Линктер

жума, 19-июль, 2019 Бишкек убактысы 01:16

Саясат

Кадырбаевдин жылдызы кантип жанды?

Айтмамат Кадырбаев, Ош шаарынын жаңы мэри.

Айтмамат Кадырбаев бүгүн шаардык кеңештин 25 депутатынын колдоосу менен Ош шаар башчылыгына шайланды.

Айтмамат Кадырбаевдин талапкерлигин Ош шаардык кеңешиндеги Социал-демократтар, “Ата Мекен”, “Республика”, “Замандаш” жана “Адилеттүү Кыргызстан” фракцияларынан куралган коалициялык көпчүлүк алып чыккан. Ошентип ал бүгүнкү шайлоодо атаандашы, шаардын мурдагы мэри Мелис Мырзакматовдон алты добуш ашып түшүп, жеңишке жетти.

Шаардык кеңеште жаңыдан куралган көпчүлүк коалиция анын талапкерлигин алып чыккандан тарта буга чейин коомчулукка аты анча белгисиз бул кишиге көпчүлүктүн көңүлү бурула баштаган. 2010-жылдагы апрель ыңкылабынан кийин азыркы бийликке каршы чыккан кишинин талапкерлиги сунушталышы бир чети таң калтырып, суроо да жараткан.

Кыргызстандын соңку тарыхына көз чаптырсак, Айтмамат Кадырбаев 2005-жылкы март ыңкылабынан кийинки Оштогу окуяларда элдин көзүнө илинген. Ошондо ал Жогорку Кеңештин депутаты, маркум Баяман Эркинбаевге каршы акцияларда топ баштап жүргөнү айтылып келет. Кызыгы бул акцияларда ал азыркы атаандашы Мелис Мырзакматов менен үзөңгүлөш жүргөн.

Бул акциялар ошол туштагы Бакиев бийлиги каалагандай ишке ашкан соң, 2006-жылы Кадырбаев өлкөдөгү ири базарлардын бири - Кара-Суу базарынын директорунун орун басарлыгына келет. Андан кийин 2007-жылдан 2010-жылы өлкөдө бийлик алмашканга чейин Ош облусунун губернаторунун орун басары болуп иштейт.

Апрель ыңкылабынан кийин өлкөдө туруксуз абал өкүм сүрүп турган маалда Ошто убактылуу өкмөткө каршы чыгып, облустук акимчиликти басып алгандардын башында турган. Аз убакытка облустук бийлик имаратын ээлеп алгандар аны өздөрүнчө губернатор деп да жарыялап жиберишкен. Бирок аларды дароо эле расмий бийлик имараттан кууп чыккан.

Ошондон кийин аты-жыты белгисиз болуп кеткен Айтмамат Кадырбаев 2012-жылы кайра кызматка илинип, кийинчерээк жоюлуп кеткен Ош жана Жалал-Абад шаарларын өнүктүрүү боюнча мамлекеттик дирекция жетекчисинин орун басарлыгына дайындалган. Эми минтип жылдызы жанып, Ош шаарынын мэрлигине шайланып отурат.

Айтмамат Кадырбаев 48 жашта, 1966-жылы Оштун Кара-Суу шаарында туулган. Кыргыз мамлекеттик университетинин экономика факультетин аяктаган. 1990-жылдардын башында облустук бир мекемеде экономист, башкы эсепчи, 1993-1996-жылдары «Ош азык-түлүк соодасы» АКнын инспектору, андан соң директору болгон. 1996-1998-жылдарда Ош шаардык базарлар башкармалыгында жетекчинин орун басары болуп иштеген. Кадырбаевдин өмүр таржымалында 2000-жылдардын башында ал бир жылдай Чүй облустук ИИБинин экономикалык кылмыштарга каршы күрөшүү бөлүмүнүн кызматкери да болгону жазылып жүрөт.

Оштогу мэр шайлоо

Оштогу мэр шайлоо
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:52 0:00

Бишкек мэрлигине шайланган Кулматов ким?

Кубанычбек Кулматов Бишкек шаар мэрлигине жалгыз талапкер болуп катышты жана аны добуш берген 43 депутаттын 41и колдоду.

Талапкердикке аны Бишкек шаар кеңешиндеги Социал-демократтар фракциясы көрсөтүп, кийинчерээк коалициялык көпчүлүк бир добуштан колдоп берген. Бишкек шаар кеңешиндеги коалициялык көпчүлүккө КСДП (21), “Ата Мекен”(7) жана "Замандаш-Современник" (6) фракциялары кирет.

Кубанычбек Кулматов кайсы бир саясий партияга мүчө экендиги тууралуу маалымат жок. Ал коомчулукка ириде бажы тармагы боюнча адис, Кыргызстандын Бажы кызматын бир топ жыл башкарган жетекчи катары таанымал. Ага жараша бажы тармагындагы коррупциялык схеманы “гүлдөткөн” мурдагы бийликтерге да керектүү кадр болгондугу айтылып жүрөт.

Жаңы шайланган мэр башка ишке өткөндүгүнө байланыштуу деген негизде былтыр июлда Бажы кызматынан күтүүсүз бошотулуп, бир ай чамалуу президентке кеңешчи болуп турган. 2013-жылдын августунан баштап Кыргыз өкмөтүнүн Чүй облусундагы толук ыйгарымдуу өкүлү болуп иштеп келаткан.

Кубанычбек Кулматовдун коомдук-саясий чөйрөгө таанылышына анын жарандыгына байланыштуу 2011-жылдын башында Жогорку Кеңеште чыккан чуу себеп болгон. “Республика” фракциясынын депутаттары Орусиянын Федералдык миграция кызматынын маалыматына таянып, Кулматов Орусиянын жараны экенин ачыктаган болчу. Кыргызстандын “Мамлекеттик кызмат жөнүндөгү” мыйзамын бузду деген кине менен депутаттар аны башка өлкөнүн жараны катары кызматтан алууну талап кылышып, президент Алмазбек Атамбаевди жан тартып жатат деп сындашкан.

Кийинчерээк Кыргыз өкмөтү, Башкы прокуратура Кубанычбек Кулматовдун Орусия жарандыгынан баш тарткандыгы Орусиянын Федералдык миграция кызматы аркылуу тастыкталгандыгын маалымдап, депутаттар койгон дооматтарды негизсиз деп табышкан.

Коомдук-саясий чөйрөдө чынында эле Кулматов президент Алмазбек Атамбаев ылым санаган, ишеним арткан кадрлардын бири катары саналат. Айрым маалымат каражаттары Кулматовду президенттин ыктымал мураскору катары да аташууда.

Мунун жүйөөсү бар дейт Жогорку Кеңештин депутаты Равшан Жээнбеков. Саясатчынын айтымына караганда Президент жеке эле өзүнүн эмес, Орусиялык кандайдыр бир саясий топтордун каалоосун да көңүлгө алып жатат деген кептер саясатчылар арасында кеңири таркаган.

Ошол эле мезгилде жаңы мэрди интеллекти жогору, менеджменттик илим менен тажрыйбаны айкаштыра алган жаңы муундагы жетекчи катары баалагандар да бар. Муну саясат таануучу Аалыбек Акунов принципиалдуулугу, интеллектуалдык деңгээли менен таанылган атасы Кеңеш Кулматовдун тарбиясынан көрөт. Кеңеш Кулматов белгилүү мамлекеттик, партиялык, комсомолдук ишмер жана советтик, россиялык дипломат.

Кубаныбек Кулматов 1963-жылы 14-февралда Бишкек шаарында туулган. Кыргыз мамлекеттик, Ленинград, Москва мамлекеттик университеттеринде тарых адистиги боюнча, Арабаев атындагы мамлекеттик университетинде менеджмент боюнча билим алган. Адегенде илим, ишкердик жаатында эмгектенип, бажы тармагына 2004-жылы келген. 2010-жылдын 9-апрелинен 2013-жылдын 16-июлуна чейин Кыргызстандын мамлекеттик бажы кызматын жетектеп турган.

Тарых илимдеринин кандидаты. Үй-бүлөлүү, эки баланын атасы.

Ошто 44 бюллетен эсептелди

Ошто 44 бюллетен эсептелди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:53 0:00

Ош: депутаттар добуш берүүдө

Ош: депутаттар добуш берүүдө
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:23 0:00

Мирлан Жээнчороев ыр менен каалоо айтты

Мирлан Жээнчороев ыр менен каалоо айтты
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:10 0:00

Кулматов программасы менен тааныштырууда

Кулматов программасы менен тааныштырууда
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:26 0:00

Египет жаңы Баш мыйзамын кабыл алууда

Каирдеги добуш берүү. 14-январь, 2014-жыл.

Египетте бүгүн Конституция боюнча жалпы элдик референдумдун экинчи күнү. Добуш берүү күчөтүлгөн коопсуздук чаралары астында жүрүп жатат.

Египеттиктер ушуну менен акыркы эки жыл ичинде экинчи Баш мыйзамды кабыл алып жатышат. Буга чейинки талаш жараткан Конституция былтыр жайда бийликтен кулатылган президент Мухаммед Мурсинин тушунда жактырылган эле.

Азыр түрмөдө отурган Мурсинин “Мусулман агайындар” кыймылынын жактоочулары, кабарларга караганда, референдумду бойкоттошууда.
Мурсинин учурунда кабыл алынгандан айырмаланып, Баш мыйзамдын азыркы долбоорунда исламга көп шилтеме жасалбайт.

Ислам мамлекеттик дин, шарияттын принциптери мыйзамдардын башкы булагы катары көрсөтүлгөн. Бирок өлкөдө диний негизде саясий партия курууга болбойт. Баш мыйзамдын жактоочулары ал жарандык жана диний эркиндиктерди, аялдар укугун кепилдей турганын айтышууда. Сынчылар болсо армияга кайрадан эле атайын артыкчылыктар берилгенин баса көргөзүшүүдө.

Бийликтен кулатылган Мухаммед Мурсинин тушунда кабыл алынган Баш мыйзамды кескин сындагандардын бири, Араб лигасынын мурунку баш катчысы, бул ирет Конституциялык комитетти башкарган Амр Муса кечээ Каирден кабарчыларга буларды айтты:

- Конституция эч кимди сыртта калтырбайт. 2012-жылкы Баш мыйзамдан бөлөкчө, “Мусулман агайындары” болобу, башкасы болобу, эч кимди сыртта калтырбайт. Ар бир жарандын укугу бирдей. Ооба, Баш мыйзамдын жоболору армияга коргоо министрин дайындоого мүмкүнчүлүк берет. Бул эми Египеттин шарт-жагдайын эске алган өткөөл механизм. Бирок ал президентти эки мөөнөт менен гана чектейт. Биз муну мунаса менен кабыл алдык.

Конституциялык референдум армия колдогон өкмөттүн саясий өткөөл планындагы эң чечүүчү учур. Божомолдорго караганда, референдумдун артынан апрель айына президенттик шайлоо мерчемделиши мүмкүн.

​Мамлекет башчылыкка таасирдүү талапкер катары, Мурсини бийликтен кулаткан армия башчысы генерал Абдел Фатах ал-Сиси аталууда. 59 жаштагы ал-Сиси кечээ добуш бергенден кийин жеке өзү бир нече шайлоо бекеттерин инспекциялап чыкты.

Референдум күчөтүлгөн коопсуздук чаралары астында өтүп жатат. Шайлоо бекеттерин көзөмөлдөөгө полиция менен армиянын 350 миңдей өкүлү чыгарылды. Бул аралыкта кечээги кагылыштардан кеминде жети адамдын өмүрү кыйылган. “Мусулман агайындар” кыймылынын жактоочулары айрым жерлерде референдумга каршы демонстрацияларды уюштурушту.

Каирдин шайлоо участогунда бюллетень саноо
Каирдин шайлоо участогунда бюллетень саноо
Баш кеңсеси Женевада жайгашкан уюм – Юристтердин эл аралык комиссиясы өз билдирүүсүндө референдум өнөктүгүнүн “коркуу, коркутуу жана репрессия контекстинде” жүргөнү жалпы жараяндын адилеттигинен күмөн санатып жатканын белгилейт.

Мурси кулатылгандан кийин анын жактоочулары кабылган куугунтукту Батыш өкмөттөрү сынга алышкан, бирок байкоочулар баамында, алар тараптан Египеттин азыркы бийликтерине олуттуу кысым көрсөтүлгөн жок.

Азыркы өкмөттү Перс булуңун “Мусулман агайындар” кыймылы менен мамилеси жакшы эмес, араб өлкөлөрү колдоп, алардын иши жүрүшүп кетиши үчүн миллиарддаган доллар жардам сунуш кылышкан.

Бишкек, Ош мэрлерин шайлоо

Митингчилер Ош мэриясына кирүүгө аракет жасады. 15-январь, 2014.

Бишкекте Кубанычбек Кулматов 41, Ошто Айтмамат Кадырбаев 25 добуш менен шаар мэрлигине шайланды. Оштогу экинчи талапкер Мелис Мырзакматов 19 добуш алды.

Досоновдун пайда болушу суроо жаратты

Кадыр Досоновго биринчи ирет 2011-жылы издөө жарыяланган.

УКМК кримдүйнөнүн анабашы аттыккан Кадыр Досоновду сотко чекисттер коштоп барган деген маалыматты четке какты.

Ош облустук соту 13-январда бир канча айдан бери издөөдө жүргөн, кримчөйрөдө “Жеңго” деген каймана ат менен таанымал Досоновду үй камагына чыгарды. Милиция менен прокуратура буга байланыштуу Жогорку Сотко арызданганы жатат.

Кылмыш дүйнөсүнүн тилинде “положенец” макамын алып жүргөн Досоновдун Ошто мэр шайлоонун так алдында пайда болушу жана үй камагына чыгарылышы түрдүү божомолдорду жаратууда.

Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет Кадыр Досонов сотко өз эрки менен келгенин жарыялады. Аталган комитеттин маалымат кызматынын өкүлү Рахат Сулайманов чекисттер Досоновду учак менен Ошко атайын алып барды жана анын сотун жарыялабай жашыруун өткөрдү деген маалыматты четке какты. Анын айтымында, жолугушуу соттон кийин болгон:

- Досонов сот имаратынан УКМКнын Ош шаары жана Ош облусу боюнча башкармалыгына алынып келип, ал жерде эскертүү иретинде профиликтикалык маек гана жүргүзүлгөн. Кандайдыр бир мыйзам бузуу иштерин жүргүзбөө, коомдук-саясий жана криминогендик кырдаалга таасир тийгизе турган аракеттерди кылбоо туурасында гана сөз болгон. Негизи бул иш ИИМдин карамагында.

Сулайманов атайын кызмат ИИМдин көзөмөлүндөгү бул ишке эмнеге аралашканы тууралуу суроого так жооп берген жок.

ИИМдин Уюшма кылмыштуулукка каршы күрөш боюнча түштүктөгү башкармалыгынын жетекчиси Малик Нурдинов облустук соттун чечимин жокко чыгаруу боюнча Жогорку Сотко арыз даярдалып жатканын “Азаттыкка” маалымдады:

- Кечээ облустук бул ишти жабык карап, үй камагына чыгарып койду. Азыр эми прокуратура менен чечимди жокко чыгаруу боюнча жогорку инстанцияга арыз жазып атабыз. Мындай окуя ушуну менен экинчи жолу кайталанып жатат.

Сот бийлиги бул окуя боюнча азырынча комментарий берүүдөн баш тартууда.

ИИМ Камчы Көлбаевдин кылмыштуу тобунун активдүү мүчөсү саналган Досоновго алгачкы жолу 2011-жылы, уюшма кылмыш топторго каршы активдүү күрөш жүрүп жаткан кезде издөө жарыялаган. Бир жылдан кийин, 2012-жылы күзүндө Тажикстанда колго түшүп, Кыргызстанга алынып келген жана ага карактоо, маңзат соодасы, адам уурдоо сыяктуу оор айыптар тагылган. Досонов бирок шаардык сотто акталып чыккан.

Милиция Досоновго экинчи жолу былтыр, ноябрда кайра эл аралык издөө жарыялаган болчу. Эми Ошто мэр шайлоого эки күн калганда пайда болушу, сот анын баш коргоо чарасын дароо карап, үй камагына чыгарышы бир топ күдүк суроолорду жаратууда.

Жогорку Кеңештеги Мыйзамдуулук, укук тартиби жана кылмыштуулук менен күрөшүү комитетинин төрагасы, “Республика” фракциясынан депутат Кенжебек Бокоев уюшма топтун анабашы катары милициянын каттоосунда турган Досоновдун үй камагына чыгарылышын айыптады:

- Мурунку министрлерди, 120 депутат шайлаган мурунку спикерди, мамлекеттеги экинчи адамды 50-60 депутат кепил бергенине карабай, качып кетет, сотко таасир этет деген жүйөө менен үй камагына чыгарбай жатпайбызбы. “Жеңго”, же дагы башка каймана аты бар ОПГнын мүчөлөрүн алар өздөрүнө каршы көрсөтмө бергендерди күч менен коркутат да. Соттор ушул жагдайларды эске алып камакта калтырышы керек эле. Ушундай учурлардан улам эл арасында “сатылма, паракор соттор” деген сыяктуу нааразылык күчөйт.

“Чындык” партиясынын лидери Кубанычбек Кадыровдун баамында, азыркы бийликтин уюшма кылмыш топтор менен күрөшүү тууралуу айткандары иши менен дал келбей жатат жана Досонов өңдүү уюшма кылмыш топтун анабашы атыккандардын бошоп кетиши тартип коргоо органдарынын кызматкерлерине залалын тийгизет:

Азис Батукаев
Азис Батукаев
- Акаев менен Бакиев кое бербеген, криминалдын анабашы болгон Батукаевди кызыл килем төшөп, коштоп барып учакка салып, паспортун берип узатып жиберишпедиби. Кадыр Досонов өңдүү адамдардын бошотулушу милицияларды абдан жаман абалга калтырып койду. Күнү-түнү өмүрүн тобокелге салып, оор абалда иштеп, криминал менен күрөшүп атканда, алардын үй-бүлөсүнүн коопсуздугуна коркунуч келтирген жаман иш болду.

Апрель ыңкылабынан кийин бийликке келген өлкө жетекчилери уюшма кылмыштуулукка каршы күрөш токтобой турганын, натыйжасы болорун байма-бай билдирип келишет. Бирок Батукаевден сырткары, буйрутма киши өлтүрүүлөр боюнча өмүр бою абакка кесилген Эркин Мамбеталиевдин акталышы, кримчөйрөдө “Водолаз” аттуу каймана ат менен таанымал Максат Абакировдун бошотулушу боюнча бир топ сындар айтылып жүрөт.

АКШ-Иран: дипломатияга шанс

Иранда реформист президент Хасан Роуханинин шайланышы АКШ-Иран мамилелеринин бир аз оңолушуна алып келгенсиди. Сүрөттө Барак Обама солдо.

АКШнын президенти Барак Обама конгрессмендерди Иран менен өткөн дем алыш күндөрү табылган мунасадан кийин “дипломатияга мүмкүнчүлүк берүүгө” үндөдү.

Тегерандын ядролук программасы боюнча сүйлөшүүлөргө катышкан дүйнөнүн алты бакубат өлкөсү менен соңку сүйлөшүүдө жарым жылдык убактылуу келишимди 20-январдан тарта иштетүү келишилген эле.

Барак Обама дүйшөмбүдөгү билдирүүсүндө, Иран менен утурумдук келишим «мүмкүнчүлүктөргө жол ачарын» белгиледи. АКШ президентинин билдирүүсү айрым конгрессмендер "дипломатиялык демилгени ойрон кылат" дегенине карабай, Иранга жаңы жазаналарды киргизүүгө үндөгөн учурга туш келгендей болду.

Обама непада Тегеран азыркы убактылуу келишим боюнча өзүнө алган милдеттенмелерди аткарбаса, атап айтканда, ага сунуш этилген чектелүү жардамды алып, өзүнүн айрым өзөктүк аракеттеринен баш тартпаса, анда ал да Иранга каршы санкция киргизүүнү колдой турганын баса белгиледи.

Вашингтондо азыр Тегеранга санкция киргизүү идеясын колдоп жаткандар Иран менен өткөн дем алышта жетишилген келишим күчүнө киргенден кийин ага каршы санкция үчүн колдоо табуу кыйын болорун айтышууда.

“Иран азыр убактылуу келишимде айтылгандарды аткарбай турган болсо, анын мунайын экспорттоону кыскартыш керек” дегендердин катарында азыр Обаманын өзүнүн 16 партиялашы да бар.

Өз кезегинде Иран ага каршы жаңы санкция киргизилсе, кийин туруктуу иштей турган кандай гана келишим болбосун, андан баш тартарын эскерткен. Иран менен дипломатиялык талкуунун жолдорун конгрессмендер дүйшөмбүдө Мамлекеттик департаменттин расмий өкүлдөрү менен талкуулашты.

Ак үйдүн расмий өкүлү Жей Карни мыйзам чыгаруучуларга кийинчерээк Иран менен келишим тууралуу кеңири маалымат берилерин кошумчалады.

“Азыр жалпы кызыкчылык же мунаса табылган жагдайлар тууралуу маалымат Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттикке (МАГАТЭ) берилет. Аны менен катар эле биз алты тараптуу сүйлөшүүнүн катышуучулары, Евробиримдик жана МАГАТЭ менен бул алгачкы макулдашууларды элге ачык жарыялоо боюнча сүйлөшүп жатабыз, - деди Карни. - Биз Конгресске да ал тууралуу кеңири маалыматты жакын арада бергенге укук алабыз го деп ойлойбуз”.

Карни, мындан сырткары, Иран менен туруктуу келишимге жетишүү үчүн азыркы утурумдук келишимди ийгиликтүү ишке киргизүү тууралуу Вашингтондун аракетине басым жасады.

“Тегеран эгерде убактылуу келишимде айтылгандарды так аткарбаса же туруктуу келишимге жетише албаса, мунун арты АКШ жана эл аралык коомчулук тараптан көрүлчү аракеттерге себеп болорун жакшы түшүнөт, - деди дипломат. - Аны азыр АКШда Конгресс аркылуу өткөрбөй жатканыбыздын себеби – биз эл аралык деңгээлде табылган мунасага залал келтиргибиз келбейт. Ал эл аралык консенсус кийинки келишимге пайдубал болуп, санкция режиминин натыйжалуулугунун көрсөткүчү болушу керек”.

Батыш Ирандын ядролук программасы атомдук курал жасаш үчүн иштеп жаткан болушу мүмкүн деп чочулайт. Тегеран болсо анын өзөктүк программасы жайчылык гана максатта энергия алыш үчүн иштей турганын кайталап келет.

Карама-каршы билдирүүлөр

Ак-Сайдагы чек арачылар, Баткен.

Баткенде айланма жол куруудан чыккан жаңжалдан кийин кыргыз жана тажик бийликтери карама-каршы билдирүүлөрдү таратууда.

Тажик бийлигинин өкүлдөрү эки президенттер кол койгон протоколдо бул жолду курууну токтотуу макулдашылган десе, кыргыз тарап аны четке кагууда. Президенттер чынында эле кандайдыр бир протоколго кол койгонбу?


Искандаров: Тажик тарап жок нерсени айтууда


Тажикстандын Согди облусунун губернаторунун орун басары Жумабай Сангинов "эки өлкөнүн президенттери кол койгон протоколдо Көк-Таш - Тамдык жолун куруу токтотулуш керек" деп жазылган деп “Азаттыктын” тажик кызматына билдирген. Кыргызстан бийлиги андай протокол жок деп чыгууда.

Эки өлкөнүн президенттери жакын арада кол койгон документтерди караштыра турган болсок, анда Алмазбек Атамбаев жана Эмомали Рахмон “Чек араларды делимитациялоо жана демаркациялоо боюнча кызматташуу жөнүндө” чечимге кол койгону анык. Андай чечимге тажик президенти Эмомали Рахмондун 2013-жылы 27-майда Бишкекке сапары учурунда кол коюлган.

Ал сүйлөшүүлөргө катышкан, чек араларды делимитациялоо боюнча өкмөттүн атайын өкүлү Курбанбай Искандаров анда чек ара боюнча сүйлөшүүчү делагациялардын деңгээлин көтөрүү жөнүндө гана сөз болгонун айтат:

- Анда делимитация жана демаркациялык иштерди жандандыруу үчүн делегация жетекчилерин вице-премьер-министрлер деңгээлине көтөрөлү делген. Аны аткардык. Биз жактан Токон Мамытов, ал жактан Алимардон болду. Ушул экөө комиссиянын төрагалары.

Курбанбай Искандаров тажик тарап жок документтерди айтып, коомчулукту адаштырып жатканын да белгиледи:

- Тажикстандан чыккан маалыматтарда 7-12-январда Душанбедеги вице-премьер-министрлер баш болгон сүйлөшүүлөрдө тараптар курулуштар жүргүзүлбөйт деп сүйлөшүлгөн деп жатат. Андай сүйлөшүү болгон эмес. Алар бизге ошону куруп жатасыңар, ошону токтотпойсуңарбы деген. Биз анда айтканбыз, биз өзүбүздүн аймакта, ички жактан куруп жатабыз. Силерге эч кандай тиешеси жок, кура беребиз дегенбиз. Булар болсо тескери жазып жатышат. Мен окуп таң калып отурам.

Кыргызстан менен Тажикстан 1993-жылдан бери 87 документке кол коюшкан. Ал документтердин арасында Кыргызстан менен Тажикстандын президенттери Курманбек Бакиев менен Эмомали Рахмон 2008-жылы 16-майда Хожентте кол койгон билдирүү да бар. Мына ошол билдирүүдө талаштуу делген участоктордо курулуш иштерин жүргүзбөө айтылган. Тажик тарап мына ушул документ жөнүндө сөз кылууда.

Кыргыз тарап өз кезегинде Көк-Таш - Тамдык жолу өлкөнүн ички территориясынан өтөөрүн билдирип жатат.

Бул картада жаңы курулуп жаткан КөкТаш - Тамдык жолу көрсөтүлгөн





Кыргызстан Тажикстандагы элчисин чакыртып алды


Чек ара жана эл аралык мамилелер боюнча дагы бир адис Саламат Аламанов талаштуу делген участоктордо курулуш жүргүзбөө эрежеси бар дейт. Бирок Көк-Таш - Тамдык жолу курула турган жер талаш статуска ээ экени боюнча маалыматы жок экенин кошумчалады.

Ошол эле учурда Аламанов конкреттүү участоктор боюнча протоколго кол коюу президенттердин деңгээли эместигин айтып, тажик бийлигинин өкүлүн мындан кабары жок жетекчи катары баалады:

- Бул өзү жаңы келген адамдардан болсо керек. Эч процедураларды билбейт экен. Оюна келгендей айтып коёт. Конкреттүү бир жерди антели-минтели деген норма жок. Ошондой деңгээлге чейин президенттер кол койбойт да.

Белгилеп кете турган нерсе, эки өлкөнүн жетекчилери кол койгон Минск декларациясы да бар. Анда КМШ мамлекеттери СССР мезгилиндеги административдик чек араларды мамлекеттик чек ара деп тааныры жазылганын кыргызстандык мыйзамчылар айтып келишет.

Мына ошентип документтер боюнча эки ача кетип жаткан кыргыз-тажик бийлиги чек арада кырдаал туруктуу экенин билдирүүдө.

Президент Алмазбек Атамбаев 14-январда күч министрлерин чогултуп, чек ара маселесин талкуулады. Мамлекет башчынын маалымат кызматынын билдирүүсүнө караганда, анда Кыргызстандын кызыкчылыгын эске алуу менен делимитация иштерин улантуу зарылдыгы белгиленди.

Ал эми тышкы иштер министрлиги Душанбедеги Кыргызстандын элчиси Урмат Саралиевди консультация жүргүзүү максатында Бишкекке чакыртып алды. Кыргызстан тышкы иштер министрлигинин бул дипломатиялык кадамы эки мамлекеттин мамилесине айрым өзгөртүүлөрдү киргизиши мүмкүн.

P.S. Кыргызстандын Чек ара кызматы акыркы тараткан билдирүүдө Баткен районунун Ак-Сай айыл өкмөтүндөгү суу сактагыч жайгашкан жерде абал татаалдашканы айтылат. Бүгүн саат кечки беште эки өлкөнүн чек арачыларынын өкүлдөрү кездешкенде, тажик тарап Көк-Таш - Ак-Сай жолунун курулушуна тоскоолдук кылаарын айткан жана жолугушууга тажик чек арачылары шайма-шай курал-жарак менен келишкен. Кыргызстандын Чек ара кызматы мамлекеттин бүтүндүгүн сактоо үчүн тийиштүү даярдыктар көрүлгөнүн маалымдады жана эки ортодогу суроолорду күч көрсөтүү аркылуу эмес, сүйлөшүү жолу менен чечүүгө чакырды.

Бул кабар чыккандан көп өтпөй Чек ара кызматы кыргыз-тажик чек ара башчылары 15-январда жолугуп, чатакты тынч жол менен чечүүгө макулдашканы тууралуу маалымат таратты.

Таиланд: оппозиция өкмөттүн айласын кетирүүдө

Тайланд -- Өкмөтткө каршы акция, Бангкок, 9-декабрь, 2013.

Таиландда өкмөттү кулатууну көздөгөн оппозициянын миңдеген жактоочулары баш калаа Бангкоктун борборун камалоого алышты. Алар “коррупцияланышкан саясий система” реформаланышын талап кылууда.

Үчүнчү айга аяк баскан азыркы саясий тирешти жоюу аракетинде Таиланд өкмөтү 2-февралга мөөнөтсүз парламенттик шайлоо мерчемдеген. Бирок Бангкокко жыйналган оппозиция жактоочулары өкмөттү мөөнөтсүз шайлоого жеткирбей кулатууну максат кылууда. Анткени демонстранттардын пикиринде, шайлоодон мурда акчага жана коррупцияга таянган саясий система реформаланышы керек. Оппозиция талабы боюнча реформаны 2001-жылдан бери бийликти бербей келе жаткан Пхыа Тхаи партиясы эмес, элдик кеңеш же утурумдук өкмөт жүргүзүүсү абзел.

Өлкөдөгү туруксуз кырдаалдан улам Таиланддын Бобордук шайлоо комиссиясы шайлоону бери дегенде үч айга жылдыруу сунушу менен чыкты. Мөөнөтсүз шайлоодо кайра эле премьер-министр Йинглак Чиннаваттын партиясы жеңип алат деп санган оппозиция бийликтегилерди бул сунушка ынанууга чакырып жатат.

Мурдагы премьер-министр, оппозициядагы Демократиялык партиянын лидери Апхисит Ветчачива кабарчыларга буларды айтты:

- Премьер- министр эң биринчи кезекте Шайлоо комиссиясынын сунушун токтоосуз кароосу керек. Азыр өкмөт эмне мерчемдебесин ал баары бир ишке ашпайт. Тараптар бири-бирине кол сунуп, кырдаалдан чыгуунун укуктук жана конституциялык жолун табуусу керек. Тараптар Конституциянын чегинде, конфронтацияга алып барбай турган реформа жүргүзүп, баары кабыл алгыдай шайлоого баруучу жолду тандоосуна мүмкүнчүлүк бар.

Таиланддын алгачкы аял премьер-министри Йинглак Чиннаваттын өкмөтүнө каршы өнөктүк былтыр ноябрда эле баштаган.

Байкоочулардын баамында, оппозиция бул саясий тиреште негизинен калктын ортоңку катмарына таянса, премьер-министр Ийинглак Чиннават калктын жакыр катмарынан колдоо алууда.

Азыркы премьердин бир тууганы Таксин Чиннават бийликтен 2006-жылы армия тарабынан кулатылган, 2008-жылы кызматынан кыянат пайдаланган деген жүйөө менен сырттан кесилген.

Бирок оппозициядагылар Дубайда жашаган жана миллиарддер Чиннават бир тууган карындашы башкарган өкмөттү жана анын саясатын каалагандай калчоодо деп эсептешет.

Бангкоктон түшкөн кабарларга караганда, өкмөттүн айласын кетирүү үчүн оппозиция адаттан тыш кадамдарга барууда. Өкмөттүн кеңселери камалооого алынгандыктан, мамлекеттик кызматкерлер үйлөрүндө же коңшу провинцияларга көчүп иштешүүдө. Премьер-министр өзү да Бангкоктун чет жакасындагы убактылуу кеңседе олтурат.

Кечээ Бангкоктун борборунда банктардын кеңселери ачылган жок же эрте жабылды. Коомдук транспорттун иши, элдин ары-бери каттоосу кыйындады. Бери дегенде 45тей мамлекет өз жарандарына Бангкокко барбай турууну эскерткен.

Бангкоктогу баррикадалар
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:04 0:00

Ош: депутаттарды кооптонткон баракчалар

Ош шаарынан бир көрүнүш, 10-декабрь, 2013.

Ошто мэр шайлоо алдында өзбек тектүү депутаттардын сүрөттөрүн жана алардын дайын-даректери жазылган баракчаларды белгисиз адамдар көчөлөргө илип кетип жатышат.

Бул ишти милиция текшерүүгө алды. Бирок адистер бул мэр шайлоонун алдындагы азчылык улут өкүлдөрүнөн чыккан депутаттарга карата психологиялык басым экенин жоромолдошууда.

Депутаттардын дайын-дареги кимге керек?

Ош шаардык кеңешинде КСДП партиясынан депутат болуп отурган Шафкат Кенжебаев бул баракчаларды тараткандардын максаты эч түшүнүксүз болуп жатканын билдирүүдө. Анын айтымында, кагаздарда шаардык кеңештеги өзбек тектүү депутаттардын бардыгынын сүрөттөрү жана үй даректери жазылган:

- Мага алгач шайлоочуларым телефон чалып айтышты. “Сиздин сүрөтүңүз, үй-даректериңиз жазылган баракчаларды таратып жүрөт” дешти. Барып бирөөнү көрсөм чын эле ошондой экен. Бир эле мен эмес, шаардык кеңештеги башка өзбек депутаттарынын да сүрөттөрү бар экен. Алар мэриядагы тактайчада тартылган сүрөттөрдөн тартылып алынганы көрүнүп турат. Анан ксерокөчүрмөдөн чыгарылыптыр. Бардык депутаттардын сүрөттөрүнүн артында алардын үйлөрүнүн даректери да жазылган экен. Меники да жашаган жериме чейин көрсөтүлүптүр. Мен мындан коркуп, чочулаган жокмун, бирок баары бир бул нерсе неге жасалганы мага караңгы болуп турат.

Баракчалар шаардын бир катар райондорунда таратылган. Кээ бир жерлерде аны колмо-кол берип, айрым жерлерге жабыштырып кетишкени айтылууда.
Менин жашаган жеримди, менин сүрөтүмдү таркатып атышса мен кантип кабатыр болбойм. Чынын айтканда мен коркуп турам.
Аманулло Иминов

Шаардык кеңеште 8 өзбек тектүү депутат болсо баракчада алардын баарынын дайын-дареги жазылган. Бирок алар ар кимиси ар башка фракцияда.

“Улуттар биримдиги” фракциясынын депутаты Аманулло Иминов бул окуя өзбек тектүү депутаттарды кооптонтуп атканын айтууда:

- Эмне үчүн бул сүрөттөрдү, даректерди таркатып атышат? Мен такыр түшүнбөдүм. Бул нерсе шайлоого байланыштуубу, же бир биздин жеке иштерибизге байланыштуубу - белгисиз бойдон калып жатат. Менин жашаган жеримди, менин сүрөтүмдү таркатып атышса мен кантип кабатыр болбойм. Чынын айтканда мен коркуп турам. Муну бир нерсеге байланыштырып, мындай себептен болуп атат деп айткандан да корком, аны жашырыштын не кереги бар. Мен эле эмес дайын-дареги таркап кеткен депутаттардын баары эле кыжаалат. Ошону үчүн укук коргоо органдары бул маселени дыкат текшерип көрүшсө жакшы болот эле.

Бирок учурда баракчалардын баарын күч органдары алып салышты. Ишти милиция иликтөөгө алды. Ош шаардык ички иштер башкармалыгынын маалымат катчысы Замир Сыдыков буларга токтолду:

- Чапталган баракчаларды биз далил буюм катары алып салдык. Биз бул баракчаларды таратууну депутаттарга карата шайлоо алдындагы психологиялык басым жасоо катары кабыл алып, азыр аны иликтеп жатабыз. Оперативдик топ баарын тактап жатат. Эми бул ар кандай болушу мүмкүн. Муну сөзсүз түрдө эле атаандаш тараптар жасабашы мүмкүн. Балким муну алардын сырткаркы эле бир үчүнчү жак уюштуруп аткандыр.


Атаандаштардын амалыбы?


Ал эми жергиликтүү серепчи Төлөгөн Келдибаев бул инцидент азчылык улут өкүлдөрүнөн чыккан депутаттарга карата ачык эле коркутуу экенин белгилөөдө:

- Бул шайлоонун алдында уюшулуп жаткан саясий оюндардын бир чети эле. Балким жүздөн биридир. Табигый түрдө алганда деле муну эки атаандаштын бирөөсү уюштурду деп кабылдасак болот. Бирок аны билдирбөө үчүн өзбек тектүү депутаттардын баарын фракциясына, партиясына карабай жазып коюшкан. Анткени шек санабоо үчүн. А аны таркатуунун максаты болсо ошол депутаттарды “биздин адамды шайлагыла, шайлабасаңар башкача сүйлөшөбүз, биз силердин жашаган жайыңарды билебиз” деген коркутуу болуп атат. А кимди шайлагыла деп аткандарын өзбек тектүү депутаттар өздөрү билишет. Ансыз деле азыр депутаттар арасында, фракциялар ичинде бири-бирин өз тарабына тартып кетүү аракеттери жең ичинен жүрүп жатат. Бири-бирине касам ичип, бири-биринен ант алып атышкандары да жашыруун эмес.
Азыр баягы соодалашмай, кызмат бермей, акча сунуштамай процесси бүтүп, эң акыркы чара – коркутуу чарасы калды.
Төлөгөн Келдибаев

Келдибаевдин пикиринче, муну ким уюштурса да терсби, оңбу баары бир шайлоо алдында кандайдыр бир реакция жаратты:

- Эгерде дагы ушинтип өзбек депутаттарынын сүрөттөрүн чыгарып, даректерин таркатып, коркута беришсе булар телефондорун өчүрүп, шайлоого жакын "жоголуп" кетиши да мүмкүн. Жоголуп кетти дегенде, өздөрү, же үй-бүлөсүн алып качып кетиши мүмкүн. Болбосо “ме, сага” деп мандаттарын тапшырып салышат. Себеби алар талапкерлерди кайсынысын шайласа да анын арты баары бир жакшылык алып келбешин билип атышат. Азыр баягы соодалашмай, кызмат бермей, акча сунуштамай процесси бүтүп, эң акыркы чара – коркутуу чарасы калды. Эми анысы бир “жемишин” берет. Бирок дагы айтам, муну кайсы тарап жасап жатканы мага белгисиз.

Шаар мэрин шайлоонун алдында ар кандай саясий оюндар орун алаары буга чейин эле айтылып келген. Шайлоо учурунда да ар кандай акциялар өткөрүлөөрү белгилүү болуп калды. Муну Ош шаар мэринин милдетин аткаруучу Алымжан Байгазаков мэриянын аппараттык жыйынында тастыктады:

- 15-январдагы чоң саясий иш-чара – Ош шаарынын мэрин шайлоо орчундуураак болушу мүмкүн. Бизге түшкөн маалыматтарга таянсак, эл тынчтык митингине чыгышы ыктымал. Бирок эч кандай ызы-чууга алдырбайт, жөн гана пикир айтуу үчүн чогулат деген маалыматтарды күч органдары тарабынан да, башка жактардан да алдык. Ошентсе да шаардын коопсуздугун карап, тополоң кылдырбай, аларды тынч узатып коюу биздин милдет.

Ош шаарынын мэрин шайлоо 15-январга белгиленген. Ага талапкер катары Мелис Мырзакматов жана Айтмамат Кадырбаев катталган. Аларды шаардык кеңештин депутаттары шайлайт.

Ош шаардык кеңешинде 45 депутат бар. Анын 23ү көпчүлүк коалицияга, тагыраагы “Ата Мекен”, КСДП, “Республика”, “Адилеттүү Кыргызстан” жана “Замандаш” фракцияларына караштуу. Ал эми оппозициялык блокто 22 депутаты менен “Улуттар биримдиги” жана КЭДП (НДПК) фракциялары бар.

Видео жаңылыктар, 13-январь, 2014

Видео жаңылыктар, 13-январь, 2014
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:01 0:00

Апта: Мэрликти мелжегендер...

Апта соңунда Баткендин кыргыз-тажик чегиндеги Ак-Сай айылына жакын жерде эки өлкөнүн чек арачылары атыша кетүүсү жума ичиндеги орчун окуялардын бири болду.

Узап бараткан жумада мындан сырткары Кыргызстан муфтийи Рахматулла ажы Эгембердиев кызматынан кетүүгө аргасыз болду. Кумтөр боюнча келишим кайрадан талкууга түштү. Бишкек жана Ош шаарларынын мэрлигине талапкерлер көрсөтүлдү.

Ак-Сайдагы атышуу

Узап бараткан жуманын соңунда кыргыз-тажик чек арасында ок атышуулар болуп, беш кыргыз, үч тажик чек арачысы жарадар болду. Окуя 11-январда Баткен районунун Ак-Сай айылында болду. Бул жерде Ак-Сай - Көк-Таш жолунун курулушу жүрүп жаткан.

Чек арадагы атышуудан кийин, Ак-Сай айылы, Баткен, 11-январь, 2014.
Чек арадагы атышуудан кийин, Ак-Сай айылы, Баткен, 11-январь, 2014.
Өткөн жылдын соңунда Ак-Сай айылынын тургундары менен Тажикстандын Ворух анклавынын жашоочуларынын ортосунда тиреш чыгып, аксайлыктар Ворухка кетчү жолду бууп, бийликтен Тажикстандын айылдарын айланып өтүүчү жол куруп берүүнү талап кылышкан. Мына ошого жараша кыргыз тарап Тажикстандын аймагын айланып өтүүчү жолду кура баштаган. Эки өлкөнүн чек арачыларынын келишпестиги мына ошол жол курулушуна байланыштуу чыкканы айтылууда.

Белгилеп кете турган нерсе, эки өлкөнүн вице-премьер-министрлери Токон Мамытов жана Мурадоли Алимардон 7-январда Дүйшөмбү шаарында сүйлөшүп, кооптуу аймактарды биргелешип кайтаруу боюнча макулдашышкан. Эми да эки вице-премьер-министр окуяны биргелешип иликтөөнү макулдашууда.


Мэр шайлоо марага келди

15-январда Бишкек жана Ош шаарларынын мэрлерин шайлоо болот. Борбордун мэрин шайлоодо баары айкын болсо, Ош боюнча суроолор көп.

​ Бишкек шаарынын мэрлигине КСДП фракциясы Чүй облусунун губернатору Кубанычбек Кулматовдун талапкерлигин көрсөттү. Ал тил сынагынан өтүп, шайлоого шайма-шай болуп калды. Кулматов Чүй облусунун губернаторлугуна үч-төрт ай мурун дайындалган. Ага чейин кыска мөөнөттө президенттин кеңешчиси болуп да иштеген эле. Негизи Кулматов апрель ыңкылабынан кийин Бажы кызматын жетектеп келген.

Бишкек шаардык кеңеште көпчүлүктү түзгөн КСДП фракциясы өз талапкерин көрсөткөндөн кийин башка фракциялар өз талапкерин алып да чыккан жок. Алар күрөштүн натыйжасыз болорун алдын-ала билишерин айтышууда.

Маселен, “Замандаш” партиясынын теңтөрагасы Сапар Асанов мүмкүнчүлүктөрү чектелүү экенин жашырбады:

- Коалициялык көпчүлүктө биздин 6 гана добушубуз бар. Өз алдынча эч кандай чечим кабыл албайбыз. Ошон үчүн талапкер көрсөткөн жокпуз.

Ош шаарынын мэрин шайлоодо болсо интрига, аны менен кошо чочулоолор да орун алууда. Бийлик Ош шаардык кеңеште жаңы көпчүлүк коалицияны түзүп, өз талапкеринин жеңишин камсыздоого мүмкүнчүлүктү түздү. Бирок 15-январдагы шайлоого Ош шаарынын калкынын митингдер аркылуу катышуу мүмкүнчүлүгү бийликти чочулатып турат. Мына ошондуктан кайрадан Жаныш Бакиев менен коркутуу өнөкөтү колго алынды.

“Кыргыз-Ата” партиясынын төрагасы Төлөгөн Келдибаев Ошто чочулоорлор болуп жатканын белгиледи:

- Эң коркунучтуу Ош болуп жатат. Себеби улуттар аралык, террорчулук, регионалдык маселелер ушул Оштон чыгып кетиши мүмкүн. Бийлик менен байлык үчүн күрөшкөн бир кезде Жаныш Бакиевдин оң колу болгондор бүгүнкү күндө азыркы бийликтин оң колу болуп, бийликке келгенге аракет кылып атышат. Бирок 2010-жылдан кийин келген бийликке бул адамдар абийир алып келбейт. Ошол жагына булар көңүл бурбай жатышат.

Бийликтин күчү менен түзүлгөн көпчүлүк коалициянын Ош шаарынын мэрлигине талапкери Айтмамат Кадырбаев. Бул инсан апрель ыңкылабынан кийин 2010-жылы 14-майда Ош облусунда бийликти басып алууга катышкан. Ыңкылапка чейин Ош облусунун губернаторунун орун басары кызматын аркалап келген.

Оштогу “Адам укугу жана демократия” борборунун жетекчиси Идирис Кубатбеков Оштогу шайлоо тууралуу мындай пикирин билдирди:

- Эң негизгиси шайлоо технологиялары чече тургандай болуп калды. Себеби бири-биринен канча депутаттарды кантип алып коёт, кантип добуштарын алат ошого байланыштуу. Балким сатып алабы, балким дагы башкача кылып алабы? Мындайча айтканда 2-3 адамдын добушу чече тургандай болуп жатат. Бул бир варианты. Экинчи варианты боюнча, депутаттар келбей коюп, кворум болбой шайлоо жылып калышы мүмкүн.

Бишкек жана Ош шаарларынын мэрлигине талапкерлерди кеңештердеги фракциялар жана өкмөт башчы көрсөтө алат. Өкмөт башчы бул укугунан пайдаланган жок. Бул бир жагынан жергиликтүү бийликтин өкмөттөн көз карандысыздыгын камсыздагандай болот. Бирок маселени тереңирээк караганда, баары президенттик аппарат жана ага жакын адамдар тарабынан уюштурулуп жатканы айкын болот. Ошондуктан бул шайлоолор Кыргызстанда бийлик вертикалын президентке карап түздөөнүн кезектеги кадамы экени байкалат.

Келишим чакыртылып алынган жокпу?

Кумтөр боюнча келишим кайрадан күдүк сөздөрдү жаратты. “Ата Мекен” фракциясынын лидери Өмүрбек Текебаев 23-декабрда Жогорку Кеңешке жолдонгон келишимди өкмөт кайра чакыртып алганын билдирсе, өкмөт башчы Жантөро Сатыбалдиев келишимдеги стилистикалык жана котормодогу айырмачылыктар такталарын билдирүүдө.

Текебаевдин маалыматы боюнча, өкмөттүн мындай кадамга баруусуна президенттин келишимдин айрым жоболоруна каршы болуусу себеп болгон:

- Өкмөткө президент тараптан келишим Кыргызстандын кызыкчылыгына толук жооп бербейт деген эскертүү келип түшкөн экен. Ошонун негизинде өкмөт келишимди кайра чакырып алып, анан Жогорку Кеңешке киргизели деген ниети бар экен. Президент да үлүштөрдү 50 пайыздан бөлүштүрүүгө каршы эмес. Башка деталдарын өзгөрткөнү жатышат.

Жантөрө Сатыбалдиев 10-январда журналисттер менен жолугушуп, келишимдин котормолорундагы айырмачылыктар гана караларын билдирди:

- 3-декабрда сунушталып, 24-декабрда парламентте карала баштаганда мен айтканмын, стилистикалык жана котормодогу так эместиктер бар дегенмин. Биз аны жакшылап которобуз, өзгөртүүлөрдү киргизебиз. Чакырып албайбыз.

Жантөрө Сатыбалдиев Кумтөр боюнча президент менен сүйлөшкөнүн, бирок андан эч кандай тапшырма албагынын кошумчалады.

Бирок Кумтөр боюнча сүйлөшүүдө өкмөткө кеңешчи болгон компаниялардын өкүлдөрүнүн Бишкекке келиши маселе котормодогу так эместикте эле эмес, андан олуттуураак экенинен кабар берет.

Кумтөрдө 50 пайыздан үлүш бөлүштүрүүнү караштырган келишим башкаруучу коалициянын ичинде да толук колдоого ээ эмес. “Ата Мекен” фракциясы Кыргызстандын үлүшүн 67 пайызга жеткирүү талабынан кайра тартпасын фракция лидери Өмүрбек Текебаев билдирди:

- Биз 67ден кем эмес үлүшүбүздү алышыбыз керек. Азыр миң тонна алтын жөнүндө сөз болуп жатат. Ал эми “Центерранын” Кумтөрдөн башка активи жок. Анан биз жөн эле 500 тонна алтынды берип коёбуз дегенибиз 2003-жылкы келишимге караганда да оор. Анткени 2003-жылы биз 180 тонна алтын менен киргенбиз. А бүгүн миң тонна алтын менен киребиз деп атабыз. 2003-жылы “Центерра” Түркияда, Орусияда, Монголияда, Орусияда алтыныбыз бар деп алдап кирген. Бүгүн алар эч нерсебиз жок деп келип эле 50% алып коюп жатат. Анан дагы бизди 200 млн. долларга карыз кылып, биздин өзүбүздө иштеп жаткан техникаларды сатып алгыла деп жатат.

Оппозиция курултай өткөрөт

Системалык эмес оппозиция да 15-январда Саруу айылында курултайга чогулуп, Кумтөр маселесин талкуулоону көздөп жатат. “Чындык” партиясынын лидери Кубанычбек Кадыровдун билдирүүсүнө караганда, Саруудагы курултайга президент Алмазбек Атамбев, өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев, Жогорку Кеңештеги фракция лидерлери, саясатчылар Азимбек Бекназаров, Равшан Жээнбеков, Аликбек Жекшенкулов, Камчыбек Ташиев, Мелис Мырзакматов жана башкалар чакырылды.

Курултайда Кумтөр эле эмес, башка маселелер да көтөрүлөрүн Кадыров маалымдады:

- Кумтөр. Анан камалган балдарды тез аранын ичинде бошотуу жана саясий куугунтуктарды токтотуу маселеси көтөрүлөт.

Системалык эмес оппозиция өкмөт сунуштап жаткан Кумтөрдөгү үлүштү 50 пайыздан бөлүштүрүүгө кескин каршы чыгып келатат. Мамлекет башчысы Алмазбек Атамбаев оппозиция менен диалог парламентте болоорун, ал эми сырттагы оппозициясы менен сүйлөшүү болбосун билдирген.

Тузакка түшкөн муфтий

Узап бараткан жумада Кыргызстан муфтийи Рахматулла ажы Эгембердиев кызматынан кетүүгө мажбур болду. Муфтийдин мындай чечим кабыл алуусуна ал жөнүндө жаңжалдуу видео тасманын интернетке чыгышы себеп болду. Видеодо муфтийдин бир аял менен махабат кумарына батып жатканы тартылган.

Рахматулла ажы Эгембердиев “Азаттыкка” интервьюсунда ал аял никелүү жары экенин билдирген. Аялдын ата-энеси да видео кайрылуу жасап, Рахматулла ажы менен кызы төрт жылдан бери жашап келатканын айткан.

Бул видеокомпраматтын артында Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиянын төрагасы Абдулатиф Жумабаев тураарын Рахматулла ажы Эгембердиев билдирген эле:

- Бул нерсеге Дин иштери боюнча комиссиянын төрагасы Абдулатиф Жумабаев тиешеси бар деп билемин. Ал киши биз муфтийлик кызматка келгенге чейин эле өзүнүн пландарын айткан болчу. Ал менин максатым мамлекеттеги “Таблиги жамаатты” жабыш, анын ордуна башка системаны алып келиш деп айткан. Ошонун негизинде ажылык деп ачык айткан.

Рахматулла ажы Эгембердиев ага каршы тургандардын арасында президенттик аппараттын башчысынын биринчи орун басары Икрам Илмиянов жана ажы Абдышүкүр Нарматов турганын билдирген. Нарматов жана Жумабаев Эгембердиевдин сөзүн төгүнгө чыгарды.

Бирок окуялардын өнүгүү логикасы Рахматулла ажы Эгембердиев бийлик катышкан кутумдун курмандыгы болгонун тастыктайт.

Эгембердиев 2012-жылы декабрь айында муфтийликке шайланган. Бийлик жана Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссия бул кызматка башка талапкерди даярдап, бирок жеңилип калган. Мына ошого байланыштуу муфтийди президент жыл ичинде бир да жолу кабыл алган эмес. Бул шайланган муфтийди жогорку бийлик тааныбады дегенди билдирет. Таанылбаган муфтий аягында кызматынан четтетилди.

Муфтий кызматы ажылыкты уюштуруу жана башка булактардан келе турган миллиондогон долларлар калчанган орун болуп эсептелет. Ошого жараша анын айланасында айыгышкан күрөш жүрүп келет.

Түркиядагы тирешүүнүн тутамдашкан тамыры

Түркия -- Жаштардын өкмөткө каршы нааразылыгы, 19-декабрь, 2013.

Түркиянын премьер-министри Режеп Тайип Эрдоган полиция, прокуратура башчыларын алмаштыруу, кызматтан төмөндөтүү, башка жактарга которуу кампаниясын улантууда. Түрк премьеринин бул өнөктүгү анын өкмөт мүчөлөрү ири коррупциялык иштерге илээшкенде башталган.

Түркиядагы тирешүү, байкоочулардын баамында, өткөн айда эмес, андан мурдараак башталган. Күз айларында Түркияда таанымал коомдук жана диний ишмер Фетхуллах Гүлендин колдоосу астында ачылган бир катар окуу жайлар жабылган. Декабрдын башында коррупция боюнча кеңири масштабдагы иликтөөнүн алкагында, өкмөттүк мекемелерде иштеген 24 киши камакка алынды. Камалгандар арасында премьер-министр Режеп Тайип Эрдоганга жакын кишилер, ички иштер жана экономика министрлеринин балдары, мамлекеттик “Халк банктын” башчысы бар эле.

Аларга "эл аралык санкцияларды бузуп, Иранга мыйзамсыз акча которгон жана ири курулуш долбоорлорундагы паракордукка байланышы бар" деген олуттуу кинелер тагылды. Эрдоган прокуратуранын иликтөөсүнүн артында чет элдик кутум турат деп ачууланып, ага жооп иретинде полициянын бир нече чиновнигин иштен алды. Эрдоган менен гүленчилердин тымызын тиреши андан ары уланып, ушул жумада эле Түркиянын өкмөт башчысы өлкөдөгү 81 провинциянын он бешинин полиция башчыларын иштен бошотту.

Фетхуллах Гүлендин ишмердигин, анын кыймылын социалдык ислам деп атасак, ал Эрдогандын саясий исламынан көз карандысыз, өз алдынча кыймылга айланган.
Фади Хакура
Андан мурунку күнү полицияда ар кандай жетекчи кызматта иштеген 350 киши иштен айдалып, же орун которууга аргасыз болду. Соңку эки апта ичинде Эрдогандын буйругу менен сот, прокуратура органдарында иштеген жүздөгөн адам жооптуу кызматынан кол жууп, башка төмөнүрөөк даражадагы ишке которулду. Ишинен айрылгандар арасында Анкара, Измир, Диярбакир шаарларынын полиция жетекчилери да бар. Түркиядагы тирештин эки башкы каарманы тууралуу кыскача маалымат:

Фетхуллах Гүлен - коомдук жана диний ишмер. Ал түзгөн "Хизмет" кыймылы - формалдуу курамы, же мүчөлөрү жок, бирок дүйнөдөгү эң таасирдүү мусулман уюмдардын бири эсептелет. Түркия, Африка, Борбор Азия, деги бүткүл дүйнөдө "Хизметтин" жүздөгөн мектептери, изилдөө борборлору, маалымат каражаттары иш алып барууда. Миллиондогон жактоочулары жана миллиарддаган каражаты бар. Имам Гүлен өзү исламдагы сабырдуулукка, башка диндер менен сүйлөшө билүүгө үндөйт. Кайрымдуулук, талыкпас эмгек жана билимди жогору коёт. Түркияда Гүлендин айткандарына жандили менен берилген миллиондогон адамдар бар, алар өлкөнүн коопсуздук, полиция органдарында, өкмөттүк кызматтарда, бардык жерлерде иштешет. "Хизметтин" каражатына ачылган мектептер секулярдуу болгону менен, мугалимдер бардык жагынан кынтыксыз үлгүлүү болушу шарт. Гүлен диний мектептерде жалпы билим берүүчү сабактарды окутууну колдойт. Ошентсе да, башынан эле бул кыймыл дүйнөдө өз диний таасирин бекемдөөнү көздөйт деп шектенгендер аз эмес. 1999-жылы Фетхуллах Гүлендин: "мамлекеттеги бийлик колуңарга тийгенче чыдап туруу зарыл. Силердин максатыңарды эч ким билип калбашы керек" деп өз колдоочуларына айтып жатканы видеодо тарап кетип, ал мамлекеттеги секулярдык системага чагым салуу ниети үчүн айыпталып, кийин кайра акталган. Ошол жылы АКШга кеткен боюнча Түркияга кайтып бара элек. 72 жаштагы Гүлен азыр да Пенсильвания штатында жашайт. Мечит салгандан көрө мектеп кургула деп кайталап келет. Times журналы Гүленди дүйнөдөгү эң таасирдүү 100 адамдын катарына кошкон.

Фетхуллах Гүлен
Фетхуллах Гүлен



Режеп Тайип Эрдоган - Адилеттүүлүк жана өнүгүү, же кыскача АК исламчыл партиясынын лидери, 11 жылдан бери Түркияда 3 жолку шайлоодо жеңип, өкмөттү башкарып келатат. Байкоочулардын баамында, ага чейин улам бир кризиске учураган түрк саясаты менен экономикасында туруктуулук орното алды. Бул жылдары түрк экономикасы үч эсе жогорулап, өндүрүш жана экспортун мурда болуп көрбөгөндөй көтөрө алды. Карапайым үй-бүлөдө чоңоюп, ислам мектебинде, кийин Стамбулдагы Мармара университетинде билим алган. Динчил көз карашы үчүн ар дайым сынга кабылып, 1998-жылы диндер аралык араздашууну козутту деп соттолгон. Он айга эркинен ажыратылып, төрт айдан кийин бошонуп чыккан. Тышкы саясатта Израилдин палестиндерге карата саясатын ачык сындап, Жакынкы Чыгышта кадырын бекемдей алды. Сириядагы оппозицияны колдоп келатат. Түркиянын өзүндө ондогон жылдар бою бийликти көзөмөлдөп келген аскер жетекчилерин алсыратып, либерал жана секулярдык катмардын колдоосун тапкан. Бирок ашынган секулярист, же динсиздердин жашыруун тобунун бетин ачып, анын шылтоосу менен ондогон, атүгүл жүздөгөн чыгармачыл адамдар, интеллигенция өкүлдөрү жана журналисттер соттолду. Соңку апталардагы окуялар Эрдогандын "үлгүлүү демократиялык ислам мамлекетинин лидери" бейнесинин боёгун өзгөртүп, авторитардык ыкмага ооп баратат деген сынга кабылды. Forbes журналы дүйнөдөгү эң бай мамлекет башчыларынын тизмесине кошуп келатат. Түрк басылмалары жазгандай, соңку жылдары Эрдоган өзү гана эмес, кеңешчилери, балдары да ири байлык топтой алды.

Режеп Тайип Эрдоган
Режеп Тайип Эрдоган


Түркиядагы азыркы саясий, же коомдук тирешүүнүн тамыры эмнеде деген суроону 21 жылдан бери Түркияда жашаган, Стамбул университетинин эл аралык мамилелер факультетин бүтүргөн жердешибиз Нурлан Мусаевге узатканда, ал Эрдоган менен Гүлен экөө тең динчил адам болгондуктан, соңку окуялар көпчүлүк үчүн күтүүсүз болгонун айтты.

please wait

No media source currently available

0:00 0:07:55 0:00
Түз линк


Түркияда азыр өкмөт менен тирешип жаткан Фетхуллах Гүлендин “Хизмет” кыймылы, маалыматка караганда, 140тай өлкөдө билим берүү жайларын, маалымат каражаттарын ачкан. Бул уюм Кыргызстанда да өз ишмердүүлүгүн жүргүзүп келатат. Кыргызстанда көбүнесе түрк окуу жайларда билим алган жаштардын башын кошуп, андай окуу жайларды каржылап, студенттер үчүн атайын жатаканаларды ачкан. Фетхуллах Гүлен жана анын "Хизмет" кыймылынын Кыргызстандагы ишмердиги тууралуу Бакыт Асановдун материалы.

Гүлендин Кыргызстандагы таасири
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:54 0:00
Түз линк


Түркиянын өкмөт башчысы, тажрыйбалуу саясатчы, исламчыл АК партиясынын лидери Режеп Тайип Эрдоган ошентип, коомдук ишмер, көп жылдан бери АКШда жашаса да, абдан таасирдүү адам Фетхуллах Гүлен менен тымызын жана ачык тирешке чыкты. Бул күрөштүн максаты эмне? Аягы эмне менен бүтүшү мүмкүн? – деген суроолорду Лондондогу Chatam House изилдөө борборунун Түркия боюнча аналитиги Фади Хакурага узаттык:

- Менимче, Эрдоган мырза бул жерде аскер жетекчилери жана мурдагы оппоненттери, же кемалчылар менен биротоло тил табышуу аракетинде эки максатты көздөп жатат. Биринчиден, түрк премьери күн тартибиндеги башкы маселе – коррупциядан элдин көңүлүн башка жакка алаксытып, өкмөт менен аскер башчыларынын ынтымагына басым жасоодо. Экинчиден, Эрдоган мырза аскер башчылар менен тил табышып, Фетхуллах Гүлендин таасирин азайтууга, гүленчилерди жаманатты кылууга жанталашып жаткан кез. Ал армия жана түрк коомчулугунун колдоосуна таянып алып, гүленчилерди тымызын мамлекеттик төңкөрүш даярдап жаткандай көргөзүп жатат.

"Азаттык": Өкмөт башчынын калктын көзүн жазгырып, коррупциялык иштерден көңүлүн ушундай бир “жашыруун мамлекеттик төңкөрүш” тууралуу маалыматка бурдуруу аракети түрк коомчулугу тарабынан кандай кабыл алынып жатат?

Хакура: Мен билгенден бул стратегия азырынча ийгиликтүү иштеп жатат. Жалпы атмосфера, маанайды өзгөртүп, түрк коомчулугу конспирация, же бир жашыруун кутумчулук тууралуу ар түрдүү аңгемелер айтып жаткан кез. Эл азыр коррупцияны сөз кылбай эле мамлекетте бандиттер, бузукулар кыянатчыл иш даярдап жаткан экен деп ошону сөз кылууда. Түрк коомчулугу табиятынан ошондой бир жашыруун кутумдар, көшөгө артындагы көмүскө топтор тууралуу сөзгө оңой берилет. Абдан консервативдүү, эскичил коом, ошондуктан бийликке, өкмөткө сый-урмат менен мамиле кылууга көбүрөөк ыктайт. Негизинен түрк коому айылдык аң-сезимден шаардыктарча ойлонууга толугу менен өткөн эмес деп айтаар элем. Ушундан улам түрктөр реалдуу окуялардан көрө жашыруун, тымызын жасалган иштер тууралуу теорияларга оңой берилип кетет.

"Азаттык": Ошентип, Түркияда азыр эки маселенин тирешүүсү жүрүп жаткандай. Прокурорлор Түркиядагы эң чоң көйгөй коррупция деп коңгуроо какса, өкмөт тарап “жашыруун мамлекеттик төңкөрүш, кутумчулук” тууралуу теорияны күн тартибинин башына чыгаруу менен алек. Сиздин оюңузча, түрк коому азырынча экинчисине көбүрөөк ишенип, коррупция маселеси унутулуп баратабы?

Хакура: Калкты – коррупция да, тымызын кутумчулук теориясы да кызыктырбайт, эл үчүн эң башкысы – түрк экономикасындагы абал. Шайлоого барганда алар ошону гана эсепке алат. Экономика гүлдөп-өсүп турса, антикоррупциялык айыптоолор Эрдогандын аброюна, кадырына аз-маз гана көлөкө түшүрүшү мүмкүн. Эгерде экономика төмөндөп, элдин жашоосу кыйындаса, анда коррупциялык иштер премьер-министр Эрдоганды ээрден кыйшайтып салышы ажеп эмес.

"Азаттык": Баарын экономика чечет деңизчи? Экономика өйдөлөп турса, коррупциялык жаңжалга түрк коомчулугу анчейин көңүл бурбай койобу?

Өкмөткө каршы акция. Анкара, 27-февраль, 2013-жыл.
Өкмөткө каршы акция. Анкара, 27-февраль, 2013-жыл.
Хакура: Премьер-министр Эрдогандын тагдыры эки маанилүү маселеге барып такалат. Биринчиси – экономика, элдин жашоо деңгээли. Экинчиси – Түркияда азыр эл колдогон, ишенген оппозиция жок. Мындай жагдай премьер Эрдоганга бийлигин, түрк саясатындагы оор салмагын бекемдөөгө жардам берип жатат.

"Азаттык": Оппозиция жок дедиңиз, ал эми көрүнүктүү коомдук, диний ишмер Фетхуллах Гүлендин кыймылычы? Түркиядагы азыркы күрөш өкмөт менен ушул кыймыл ортосунда жүрүп жаткан жокпу?

Хакура: Бул жерде айта кетүүчү нерсе – араб өлкөлөрүндө саясий ислам жана социалдык ислам десек болоттур – ушул экөө бир уюмга, же институтка бириккен болсо, Түркияда бул экөө эки башка бөлүнүп калган. Фетхуллах Гүлендин ишмердигин, анын кыймылын социалдык ислам деп атасак, ал Эрдогандын саясий исламынан көз карандысыз, өз алдынча кыймылга айланган. Азыр ушул консервативдүү исламдын ичинде каршылашуу жүрүп жатат. Түркияда саясий ислам Гүлендин кыймылынан таптакыр башка, өзүнчө кыймыл. Ушул эки башка, өз алдынча исламдык кыймыл бир убакта аскер жетекчилерине каршы биригип, бири-бирин колдоп турган эле. Азыр андай душман жок, эми бири-бирине каршылашып жаткандай. Ошентсе да, марттагы жергиликтүү шайлоо, августтагы президенттик шайлоодо жеңип чыгууну көздөп жаткан Эрдоган үчүн Гүлендин тарапкерлеринин көз карашы абдан маанилүү. Бирок эң башкысы, мурдараак айткандай, бир кезде экономикадагы акыбал Эрдоганды бийликке алып келсе, эми да экономика аны өргө чыгарып, же тескерисинче кулатып тынышы мүмкүн.

Биз берүүбүздүн башында Түркияда көп жылдардан бери жашаган кыргызстандык адис Нурлан Мусаевди кепке тарткан элек. Ал Эрдоган-Гүлен тиреши чоң чыр-чатакка айланып кетпейт го, бирок кесепети тереңдеп кетти, биротоло жарашуу кыйын болуп калды деген оюн айтты.

Азырынча Түркиядагы тирешүү, лондондук адис айткандай, эки күчтүү исламчыл лагер, саясий ислам жана шарттуу айтканда, социалдык ислам кыймылдары ортосундагы эрегиш уланууда. Премьер Режеп Тайип Эрдоган – далайды башынан өткөргөн такшалган саясатчы катары марттагы шайлоого чейин бул жагдайды чечүүнүн жолун табышы мүмкүн. Чет элдик байкоочулар, эксперттер аны эми мурдагыдай демократиялуу лидер деп айтуу кыйын деген ойдо. Эрдоганды алардын пикири анчейин кызыктырбайт, эң башкысы – Түркиянын азырынча ырааттуу өнүгүп бараткан экономикасы төмөндөбөй, элдин ага болгон ишеничи азайбаса болду. Чатакташуу кандай кеткен күндө да, АКШда жашап жаткан Гүлендин Түркиядагы жана чет өлкөлөрдөгү жактоочулары да көз карашын өзгөртпөйт.

Абактагы Абдулланын каалоосуна ким жоопкер?

Абактагы Абдулла Юсупов (сүрөт качан тартылганы белгисиз)

"Ата Мекендин" төрт депутатына каршы талап-тоноочулук боюнча көрсөтмө берген Абдулла Юсупов отурган камерага сойку кыздарды киргизген факт боюнча Атайын прокуратура кылмыш ишти жандантты.

Жума күнү жыйын өткөргөн “Ата Мекен” фракциясы абактагы айыпкерге өзгөчө шарт түзүп берди деп Жаза аткаруу кызматынын мурдагы башчысы Зарылбек Рысалиевди күнөөлөп, козголгон иштин алкагында аны жоопкерчиликке тартууну талап кылууда. “Республика” фракциясынан депутат Кенжебек Бокоев муну талап-тоноочулук боюнча ишти жаптырууга жасаган "атамекенчилердин" аракети катары баалады.

“Ата Мекен” фракциясынын жыйынында Жаза аткаруу кызматынын ал кездеги төрагасы Рысалиевдин кеңешчиси Калыбек Качкыналиев абактагы Юсуповго 66 жолу киргени айкын болду. Фракция жетекчиси Өмүрбек Текебаев тергөө абагындагы нөөмөтчүлөрдүн маалыматына таянып, Качкыналиев Юсупов менен бир күндө 3-4 саат сүйлөшкөн учурлары катталганын билдирди. Абактагы Юсуповду телефон, тамак-аш менен камсыздоо жана ага жеңил ойлуу кыздарды киргизип берүү боюнча фактыларды абак жайдын кызматчылары тасмага тастыктап беришкен.

Абакта тартылган сүрөт. 20-январь, 2012-жыл
Абакта тартылган сүрөт. 20-январь, 2012-жыл
Түзөтүү жайларынын көзөмөлчү прокурорунун орун басары Шайлообек Айманбетов аталган факты боюнча кылмыш иши козголгонун айтты:

- Абак жайына кыздарды алып киргени боюнча былтыр 9-октябрда эле кылмыш иши козголгон. Бирок мына ошол Юсуповго киргизилген кыздын табылбай жатканына байланыштуу иш убактылуу токтоп турган. Азыр керектүү материалдар топтолуп, иликтөө иштери кайрадан жанданууда. Мына ошол иликтөөнүн жүрүшүнө карата тиешелүү кызматчылардын жоопкерчилиги боюнча тыянак чыгарабыз.

Рысалиев - Юсупов кызматташтыгы

Буга чейин абактагы Абдулла Юсупов “Ата Мекен” фракциясынан төрт депутат аны менен бирге талап-тоноочулукка өнөктөш болгон деп көрсөтмө берген. Ысымы аталган депутаттардын бири Туратбек Мадылбеков Жаза аткаруу кызматынын төрагасы Зарылбек Рысалиев өзүнө керектүү көрсөтмөнү алуу үчүн кылмышка шектүү адам менен кызматташ болгонуна токтолду:

- Рысалиев талап-тоноочулук боюнча көрсөтмө бергени үчүн Юсуповго көз каранды болуп калган. Абактагы Юсупов аны каалагандай калчап, каалаган шартты талап кылып турганы айкын болду. Башында булар менен кызматташ болгон Роза Рыкунованын алардын телефондук сүйлөшүүлөрү боюнча көрсөтмөсүндө да келтирилген. Рысалиев тергөө абагынын кызматчыларына буюруп, алардын эсебинен Юсуповго каалаган тамак-ашын киргиздирип турган экен. Абактын нөөмөтчүлөрү Юсуповго жеңил ойлуу кыздарды алып кирип турушканын да тастыктап жатканы эмнени каңкуулайт?

Ташполот Балтабаев
Ташполот Балтабаев
Абак жайлардагы тартипти бузуу боюнча козголгон кылмыш ишке Жаза аткаруу кызматынын төрагасы Рысалиевдин катыштыгы азырынча аныктала элек. 30-декабрда тергөө абагында болгон депутаттардын бири Ташполот Балтабаев Рыкунованын арызынын негизинде козголгон кылмыш иш боюнча Рысалиевди жоопко тартууну прокуратурадан талап кылды:

- Бул иш мына ошол факт боюнча эле козголду. Бирок мына ошол жердеги тартипке түздөн-түз жооп бере турган Рысалиевдин үстүнөн азырынча иш козгобой жатышпайбы. Ушул иштин үстүндө Рысалиев турганы ачык эле болуп калбадыбы. Мына ошол тергөө абагынын кызматчыларынын көрсөтмөсү эмне үчүн иш козгогонго негиз болбошу керек? Прокуратура мына ошол далилдердин жана көрсөтмөлөрдүн негизинде Рысалиевге жана анын кеңешчиси Качкыналиевге кылмыш ишин козгоого тийиш.

№1 абактын мурдагы жетекчиси Марс Жусупбеков “Азаттыкка” берген маегинде Абдулла Юсуповго атайын шарттар генерал Зарылбек Рысалиевдин тапшырмасы менен түзүлгөнүн айткан.

“Ата-Мекен” карт-бланш алдыбы?

Буга чейин абактагы Абдулла Юсуповдун төрт "атамекенчи" депутатка каршы видео көрсөтмөсү “Республика” фракциясында талкууланган.

Зарылбек Рысалиев
Зарылбек Рысалиев
Ал кезде Ички иштер министри болуп турган Зарылбек Рысалиев Юсуповдун көрсөтмөсүн тастыктай турган далилдер жетиштүү экенин айтканы менен ал кийин Жаза аткаруу кызматын жетектеп келгенде ишти далилдеп чыга алган жок. “Республика” фракциясынан депутат Кенжебек Бокоев “Ата Мекен” фракциясынын Рысалиевди жоопко тартуу талабын өздөрүнүн депутаттарын коргоп калуу аракети катары баалайт:

- Зарылбек Рысалиев талап-тоноочулук фактысы боюнча булардын мойнуна коюп жатса, уурдалган сейфтерден бери таап чыкса, көрсөтмө берген күбөлөр болсо, президентке рапорт жазып жатса, ага "атамекенчилер" рахмат айтмак беле? Алар дагы анын артынан бир нерселерди чукулап казып, өздөрүн актоонун аракетин көрүштү да. Ошол эле абакта жаткан Рыкунованы Рысалиевге каршы арыз жаздырып жатышат. Рысалиевди кызматтан алдырышты.

Буга чейин Юсуповдун "атамекенчилерге" каршы көрсөтмөсүнүн негизинде талап-тоноочулук боюнча бир нече ирет кылмыш иши козголуп, бирок аягына чыкпай турат. “Ата Мекен” фракциясы абактын ички тартибин бузуу фактысы боюнча Рысалиев баштаган кызмат адамдарын жоопко тартуу боюнча прокуратурага сунуш киргизди.
Бишкектеги №1 тергөө абагынын мурдагы жетекчиси Марс Жусупбековдун "Азаттыкка" курган маеги, 01.01.2014

Жусупбеков: Генералдын айтканын аткардык
please wait

No media source currently available

0:00 0:13:26 0:00

Видео жаңылыктар, 9-январь, 2014

Видео жаңылыктар, 9-январь, 2014
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:01 0:00

Ош: мэр шайлоонун “мээнети”

Ош шаардык кеңешинин жыйыны. 8-январь, 2014-жыл

Ош шаарынын мэрлигин шайлоонун алдында бийлик саясий атаандаштарга карата ыплас саясий технологияны пайдаланууда.

Бул тууралуу мэрликке Мелис Мырзакматовдун талапкерлигин көрсөткөн “Улуттар биримдиги” саясий партиясынын штабынан билдиришти. Анда партиянын лидерлерине карата кысым көрсөтүлүп, негизсиз ушактар аркылуу каралоо аракеттери жүрүп жатканы белгиленген. Ошол эле кезде бийлик партиясынын өкүлдөрү мындай дооматты четке кагып, “Улуттар биримдиги” чагымчыл билдирүү менен шайлоонун алдында коомчулуктун көңүлүн өзүнө бурууга кызыкдар болуп жатканын билдиришти.


Жаныш Бакиевдин “карааны”

“Вечерний Бишкек” маалымат агенттиги өзүнүн өкмөттөгү ишенимдүү булагына таянып, “Жаныш Бакиев жакында Ошто тополоң уюштурат” деген маалымат таратты. Анда атайын кызмат учурда Кытайда Үрүмчүдө жүргөн Жаныш Бакиев Мырзакматов мэрлик шайлоодон утулса, анын шылтоосу менен Ошто башаламандык уюштурушу мүмкүн деген маалымат алганы эскертилген.

Жаныш Бакиевдин Минскте тартылган сүрөтү. 17-август, 2012-жыл
Жаныш Бакиевдин Минскте тартылган сүрөтү. 17-август, 2012-жыл
Бирок бул маалыматты улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет расмий түрдө тастыктаган жок. “Улуттар биримдиги” партиясынын саясий кеңешинин мүчөсү Шайлообек Атазов бийлик мына ушундай мазмундагы маалыматтарды атайын таратып жатат деп айыптады:

- Жаныш Бакиевди биздин партиянын атына байлап, буга байланыштуу атайын кара пиар уюштуруп жатышат. Максат бирөө эле. Ал биздин талапкерди чалып жыгып, шайлоонун жыйынтыгы боюнча биздин жактоочулар өзүнүн оюн айтып чыга турган болсо “бул Жаныштын адамдары тынчтыкты бузганы жатышат” деп дүрбөлөң салып, коркутууга камданышууда. Бакиевдер менен азыр эч ким сүйлөшпөйт. Муну буга чейин да колдонуп келишкен эле. Эми азыр айла таппай эски күүнү кайра чала башташты.

Катардан чыккан команда

Мындан сырткары Ош шаарынын мэрлигине талапкер Мелис Мырзакматовдун командасына карата саясий кысым күчөп жатканы белгиленди. Учурда Ош шаардык кеңешиндеги “Улуттар биримдиги” партиясынын беш депутатына кылмыш иши козголгон. Аталган партиянын катарынан эки чоң саясатчы - Жаныш Рүстөнбеков менен Таалай Сабиров кетти. Рүстөнбеков анын себебин президенттин саясатынын тууралыгына көзү жеткени менен түшүндүрсө, Сабиров бийлик сунуштаган кызматка макулдугун берген.

Жогорку Кеңештин экс-депутаты Бегалы Наргозуев бул аракеттер Мырзакматовдун командасын алсыратуу үчүн жасалды деп эсептейт:

Таалайбек Сабиров
Таалайбек Сабиров
- Мен так билем. Таалай Сабировду өкмөт башчысы өзүнө чакырып алып эки нерсени сунуштаган экен. Бири “Улуттар биримдигин” таштап кызматка баруу болсо, экинчиси ага карата иш козгоо. Сабиров толгонуп отуруп, биринчисин тандоого аргасыз болгон. Рүстөнбеков боюнча айта турган болсок, ага дагы бийликтен түрдүү басым болгон. Анткени өзүнүн саясий келечегин мына ошол партия менен байлап, алдыдагы парламенттик шайлоого аны менен барууга камданып жаткан адам, кокустан эле башкача сүйлөп калышы мүмкүн эмес. Мен ал кишинин мындан 2-3 ай мурун эле партиянын ишине баш-оту менен киришип, ага жаңы лидерлерди тартып жүргөнүн байкаган элем. Бул бийликтин көмүскө саясий оюну. Учурда мамлекеттик машина бүтүндөй Мырзакматовду мэрликке өткөрбөөгө аракет кылууда. Бул үчүн анын жанындагы адамдарга басым көрсөтүп жатышат.

Долуланган дооматпы?

Ошол эле кезде бийлик партиясы саналган Кыргызстан Социал-демократтар партиясынын өкүлдөрү мындай доомат менен макул эмес. Ыплас технология менен саясий кысым кылууга жана ал аркылуу бийлик өзүнүн талапкерин мэрликке өткөрүүгө кызыкдар эмес дешет алар. Парламенттин КСДП фракциясынан депутат Жусупалы Исаев “Улуттар биримдиги” партиясы ушундай жол менен шайлоонун алдында коомчулуктун көңүлүн өзүнө бурууга аракеттенип жатканына токтолду:

Ош шаардык кеңешине төрага шайлоо. 8-январь, 2014-жыл
Ош шаардык кеңешине төрага шайлоо. 8-январь, 2014-жыл
- Таалай Сабиров көптөн бери мамлекеттик кызматта иштеген тажрыйбалуу жетекчи. Ал бул кызматка ойлонбой туруп эле келген жери жок. Эгерде бийлик ага басым көрсөтсө ушундай жоопкерчиликтүү кызматты ишенип тапшырмак эмес. Рүстөнбеков болсо, президенттик аппаратты жетектеп, Ош облусунун губернатору жана элчи болгон чоң саясатчы. Ал кандайдыр бир басымдан чочулап, жанагыдай кайрылуу жасамак эмес. Рүстөнбеков туура эмес партияга кирип алганын, анын жүргузгөн саясатынын туура эмес экенин көрүп туруп анан мына ушундай чечимге келди. Болбосо ал киши бийлик кысым кылса эле коркуп калган жаш саясатчы эмес.

Ош шаарынын мэрлигин шайлоо келе жаткан 15-январга дайындалган. Ага Ош шаардык кеңешиндеги башкаруучу коалициянын атынан Айтмамат Кадырбаев менен оппозицияда калган “Улуттар биримдиги” партиясынан Мелис Мырзакматов ат салышканы турушат.

Мэр шайлоо: Бишкекте бир гана талапкер

Бишкек шаарынын мэрлигине бир эле талапкердин көрсөтүлүшү сынга кабылды жана түрдүү божомол жаратып жатат.

Айрым талдоочулар, жарандык коомдун өкүлдөрү шайлоо болбой эле дайындоо болуп калды, шаардыктардын тандоо укугуна доо кетти деген пикирин билдирүүдө.

Шаардык кеңештеги Социал-демократтар фракциясы Кубанычбек Кулматовдун талапкерлигин сунуштаган. Ал эми калган үч фракция шаар башчылыгына эч кимди көрсөткөн эмес.

Эң ириде Бишкек шаардык кеңештеги коалициялык көпчүлүк Оштогудай бир талапкерди алып чыкпаганы түрдүү сөз жаратты. Кубанычбек Кулматовду көрсөткөн Социал-демократтар коалициянын башка мүчөлөрү менен эсептешкен жок, же болсо жең ичинен кандайдыр бир соодалашуу болду, коалицияда ажырым кетти дегендер да жок эмес.

Анткен менен шаардык кеңештеги “Ата Мекен” фракциянын лидери Союзбек Салиев бул айтылгандарды жокко чыгарууда:

- Коалициянын ичинде ажырым жок экенин расмий ырастайм. Экинчиден, бизде болгону жети гана мандат бар. Ошондуктан өзүбүздүн мүмкүнчүлүктү карап көрүп, талапкер чыгарбайлы деп чечтик. Эми сунушталган талапкер менен жакыныраак таанышабыз. Программасын угалы. Шаардын проблемаларын кантип чечет, кандай жолдорду сунуштай турганын билели. Ошонун баарын таразалап көргөндөн кийин чечим кабыл алабыз. Бул киши депутаттарды ынандырышы керек.

“Замандаш” партиясынын теңтөрагасы Сапар Асанов да ушундай эле жүйөлөр менен талапкер сунушталбаганын билдирди:

- Коалициялык көпчүлүктө биздин 6 гана добушубуз бар. Өз алдынча эч кандай чечим кабыл албайбыз. Ошон үчүн талапкер көрсөткөн жокпуз.

Шаардык кеңештеги оппозициячыл “Республика” фракциясы мурунку өкмөт башчы Өмүрбек Бабановдун талапкерлигин көрсөтүү ыктымалдыгы айтылып жаткан. Аталган фракциянын Жогорку Кеңештеги депутаты Курманбек Дыйканбаев мэр шайлоо боюнча төмөнкүдөй түшүндүрмө берди жана шайлоодо сунушталган талапкер колдоого алынышы ыктымалдыгын белгиледи:

- Негизи Бабановду талапкер кылалы деген ой жок болчу. Биз салмагыбызды карап көрдүк, бизде 11 эле добуш бар. Кулматов деле реалдуу талапкер. Биз жакында өкмөткө байланыштуу башка кадамдарды жасайбыз. Аны убагында угасыңар.

Жарандык коомдун каршылыгы

Ал арада 50дөн ашык жарандык уюм "Бишкек демилгеси" деген кыймылга биригүүдө. Демилгечилердин бири, талдоочу Бакыт Бакетаев мэр шайлоодо демократиянын принциптери сакталбаганын сынга алды жана келечекте мэрликке талапкер көрсөтүлөрүн билдирди:

- Шайлоо ыкмалары архаикалык жана Рим папасын шайлагандай эле болуп калды. Аны кардиналдар конклавы шайлайт го, эл кошулбай, Бишкекте да так ушундай болуп калды. Ошондуктан биз, 58 уюмдун өкүлдөрү бир уюм уюштурдук. Өзүбүздүн төрагабызды шайлап, ал иштеп такшалат. Шаардын көйгөйлөрүн чогултуп, аны чечкенге кийлигишпесек, биздин жарандык укугубуз чектелип калгандай болуп жатат. Программа, долбоор, жарандардан сын-пикир чогултуп, координациялап, аны мэрге жана шаардык кеңешке жеткирип турабыз. Ошондой эле Бишкек форумдун төрагасы мэрликке даяр талапкер катары такшала берет.

Саясат талдоочу Эмил Жураевдин баамында, Бишкектин башчылыгына бир эле талапкердин көрсөтүлүшүнүн кесепети тийиши мүмкүн:

- Бир эле талапкердин көрсөтүлүшү көпчүлүк демократиялык өлкөлөрдө альтернативасы жок шайлоо деген жаманатты кыла турган феномен бар эмеспи. Бизде да ошондой болуп калды. Бул шаарды башкарууда, шаарды башкаруудагы элдин ордуна бир топ шек келтирди. Бир жагынан бул ошол эле фракциялардын тымызын сүйлөшүп алгандыгынан кабар бериши мүмкүн. Балким пассивдүүлүгүн көрсөтөт. Премьер-министр да талапкер сунуштоо укугунан колдонгон жок. Бул албетте өкүнүчтүү. Аз да болсо тандоо мүмкүнчүлүгү берилгенде жакшы болмок.

Бишкек менен Ош шаарынын мэрлигине талапкерлерди сунуштоо 8-январда аяктады, эми шайлоо 15-январда өтмөкчү.

Жардамчы болуу жакшы кызматка секирикпи?

Салык кызматына депутаттардын 50дөн ашык жардамчы-кеңешчиси сынаксыз жумушка кабыл алынган.

Бирок бул бир эле министрликтеги ачыкка чыккан көрүнүш. Депутаттар болсо өздөрүнүн жардамчыларын сынаксыз мамлекеттик органдарга кызматка алууга мыйзам жол берерин белгилешүүдө.

Байкоочулар болсо кээ бир адамдар конкурска катышпай туруп, мамлекеттик органдарга жумушка кирүү үчүн формалдуу түрдө кыска убакытка Жогорку Кеңештин депутатынын жардамчы же кеңешчиси болуп дайындалып жүргөнүн айтышат.

Салык кызматындагы “парашютчулар”

Салык кызматынын төрагасы Исхак Масалиев Жогорку Кеңеш депутаттарынын 50дөн ашык жардамчы-кеңешчилери сынаксыз кызматка алынганын тастыктады. Анын айтымында, буга мыйзам жол берет.

- “Мамлекеттик кызмат жөнүндөгү” мыйзамдын 24-беренесинде “саясий кызматты ээлегендердин жардамчылары жана кеңешчилери мамлекеттик кызматка сынаксыз жумушка кирүүгө укугу бар” деп жазылып турат. Бир гана депутаттардын гана эмес, министр жана башка саясий кызматты ээлегендердин жардамчы-кеңешчилери да буга укуктуу.

Мыйзам боюнча депутаттык саясий кызмат болуп эсептелет. Анткен менен Масалиев эл өкүлдөрүнүн жардамчыларын сынаксыз кызматка алууну талаштуу маселе деп атады. Андыктан бул көрүнүштү өздөрү демилге көтөрүп, ачыкка чыгарышкан.

- Өткөн жылы биз бул маселе боюнча Жогорку Кеңешке, Мамлекеттик кадр кызматына жазганбыз. Ушул маселе бир аз туура эмес болуп жатат, аталган норманы жоготсок жакшы болот эле деп айтканбыз.

Камкор депутаттар

Эки жыл аралыгында Социал-демократтар фракциясынын депутаты Акылбек Султановдун 5 жардамчы-кеңешчиси, “Республика” фракциясынын депутаты Нурбек Мурашевдин 3 жардамчы-кеңешчиси конкурстан тышкары ишке алынган.

Ошондой эле депутаттар Чыныбай Турсунбеков, Абдыманап Кутушев, Акылбек Эшимов, Алмазбек Баатырбеков, Чолпон Султанбекова, Абдыжапар Бекматов, Жыргалбек Саматов, Нургазы Айдаров, Абдымиталип Кочкорбаев, Курманбек Осмонов, Бакытбек Жетигенов, Канатбек Исаев, Абдулатип Режавалиев жана Мирлан Бакировдун экиден жардамчы-кеңешчиси жумушка орношкон.

Дагы ондон ашык депутат өздөрүнүн бирден жардамчысын киргизген. Маселен, Салык кызматына 3 жардамчысы жумушка алынды делген “Республика” фракциясынын депутаты Нурбек Мурашев мыйзамдагы бул беренени колдойт. Бирок ал өз фактысын үч жыл аралыгында болгон окуя экенин айтты:

Кыргыз парламенти
Кыргыз парламенти
- Бул үч аралыгында болгон нерсе. Бир жардамчым жакында гана ишке орношкон. Бирок эл менен журналисттер министрлердин, башка чиновниктердин иш-аракеттерин байкабай, бир гана депутаттардын кылган иштерин көрүп жатышканы кызык. Жардамчыларын сынаксыз мамлекеттик кызматка сунуштоо бул - депутаттардын колунан келген жалгыз иш. Аны да азыр Мамлекеттик кадр кызматы депутаттардан алып салабыз деп жатат. Бул туура эмес деп ойлойм.

Ал эми Социал-демократтар фракциясынын депутаты Абдыманап Кутушевдин эки жардамчысы да сынаксыз орношкон. Ал дагы идиреги бар жаштарды мамлекеттик кызматка сунуштаганды колдойт.

- Мен жаңыдан депутат болуп келгенде мыкты иштеген балдарды жакшы ой менен сунуштагам. Бул 2012-жылы болгон. Андан кийин бул көрүнүш кайталанган жок. “Беш кол тең эмес” дегендей, ар кандай болушу мүмкүн. Бирок депутат саясий ишмер катары жакшы, мамлекетчил адамдарды мамлекеттик кызматка сунуштаса, ал жаман деле болбойт.

Коррупцияга жол ачкан берене

Анткен менен бул түздөн-түз коррупцияга жол ачарын, бир-эки ай депутаттын жардамчысы боло коюп, мамлекеттик кызматка секирик жасагандар бар экенин айтып, сындагандар көп. “Ар-намыс” фракциясынын депутаты Дастан Бекешов депутаттардын жардамчы-кеңешчилерине сынакта артыкчылык берүү Баш мыйзамга да каршы келерин билдирди.

- Менимче, бул туура эмес. Анткени депутаттар өздөрүнүн тууган-тааныштарын сунушташат. Албетте бул мамлекеттик кызматта 20-30 жыл иштеп жүргөн адамдарга тескери таасир этет.

Бекешов кошумчалагандай, бул бир гана Салык кызматында ачыкка чыккан маалымат.

- Бул бир гана мамлекеттик органды текшергендеги көрүнүш. Бардык мамлекеттик мекемелерди текшерсе, ар бир министрликте депутаттын же саясатчынын жардамчылары иштеп жүрөт.

Бирок мыйзам боюнча, депутаттын жардамчысы же кеңешчиси жумушка сынаксыз кабыл алынганы менен ал өзү барып жаткан кызматтагы бардык талаптарга жана критерийлерге жооп бериши керек.

Ал ортодо Мамлекеттик кадр кызматы “Мамлекеттик кызмат жөнүндөгү” мыйзамга өзгөртүү киргизүү демилгесин көтөрдү. Эгер ал Жогорку Кеңештен колдоо тапса, депутаттардын жардамчыларын жана кеңешчилерин сынаксыз кызматка алуу токтомокчу. Бирок ушундай эле мыйзам долбоору өткөн жылы парламентте депутаттардан колдоо таппай калган болчу.

Кумтөр келишиминин келечеги бүдөмүк

Кумтөрдүн алтыны, 28-июнь, 2011

Кумтөр боюнча Жогорку Кеңешке жолдонгон меморандумду өкмөт кайра чакыртып алды.

Маалыматтарга караганда, меморандумдун айрым жоболоруна президент Алмазбек Атамбаев каршы болгондуктан өкмөт мына ушундай кадамга барды.

Миң тонна алтындын тагдыры чечилүүдө

Кумтөр боюнча келишим парламенттен чакыртылып алынганын өкмөт расмий түрдө тастыктай элек. Бирок аны расмий түрдө төгүнгө да чыгарган жок. Өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев меморандумдун айланасында түзүлгөн кырдаалга түшүндүрмө берүү максатында журналисттер менен жолугушууну белгилеп, бирок аны улам кийинки мөөнөткө жылдырууда.

Президенттин маалымат кызматы болсо, бул маселе боюнча өкмөт маалымат берерин билдирүүдө.
Кумтөрдүн алтыны.
Кумтөрдүн алтыны.

Келишимдин чакыртылып алынганын тастыктаган маалымат парламент тараптан келди. “Ата Мекен” фракциясынын лидери Өмүрбек Текебаев бул маселе боюнча буларды билдирди:

- Жума күнү “Ата Мекен” фракциясы күн тартибине Кумтөр маселесин киргизип, Жогорку Кеңештин токтомун өкмөттүн аткарышын, жаңы түзгөн келишимин карайлы деген планыбыз бар эле. Бирок өкмөттүн өкүлдөрү чыгып, ал келишимди өзгөртүү жана кошумчаларды киргизүү зарылдыгы келип чыкты деп айтты.

Өмүрбек Текебаевдин маалыматы боюнча, келишимге өзгөртүү киргизүүнү президент талап кылган:

- Өкмөткө президент тараптан келишим Кыргызстандын кызыкчылыгына толук жооп бербейт деген эскертүү келип түшкөн экен. Ошонун негизинде өкмөт келишимди кайра чакырып алып, анан Жогорку Кеңешке киргизели деген ниети бар экен. Президент да үлүштөрдү 50 пайыздан бөлүштүрүүгө каршы эмес. Башка деталдарын өзгөрткөнү жатышат.

Текебаевдин маалыматы боюнча, президент тарапты Кумтөр боюнча келишимдеги экологиялык доодон баш тартуу сыяктуу жоболор канааттандырбай жатат.

Ал эми “Ата Мекен” фракциясы Кумтөрдө 67% үлүштү алуу талабынан кайра тартпайт. Ошондуктан 50-50 принцибине каршы боло берет. Анткени Кумтөрдө азыркы кезде миң тонна алтындын тагдыры чечилип жатат. 2003-жылы 180 тонна алтындын тагдыры чечилген. “Мына ошондо да “Центерра” Кыргызстанды Түркияда, Монголияда, АКШда алтыныбыз бар деп алдап кеткен”,- дейт Өмүрбек Текебаев.

Өкмөт эмне дейт?

Кумтөр боюнча келишимдин долбоору өткөн жылдын соңунда Жогорку Кеңешке өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев тарабынан сунушталган. Анда Жантөрө Сатыбалдиев парламент талап кылгандай Кыргызстандын Кумтөрдөгү үлүшүн 67% жеткирүү мүмкүн болбогонун, бирок финансылык кирешелердин 75% Кыргызстанга каларын билдирген эле:

- Биргелешкен ишканада биздин үлүшүбүз 50% болгону менен Кыргызстан Кумтөр долбоорунан келип түшө турган каражаттардын 75 пайыздан көбүрөөгүнө ээлик кылат. Буга салыктар, Ысык-Көлдү өнүктүрүү фондусу, жер салыгы, болочоктогу пайданы 50 пайыздан бөлүү менен келебиз.
Кумтөр алтын ишканасында, 14-март, 2013.
Кумтөр алтын ишканасында, 14-март, 2013.

Бул келишимди парламентте Жантөрө Сатыбалдиев, экономика министри Темир Сариев колдоп чыккан. Ал эми укук министри Алмамбет Шыкмаматов жана социалдык коргоо министри Кудайберген Базарбаев каршы чыккан. Жогорку Кеңеш болсо келишим жөнүндө маалыматты угуп, фракцияларда, комитеттерде талкуулоону чечкен. Жаңы жылдык эс алууларга байланыштуу парламент эми гана жыйынга чогулууда.

Жаңы келишимде, ал күчүнө киргенден кийин Кыргызстан экологиялык дооматтардан баш тартаары жазылган. Кумтөр боюнча өкмөттүк комиссия болсо экологиялык зыяндын өлчөмү 5 млрд. доллар деп баалаган эле.

Өкмөттүн маалымат катчысы Мелис Эржигитовдун билдирүүсүнө караганда, бүгүнкү күнү өкмөт башчы Кумтөр боюнча сүйлөшүүдө кыргыз өкмөтүнө кеңешчи болгон компаниялардын өкүлдөрү менен кеңешүүлөрдү жүргүзүп жатат. Бирок анын деталдары айтылбайт. Ал боюнча өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев жакынкы мезгилде түшүндүрмө берүүнү көздөп жатат.

Видео жаңылыктар, 8-январь, 2014

Видео жаңылыктар, 8-январь, 2014
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:00 0:00

Ош шаардык кеңеши жаңы төрага шайлады

Улан Примов төрагалыкка шайлангандан кийин. Ош, 8-январь, 2014.

Ошто “Республика” фракциясынын депутаты Улан Примов шаардык кеңештин төрагалыгына шайланды.

Сессияга “Улуттар биримдиги” жана КЭДП фракцияларынын депутаттары келген жок. Алар мунун себебин да ачык билдиришпеди. Байкоочулар бул аракеттер шаарга жаңы бийлик алып келүүнүн алгачкы кадамдары экенин белгилеп жатышат.

Шаардык кеңештин кезексиз сессиясына учурда оппозицияда калган “Улуттар биримдиги” жана КЭДП фракцияларынан бир да депутат катышкан жок. Бирок регламентте 23 адам катышса “кворум болот” деп саналгандыктан, депутаттар сессияда сунушталган Улан Примовдун талапкерлигин бир добуштан колдошту.

Депутаттардын ичинен түзүлгөн шайлоо комиссиясынын өкүлү Жапар Ормонов добуш берүүнүн жыйынтыгын мындайча таныштырды:

- Ош шаардык кеңешинин төрагасын шайлоого даярдалган бюллетендердин саны 45, анын ичинен шайлоого катышкан депутаттардын саны 23, депутаттарга таратылган бюллетендердин саны 23, урнадан чыккан бюллетендердин саны 23. Улан Бердибаевичке макул деп берген депутаттардын саны 23, каршы жок, калыс жок. Эсептөөлөрдүн жыйынтыгында, Примов Улан Бердибаевич Ош шаардык кеңешинин төрагасы болуп шайланды деп эсептелсин.

“Акыйкат жана ынтымак” коалициясы тарабынан сунушталып, төрага болуп шайланган Улан Примов шаардык кеңештин эки жолку чакырылышында депутат болгон. Ош коомчулугуна жеке ишкер катары белгилүү. “Ош пирим” аттуу фирмасы аркылуу ал негизинен көмүр бизнеси менен алектенет.

Жаңы кызматка ал жаңы план-сунуштар менен келгенин айтты:

- Биздин эң негизги максатыбыз келе жаткан, 15-январга белгиленген Ош шаар башчысын шайлоону тынч, мыйзам чегинде өткөрүү. Андан кийин шаарыбыздын өсүп-өнүгүшүнө, мындан аркы жашоосуна жаңы дем, жаңы импульс беребиз деген көпчүлүк коалициянын жакшы демилгеси, программасы, күч-аракеттери бар. Биз ошонун үстүндө иштейбиз.

Шаардык кеңештин кезексиз сессиясына келбей койгон “Улуттар биримдиги” жана КЭДП депутаттары сессияга кечигип калышканын айрым маалымат каражаттары аркылуу билдиришти. Бирок ошентсе да бул кадамынын себебин ачык айтышкан жок. Бирок алар жаңы төрага шайлоо мыйзамсыз өттү деген пикирди карманууда.

“Улуттар биримдиги” партиясынын лидери Мелис Мырзакматов мэрлик шайлоо үчүн тил сынагын тапшыргандан кийин мындай деди:

- Ош шаардык кеңешинин регламентинде “шаардык кеңештин төрагасы кезексиз жыйында эмес, кезектеги отурумда гана шайланышы керек” деп так көрсөтүлгөн. Булар бүгүн кезексиз жыйында төраганы шайлап коюшту. Башкача айтканда, бул мыйзам бузуу болуп саналат.

Шаардык кеңештин мурдагы төрагасы Таалай Сабиров жаңы жыл алдында өкмөттүн алдындагы архитектура, курулуш жана турак-жай коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин төрага орун басары болуп дайындалган. Ал “Улуттар биримдиги” партиясында болчу.

Төрагалыкты тапшыра электе Сабиров “Азаттыкка” мындай деген эле:

- Шайлоодо кимге ким добуш берет ал Кудайдан. Шайлоо кандай болоору азырынча белгисиз. Шайлоодо мен жөнөкөй шайлоочу катары гана катышам. Башкаларга жооп бербейм, бирок мен өзүм кимге добуш берээримди жакшы билем. Биздин “Улуттар биримдиги” партиясы сөз жок Мелис Мырзакматовду алып чыгабыз.

Бирок Таалайбек Сабиров башка кызматка которулушу менен мандатын тапшырып берди. Анын ордуна ошол эле партиянын тизмесиндеги кийинки адам келээри белгилүү. Ошентсе да Сабировду “Улуттар биримдигин” сатып кетти” деп айыптагандар арбын.

Ага карабай Мырзакматов журналисттерге мындай деди:

- Таалайбек Сабировдун аталган кызматка барышы “Улуттар биримдиги” партиясынын саясий кеңешинде каралган. Партия анын бул кызматка барышына каршы болгон жок, тескерисинче колдоо көргөздү.

Канткен менен шаардык кеңештин төрагасын алмаштыруу мэрди шайлоодо чоң мааниге ээ болчудай.

Жергиликтүү серепчи Төлөгөн Келдибаев бул жерде соодалашуу болду деп эсептейт:

- Таалайбек Сабиров борбордук бийлик менен соодалашууга барды. “Улуттар биримдиги” партиясынын мүчөлүгүнөн чыгып, мандатынан, шаардык кеңештин төрагалыгынан баш тартканы үчүн буга ушул чоң кызматты беришти. Мындайча айтканда, ал ызы-чуусуз эле жаңы төрага шайлаганга ыңгай жаратып берди. Бир чети Сабиров ал кызматка барбай койсо, баарынан куржалак калаарын түшүндү. А азыркы көпчүлүк коалиция болсо, шаардык кеңештин төрагасын алууга кызыкдар эле. Алар бир эле ал жерди эмес, мэрди дагы, жада калса мэрдин катчысын, кароолчусун, керек болсо шоопуруна чейин алмаштырганга кызыкдар. А шаардык кеңештин төрагасы кызматы бул эртең мэрди шайлоодо өтө чоң роль ойноп берет.

Ош шаарынын мэрин шайлоо 15-январга белгиленген. Ага талапкер катары азчылык коалиция Мелис Мырзакматовду, көпчүлүк коалиция Айтмамат Кадырбаевди сунуштады.

Ош шаардык кеңешинде 45 депутат бар. Анын 23ү көпчүлүк коалицияга, тагыраагы “Ата Мекен”, КСДП, “Республика”, “Адилеттүү Кыргызстан” жана “Замандаш” фракцияларына тиешелүү. Ал эми оппозициялык блокто “Улуттар биримдиги” жана КЭДП (НДПК) фракциялары бар.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG