамызып жаткандыгын кошумчалайт. Бул негиздүү фактор болушу мүмкүнбү?

Иманкулов: Алар ар кандай тыянакка келе бериши мүмкүн. Өзүнүн ар кандай ойлорун айтып жатышат. Мен ушул системада коопсуздук кызматында көп жылдар бою иштеп жүрүп, акыркы жылы Кыргызстандын терроризмге каршы күрөшүү борборун түзүп, жетекчиси болуп иштеп тургандыктан бул жакта эмне болуп жатканын жакшы билем. Жарандык коом кантип күрөшөт? Ал көмөк гана көрсөтө алат. Күрөш – бул мамлекеттин милдети, анын иши.

“Азаттык”: Жүргүзүлүп жаткан алдын алуу чараларына кандай баа бересиз?

Иманкулов: Кыргызстанда катталган, тыюу салынган экстремисттик топтор бар. Алар Кыргызстанга кайдан келди? Кыргызстан алардын пайда болуусуна шарт түзүп бердиби? Анын баары бизге четтен импорттолуп келген экстремисттик идеялардын негизинде ушул жерде топтолуп жүрөт.

“Хизб-ут Тахрир” экстремисттик уюму тууралуу айтып берейин. Кыргызстандын соту анын ишине тыюу салган, экстремисттик топ деп тапкан. Ошолордун баш кеңсеси убагында Лондондо, Германияда болчу, Британияда алар экстремисттик деп табылган эмес. Мына, жакында согушкерлер Францияда теракт уюштурушту.

Экстремизм, терроризм менен күч органдарына гана ишенип алып, жалаң күч менен талкалайбыз деген болбогон нерсе. Идеологияны күч менен эч ким талкалап көргөн эмес. Бул адамзаттын тарыхында болбогон, такыр ишке ашпаган нерсе. Кармаганга күчү жетпей жатат. Укук коргоо органдарынын да алы жетпей жатат. Ошон үчүн согушка кетип жатышат. Алар чекесине “мен Сирияга согушканы кетип жатам” деп жазып алышкан жок да. "Мен Түркияга окуганы, же бизнес кылганы баратам" деп айтып коет. Анан ким ага тыюу салып, чыкпайсың деп токтото алат?

Чек ара качан чеп болот?

Кыргыз-өзбек чек арасы

Акыркы күндөрдөгү Лейлек жана Ала-Бука райондорунун аймагындагы чек ара тозотторунда болгон ок атышуулардан бир чек арачы өлүп, 3 адам жаракат алышы көп суроолорго жем таштоодо.

Бул окуялар кыргыз чек ара кызматында аскердик тартиптин начардыгыбы же кошуна мамлекеттер ортосундагы мамилелерге зыян келтирүүгө кызыкдар чагымчыл күчтөрдүн аракетиби? Ушул жана башка суроолорго тиешелүү адистер жана эксперттер менен бирге жооп издейбиз.

Талкуунун катышуучулары: Чек ара кызматынын төрага орун басары, полковник Абдыкерим Алимбаев, Чек ара кызматынын мурдагы башчысы, генерал Садырбек Дубанаев. Ошондой эле Лейлек районунун Жаңы-Жер айыл өкмөтүнүн башчысы Саатбек Эгембердиев талкууга телефон аркылуу кошулду. Талкууну Бакыт Орунбеков алып барат.

"Азаттык": Абдыкерим мырза, 16-январда Лейлек районунун “Айкөл” чек ара тозотунда болгон ок атуудан бир чек арачы өлүп, экөө жарадар болду. Бул окуя боюнча ар кандай маалыматтар чыгууда. Кандуу окуяга эмне себеп болгон?

Абдыкерим Алимбаев: 16-январдын кечинде бизге баяндама келип түштү, сырттан чек ара тозотуна кол салуу болду деп. Тилекке каршы, окуядан тозоттун командири каза болду, эки жоокер жаракат алышкан. Аларга дароо медициналык тез жардам берилди. Териштирүү иштерине таянсак, чек ара тозотуна сырттан кол салуу болгон эмес, ага бир аскер кызматкерибиз себеп болгондой. Азыр ички иликтөө иштери улантылууда. Аскерлердин денелеринде көкала болгон тактар жокпу деп да баарын текшердик, алардын ортосунда жаатташкан жаңжал болгон эмес. Бир аскер кызматка келгенде эле мүнөзү, жүрүш-турушу менен айырмаланып турган экен, азыр ал окуяга шектелип, иликтенүүдө...

please wait

No media source currently available

0:00 0:11:10 0:00
Түз линк

"Азаттык": Садырбек мырза, чек ара тозотундагы кандуу окуяны сиз кандай кабыл алдыңыз, кандай баа бердиниз, жаш жоокерлер эмне үчүн мындай кадамдарга барып жатышат деп ойлойсуз?

Садырбек Дубанаев: Мекендин чек арасын коргоого кетип жаткан баланы тандоого көңүл буруш керек да. Үч-алты ай окуйт дагы анан эле курал алып, кызматка киришет. Анын психологиялык абалы кандай, маңзат колдонбойбу, ата-энеси соттолгон эмеспи, жүрүш-турушу кандай, баарын карап, текшерип туруп жөнөтүш керек. Аскер комиссариаттары эптеп, план толсун деп эле жөнөтө беришет. Буга биз баарыбыз көңүл бурушубуз зарыл, мекенчил, өз Ата Мекенин сүйгөн, кызмат кылууга даярдыгын терең талдап чыгышыбыз керек.

please wait

No media source currently available

0:00 0:10:10 0:00
Түз линк

"Азаттык": Саатбек мырза, сиз жетектеген айыл өкмөт чек арачылар менен кызматташабы, аскерлердин социалдык абалы, жашаган жерлери, ичкен тамак-ашы кандай, тааныштыгыңыз барбы?

Саатбек Эгембердиев: Мен аларга кирип эле жүрөм, шарттары жакшы, бизге жакын тозотто эки кабаттуу типтүү имаратта турушат, жатаканалары жакшы, тамак-аштан, башка маселелерден проблемалары жок, командири менен биз жакшы мамиледебиз. Эгерде алар кандайдыр бир жардамга муктаж болсо, айылдык кеңештин депутаттары менен бирге жардамдашууга даярбыз. Өткөн жылы да чек арада болгон окуялар учурунда айыл өкмөттөрү, жөнөкөй эле эл биздин аскерлерге, чек арачыларыбызга колунан келген жардамдарын өздөрү эле алып барып берген учурлар көп эле болгон....

"Азаттыктын" жаңылыктары, 20-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 20-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:57 0:00

Чек арадагы атышуу: карама-каршы дооматтар

Аксы жана Ала-Бука райондорундагы Өзбекстан менен чектеш жерлерге коюлган жазуулар.

Ала-Бука районундагы “Көк-Серек” чек ара тозотунда болгон атышуу боюнча кыргыз-өзбек тарап эки башка маалыматты таратууда.

Ок атышуу 18-январда Ала-Бука районунун Ажек айылында катталган. “Көк-Серек” чек ара тозотунун аскерлери Өзбекстандын үч жараны кыргыз тарапта аңчылык кылып жүргөнүн байкап калышкан. Аларга токтоп, куралын таштоого эскертүү берилген. Бирок чек араны кесип өткөндөр ага кулак салбастан, кайра кыргыз чек арачыларына ок чыгарган.

Соңку жагдай боюнча Мамлекеттик чек ара кызматынын басма сөз кызматынын өкүлү Үсөн Полотов буларды айтты:

- Өзбек жарандары биздин чек арачылардын эскертүүлөрүнө баш ийбей биринчи болуп ок чыгарган. Натыйжада, бир аңчы жараат алып, калган экөө өздөрү тарапка качып кирип кеткен. Жараат алган өзбек жаранына биринчи медициналык жардам көрсөтүлдү. Качып кеткен эки мергенчи өзбек чек арачылары тарабынан ошол аймакта кармалды. Эки тараптуу сүйлөшүүлөрдүн натыйжасында жарадар болгон өзбек жараны курал-жарагы менен өзбек тарапка өткөрүлүп берилди.

Чек арадагы окуяны тараптар өз алдынча иликтөөнү макулдашты. Чек араны бузуп кирүү фактысы боюнча кандай чаралар көрүлөөрү эми иштер териштирилип бүткөндөн кийин аныкталат. Бул тууралуу Ала-Бука райондук ички иштер бөлүмүнүн башчысы Эрнест Молдокеев маалымдады:

- Чек арадагы окуяны азыр тергеп жатабыз. Материалдарды топтоп, Аскер прокуратурасына жөнөтөбүз. Алар коңшу өлкөгө эл аралык мыйзамдар боюнча билдирүү жиберет. Көпчүлүк учурда айрым бир саясий себептерден улам биз иликтеп, тергеген иштерге алар тараптан чара көрүлбөй калат. Бирок өткөн жумада эле өзбекстандык жарандар айдап кеткен койлорду бир жумадан кийин алып чыгып беришкен.

Өзбек тарап эмне дейт?

Ал ортодо Өзбекстан 18-январда кыргыз-өзбек чек арасында катталган атышуу боюнча өз маалыматын таратып, кыргыз аскерлерин күнөөлөп жатканы маалым болду.

Коңшу өлкөнүн Улуттук коопсуздук кызматынын баяндамасында, Кыргызстандын Мамлекеттик чек ара кызматы тарабынан жарыяланган маалыматтар чындыкка дал келбей турганы айтылат жана атышуу кыргыз чек арачыларынан күнөөсүнөн улам болгону белгиленген. Кыргыз аскерлери чек араны кесип өтүп, өзбек аңчыларына ок чыгарганы жазылган.

Бирок Кыргызстандын чек ара кызматы Ала-Букадагы чек ара чатагы боюнча Өзбекстандын айыптоосу негизсиз экенин айтууда. Бул тууралуу Чек ара кызматынын маалымат катчысы Гүлмира Бөрүбаева "Азаттыкка" билдирди:

- Ал аймакта чек ара тилкеси такталган. Өзбекстандык аңчылар чек ара тилкесинен 500 метрден ашуун ичкери мыйзамсыз кирип кетишкен. Кыргыз чек арачыларынын эскертүүсүнө моюн сунбай ок чыгарышкан. Кийин өзбек чек арачыларына Кыргызстандын аймагына түшкөн гильзалар, аңчылардын издери көрсөтүлүп, чек араны мыйзамсыз кесип өтүү фактысы далилденген, - деди Бөрүбаева.

Чек ара такталбаса, көйгөй азайбайт

Адистердин айтымында, чек араны мыйзамсыз кесип өтүү бул аймактарда арбын катталат. Буга чек ара бекеттеринин жабык турушу да себепкер. Өзбекстан чек арасын 2010-жылдагы апрель ыңкылабынан улам бир тараптуу жапкан. Бул аймактагы эки элдин мурдагыдай ээн-эркин алака жүргүзүүсүнө тоскоол болууда. Жергиликтүү бийлик түшүндүрүү иштерин эле жүргүзгөнү болбосо, мындай маселелерди чече албайт.

- Бул жерде ортодогу бекеттерди жаап коюп, эки элди туңгуюкка кептешти. Анан эмне кылуу керек, айла жок чек араны мыйзамсыз кесип өтүп жатышат. Бул маселени мамлекет башчылары бир столго отуруп чечпесе, жагдай калыбына келиши кыйын. Жергиликтүү бийлик бул багытта алсыз болууда, - деди өкмөттүн облустагы өкүлчүлүгүнүн аппаратынын Коопсуздук жана коргонуу бөлүмүнүн башчысы Кадырбек Бечелов.

Ала-Бука району Өзбекстандын Касансай жана Чуст райондору менен 201 чакырым аралыкта чектешет. Сегиз айыл өкмөтү чек араны бойлой жайгашып турат. Азыркы кезде чек арадагы 12 участок такталбай турат. Район акиминин биринчи орун басары Бектур Сагынбаев биринчи кезекте чек араны тактоо зарыл экенин айтты:

- Көпчүлүк чек ара тилкелери ачык жайгашкан. Делимитация, демаркация иштери жыйынтыктуу жүрбөй жатат. Чек ара маселеси канча эрте чечилсе, ушундай окуялар да азыраак болмок. Бул эми мамлекеттик деңгээлде чечиле турган иш болуп калды. Мисалы, алардын жергиликтүү бийлиги биз менен сүйлөшүүгө келбейт. Ошол себептүү биз өз тургундарыбызга түшүндүрүү иштерин гана жүргүзөбүз. Райондогу сегиз айыл өкмөт чек арада жайгашкан.

Кыргызстан менен Өзбекстан ортосундагы чек ара узундугу 1378 чакырымды түзөт. Анын 320 чакырымы тактала элек.

Дүйшөмбүдөгү сүйлөшүү "музду эрите" алабы?

Кыргыз-тажик чек арасы

Өткөн жума соңунда Тажикстандын борбору Дүйшөмбүдө кыргыз-тажик чек арасын тактоо боюнча жумушчу топ ишин баштады.

Акыркы он эки жылда эки өлкө чек арасын аныктоо маселесинде алгылыктуу жылыштар болгон эмес. Жергиликтүү тургундар бул жолку сүйлөшүүдө натыйжа болуп, талаш-тартыштарга чекит коюлар деп үмүт артып турушат.

Талаш жараткан карта

Баткен облусу кошуна Тажикстан менен 650 чакырымдан ашыгыраак аралыкта чектешип турса, анын 70 пайыздайы али эки тараптуу тактала элек, шарттуу чек ара сызыгы боюнча турат.

Чек аранын тоолуу аймактары гана такталып, калк жашаган аймактарда талаштар арбын. 2002-жылдан бери эки өлкөнүн чек араларын аныктоо боюнча атайын комиссиянын иши алга жылбай, кайсы жылы чийилген карта менен чек араны аныктайбыз деген маселеде орток пикир табылбай келген.

Буга чейин чек ара маселелерин жөнгө салуу үчүн эки тараптуу 32 протоколго кол коюлуп, жыл сайын бир нече ирет жолугушуулар өткөнү менен да жарытылуу жыйынтыктар болгон эмес. Бул жолку жолугушууга Орусиядан атайын бирдиктүү карта алып келинип, ал сүйлөшүүлөрдө колдонулары айтылган.

Андан тышкары быйылкы жылы Кыргызстан Бажы биримдигине киргенинен улам кандай гана болбосун чек арадагы талаштуу маселелер такталышы керек дегендер да бар.

Лейлек районунун акими Тилеберди Арипов тажикстандык атайын жумушчу топ менен жолугушууларда бир нече ирет катышкан. Анын айтымында, бул жолку жолугушууда жакшы жылыштар болот деген үмүт бар. "Анткени, кошуналар да чек арадагы талаш-тартышка чекит коюуга кызыкдар болуп, маселе бышып жетилди", - дейт аким.

- Бул маселе боюнча тынымсыз иш жүрүп эле келатат. Бирок юридикалык жактан бир аз дал келүү болбой жаткан. Акыркы убакта Тажикстан тарап да бул маселеге чекит коюп, чек аранын такталып, кайтарылышына кызыкдар болгону байкалууда. Менимче, чек араны аныктоодо эми иш алга жылат.

Чек ара сызыгы коопсуздуктун кепилдигиби?

Кыргыз-тажик чек арасы. Баткен районунун Ак-Сай айылынын аймагы
Кыргыз-тажик чек арасы. Баткен районунун Ак-Сай айылынын аймагы

Чек ара сызыгы канчалык эрте аныкталып, такталса, чек арачылардын жумушу да жеңилдеп, чырлар да кыскармак дешет адистер. Ар дайым жайыт, сугат суу жана турмуш-тиричиликтин айынан келип чыккан келишпестиктер чек ара сызыгынын талаштуу экенине келип такалат.

Баткен чөлкөмдүк Чек ара башкармалыгынын ордо зардалы Адыл Сейдалиевдин айтымында, такталган чек араны кайтаруу иши да жеңилдеп, кошуналар менен мамиленин оңолушуна да шарт түзүлмөк.

- Жер, чек ара маселеси чечилип калса, чыр-чатактарга барбайбыз. Мамлекеттик чек ара аныкталса, бул достук чек арасы болуп калат эле. Биз жана тажик тараптын чек арачыларына чек араны кайтарууда жеңил болмок.

Өткөн жылдын башында кыргыз-тажик чегиндеги болгон келишпестиктерден улам эки тараптуу жолугушуулар байма-бай өтүп турган. Анын негизинде эки өлкө чектешкен айылдарды айланып өтүүчү жолдор курулду. Бул иштер чыр-чатактарды алдын алуунун, жаңжалдарды айланып өтүүнүн аракети болду.

Чек арадагы жаңжалдарга байкоо салып, саресеп жүргүзгөн Базарбай Масейитовдун айтымында, жергиликтүүлөр эки тараптуу жолугушуудан жакшы үмүт артып, маселенин аздан болсо да алга жылышына кызыкдар болуп турушат.

- Бир эки жолугушуудан дайым эле майнап чыкпайт, муну тез-тез өткөрүп туруу керек. Эки тараптан түзүлгөн комиссия картага эле таянбай, элдин да сунушун угушу керек. Чек араны кантип чечүүнүн жолдорун алар да айтышат. Эки элдин азыркы жашап жаткан абалын эске алуу менен иштин жүрүшүн тездетиш керек. Ошондо кыйла маселе жөнгө салынмак.

Кыргыз-тажик чек арасын тактоодо кайсы жылдардагы картага таянып, иш алып барабыз деген маселеде эки тараптын пикири дал келбей, эки жыл мурда ушул маселени чечүү үчүн атайын жумушчу топ түзүлгөн.

Каримов президентикке ат салышат

Ислам Каримов жана Хатамжан Кетмонов

Өзбек президенти Ислам Каримов өлкө башчылык үчүн 5-мөөнөткө ат салышат. Анын талапкерлигин Либералдык Демократиялык партиясынын жана Ишкерлер кыймылынын биргелешкен жыйынында көрсөтүштү.

29-мартта өтчү шайлоодо Каримовго атаандаш катары Элдик Демократиялык партиянын лидери Хатамжан Кетмонов чыгары белгилүү болду. Бирок серепчилер анын талапкерлиги атаандаштык жаратуу үчүн коюлганын, Каримов турганда өлкөдөгү саясатчылар өз талапкерлигин даап көрсөтүшү күмөн экенин айтышууда.

Өзбек президенти Ислам Каримовдун талапкерлиги өзү түзгөн Либералдык Демократиялык партиясы менен Ишкерлер кыймылынын 15-январдагы биргелешкен жыйынында көрсөтүлдү. Мындай жол менен аталган партия президент Каримовдун жүргүзүп жаткан саясатын улантууга дагы беш жылдык мөөнөт мүмкүндүк берүүнү чечишти.

Президенттик шайлоо 29-мартта өтөт. 27-декабрда расмий башталган шайлоо өнөктүгүндө Каримов алгачкы талапкер болду. АКШда жашап жүргөн өзбек саясат таануучусу Ташбулат Юлдашевдин айтымында, Каримовдун кезектеги мөөнөткө ат салышары буга чейин эле белгилүү болчу:

- Ал чейрек кылымдан бери өлкөнү башкарып келатат. Бирок Баш мыйзам боюнча эки мөөнөт гана шайланууга укук бермек. Ага карабай 25 жылдан бери такта отурат. Эми Каримов өмүрүнө аягына чейин бул кызматта калууга аракет кылат. Анткени кызматтан кеткен күнү ал үчүн саясий жана физикалык жактан өмүрүнүн соңу болот. Ошондуктан ал акыркы огу калганча бийликте калууга аракет кылат.

Өлкөнү 25 жылдан бери башкарып келаткан 77 жаштагы Ислам Каримов 2007-жылы жети жылдык мөөнөт менен президенттикке шайланган. Бул шайлоодо эл аралык байкоочулар добуш берүү демократиялык талаптарга жооп бербегенин, реалдуу оппозиция болбогон катуу кайтаруудагы саясий кырдаалда өткөндүгүн билдиришкен.

Бирок эл аралык уюмдардын сынына карабай Каримов бийликти өз чеңгелине бекем кармап келатат. Бул жолку шайлоодо деле реалдуу талапкер болбой турганын байкоочулар билдиришүүдө.

Бирок Каримовдун талапкерлиги көрсөтүлгөн күнү Өзбекстандын Элдик Демократиялык партиясы өзүнүн Борбордук Кеңешинин төрагасы Хатамжан Кетмоновду президенттикке көрсөттү. 45 жаштагы жердиги анжияндык Кетмонов аталган партиянын төрагалыгына өткөн жылы шайланган. Ага чейин 2005-жылы элдик толкундоолор чыккан Анжиян вилайетинин акиминин орун басары болгон. Ал толкундоолордо 180ден ашык адам өлгөн эле.

Саясат таануучу Ташбулат Юлдашев Кетмоновдун талапкерлигин эл көзүнө шайлоо альтернативдүү өттү деп сооротуу үчүн гана койду деген пикирде. Андан башка саясатчылардан деле даап, шайлоого катышчулар жокко эсе, ошондуктан Каримовдун бешинчи мөөнөткө шайланары айкын дейт Юлдашев:

- Бул жолку шайлоо деле альтернативасыз өтөт. Ал эми анын жанында талапкерлигин коюп жаткандар бийликтен уруксат алып, эл көзүнө Өзбекстанда демократия бар деген сөздү ырастап коюш үчүн эле коюшат. Мисалы, буга чейин шайлоолордо Каримов экинчи жолу шайланып жатканда Элдик Демократиялык партиянын мурдагы лидери Абдулхафиз Жалалов деген профессор талапкерлигин коюп, шайлоо күнү Каримов үчүн добуш берген. Бул жолу деле ошондой болот. Альтернатива болбогон соң албетте Каримов кайра шайланат. Башкача болушу да мүмкүн эмес.

Юлдашев кошумчалагандай, Өзбекстанда оппозиция өз пикирин айтып, элге программасын тааныштырууга шарт жок. Мындай болгон соң карапайым калктын Каримовдон башка адамды көрүп-билиши деле мүмкүн эмес.

Чындыгында эле былтыр 23-декабрда өткөн парламенттик шайлоого оппозициячыл партиялар катышкан жок. Анда парламенттин мыйзам чыгаруу палатасына төрт партия Либерал-демократиялык, Элдик-демократиялык, Демократиялык Улуттук кайра жаралуу жана Социал-демократиялык "Адилет" партияларынын талапкерлери шайланып келди. Булардын баары президент Ислам Каримовдун саясатын колдошот.

Эки жыл мурда Конституция өзгөртүлүп, парламентке айрым укуктар берилгени айтылган. Анын алкагында президенттик мөөнөт жети жылдан беш жылга кыскарган. Ошентип Каримов бул жолу шайланса, 2020-жылга чейин Өзбекстанды башкаруу укугуна ээ болот.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 15-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 15-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:12 0:00

Рахмон тажиктерге тарыхты үйрөтөт

Тажик президенти Рахмон окуучулар менен. Мургаб.

Тажикстанда билим берүү мекемелерине президент Эмомали Рахмондун “Тажиктер тарыхтын таризинде” аттуу китебин окуу сунушталды. Мындай буйрукту өлкөнүн Билим берүү министрлиги чыгарды.

Буга чейин Борбор Азияда Өзбекстан менен Түркмөнстанда президенттер жазган китептер мектеп программасына киргизилип, милдеттүү түрдө окутулчу.

Президент Эмомали Рахмондун “Тажиктер тарыхтын таризинде” аттуу китебин өлкөнүн мектептеринде жана орто окуу жайларында окутууну Тажикстандын Билим берүү жана илим министрлиги сунуштайт.

Министрликтин өкүлү Абдужаббор Алиевдин “Азаттыктын” тажик кызматына билдиргенине караганда, өкмөттүн буйругу тарых боюнча билимди жогорулатуу максатында сунушталат:

- Өлкөдөгү билим берүү жайларынын окутуучуларына бул китеп боюнча ар кыл талкууларды, тегерек үстөлдөрдү өткөрүү сунушталды. Китеп учурда бардык китепканаларга таратылды жана көпчүлүк мугалимдер окуп чыгышты.

Кесиби боюнча экономист Эмомали Рахмондун төрт томдон турган бул китеби алгач 2009-жылы басылып чыккан. Андан бери орус, араб, кытай, англис, француз жана немис тилдерине которулуп, бир нече жолу кайра басылды. Китепте тажиктердин тарыхы жана мамлекеттүүлүгү боюнча президенттин көз карашы менен ой-толгоолору баяндалат.

Президент Рахмондун калемине таандык жыйырмага жакын китеп басылып чыккан. Алардын арасында: “Арианадан Саманиддерге чейин”, “Тажикстандын төбөлсүздүгү жана улуттук кайра жаралуу” сыяктуу эмгектери өлкөнүн китепканаларынын эң кадырлуу жерлеринен орун алган.

Дүйшөмбүдөгү китеп дүкөндөрдүн биринин сатуучусу Бобожон президенттин калемине таандык китептер кымбат экенин айтууда:

- Китеп дүкөндөрдө президентибиздин бир нече китеби бар. Мыкты сапаттагы кагазга басылгандыктан, баасы жогору.

Коңшу өлкөнүн китепканаларында президенттин китептери көз жоосун алып тизилгени менен карапайым тажиктердин аларга кызыгуусу солгун. “Азаттыктын” тажик кызматынын кабарчылары сурамжылоого тарткан Дүйшөмбүнүн тургундарынын көбү Рахмондун кандай китептери бар экенин билбестигин айтышкан.

Буга чейин тажик президентинин китептери окуу программасына киргизилбей, дипломдук же илимий иштерди жазууда гана колдонулчу. Эми тажик бийликтери президенттин китептерин даңазалап, жайылтуу жагынан коңшу Түркмөнстан менен Өзбекстандан үлгү алышкандай.

Түркмөнстандын экс-президенти, маркум Сапармурат Ниязовдун "Рухнамасы" мектеп программасына милдеттүү түрдө киргизилип, жада калса окуучулар ал боюнча сынак тапшырчу. Ниязов өзүнүн “Рухнамасын” түркмөндөрдүн “адеп-ахлак конституциясы” деп атаган. Ага ылайык, өлкө жарандары жумушка орношордо, жада калса айдоочулук күбөлүк алып жатканда суроолорго жооп берчү.

Түркмөнбашынын көзү өткөн соң, “Рухнама” мектеп программасынан такыр эле алынып, милдеттүү сынак тапшырылбай калган. Анын ордуна түркмөндөрдүн жаңы аркадагы Гурбангулы Бердимухамедовдун бир нече эмгеги жана ал жөнүндөгү китептер мектеп программасына кирди. Тактап айтканда, 4-класстын окуучулары адабият сабагында президенттин "Дөөлөт кушу", "Тирүү уламыш”, “Жакшы ысым өчпөйт”, “Канаттуу тулпарлар” деген китептери, түркмөн жазуучусу Ташмамед Журдековдун “Чоң атанын кыялын орундаткан небере” аттуу романын, акын Амангүзел Шагулыеванын президентке арнаган ырларын окушат.

Өзбекстанда болсо президент Ислам Каримовдун “Өзбекстан төбөлсүздүккө жетишүү астанасында” аттуу китебин жогорку класстагы окуучулар милдеттүү түрдө окушат. Бул китептин негизинде Өнүгүүнүн өзбек моделин иштеп чыккан, суверенитетке жетүүдөгү кыйын сыноону жана тоскоолдуктарды эр жүрөктүүлүк менен жеңүүгө биздин элди баштап барган президенттин акылман, салмактуу жана келечекти көрө билген саясатынын маңызын окуучуларга түшүндүрүү ар бир педагогдун милдети” деп жазат өкмөттүк “Өзбекстан мугалими” гезити.

Ал эми Казакстанда эл башы Нурсултан Назарбаевдин китептери мектепте милдеттүү түрдө окутулбаганы менен “Казак тарыхчылар конгресси” деген бирикме Назарбаевдин китептерин мектеп программасына киргизүүнү утур-утур сунуштап келишет.

Кыргызстанда болсо туңгуч президент Аскар Акаевдин "Өткөөл мезгилдин экономикасы физиктин көзү менен", "Кыргыз мамлекеттүүлүгү жана "Манас" эпосу” тууралуу китептери, анын жубайы Майрам Акаеванын "Үмүттүн шооласы өчпөйт" деген китептери өз маалында кызуу талкууланган.

Ал эми 2010-жылы бийликтен кулатылган Курманбек Бакиев “Жолду жүргөн арбытат" жана 2005-жылдагы март ыңкылабы жөнүндө китептердин автору. Учурдагы президент Алмазбек Атамбаев болсо саясатка аралаша элек кезинде адабий котормо менен алектенген. Бийликке келгенден бери кандай китеп жазганы кабарлана элек.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 14-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 14-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:15 0:00

Өзбекстан: Гүлнаранын иши быйыл жабылабы?

Гүлнара Каримова үй камагында.

Өзбекстанда президенттин кызы Гүлнара Каримовага байланышы бар делген ондогон киши соттолгону белгилүү болду. Ал эми үй камагында делген президенттин кызынын өзүнүн кылмыш иши сотко качан жетери анык эмес.

Байкоочулардын баамында, бул маселе быйыл жабылуу менен Каримова Өзбекстандын өзүндө акталышы эң көп дегенде символикалуу гана жаза алышы мүмкүн.

“Азаттыктын” өзбек кызматы өз булактарынан алган маалыматтарга караганда, түрдүү мөөнөттөргө соттолуп, эркинен ажыратылган алтымыштай адам - Ферганадагы мунай иштетүүчү, май чыгаруучу жана “Кубасай Кварц” заводдорунун директорлору, директор орун басарлары, бухгалтер – экономисттери.

2013-жылдын күзүнөн тарта камалгандардын үстүнөн сот иштери былтыр күздө башталган экен.

Ферганадан атын атабаган сот өкүлдөрүнүн бири орусиялык РИА -Новости кабар агенттигине соттолгондор бештен он беш жылга чейин кесилишкенин, айыпталган ишкана жетекчилери каржылык көз бойомочулукка барып, көзөмөлдөнбөгөн кирешени мыйзамсыз ыйгарып алганы жараяндын жүрүшүндө далилденгенин билдирген.

Өзбекстандын Башкы прокуратурасы буга чейин тараткан расмий маалымат боюнча, “Гүлнара Каримованын жетекчилиги астындагы уюшкан кылмыштуу топ” бир эле мунайды кайра иштетүүчү Фергана заводунан наркы “40,1 миллиард сумдук активдерди уурдап”, мыйзамсыз ыйгарып алган.

Гүлнара үй камагында. Сентябрь, 2014-жыл.
Гүлнара үй камагында. Сентябрь, 2014-жыл.

Башкы прокуратура ошондой эле Гүлнара Каримова да кирген кылмыштуу топ, “Узбекистан хаво йулларры” авиакомпаниясынын 5,5 миллиард сумдук активин, Coca-Cola ichimligi Uzbekistan LTD компаниясынын 11,9 миллиард сумун, башка ишканалар менен уюмдардан 102 миллиард сумдук активдерди алардын баасын атайылап төмөндөтүү жана башка ыкмалар аркылуу өзүнө уурдап жана ыйгарып алганын маалымдаган.

"Садага чабуулар"

Лондондо жашаган өзбекстандык саясат таануучу Алишер Илхамов “Азаттык” менен маегинде Өзбекстандын сот-прокуратурасынын иши эл аралык стандарттардан ат чабым алыс турарын эске салуу менен буларга токтолду:

- Соттолду делгендер бирөөнүн буйругун аткардыбы же өз алдынча эле аракеттеништиби, баары бир мыйзам алдында жооп бериши керек. Бирок эгер бирөөнүн буйругун аткарышкан болсо, анда байланыштары канчалык узак кеткени, көрсөтмөнү кимден алышканы да аныкталышы абзел. Менимче, алар күнөөлөнгөн иштер бийликке, өкмөткө жакын адамдардын катышуусу жок аткарылмак эмес. Эгер картинанын ушул бөлүгү көмүскөдө калса, албетте, биз прокуратуранын маалыматтарына ишене албайбыз. Эгер соттолгондордун байланыштары ачыкталбаса, аларды бийликке жакын адамдардын кылмыштарын, каржылык көз бойомочулуктарын жашыруу үчүн садага чабылгандар деп койсок болот.

2013-жылы октябрда камалды дегендердин арасында Гүлнаранын бир тууган бөлөсү, Ферганадагы бир нече заводго ээлик кылат делген Акбарали Абдуллаев да бар болчу. Бирок анын тагдыры белгисиз.

Ошол эле 2013-жылдын ноябрында Гүлнара Каримова өзү интернеттеги Твиттер социалдык түйүнүндө Ферганадагы заводдордогу мыйзамсыз иштер энеси Татьяна Каримованын “калканчы” астында ишке ашырылганын жазып чыккан эле.

Алтымыштай адамды кескен сот жараяндар Гүлнара Каримованын ишкер өнөктөштөрү же ага караштуу компанияларда иштейт делгендердин үстүнөн жүргөн алгачкы эле сот эмес.

please wait

No media source currently available

0:00 0:05:13 0:00
Түз линк

Рустам Мадумаров
Рустам Мадумаров

Былтыр июлда Каримованын Гаяне Авакян, Рустам Мадумаров деген эң жакынкы өнөктөштөрү кесилгени кабарланган. Алты жылдан соттолгон Авакян менен Мадумаров да мыйзамсыз ишкердик кылган, салык төлөөдөн качкан, арам акчаны адалдаган, чет элдик валютаны сыртка ири көлөмдө мыйзамсыз алып чыккан деп айыпталышкан эле.

Гүлнаранын ишке сотко жетери арсар

Былтыр марттан тарта үй камагына алынып, ал эми сентябрда Башкы прокуратура кылмышка шектүү катары расмий жарыялаган Гүлнара Каримованын өзүнүн кылмыш иши сотко жетер-жетпеси азырынча анык эмес.

Лондондо жашаган өзбекстандык саясат таануучу Алишер Илхомов “Азаттык” менен маегинде Гүлнаранын ишине айкындык марттын соңунда президенттик шайлоо өтүп, баары жөнгө салынгандан кийин кирерин болжолдоо менен буларга токтолду:

Uzbekistan: Alisher Ilkhomov, Uzbek political analyst based in Britain
Uzbekistan: Alisher Ilkhomov, Uzbek political analyst based in Britain

- Менин көз карашымда, иш сот алдына Гүлнара Каримова да келгендей кырдаалга жетпейт. Мен мындан абдан эле күмөн санап турам. Албетте сот жообуна аны курчаган, анын буйрук-көрсөтмөлөрүн, эркин аткарган адамдар тартылат. Балким Гүлнарага аны түрмөгө жеткирбей тургандай аз жаза берилет, балким мунапыс колдонулат. Бирок анын эркин аткаргандар садага чабылары анык.

Марттын соңундагы шайлоодо президент Ислам Каримов кайра шайланары күтүлүүдө. Шайлоонун артынан президент кызына байланышкан кылмыш иштер Өзбекстандын өзүндө аягына чыгарылышы же унуткарылышы мүмкүн. Бирок Батыштагы иштер кала берет.

Гүлнара Каримова былтыр мартта Швециянын TeliaSonera компаниясынын Өзбекстанда пара беришине байланышкан иште кылмышка шектүү деп аталган. Ал эми Швейцария өзбек президентинин кызын арам акчаны адалдоого катышы бар деп шектөөдө. Мындан улам Швейцарияда Өзбекстандын активи делген 900 миллион доллардай акча тоңдурулган.

"Азаттыктын" жаңылыктары, 13-январь

"Азаттыктын" жаңылыктары, 13-январь
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:15 0:00

Алматыда Мухтар Алиев жерге берилди

Алматыда Мухтар Алиев жерге берилди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:54 0:00

Тажикстанда салафизм экстремисттик деп табылды

Абактагылар айт намазын окуп жатат. Тажикстан

Тажикстандын Жогорку Соту салафизм диний агымынын ишмердигин экстремисттик деп тапты. Өлкөдө бул агым кыянатчыл максатты көздөйт деп, интернет сайты да жабылды.

Кыргызстанда салафизмдин ашынган топторуна эле тыюу салынбаса, калган жактоочулары ээн-эркин эле иш алып барышат.

Тажикстандын Жогорку Соту салафи диний агымы боюнча чечимди былтыр 8-декабрда чыгарган. Бирок коомчулукка бул маалымат өткөн жума аягында гана белгилүү болду. Бул тууралуу өлкөнүн Ички иштер министрлигине караштуу академиясынын жетекчиси, генерал Журахон Мажидзода жазып чыкты. Генералдын өкмөттүк “Жумхурият” гезитинде жарыяланган “Салафиликтин беткабын жамынган ваххабизм” аттуу макаласында бул агым расмий түрдө экстремисттик агым катары таанылганы белгиленген. Мындан соң диний агымдын интернеттеги сайтына тыюу салынып, толугу менен жабылды.

Негизи Тажикстанда салафизмге 2009-жылы эле тыюу салынган эле. Анда бул агымдын активдүү мүчөлөрү делген бир нече киши кармалып, абакка кесилген. Алардын башында “Эшен Сирожиддин” деген ат менен белгилүү Сирожиддин Абдурахмонов жана анын уулу Киромиддин бар эле. Алар төрт жылга жакын абакка отурган соң 2013-жылы бошотулган.

Египет: Салафиттердин "ал-Нур" партиясынын "Бирге туруп, диний өлкө курабыз" деген чакырыгы. 31.12.2014
Египет: Салафиттердин "ал-Нур" партиясынын "Бирге туруп, диний өлкө курабыз" деген чакырыгы. 31.12.2014

Генерал Мажидзода бул кыймыл акыркы учурда ишмердигин кайрадан жандантып, “жаңы бет каптын” артында саясий максаттарды көздөп жатканын жазган. Ал белгилегендей, бул агымдын негизги максаты коомду “мусулман” “каапырга” бөлүп, “халифат” куруу. Ошондуктан агымды экстремисттик деп, тамырын толугу менен кыркуу туура чечим болду деп жазат Мажидзода.

Тажикстанда салафи агымына киргендердин саны көбөйүп баратканын айткан диний жана коопсуздук маселелер боюнча серепчи Фаруддин Ходизаде бийликтердин бул чечими туура болду деп эсептейт:

- Бул чечим өлкөдөгү диний чөйрөнү тартипке келтирүүнүн экинчи кадамы болду. Анткени 2009-жылы бул агымга Тажикстанда тыюу салынган эле. Эми болсо аны экстремисттик деп таап, мындай агымга мүчө болгондорду катуураак жазалаганы жатышат. Болбосо бул агымдын өкүлдөрү каржылык жактан да күчтөнүп жатышат. Маселен, Дүйшөмбүдө акча алмаштыруучу жайлардын көпчүлүгүнө ушул багытты кармангандар ээлик кылышат.

Азыркы учурда Тажикстанда салафилерден башка “Ал-Каида”, “Өзбекстан ислам кыймылы”, “Жамаати Таблиг”, “Талибан”, “Хизб-ут-Тахрир”, “Точикистони озод” жана башка онго жакын уюм экстремисттик деп табылган. Өткөн жылы алардын катарына “24 тобу” деп аталган оппозициячыл кыймыл да кошулган.

Биз сөз кылып жаткан салафизм агымына Борбор Азиянын Тажикстандан башка айрым өлкөлөрүндө да тыюу салынган. Бул агымды Сауд Арабиясы колдоого алып, каржылаары айтылып жүрөт.

Теология доктору, кыргызстандык диний серепчи Зайнабиддин Ажымаматов “Азаттык” менен маегинде белгилегендей, Кыргызстанда салафизмди экиге бөлүп карап жүрүшөт. Бул агымдын жихаддык идеясын колдогон айрым уюмдарына тыюу салынса, калганы ээн-эркин эле иш алпарат:

- Салафилер өз ара "суудий", "жихадий", "такфирий" ж.б. болуп бөлүнөт, Кыргызстанда "жихадий", "такфирий" салафилерге, башкача айтканда ашынган багыттарына тыюу салынган болсо, "суудий" салафилерге тыюу салынган эмес. Башкача айтканда, "суудий" салафийлер Кыргызстанда өз иш-аракеттерин ачык-айкын эле жүргүзүп келет. Кайсы салафий тобу болсо да диний көз караш менен бирге саясий көз карашты да идеологиялык негизде карманышат. Ошондуктан, кандай гана багыты болбосун, аны биздин өлкөдөгү диний абалга туура келбеген агым катары санасак болот.

Спорт ордосундагы жардыруу. 30-ноябрь, 2010-жыл
Спорт ордосундагы жардыруу. 30-ноябрь, 2010-жыл

Ошондуктан, эртеби-кечпи Кыргызстанда да бул агымга толугу менен тыюу салуу маселеси көтөрүлөт деген ойдо серепчи.

Ал эми Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиянын башчысы Орозбек Молдалиев агым мүчөлөрүнүн ишмердиги тыкыр иликтөөгө алынышы керектигин билдирген.

Кыргызстанда салафизмдин бир бутагы саналган “Жайшул Махди” тобу террордук уюм деп табылган. Бул уюмдун мүчөлөрүнө 2010-жылы Бишкектеги спорт сарайдын жанында теракт уюштурган, Бишкек милициясынын имаратынын жанында жардыруу даярдаган деген айып тагылып өмүр бою эркинен ажыратылган.

Мындан сырткары, өлкөдө ондон ашык диний уюм экстремисттик деп табылып, сот чечими менен аларга да тыюу салынган.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG