Линктер

жума, 19-июль, 2019 Бишкек убактысы 01:15

Саясат

Трамп: Америка биринчи орунда болот

Дональд Трамп жана жубайы Малания Трамп

АКШнын 45-президенти Дональд Трамп Вашингтондо ант берип, расмий түрдө кызматка киришти. Ал Американы биринчи орунга коерун айтып, бийлик элге кайтарылганын белгиледи. Ант берүү аземи Вашингтон көчөлөрүндөгү демонстрациялар менен коштолду.

Дональд Трамп Вашингтондун Капитолийиндеги миңдеген адамдардын алдында ант берип, АКШнын 45-президенти болуп калды. Ал мамлекет катчы катары алгачкы 16 мүнөттүк сөзүндө биринчи Америкага артыкчылык берем деп убада берди. Ошондой эле Вашингтондон бийликти алып, элге кайтарганын, өлкөнү кайра куруу иши башталганын айтты:

- Узак убакыттан бери борбор калаадагы чакан топ өкмөттүн пайдасын көрүп, эл чыгымын тартып келди. Вашингтон гүлдөп жатты, бирок калк анын байлыгын бөлүшө алган жок. Саясатчылар гүлдөп өсүштү, бирок жумуш орундары каралбай, фабрикалар жабылды. Истеблишмент атуулдарыбызды эмес, өзүн коргоду. Алардын жеңиши силердики болгон жок. Азыркы көз ирмемден тарта анын баары өзгөрөт. Бул силердин көз ирмемиңер, силерге таандык.

Дональд Трамп жубайы Мелания Трамп менен
Дональд Трамп жубайы Мелания Трамп менен

70 жаштагы Трамп 8-ноябрдагы шайлоодо демократтардын талапкери Хиллари Клинтонду жеңип чыккан. Чалгын кызматтарынын Орусия Трамптын кызыкчылыгы үчүн шайлоого кийлигишти деген билдирүүлөрү, Трамптын иммиграция, ислам дини жана климаттын өзгөрүүсү сыяктуу темалардагы кескин сөздөрү коомчулукта түрдүү талкууларга жем таштаган.

Ал "бүгүнтөн тарта Америкада жаңы көз караш башталганын белгилеп, исламчыл террорчулукка каршы күрөшүүгө убада берди:

- Биз дүйнө улуттары менен достук мамилени көздөйбүз. Бирок ал өлкөлөрдүн өз кызыкчылыгын биринчи орунга коюу укугуна түшүнүү менен мамиле кылабыз. Биз жашоо стилибизди башка бирөөгө таңуулабайбыз, анын үлгү болушуна жол ачабыз. Биз мурдагы өнөктөштүктөрдү күчөтүп, жаңыларын түзөбүз жана радикалдуу исламчыл террорчулукка каршы маданияттуу дүйнөнү бириктиребиз. Биз Жер жүзүнөн исламчыл террорчулукту жок кылабыз.

Дональд Трамптын инаугурациясын көрүүгө келген миңдеген адамдардын арасында мурдагы президенттер, шайлоодогу атаандашы Хиллари Клинтон баштаган саясатчылар жана Конгресстин мүчөлөрү болду. Бирок Өкүлдөрү палатасындагы демократтардын үчтөн бири ант берүү аземине бойкот жарыялашты.

Бул күн Трамптын саясатына тынчсызданган топтордун демонстрациялары менен коштолду. Иммиграцияны жактагандар, феминисттик жана антирасисттик кыймылдар сыяктуу топтордун нааразылык акциялары негизинен тынч мүнөздө болду.

Дональд Трамп
Дональд Трамп

Бирок ант берүү аземине 90 мүнөт калганда кара кийимчен активисттер дүкөн, унаалардын терезелерин талкалап, полиция менен кагылыша кетти. 500 чамалуу адам Вашингтондун көчөлөрүндө жүрүшкө чыгып, “Америка Банкынын” жана жергиликтүү ресторандын терезелерин сындырышты.

Инаугурациядан кийин да Капитолийдин алдындагы улуттук аллеяга жакын жерде демонстранттар полиция менен кагылышты. Алар тротуарларды талкалап, көчө боюндагы гезит кутуларын жыгып жатышты. Мындай окуяларда токсондон ашык демонстрант камакка алынганы кабарланды.

Дональд Трамп ант бергенден көп өтпөй Ак үйдүн расмий сайтына билдирүү жарыяланып, “Ислам мамлекети” баштаган террордук топторду жок кылуу тышкы саясаттагы биринчи максат болоору, керек болсо АКШ агрессивдүү биргелешкен операцияларды өткөрөөрү белгиленди. Жаңы жарыяланган дагы бир билдирүүдө “башка өлкөлөр АКШнын аскердик мүмкүнчүлүктөрүн ашып өтүшүнө жол берилбестиги, жогорку деңгээлдеги аскердик даярдыкка көңүл бурулары” айтылды.

Дональд Трамп ант берди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:11 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Трамп кандай президент болот?

Трамп кандай президент болот?
please wait

No media source currently available

0:00 0:21:05 0:00
Түз линк

Ант берүү аземи: тарых жана салттар

Ант берүү аземи: тарых жана салттар
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:31 0:00

Бакиевдин жери жең ичинен сатылган

Максим Бакиевдин жерине курулду деген коттедждер, Бишкек

Мурдагы президент Курманбек Бакиевдин уулу Максим Бакиев жана анын жакын санаалаштарына таандык делген, камакта турган мүлктөрдүн сатылышын иликтөө боюнча депутаттык комиссия түзүлдү.

Анын алдында Максим Бакиевдин Бишкектин чок ортосундагы бир гектардан ашык жери өткөн айда башка колго өтүп кеткени маалым болду.

Максим Бакиев жана анын жакын санаалаштары Алексей Елисеев, Алексей Ширшовдорго таандык делген, камакта турган мүлктөр боюнча депутаттык комиссия түзүү сунушу 18-январда парламентте жалпы жыйында айтылды.

“Кыргызстан” фракциясынын депутаты Канат Исаев Бишкек шаарынын борборундагы Максим Бакиевдин аянты чоң камакта турган жери башка колго өткөнүн маалымдады:

- Бишкек шаарындагы Максим Бакиевге тиешелүү, сатууга тыюу салынган Скрябин 45-а көчөсүндө катталган 1,28 гектар жер сатылып кеткен. Бул жер эмнеге камактан чыгарылып, башка колго өтүп кеткенин жана башка кесиптештерим айтып жаткан ушундай фактыларды иликтөө үчүн депутаттык комиссия түзсөк деген сунуш киргизип жатабыз. Тиешелүү комитеттин чечими бар.

Бул жерге байланыштуу айрым жагдайлар белгилүү болду. Жогорку Кеңештеги “Ата Мекен” фракциясынын депутаты Алмамбет Шыкмаматовдун маалыматы боюнча, апрель ыңкылабынан бери камакта турган, сатууга тыюу салынган бул жер мындан толук бир ай мурун, 19-декабрда Туратбеков Элдар Акылбекович аттуу адамга катталган. Тиешелүү органдардан муну ырастаган жооптор алынган:

- Бул жер Максимдики экени 100 пайыз далилденген. Наркы үч миллион доллар турат жер тилкеси. Ал жер Башкы прокуратуранын токтому менен сатууга жана алууга тыюу салынып камакта болчу. Бирок кандайдыр бир күчтөрдүн аракети менен башка бирөөлөрдүн менчигине өтүп кеткен. Ушул даректе Максим Бакиевдин сегиз фирмасы катталган. Юстиция министрлигинин, Мамлекеттик каттоо кызматынын тиешелүү документтери бар. Бул Максимдин мүлкү экени айдан ачык. Далилденген мүлкү ушул болчу. Аны сатуу элден, мыйзамдан коркпогон кайсы бир топтун колунан келген. Ошондуктан биз муну иликтейбиз. Муну менен катар эле бардык башка мүлктөрдү дагы текшеребиз. Эгер ушуну алып кеткен болсо, анда башка мүлктөрү оңой эле кымырылышы мүмкүн. Жер камактан 19-декабрда чыккан жана Туратбеков Элдар Акылбеков дегенге өткөн. Биз тиешелүү органдардан жоопторду алдык, эми калган чараларды көрөбүз.

Социал-демократтар фракциясынын депутаты Айнуру Алтыбаева эгер камактагы жер сатылып кеткени аныкталса, ага тиешеси бар кызмат адамдардын жоопкерчилиги каралышы керек дейт:

- Азыр конкреттүү факты, конкреттүү жер, ошол жердин дареги айтылып жаткан. Ошондуктан депутаттык комиссия түзүү сунушу айтылып жатат. Кайсы бир деңгээлде коррупциянын, кайсы бир кызмат адамдарынын, аткаминерлердин шалаакылыгы менен болгонбу, айтор бул маселе текшерилип, тиешеси бар адамдар жооп бериши керек.

Бакиевдин уулуна тиешелүү делген "Ideal house" деп аталган жердеги үйлөр
Бакиевдин уулуна тиешелүү делген "Ideal house" деп аталган жердеги үйлөр

Башкы прокуратура Максим Бакиевдики делген жердин сатылышы боюнча азырынча түшүндүрмө бере элек.

Биз ал жердин таржымалын сурап Мамлекеттик каттоо кызматына кайрылдык. Мекеменин жетекчиси Таирбек Сарпашев сөз болуп жаткан жер тилкесин камактан чыгарууга Мамлекеттик каттоо кызматтын тиешеси жоктугун, каттоочу гана орган экенин белгиледи:

- Эгерде сиздер бул жердин таржымалын билгиңиздер келсе, бизге кат менен кайрылсаңыздар, биз расмий жооп беребиз. Биз каттоочу гана органбыз. Биз каттоочу орган кайсы бир мүлктөр камакта турган болсо биз аны зыңкыйтып кармайбыз. Эгер мыйзам чегинде камактан чыгарылса, анда биз каттап бербиз. Каттап жатканда камактабы, же жокпу деп карайбыз, текшеребиз. Жол-жобосу ушундай. Биз каттап жатканда бардык жагын карайбыз.

Мурунку президент Курманбек Бакиев жана анын жакындарына, санаалаштарына таандык мүлктөр боюнча доомат көп. Көпчүлүгү улутташтырылды деген менен кандайдыр бир себептер менен сатылып, башка колго өтүп кеткен фактылар болгон.

Өткөн жылы президент Алмазбек Атамбаевдин Бишкектин этегиндеги Кой-Таш айылында салып жаткан үйүнүн жери боюнча чуу чыккан. Анын саясий оппоненттери “Дастан” мамлекеттик ишканасына караштуу бул жер 2010-жылга чейин Максим Бакиевге таандык фирманын колунда болгонун, апрель ыңкылабынан кийин кандайдыр бир себептер менен улутташтырылбай калганын айтып чыгышкан. Бул жерди азыркы мэр Албек Ибраимовдун жубайы сатып алганы, анан кайра эле Атамбаевге сатканы боюнча күмөндүү жагдайлар айтылган.

Президент Алмазбек Атамбаев айтылган чуулуу маалыматтардын баарын иликтеп чыгууну Башкы прокуратурага тапшырган. Башкы көзөмөлдөөчү орган Албек Ибраимов менен Алмазбек Атамбаевдин ортосундагы жерди сатуу-алуу иштери мыйзамдуу эле болгон деген бүтүм чыгарган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Абулгазиев: нускамалар боюнча тергөө тобу иштейт

Абулгазиев: нускамалар боюнча тергөө тобу иштейт
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:17 0:00

Кыйраган учактагы жүктүн сыры

16-январь, 2017-жыл

38 адамдын өмүрүн жалмаган “Боинг-747” учагындагы 85 тонна жүктүн кимге таандык экени белгисиз бойдон калууда.

Ал арада кыйраган учактын ээси ACT авиакомпаниясынын Стамбулдагы өкүлү “Боинг-747” карго рейси "Манас” аба майданына жүк ташып баратканы тууралуу "Азаттыкка" телефон аркылуу маалымдаган.

Парламенттеги оппозиция Кыргызстандын өкмөтү учактагы сырдуу жүктүн чыныгы кожоюну тууралуу маалыматты жашырып жатканын айтып, ал бийлик калкалаган көмүскө аткезчилик болушу мүмкүн деген маселени көтөрдү.

Буга чейин өкмөт кыйраган учак “Манастан” май куюп, тыным алган соң кайра Стамбулга учмак деп билдирген эле. Кечке жуук транспорт министри Жамшитбек Калилов маалымат жыйынында өкмөттүн дарегине айтылган дооматты четке кагып, жүктүн каякка таандык экени белгилүү деди.

Күдүк ойго түрткөн суроолор

Парламентте кыйраган учактын конууга аракет жасаган абалы жана анын багыты боюнча өкмөттүн берген маалыматтары шек жаратып жатканы айтылды.

Жогорку Кеңештин “Ата Мекен” фракциясынын жетекчиси Өмүрбек Текебаев парламентте кыйраган учактагы жүктүн кожоюндарын аныктоо боюнча депутаттык комиссия түзүүнү сунуштады. Анын айтымында, өкмөт кыйраган учактагы сырдуу жүктүн каякка багытталганы тууралуу ачык маалымат бере элек.

Стамбулдагы ACT авиакомпаниясынын маалыматына таянган Өмүрбек Текебаев кулаган учактагы каргашалуу жүктүн кожоюнун Бишкектен издөө демилгесин көтөрдү:

- Элдин убалына калган бул эмне деген жүк? Эмне үчүн муну жаап-жашырат? Анын артында ким турат? Биз мына ушунун бардыгын ачышыбыз керек. Менин колумдагы түркиялык компаниянын катында “май алмаштырууга муктаждык жок болчу, биз буюртма менен Бишкекке жүк ташып келгенбиз” деп айтып жатат. Биздин өкмөт “бул кыйраган учак май куйганга гана конуп, транзит менен Стамбулга учуп кете турган рейс болчу” деди. Ошол эле кезде түрктөр 52 жолу жүк ташып келгенин жазыптыр. Ошондо 100 тоннадан жүк ташып келгенде 5000 тоннага чукул жүк ташып келген болуп жатат.

Бул жерде кимдир бирөө көмүскө түрдө жең ичинен пайда көргөн. Эгерде бул жерде аткезчилик болуп, анан ошону жашырып жатышканы чын болсо. Бул жерден жанагы айтылган 50 рейс жүктү мисалга алганда эле болжол менен миллиард долларга жакын киреше таап жатышат. Ошол үчүн Кыргызстанда кара жол жана авиа каттамдар менен кирген аткезчилик товарлардын агымы бар деп бизге казактар менен орустар ишенбей жатышат.

Кыйраган учак жүгүнүн ээси ким?

Үйлөрдүн үстүнө кулап, адам курмандыктарына алып келген “Боинг-747” учагындагы 85 тонна жүктүн ээси ким экенин тергөө органдары текшере элек. Бул тууралуу ички иштер министринин орун басары Курсан Асанов “Азаттыкка” билдирди.

Кыйраган учакта электроника жабдуулары, планшеттер жана мобилдик телефондор сыяктуу товарлар бар экени белгилүү. Бирок ушул кезге чейин наркы болжол менен бир канча миллиондоп бааланган жүктүн ээси катары эч ким чыккан эмес. Мында бийликтеги кайсы бир таасирдүү чөйрөнүн коммерциялык кызыкчылыгы болушу мүмкүнбү деген суроону өкмөт мүчөлөрү четке кагышууда.

Абулгазиев: нускамалар боюнча тергөө тобу иштейт
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:17 0:00

Өзгөчө кырдаалдар министри Кубатбек Боронов жүк Кыргызстанга таандык эмес экенин айтып, анын калдыктары тергөөгө өткөрүлгөнүн төмөндөгүчө белгиледи:

- Жүк биздики эмес да. Аны биз тактаган да жокпуз. Аны тактоонун бизге кереги да жок. Жүктүн ээлери бизге чыккан жок. Алар жүктү ташып бараткан компанияга чыгышса керек. Кыйраган учактагы жүк бул жакка түшүшү керек экен эле дегендей маалыматтарды тактасак, мына азыр биз штабда отурабыз, андай маалымат жок экен. Мына ошол жүктү түшүрүүгө аба майданына эч кандай тапшырык да түшкөн эмес экен. Ал жүк өрттөнүп кеткен. Бир аз эле бөлүгүн биздин кызматкерлер чогултуп туруп, тергөө органдарына өткөрүп беришти. Мына ошол күнү өрт өчүрүлгөндөн кийин эле ачылган кылмыш ишине байланыштуу анын бардыгы тергөөгө тапшырылган.

Кыйраган учакта эмне жүк болгон?
please wait

No media source currently available

0:00 0:08:35 0:00

“Боинг-747” учагы "Манас" аэропортуна атайын эле жүк түшүргөнү келгенин айткан Стамбулдагы АСТ авиакомпаниясынын өкүлү "Азаттыкка" күйүүчү май куюуга муктаждык болбогонун телефондон маалымдаган эле.

Ошондой эле АСТ авиакомпаниясынын 18-январдагы кагаз жүзүндөгү билдирүүсүндө анын кыйраган “Боинг 747” сыяктуу учактары менен Бишкектин башкы аба майданына буга чейин 52 ирет авиа жүк каттамдары аткарылганы көрсөтүлгөн.

Бирок буга чейин мына ошол авиакаттамдар менен ташылган жүктөрдүн канчасы Кыргызстандын бажы терминалынан каттоодон өткөнү же өтпөгөнү белгисиз.

Мамлекеттик бажы кызматынын төрагасы Азамат Сулайманов бул тууралуу толук маалымат бере албасын айтты:

- Мен азыр Москвада иш сапарда жүргөндүктөн бул тууралуу так айта албайм. Кайсы компания кандай жүк менен келгенин базадан карап чыгышыбыз керек. Ошондуктан мен ал компания туурасында так билбейм. Мен уккан маалымат боюнча ал учак май куюу үчүн “Манас” аба майданына конмок экен. Бирок негизи, авиакомпаниялар ар кандай иштейт да. Жанагындай карго рейс болгондо, жолдон ала кетчү же таштай кете турган жүктөр дагы болушу мүмкүн. Мына ошондой практика бар. Бирок мен ал компания тууралуу так билбейм.

Чукуев: түрк учагы “Манаска” май куюу үчүн конмок
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:35 0:00

Ошондой эле Стамбулдагы АСТ авиакомпаниясынын билдирүүсүндө кыйроого учураган авиакаттамды эки гана учкуч аткарганы айтылып, ​"Гонконг-Бишкек каттамындагы алты сааттык учуу иш мөөнөтүнө байланыштуу кошумча пилотко муктаждык жок болгон" деп түшүндүрүлөт.

Авиациянын эл аралык тажрыйбасында учкучтар абада алты сааттан ашуун учууга мүмкүн эмес. Узак авиакаттамдарда учуу алты сааттан өткөндө ал болжонгон аба майдандан май куюп, тыным алып, учкучтар алмаштырылат. Мына ошондуктан кыйроого учураган учактын багыты Бишкек болгону жана жүк Кыргызстанга таандык болушу мүмкүн деген божомолдор айтылууда. Анан калса авиакырсык болгон жерден табылган товарлардын нускамаларынын кыргыз жана орус тилдеринде болгону дагы көптөгөн күдүк ойлорду жаратты. Ошол эле кезде транспорт министри Жамшитбек Калилов кечке жуук маалымат жыйынында жүк Түркияга таандык экенин жана анын камсыздандырылганын айтып, билдирүү таратты.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Депутаттар кыйраган учактагы жүктү иликтейт

Бишкектин четинде кулаган “Боинг 747-400” учагындагы жүктүн чоо-жайын иликтөө боюнча убактылуу депутаттык комиссия түзүлдү.

Курамында КСДП фракциясынан Жанар Акаев, Мурадыл Мадеминов, Искендер Кадыркулов, “Кыргызстан» фракциясынан Канат Исаев, Алмаз Баатырбеков, «Өнүгүү – Прогресстен» Мирлан Бакиров, «Бир Болдон» Мыктыбек Абдылдаев, «Ата Мекен» фракциясынан Өмүрбек Текебаев, «Республика – Ата Журттан» Курманкул Зулушев, Максат Сабиров жана Болотбек Ибраимжанов бар.

Кулаган учактын бортунда 85 тонннадан ашуун жүк бар болгону, Гонконгдон Стамбулга баратканы кабарланган. Бирок ACT Airlines компаниясы Бишкектин четинде кулаган учак күйүүчү май куюу үчүн эмес, Кыргызстанга жүк жеткирүү максатында конуп жатып кыйраганын кабарлаган. Учак Түркиядагы аталган компанияга таандык.

Бирок “Манас” аэропортунун басма сөз кызматы бул маалыматты төгүндөп, учак май куюуну жана экипажды алмаштырууну көздөгөнүн, борттогу жүктү Гонконгдон Стамбулга алып баратканын билдирген.

Бүгүн парламент жыйынында“Ата Мекен” фракциясынын лидери Өмүрбек Текебаев бул маселени көтөрүп, өкмөт тезинен түшүндүрмө берүүсүн талап кылды. Депутаттык комиссия түзүү демилгесин "Өнүгүү-Прогресс" фракциясынын лидери Бакыт Төрөбаев менен "Бир бол" фракциясынын лидери Алтынбек Сулайманов да көтөрдү.

Өмүрбек Текебаев жүк боюнча тыкыр иликтөө зарылдын парламентте билдирди:​

- Биз Бишкекке жүк алып келгенбиз деп айтып жатат. Ал эми биздин өкмөт башчылар баш болуп, коомчулуктан жашырып, алар май куюу үчүн токтогон деп алдашууда. Түрктөр бир жолу эмес, 52 жолу жүк алып келгенбиз деп айтып жатат.

16-январда Бишкектин сыртында кыйраган АСТ Airlinesтин учагы "Манас" аэропортуна жүк түшүргөнү келгенин Стамбулдагы авиакомпаниянын өкүлү билдирген:

- ​Учакта жетиштүү күйүүчү май бар эле. Кандайдыр бир маселе жок болчу. Учагыбыз ансыз деле Бишкекке сапар алган. Бара турган маршрут Бишкек болчу. Ал жакка барды. Ооба, жүк түшүрүү үчүн барган. Жүктүн ичинде эч кандай коркунучтуу нерсе жок болчу.

Буга чейин өкмөттүн биринчи вице-премьер министри Мухамметкалый Абулгазиев да түркиялык учак “Манас” аэропортуна май куюу үчүн гана конуу максатын көздөгөн деп ырастаган болчу.

Өзгөчө кырдаалдар министри Кубатбек Боронов дагы соңку маалыматка байланыштуу "Азаттыкка" учак Бишкекке күйүүчү май куюу үчүн келатканы айтылганын, жүк түшүрөт деген маалыматты биринчи жолу укканын билдирди. Министр эки версияны тең расмий түрдө тастыктай албастыгын кошумчалады:

- Тигинисин да, мунусун да тастыктай албайм. Расмий түрдө менде андай маалымат жок. Мен билгенден бир эле нерсе - учак аэропортко келип конуу үчүн келатканын мен тастыктайм. Эмне үчүн келип конуп жатканы тууралуу менде маалымат жок. Күйүүчү май куюуга деп айтылган.​

АСТ Airlines авиакомпаниясынын 18-январдагы кагаз жүзүндөгү билдирүүсүндө айтылгандай, компания Кыргызстанда кыйраган Боинг 747-400 сыяктуу учактары менен Бишкектин башкы аба майданына буга чейин 52 ирет каттаган.

Компания ошондой эле билдирүүсүндө учагы конууга бирден көп ирет аракет жасаган деген маалыматты четке какты. Ошондой эле билдирүүдө каттамды эки гана учкуч аткарганы көрсөтүлүп, ​"Гонконг-Бишкек алты сааттык жол жана [алты сааттык] иш мөөнөтүнө байланыштуу кошумча пилотко муктаждык жок" деп түшүндүрүлөт.

Гонконгдон учуп чыккан Боинг-747-400 жүк учагы Бишкектин “Манас” аэропортуна жакын Дача конушуна 16-январда таңга жуук кулаган. Бул окуяда каза тапкандардын саны бүгүнкү күнгө карата 38 киши экени аныкталды. Алардын төртөө экипаж мүчөлөрү, калгандары айыл тургундары. Көз жумгандар арасында жаш балдар да бар.

18-январда Кыргызстанда кыйраган түркиялык учактын экинчи "кара кутусу" табылганын өкмөттүн басма сөз кызматы билдирди. Кыйраган учактын биринчи "кара кутусу" 17-январда табылган эле. "Кара кутулар" учактын кырсык себептерин аныктоодогу эң маанилүү жабдуусу.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Фейсбуктагы “согуш”

“Ыңгайсыз суроолор” атайын кызматтын айрым Фейсбук колдонуучуларына берген эскертүүлөрүн иликтөөгө алды.

10-январда интернетте Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин төрага орун басары Болот Сүйүнбаевдин парламенттеги Социал-демократтар фракциясынын депутаты Ирина Карамушкинага жөнөткөн каты жарыяланган. Анда атайын кызмат Фейсбук социалдык тармагы аркылуу президентке маал-маалы менен терс пикир жазган жалпысынан 45 адамды аныктаганы айтылат жана он колдонуучунун аты-жөнү ачык көрсөтүлгөн. Алар: Айнура Белековна, Токсонбай Сексенбаев, Мунарбек Турков, Залкар Матазимов, Гүлшайыр Бегматова, Даниэль Абдувалиев, Жумабек Камаров, Шабдан Боронбаев, Сава Сыргатай жана Тойчубек Акматали уулу. Сүйүнбаевдин катында аты аталган колдонуучулар боюнча атайын кызмат тийиштүү иштерди жүргүзүп жатканы, толук маалымат кийинчерээк берилери да кошумчаланган. Бул кат интернетке чыгары менен кызуу талкуу жаралып, фейсбукчулар УКМКны, Карамушкинаны тепкиге алып эле жатып калышты.

Программа даярдалып жатканда Фейсбукка байланыштуу дагы бир чуу чыкты. Тагыраагы 16-январдагы учак кырсыгына байланыштуу Таттыгүл Дооталиева аттуу Медициналык академиянын кызматкери өздүк баракчасына 40ка жакын кишинин өлүмүн табалаган билдирүү жазганы айтылды. Анын орунсуз пикири кан жутуп турган коомчулук тарабынан кескин сынга алынганда, окуу жай жетекчилиги аны иштен кетирүүгө аргасыз болду.

Көп өтпөй коопсуздук комитети Дооталиева элди түндүк-түштүккө бөлүп, аймак аралык кастыкты козутканы үчүн расмий эскертүү берди. Учурда анын билдирүүсү боюнча лингвистикалык экспертиза жүрүп жатат. Эгер кылмыш курамы аныкталса пикирин ачык жарыялаган кыз төрт жылдан сегиз жылга чейин эркинен ажыратылышы мүмкүн.

Фейсбуктагы “согуш”
please wait

No media source currently available

0:00 0:25:43 0:00

P.S. "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Чет өлкөдө майрамдаган бажычылар

Бажы кызматынын төрага орун басары Райымбек Матраимов баштаган Бажы кызматкерлери.

Бажы кызматынын жетекчилери үй-бүлөлөрү менен жаңы жылды чет өлкөдө тосуп келгени сынга кабылды.

Жогорку Кеңештеги “Бир бол” фракциясынын депутаты Алтынбек Сулайманов бул жагдайды жана Бажы кызматына байланышкан бардык дооматтарды, маселелерди иликтөө үчүн парламентте жумушчу топ түзүүнү сунуштап жатат.

Жыл жаңыраар алдында 200дөн ашык бажы кызматкери эмгек өргүүгө чыкканы, жетекчилик кызматта иштегендердин көбү чет мамлекетте болгону маалым болду. Бул окуя аталган органдагы коррупция тууралуу талкууга жем таштады.

Сулаймановдун сыны

Бажы кызматынын аттуу-баштуу кызматкерлери үй-бүлөлөрү менен жаңы жылды башка мамлекетте майрамдап келгенин Жогорку Кеңештеги “Бир бол” фракциясынын төрагасы Алтынбек Сулайманов айтып чыкты. 16-январда парламенттин Каржы жана бюджет комитетинин жыйынында Бажы кызматынын төрагасы Азамат Сулаймановду кайсы кызматкери кайда барып келгенин билбейт деп сынга алды.

Жаңы жылды утурлай 230дан ашык бажы кызматкери эмгек өргүүгө чыкканы, жетекчилик кызматтагы аткаминерлер изин жазгыруу үчүн Казакстандын Алматы шаары аркылуу четке чыгып келгени тууралуу маалыматтары менен бөлүштү:

- Бажы кызматынын төрагасынын орун басарынан баштап башкармалыктын, бөлүмдөрдүн башчылары, орун басарларынын баары жаңы жылды чет мамлекетте тосушкан. Алардын көпчүлүгү изин жазгыруу үчүн биздин “Манас” аэропортунан учпай, Алматы аркылуу кетишкен. Жаңы жылды сыртта чардап тосуп жүрүшөт. Сиз кайсы начальнигиңиз кайда экенин билишиңиз керек. Бул деген жөн кызмат эмес, бул Бажы кызматы. Сыртка чыккандардын баары мамлекеттик маанилүү сырды алып жүргөндөр болуп эсептелет. План толбой жатса, булар сыртта майрамдап жүрүшөт. Болгондо да бизнес класстар менен учуп жүрүшөт. Алар каяктан байышкан?

Эгер таза иштеп жаткан болсо булар үй-бүлөсүн алып бизнес класс менен учуп, чет өлкөлөрдө жаңы жыл тосуп жүрүшөбү? Ооба, алар мыйзамдуу эмгек өргүүгө чыккан. Бирок бул маселенин моралдык жагы бар да.
Алтынбек Сулайманов

Сулайманов комитетти жумушчу топ түзүп, Бажы кызматы боюнча айтылган коррупция, кадр саясаты өңдүү дооматтардын баарын иликтеп чыгууну сунуштады:

- Акыркы жылдары прокуратура, дагы башка органдарда ири суммадагы пара менен кармалып жатат. Мен мындайды Бажы кызматынан уга элекмин. Коррупцияга белчесинен баткан орган экенин элдин баары эле билет. Эмне баары таптаза иштеп жатабы? Эгер таза иштеп жаткан болсо булар үй-бүлөсүн алып бизнес класс менен учуп, чет өлкөлөрдө жаңы жыл тосуп жүрүшөбү? Ооба, алар мыйзамдуу эмгек өргүүгө чыккан. Баарын юридикалык жактан тууралап алышкан, эч ким эч нерсе дей албайт. Булар эми “акылдуу” да. Бирок бул маселенин моралдык жагы бар. Бажы кызматында бир эле бул маселе эмес. Маселе көп. Мисалы, бир канча жылдан бери иштеген кызматкерлер азыр биз кабинетте эле отуруп калдык, кечээ эле сырттан келгендер майлуу-сүттүү орундарды ээлеп жатат деп даттанып жатышат. Мунун баарын жумушчу топ түзүп иликтеп чыгышыбыз керек.

Сулайманов Бажы кызматын сындады
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:20 0:00

Бажычылардын жообу

Бажы кызматы эмгек өргүүгө чыккан кызматкерлери боюнча кыскача түшүндүрмө таратты. Анда 232 кызматкер мыйзамдуу эмгек өргүүгө чыкканы айтылат.​

Бажы кызматынын маалымат катчысы Жаманак Мүсүрканов алардын ичинен ондон ашыгы гана үй-бүлөлүк себептер менен чет өлкөдө болушканын маалымдады. Алар ички коопсуздук кызматынан мамлекеттик сырды сактоо боюнча көрсөтмө алган деп ишендирди:

- Азыр көбү эле уу-дуу кеп болуп жатпайбы. 2016-жылдын 31-декабрь күнү үч кызматкер чет өлкөдө болгон. Жаңы жылдан кийин сегиз кызматкер сыртка чыгып келген. 200дөн ашык кызматкер сыртка эс алды деген жалган кеп. Алар мыйзам боюнча эмгек өргүү мөөнөтү келип, ошону алган кишилер.

“Райым миллиондун” ийгилигинин “сыры”

“Райым миллиондун” ийгилигинин “сыры”

Айрым байкоочулар Райымбек Матраимов Ош бажысын бир канча жыл жетектеп турганда коррупция тыйылбаганын, бул тармак оңолбогонун белгилеп жүрүшөт.

Ишенимдүү булактардын маалымдашынча, чет өлкөгө чыгып келгендердин арасында “Райым миллион” деген каймана ат менен таанымал Бажы кызматынын төрага орун басары Райымбек Матраимов дагы болгон.

Кадр тандоонун түйшүгү

Кадр кызматынын мурдагы жетекчиси Чолпонкул Арабаевдин пикиринде, бул окуя коомчулукта мамлекеттик кызматкерлер боюнча айтылган дооматты күчөттү. Ошондуктан башка аткаминерлерге сабак болгудай чаралар көрүлүшү керек деген оюн айтты:

- Албетте, алардын кайда болсо да эс алганга конституциялык укугу бар. Бирок мамлекеттик кызматкер өлкөдөгү бүгүнкү шартты, ал-акыбалды эске алышы керек. Азыр эми Бажы, Салык кызматы кирешелүү тармак деп эсептелет. Мен Кадр кызматын жетектеп турганда ушул кызматка кадрларды алганда калп аныктагычтан өткөрүп, элек менен иргеп алганга аябай аракет кылганбыз. Колу тазалар, жүрөгү тазалар келсин, кадрларды иргейли дегенде эки көзүбүз төрт болуп жатпайбы. Эгер мамлекетибиз бай болуп, элибиздин баары жыргап жашап жаткан болсо анда бир жөн. Бул жерде этиканы сөзсүз айтышыбыз керек. Жогорку Кеңеш бул маселени туура көтөрүп жатат. Бул окуя башка мамлекеттик органдарга сабак болгудай болсун.

Чолпонкул Арабаев.
Чолпонкул Арабаев.

Коомдук иликтөөлөр институту бейөкмөт уюмунун башчысы Рита Карасартова Бажы кызматы өңдүү “майлуу-сүттүү” органдардагы коррупция маселелерине токтолду:

- Биз 20 жыл реформа жүргүзүп жатабыз дегенибиз менен Бажы, Салык, Социалдык фонд өңдүү иши акча каражатын кармоо менен байланышкан органдарда кыйраткан деле реформа жүргөн эмес. Бүгүнкү күндө акчабыз жок деп ыйлап жүрөбүз, бирок акча кармаган органдарда коррупция гүлдөп эле жатат. Мына бүгүн эле Соцфонддо миллиондор желип кетти деген жаңылык чыкты. Кыргызстанда коррупциялык айла-амалдарды түзүп алган, аны ийгиликтүү ишке ашырган жана тапканын аларды көзөмөлдөгөн, тескеген органдар менен бөлүшө билген кызматкер “мыкты” кызматкер болуп саналат. Бажы кызматынын ошончо кызматкери үй-бүлөсү менен чет өлкөгө эс алганы кеткен көрүнүш өнүккөн мамлекеттерде да жок.

Кыргызстанда таасирлүү кызматтарда отурган аткаминерлердин эс алуусун чет өлкөлөрдө өткөргөнү көнүмүш адатка эле айланып калган. Президент Алмазбек Атамбаев дагы соңку кездери эмгек өргүүсүн башка мамлекеттерде өткөрүп жүрөт. Ал жакында эле Кытайда эс алып келди.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Сулайманов Бажы кызматын сындады

Сулайманов Бажы кызматын сындады
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:20 0:00

Жакупова: президент авиакырсыкта эл менен болгон жок

Жакупова: президент авиакырсыкта эл менен болгон жок
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:28 0:00

Авиакырсык: маркумдар менен коштошуу

Акыркы маалыматтар боюнча авиакырсыкта 38 адам набыт болду.

16-январдагы учак кырсыгында каза болгондор бүгүн жерге бериле баштады.

Соңку маалыматтарга караганда, учак кыйрагандан кийин сөөгү табылган 34 адамдын тек-жайы аныкталды. Алардын сөөгүн Бишкек, Чүйдөн тышкары, Нарын, Ош, Жалал-Абад облустарына жакындары алып кетишти.

Алты көр каздырып...

​Дача айылындагы учак биринчи урунган үй маркум Санжар Осмоновдуку эле. Ал өзү, кош бойлуу жубайы жана үч баласы каза болду. Маркумдун бир тууган агасы Муратбек Токтосунов алардын сөөгүн өлүкканадан алып, бүгүн жайына берди.

​Башына каран түн түшүп, бир учурда алты көрдү каздырып жаткан Токтосунов дагы эле бул каргашага ишене албай, эс-мас абалда турганын айтат.

- Башка пенденин башына салбасын, кырсык айтып келбейт экен. Балдардын башына ушундай иш түштү. Үч баласы бар эле инимдин. Келиним кош бойлуу эле. Учак биринчи эле ушулардын үйүнө түшкөн экен. Күйүп калышыптыр. Бүгүн эртең менен өлүкканадан Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин унаасы менен сөөктөрдү үйгө алып келип беришти.

Каза тапкан үй-бүлөгө Сокулук районуна караштуу Манас айылынын мүрзөсүнөн жер берилген.

Бул учак кырсыгынан каза тапкан дагы бир үй-бүлөнүн көрү казылып, алардын сөөгү эртең жерге берилет экен. Ызгаардуу суукта маркумдарга жай казып жаткан балдардын кээ бирин Акын-жазуучулар коомдук фондунун мүчөсү, акын Бурулкан Карагулова Фейсбук аркылуу чогултуп келгенин айтты:

- Биз кечээ ойлондук эмне иш кылып, жардам берсек деп. Анан Өзгөчө кырдаалдар министрлигине чалып, эмне жардам керек дедик. Ал жактан Идирис деген бала “Эже, бизге баары жетет. Миң киши иштеп жатабыз. Болгону көр казганга киши жетпей жатат. 25 жигит жетет го" деди. Мен аларды Фейсбук аркылуу чогултуп, ар кимиси өз унаасы менен келди. Жер катуу экен, казуу мүмкүн эмес экен. Күрөк менен болчудай эмес. Анан айыл өкмөтү жардам берип, экскаватор келип үстүн жумшартып берип, анан балдар казып киришти. Суук болгону үчүн эл өзү эле сураштырып, тамак-аш алып келип берип жатат.

Чоң ата менен небере...

Кырсыктын курмандыгы болгон дагы бир үй-бүлө бүгүн Бишкектин Достук кичирайонунда акыркы сапарга узады. Уул-келинин эки кызы менен кошо колдон учурган чоң ата Шерали Сатыбалдиев кырсыктан аман калган небереси, 1-класстагы Жакшылык менен калды. Өзү батирде турган карыя балдарынын сөөгүн бир тууган агасынын үйүнөн чыгарды.

- Уулум Уларбек 90-жылкы, келиним Акмарал 1991-жылкы. Эки неберем, Сабина, Аида, бири беште, бири экиде эле, ушул... Жакшылык ич кийимчен калыптыр. Кошуналар кийинткен экен. Неберемди бүгүн ооруканадан чыгарып келдим. Сүйлөшө албай койдук. Бир күн мурда меникинде болуп, уулум жумуштан кайтып келе жатып балдарын мектепке барат деп алып кеткен. Уулум 195-маршрутканы айдачу. Келиним балдар менен үйдө эле.

Жакшылык жалгыз калды...
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:59 0:00

​Маркумдарды соңку сапарга узатуу боюнча жапа чеккендерге жергиликтүү бийликтер тарабынан жардам берилери айтылган эле. Шералы Сатыбалдиевдин жээни Икрам Матибалиев азырынча алардын алын деле сураган киши боло электигин, сөөк узатуу зыйнатын коңшу-колоң, урук-туугандын жардамы менен өздөрү уюштурганын айтты.

- Шерали уулу Уланбектин үйүнүн пайдубалы да калган эмес. Эч нерсе жок. Буларга жергиликтүү бийликтен да, өкмөттөн деле жардам боло элек. Азыр Шералынын да үйү жок, батирде турат. Ошондуктан бир тууганын үйүнөн төрт өлүктү чыгардык. Элден айланса болот. Рахмат, эл өзү акча чогултуп, жардам берип жатат. Коңшу, туугандар менен өлүктү узатып жатабыз. Оор абалда турабыз. Өлгөн келин Акмарал кызын кучактап, ошол жерде калган, көзүнө бир нерсе тийген. Уланбектин да сөөгү бүтүн, кулагынан кан агып калган. Эч жери сынгандай эмес. Тумчугуп эле мерт болгон го. Бирок үйү толугу менен жок болгон.

Жакындарын акыркы сапарга узатып жаткандар.
Жакындарын акыркы сапарга узатып жаткандар.

Соңку маалыматтарга караганда, учак кыйрагандан кийин сөөгү табылган 34 адамдын тек-жайы аныкталды.

Алардын ичинен тогузунун сөөгү Бишкекте, он бири Чүйдө, бешөө Нарында, алтоо Ош облусунда, үчөө Жалал-Абадда бүгүн-эртең жерге берилет.

Өкмөттүн убадасы

Өкмөттүн басма сөз кызматы маркумдарды соңку сапарга узатууга жергиликтүү бийлик кол кабыш кыларын билдирүүдө. Мындан тышкары бир жолку материалдык жардам берилери айтылууда. Бирок ушул тапта ал маркумдардын жакындарынын колуна тийе элек. Өкмөттүн басма сөз катчысы Чыңгыз Эсенгулов:

- Президенттен материалдык жардам 100 миң сом, өкмөттөн 70 миң сом каралды. Бул каражатты биздин губернаторлор же инcпекторлор бир беришет. Бүгүн эсеп ачылганына караганда бүгүнтөн тарта берилет го. Жаназадан кийин үй-бүлөсүнө көңүл айтып барган учурда берилет бул акча.

16-январда "Манас" аба бекетинин жанындагы Дача айылына «Боинг 747-400» учагы кулап, акыркы расмий маалыматтар боюнча 38 адам набыт болду. Алардын төртөө түркиялык учактын экипаж мүчөлөрү, калгандар жайкын тургундар. Алардын ичинен 13ү балдар.

Маркумдардын тизмеси
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:17 0:00

Кырсыкка байланыштуу муфтият набыт болгондорду эскерүү боюнча буйрук чыгарды. Ага ылайык, 20-январь күнкү жума намаз учурунда апаатта көз жумгандарга атап куран окулат. Андан тышкары, өлкө аймагында жума намаз окула турган 1221 мечитте жардам кутучулары орнотулат.​

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жалал-Абад: бийликчил партиялар сотко кайрылды

Жалал-Абад шаары

Жалал-Абад шаардык кеңешинин ишин башкаруучу коалицияга кирбей калган бийликчил партиялар токтотуп коюшту.

Ал арада коалициядагы партиялар ишти жандантуу максатында сотко апелляциялык кайрылуу жолдогону турат. Эгерде партиялар бир пикирге келе албаса, анда өздөрү мөөнөтүнөн мурда тароону сунуштап чыгышты.

Шаардык кеңештин 16-январга белгиленген сессиясы Жалал-Абад райондор аралык сотунун чечими менен убактылуу токтотулду. Анткени коалициялык көпчүлүккө кирбей калган КСДП жана "Кыргызстан" партиялары биригип прокуратура менен сотко арыз жолдогон.

Шаардык кеңештеги "Кыргызстан" фракциясынын лидери Эмил Абдыкадыров анын себебин мындайча чечмеледи:

- 12-январдагы алгачкы уюштуруу отуруму бир топ мыйзам бузуу менен коштолгондуктан биз тийиштүү органдарга кайрылганбыз. Баары мыйзам чегинде болушу керек болчу. Жалал-Абад шаардык прокуратурасы бүгүн өз корутундусунда алгачкы сессия мыйзамсыз өткөнүн билдирди. Ал эми бул иш боюнча Жалал-Абад райондор аралык соту 27-январга биринчи соттук отурумун белгиледи. Ошолордун чечимине карап андан аркы аракетибизди көрөбүз.

Көпчүлүк коалициядагы “Өнүгүү-Прогресс”, "Республика - Ата Журт", "Ата Журт" фракциялары прокуратура менен соттун чечими шашылыш, эс алуу күндөрү кабыл алынганын айтып, 16-январда маалымат жыйынын өткөрүштү.

Ошол себептүү, алар шаардык кеңештин ишин жандантуу максатында үч партия биригип апелляциялык арыз жолдой турганын коалициялык көпчүлүктүн лидери Майрамбек Адылбеков айтты:

- КСДП менен "Кыргызстан" партиялары прокуратура менен сотко 14-январь жума күнү кайрылган. Анда 12-январдагы биринчи отурумда төрага шайланбай туруп анын орун басарын мыйзамсыз шайлашкан жана биринчи отурумду жашы улуу адам алып барган эмес деген жүйө келтирген. Ишемби жана жекшемби күндөрү алардын арызын тийиштүү органдар карадыбы же жокпу билбейм, бирок 16-январь дүйшөмбү күнү бизге дал ошол күндөгү дата менен таңкы саат 09:30да сессияны токтотуу боюнча прокуратурадан жана анын артынан эле соттон билдирүү келген. Бул жагы бизди таң калтырып отурат. Ошол себептүү биз шаардык кеңеш аппараты менен бирге алгачкы сессия процедураларды сактоо менен мыйзамдуу өткөнүн билдирип, сотко апелляция жазалы деп жатабыз.

Ошентип шайлоодон өткөн беш партия депутаттары бир пикирге келе албай, сессия өтүүчү залда эмес, эми соттук отурумдарда жүз көрүшөрү белгилүү болуп турат. Бирок көпчүлүк коалиция сотко чейин бийликчил партияларды кайрадан сүйлөшүүгө чакырууда. "Ата-Журт" партиясынан депутат Шаирбек Ташиев буларга токтолду.

- Бизге дооматыңар же башка маселеңер болсо келип айткыла, стол үстүндө ачык сүйлөшөлү. Маалымат каражаттарсыз, жабык эшик артында да талкуулайлы. Анткени шаардыктар азыр биздин иштөөбүздү гана карап турат. Ошол себептүү таарынычтарды токтотуп, шаар үчүн иштеп берели. Дагы да сүйлөшүүгө силерде мүмкүнчүлүк бар.

Оппозициядагы партиялар учурда сот аркылуу гана кийинки кадамдарын аныктарын билдирип, биригүүгө азырынча бел байлаша элек. Ал арада КСДП партиясынан учурдагы шаар мэри Салайдин Авазовдун айланасында да айың кептер тарады. Анткени калаа башчысы КСДП партиясынан чыгып, алдыдагы мэр шайлоодо “Өнүгүү-Прогресс” партиясынын атынан барат деген маалыматтар чыккан. Бирок шаар мэри бул маалыматтарды төгүнгө чыгарды.

- Бул маалыматтардын баары жалган. Мени атайылап жаман көрсөтүү максатында ушундай ушак таратып жатышат. Мен бир гана КСДП партиясынын атынан шаар башчылыгына барышым мүмкүн. Эгер кайсы бир партиядан сунуш түшсө дагы ал менен макул эмесмин. Мен үчүн шаардыктардын кызыкчылыгы баарынан бийик турат.

Шаардык депутаттар эгерде бир пикирге келе албасак сессияга негизсиз келбей койгон КСДП менен "Кыргызстан" фракцияларын шаардык кеңештен чыгаруу өтүнүчү менен БШКга кайрыларын билдиришүүдө. Акыркы чара катары көпчүлүк коалиция өзүн өзү таратууга сунуш менен чыгары айтылат.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Чүйдөгү авиакырсыктан отуздан ашык адам набыт болду

Кырсык болгон жер.

Алдын ала маалыматтарга ылайык, Чүй облусундагы авиакырсыкта мерт кеткендер саны отуздан ашты. Алардын төртөө экипаж мүчөлөрү, калганы кыргызстандыктар.

Чүйдөгү учак кырсыгында мерт кеткен 31 кишинин денеси жана адамдардын 9 дене мүчөлөрү табылды. Бул тууралуу өзгөчө кырдаалдар министри Кубатбек Боронов президент Алмазбек Атамбаев менен жолугушкан учурда билдирди.

Учак кырсыгынан 11 адам жабыркаган. Алардын алтоо балдар. Бул алты балага Бишкектеги балдардын ыкчам кызмат көрсөтчү ооруканасында тийиштүү жардамдар көрсөтүлүүдө.

Ал эми эки чоң киши Бишкек шаарындагы травматология жана илим изилдөө институтунун реанимация бөлүмүндө жатат. Алардын бирөөнүн денесинин 45 пайызы күйгөн, экинчисинин мээси чайкалган.

Үрөйдү учурган учак кырсыгы
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:22 0:00

Бүгүн, 16-январда эртең менен жети жарымдар чамасында түркиялык компанияга таандык "Боинг-747" үлгүсүндөгү жүк учагы Бишкектин түндүк тарабындагы "Манас" аба бекетинин жанына кулап түшкөн. Өзгөчө кырдаалдар министрлиги билдиргендей, кырсык Чүй облусунун Сокулук районундагы Дача-Суу аймагынын жанында, "Манас" аэропортунан анча алыс эмес жерде болду. "Манас" аба бекети Бишкектен 30 чакырым түндүктө жайгашкан.

Гонконгдон Стамбулга бараткан учак май куюу үчүн "Манас" абамайданына конууга аракет кылганы кабарланууда. Кырсыкка кабылган учак түркиялык АСТ Havayolları компаниясына таандык болгон.

Абулгазиев: кырсык экипаждын катасы деп ойлойбуз
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:03 0:00

Бул кырсыкка байланыштуу 17-январь Кыргызстанда аза күтүү күнү деп жарыяланды. Тийиштүү жарлыкка президент Алмазбек Атамбаев бүгүн кол койгонун мамлекет башчынын басма сөз кызматы кабарлады.

Президент Алмазбек Атамбаев набыт кеткендердин жакындарына бардык тийиштүү жардамдарды берүүнү, издөө иштерин тездетүүнү Өзгөчө кырдаалдар министрлигине тапшырды.

Ошондой эле президент авиакырсыкта набыт болгондордун жакындарына көңүл айтты

Өзгөчө кырдаалдар министри Кубатбек Бороновдун билдиришинче, каза тапкандардын көбү Дача-Суу айылында жашаган жайкын тургундар. Арасында балдар да бар.

Ал эми 20дан ашык үй зыян тартты. Кырсык болгон жерде ыкчам штаб түзүлүп, куткаруу иштери уланууда. Окуядан улам Бишкектеги “Манас” аэропортунда каттамдар токтотулду.

Учак кырсыгынын күбөлөрү
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:34 0:00

Кырсык болгон жерде жүргөн “Азаттыктын” кабарчысынын айтымында, кулаган учактын бөлүктөрү чоң аймакка чачыраган. Учактын куйругу менен шассиси 50 метр жерден ашык алыстыкта жатат.

Учак кулаган үйлөр толугу менен кыйраган. Алардын астында да адамдардын сөөгү болушу мүмкүн экенин адистер айтышууда.

Учактын кулашы боюнча өкмөттүк комиссия түзүлдү

“Манас” аэропортунун жанындагы учактын кулашын иликтөө боюнча өкмөттүк комиссия түзүлдү. Бул тууралуу “Азаттыкка” Өзгөчө кырдаалдар министри Кубатбек Боронов кабарлады. Анын айтымында, комиссияны биринчи вице-премьер Мухаммедкалый Абулгазиев жетектейт.

Премьер-министр Сооронбай Жээнбеков авиакырсык болгон Дача айылына барды. Бул тууралуу өкмөттүн басма сөз кызматы кабарлады.

Учак кырсыгынын себеби белгисиз

Бул тууралуу эл аралык "Манас" аэропортунун басма сөз катчысы Алия Курбанова "Азаттык" радиосуна билдирди. Анын айтуусунда, Гонконгдон келе жаткан түркиялык учактын кулашына эмне себеп болгону азыырнча белгисиз:

- Учак коюу тумандан улам кырсыкка кабылдыбы же башка себеп болдубу, азырынча эч нерсе деп айта албайбыз. Такталган маалыматты кийинчерээк беребиз.

Кырсыкта жакынын жоготкон аял
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:43 0:00

​Алия Курбанова кулаган учак Гонконг-Стамбул багыты боюнча баратканын кошумчалады. Анын айтуусунда, учак Бишкекке май куюу үчүн конууга аракеттенген деген божомол бар. Биринчи вице-премьер-министр Мухамедкалый Абулгазиев, өзгөчө кырдаалдар жана транспорт министрлери кырсык болгон жерге жүрүшөт.

Учактын таржымалы

Учак, унаа жана саякаттар боюнча изилдөөчү адис Жейсон Рабинович “Твиттерге” жазган маалыматтарга караганда, Чүй облусунда кырсыкка кабылган “Боинг-747-400F» учагы 13 жыл мурун чыгарылган. Алгач Сингапур авиакомпаниясында, андан Qatar Airways компаниясында учкан. Бул маалыматтар азырынча аталган компаниялар тарабынан расмий бышыктала элек.

Ал эми түркиялык маалымат каражаттарынын жазышынча,“Боинг-747-400F» учагы 124 тонна жүк ташууга ыңгайлашкан. Ал 2003-жылы чыгарылган.

Маалыматка ылайык, кырсыкка кулаган учактын экипаждын ысымдары белгилүү болду. Алар капитан Ибрагим Диранжы, Казым Өндүл жана жүк ташуу боюнча адистер Мелих Аслан менен Ихсан Кожа болгон.

Казым Өндүл 2003-жылдары Ооганстандагы аскердик операцияларга катышкан. Андан кийин эс алууга чыгып, жүк ташуучу учактарды башкарып жүргөн.

Кырсыктын күбөлөрү

Айыл тургуну, 30 жашта Умида "Азаттыкка" учак кулаган учурда көргөндөрүн айтып берди.

"Азаттык": Сиз коңшу көчөдө жашайт турбайсызбы? Окуя кандайча болду?

Умида: Таңкы саат жетиден беш мүнөт өткөн. Кызымды мектепке узатып жаткам. Күрүлдөп эле башкача үн чыкты, негизи биз билебиз да учуп-конуп жүргөн учактардын үндөрүн. Бул жолу такыр башкача үн чыкты. Көчөгө атып чыксам эле, маңдайдагы үйлөрдү бир нерсе шыпырып баратыптыр. Өзүм түшүнбөй калдым, учактын канаты окшойт. Анан солярканын жыты жыттанып эле, күйөөм чуркап чыкты. Таякем да жакын жашайт. Ал үйүнүн экинчи кабаты түшүп калганын айтып, жолдошумду чакырды. Өрт өчүрүүлөр кырк мүнөттөн кийин келишти. Ага чейин өзүбүз эле жардам берип аттык. Он үй-бүлөнү толук басып калышты окшойт.

"Азаттык": Басып калган үйлөрдүн жашоочулары менен тааныш белеңиз?

Умида: Алардын айрымдарын таанычумун. Таякем да ошол сегизинчи көчөдө жашайт эле. Анын үйүнүн бир ыптасын шыпырып кетиптир. Азыр балдары биздин үйдө. Аябай шок болуп турушат. Өлгөндөрдүн арасында жаш балдар да бар. Алардын сөөктөрүн кошуналар өзүлөрү чыгарышты урандылардын алдынан. Андан кийин өрт өчүрүүчүлөр келишти. Башында ойлогон эмесмин учак экен деп. Өзүмдүн алты балам бар, абдан жаман болуп турам.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жунусов: Кыргызстандагы кадр саясаты түшүбүзгө да кирбейт

Жогорку Кеңеш

Экс-советтик Казакстанда өкмөттүк жооптуу кызматка отуруунун тартиби бар. Базарда соода кылган адам облус акими турсун, облустук администрациянын бөлүм башчысы боло албайт.

Профессор Адиль Жунусов - саясат таануучу. Докторлук ишин “Оппозиция өткөөл коомдун өнүгүү фактору“ деген темада жактаган. Совет доорунда комсомолдун жана партиянын борбордук аппаратында, кийин президенттик администрацияда эмгектенген.

Казакстандын Бажы кызматында орун басар төрага, банк төрагасы да болгон адам. Учурда Алматыдагы жеке менчик Жаңы экономикалык университет - Университет Нархоздун Укук жана мамлекеттик башкаруу факультетинин деканы. Ал бийликтин табияты, мамлекеттик кызматкерлерди даярдоо, жетекчинин этикасы тууралуу ой бөлүшөт.

- Кыргызстан жана башка Борбор Азия республикалары Москвадан күнкорсуздук алганына мына чейрек кылым ашты. Бул өлкөлөрдө өз саясый элитасы калыптанды. Күчтүү же ошондой түр көрсөткөн бюрократиясы бар. Бирок да Кыргызстандан башка Казакстан, Ɵзбекстан, Тажикстанда жетекчилик советтик партиялык башкаруунун салтын улантууда. Кыргызстанда андай эмес. Бирок калыптанган өз маданиятына ээ башкаруучу элитасы, чиновниктери, бюрократиясы бар деп айтуу да мүмкүн эмес. Профессор, ушу маселе боюнча ой бөлүшсөңүз обол?

Проф. А. Жунусов: Эл башкарчу адамдардарда элди жетектегендей даярдыгы болуш керек. Сен совет бийлигинен калган элита дебедиңби... Азыр биздин Казакстандагы министрликтерде, облустардын башчыларынын арасында мурунку комсомолдук, партиялык, советтик ж.б. түзүмдөрдө иштеген адамдар азайып калды.

Бирок Совет заманында кадрлар партиялык мектептен даярдалган, алар жана башка бийлик бутактарын басып өткөн соң гана жетекчи кызматтарга коюлган. Ал жакшы иш. Алсак, Францияда бүгүнкүгө дейре Мамлекеттик башкаруу академиясын (Редактор: Туура аталышы- Башкаруунун улуттук мектеби, французча. École nationale d’Administration) бүткөн адамдар гана чиновник болот. Казакстанда да тартип ошондой жана кадрлардын даярдыгы мыкты. Эгер сен кайсы бир катардагы кызматта иштеп жүрүп, бөлүм башчы болууну кааласаң, коррупция, административдик башкаруу, тил боюнча сынак тапшырууң зарыл. Ошондон кийин гана көксөгөн ордуңа отура аласың. Ошого сенин Казакстандын бийлик аппараты мурдагыдай эле, өзгөргөн жок дегениң натуура сөз. Президент Назарбаев жылына 3 000 адамды чет өлкөгө окууга жиберет. Алар бир тармак боюнча адистик алып келет. Мисалы, «Болашақ» программасы боюнча чет өлкөлөргө жиберилген стипендианттардын эң үлкөнү Алматы шаарынын акими болду. Андай стипендианттар жетекчи кызматтарда көп. Алар чет тилди билет, элибизди билет. Кыргызстанды айтсак, өмүрүндө прокуратурада иштебеген Индира Жолдубаева башкы прокурор болуп чыга келди. Андай биздин жаман түшүбүзгө да кирбейт.

please wait

No media source currently available

0:00 0:11:02 0:00
Түз линк


Бул эмне деген маскара (кыр.,тамаша). Бир бизнесмен эртеси министр болуп чыга келет. Кечээ эле жөнжай иштерде жүргөн адам Ысык-Көл облусунун акими болуп жүрү. Бул көрүнүш дурус эмес деп ойлойм. Неге дечи. Адам, орус жазуучусу М. Горький айткандай, «жашоо мектебинен» өтүш керек. Ансыз сен кантип жетекчи болосуң? Кантип адамдардын, элдин тагдырын чечесиң. Эгер башкаруу тажрыйбаң жок болсо, эл мүдөөсүн кайдан билесиң? Акчаң бардыр? Бирок акча баарын чече албайт! Ошого ар бир жетекчи бийлик тепкичин басып өтүп, ар бир деңгээлдин иш өзгөчөлүгүн көрүп-билиши керек. Антпесе болбойт.

Билимдүү жаштардын акчасы жок

- Батыш өлкөлөрүндө саясый даярдыгы жок эле адамдар мамлекеттик эң жогорку кызматтарга келип атпайбы... Жаңы мисал, Дональд Трамп АКШ президенти болуп шайланды.

Дональд Трамп.
Дональд Трамп.

Проф. А. Жунусов: Кошмо Штаттарда кесиби актер Р. Рейган да президент болду. Сиздер, журналисттер, суроо бергенде бир нерсени унутуп каласыздар. АКШда чиновниктер аппараты абдан кубаттуу. Ошого актер, миллиардер-девелопер бийлик башына келгени менен мурдагы эле такшалган чиновниктер аппаратта кала берет. Мен Францияны мактайм. Себеби биз Франциянын башкаруу моделин өзүбүзгө киргизип жатабыз. Францияда парламенттен өтсөңүз гана министр болосуз. Округдук, кантондук парламенттин элегинен өтөсүз. Адам менен иштөө чоң искусство. Биз кыргыз-казактар мурунтан үйрөнгөнбүз: жалгыз баатыр болсоң, башчы болосуң деп. Жалгыз баатырлардын убагы өттү. Ырас, лидерлик-бул өзгөчө касиет. Мустафа Кемал Ататүрктү алсак, ал армиядан, офицерлердин катарынан чыккан адам. Бирок Осмон империясында офицерлер коомдун алдыңкы бөлүгү- элитасы болгон. Жакшы, акылдуу адамдар Кыргызстанда да көп. Мен Францияда жана АКШда окууну бүткөн эки кыргыз жигитти билем. “Силердей 17 жигит болсо, Кыргызстанды гүлдөтүп жиберүү мүмкүн,”-деп айткам аларга. Бирок азыркы жетекчилик алардай азаматтарга жол бербей жатат. Себеби, баякыда бирөө: “Мен 300 000 доллар берип парламентке депутат болгом,“ дебедиби! Жанагы мен айткан жигиттерде 300 миң доллар жок, бирок алардын акылы, билими, ой жүгүртүүсү мыкты. Мен ушу 5-6 жылдан кийин ошо жигиттер бийликке келет деп ойлойм. «Азия MIX» командасы КВНдин жогорку лигасынын былтыркы жеңүүчүсү болду. Алар азыр 17 жашта. 10 жылдан кийин 27 жашка толот, мыкты жигиттер болот. Алар ушу азыр өз таланты, билими менен Орусиянын башка командаларын утпадыбы! Ошого азыр сырт өлкөлөрдө окуп жүргөн кыргызстандыктарды колго алып, өстүрүү абзел.

Акаев менен Бакиев

- Сиз даярдык болушу керек десеңиз ушу тапта сырт жерде жашаган биздин экс-президенттер эсиме келди.А. Акаев жана К. Бакиев советтик башкаруу мектебинин таалим-табиясын жана бийлик тепкичин көрүшкөн. Ошентсе да, алардын саясый карьерасынын ойрону чыкканын сиз кантип түшүндүрмөксүз?

Курманбек Бакиев.
Курманбек Бакиев.

Проф. А. Жунусов: Аскар Акаев жөнүндө айтсак, ал улуу окумуштуу. Биз, казак-кыргызда «Тоо алыстан көрүнөт» деген макалыбыз бар. Эртең-бүрсүгүнү Акаев жөнүндө дагы сөз кылабыз. Көрөсүң го... Ал илим тармагында жүрүп, демократиянын толкунунда капылеттен бийликке келген. Ал илимпоз-системачы. А турмушта көп нерселер системага ылайык келбейт, сыйбай калат. Аскар Акаев ошол күтүүсүз сыноолорго чыдай алабады. Туруштук бербеди. Бирок Акаев президент кезде «Кыргызстан демократиянын аралы» деп айтылчу. Курманбек Бакиев чарбаны жакшы билген адам. Орусча «Короля делает свита» дейт эмеспи. Бакиевди ошо тегерегиндеги жөкөрлөрү бузду. Ал өзү талантын башка жакка жумшап алды деп ойлойм. Тарых ар бир адамды жасаган ишине жараша өз-өз ордуна коёт. Мисалы, Мао Цзедун өлгөндө ошо замат кытайлар ага тийген жок. Катасы бар, бирок тигини, муну эл үчүн жасады деп айтышты. Ислам Каримов өлгөндө чет өлкөлөрдө ал жөнүндө 12 500дөй макала жарыяланды. Анын 9300ү Каримов дурус иштеген деп чыкты.

Эгер башкаруу тажрыйбаң жок болсо, эл мүдөөсүн кайдан билесиң? Акчаң бардыр? Бирок акча баарын чече албайт! Ошого ар бир жетекчи бийлик тепкичин басып өтүп, ар бир деңгээлдин иш өзгөчөлүгүн көрүп-билиши керек. Антпесе болбойт.

Кыргызстан төбөлсүз болгондон бери 28 премьер-министр алмашты. 28 адамды 25 жылга бөлсөң, ар бири 8-9 айдан иштеген болот. Тогуз айда бала туулат. Бирок ал сүйлөй албайт. Кыргыз-казакта биримдик - бир ооздук деген жакшы сөз бар. Премьер-министр болгон адамга жок дегенде жыл берүү керек, мораторий кабыл алып. «Бу жигити премьер-министр кылып шайладык. Бийликти үч жылга өз колуна берели. Эмне иштесе, иштесин. Үч жылда иштей албаса, ал кетет» деп. А силер, кыргыздар, аны да бербейсиңер. Ушу нерсе жаман.

- Мен бир топ эле чоң кызматта иштеген казакстандыктар менен тар чөйрөлөрдө кездештим. Алар кызматы, мамлекеттик иш жөнүндө бейчеки сүйлөшпөйт; муну билем, тигини билем дебей, сак. Ушундан улам кызматтык этика дегенди бекем сактайт го деген ой кетти. Бул балким ачыктыктан корккондуктур. Өкмөттүк кызматтагы адамдардын кызмат этикасы тууралуу эмне дейт элеңиз.

Проф. А. Жунусов: Бизде Төлө бий деген өткөн. Ал «Билсем тогуздун бирин билем, токсон тогузду билбейм» деген. Баарын билем деген иштей албайт. Этика кай жерден башталат? «Театр кийим илгичтен башталат» дегендей эле этика үйдөн башталат. Жашы өйдө адам адепке сыйбаган бир иш жасачу болсо, психологдор: «Аа, жаш кезинде бир мандем болгон экен» деп айтышат. Этика-бул челдей назик материя. Мисалы, бирөө келип, (Кудай өзү мени кечирсин?!) «Таластыктар адам эмес, эл эмес, ысыккөлдүктөр тигиндей-мындай» деген сыяктуу орунсуз сөздөрдү айтпашы керек! Баары өзүңдүн элиң. Президент болгонуңдан кийин сага элдин баары бирдей: таластыкпы, көлдүкпү, оштукпу, нарындыкпы- бир эл. Элди демократияга үйрөтүү үчүн убакыт керек. Демократия келди, бирок аны бардык эле адамдар түшүнө бербейт. Демократия үчүн мурдагы советтик адамдарга саясый маданият керек. Саясый маданият болсо, адамга этика да, эстетика да келет. Азыр өкмөттүк кайсы мекемеге барба, мамлекеттик кызматчынын этикасы илинип туру. Аны эч ким окубайт! Бирок илип коюшкан. Чиновник сага бир нерсени айтат, башка нерсени ойлойт, үчүнчү нерсени жасайт. Ал дурус эмес. Андай болбош үчүн өкмөттүк программа керек.

Аскар Акаев.
Аскар Акаев.

- Мамлекетте саясый маданиятты ким калыптандырат? Ким түптөйт?

Проф. А. Жунусов: Биз экөөбүз азыр Прагада отурабыз. Чехословакиянын биринчи президенти Ян Масарик деген адам болгон. Масариктин көзү өткөндөн кийин анын эстелиги төрт ирет бузулат: бир партия бузат, экинчи партия кайра тургузат. Ошондо чех саясый элитасы Масарикке тийбейли, ага байланыштуу тарыхка мораторий жарыялайлы деп чечим чыгарат. А бизде бийликке бирөө келет да “тигилер жаман, баарын кыруу керек. Ал тигиге жакын болгон, алардын арасында жүргөн” деп чукуй баштайт. Алар бийликке келгенде ант берген го... “Кыргыз элине ант берем ” деп. Ошентип, өкмөттө иштеп жүргөн, Батышта айтылгандай, топ-менеджерлер четке сүрүп чыгарылат. Ушинтип бөлүнүп-жарылуунун кесепетинен улам элибиз артта калууда.

- Өлкөдөгү абал үчүн бийликтин бардык бутактары тегиз жооп бериши керек эмеспи. А биздин чөлкөмдүн элинде, менин баамымда, баарына өлкө президенти жооп берет деген түшүнүк күчтүү. Сиздин пикириңиз кандай буга?

Алмазбек Атамбаев
Алмазбек Атамбаев

Проф. А. Жунусов: Орустардын макалы бар: “Жеңиштин автору көп, а жеңилүү үчүн бир адам жооптуу”. Экономика өспөй жатса, президент жаман иштеди дейбиз. А сен өзүң эмне иштедиң? Сен ушу төбөлсүздүк элиңе келгенден бери эмне пайдалуу иш кылдың? Билимиңди өркүндөттүңбү? Чет элден бир технология алып келдиңби? Сен эмнеге тигини жаман дейсиң? Ар бир адам өзүнөн баштоо керек: Мен эмне иштедим деп. Ар бирибиз адамбыз; парламенттин мүчөсү да биринчи кезекте адам да, депутат эмес. Баарын президентке өз ыктыярыңар менен илип койосуңар дагы анан жаман деп айтасыңар. Эгер элибиз өзгөрбөсө, азыркы абалыбыздан чыкпай жүрө беребиз. Ушу бойдон калабыз. Рейтинг чыгарат го, эл аралык агенттиктер... Мамлекеттүүлүгү калыптанган өлкөлөр, мамлекеттүүлүгү калыптана албаган өлкөлөр деп. Ошо боло албайт деген тизмеден чыгыш керек.

- Рахмат маегиңизге.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Апрель соту: прокуратура мөөнөтүнөн мурда бошотууга каршы

Апрель окуясында каза тапкандардын аты жазылган такта. 2013

Башкы прокуратура апрель окуясы боюнча соттолгондордун бошотулушуна каршылыгын билдирип чыкты. Мындай доо арыз менен көзөмөл органы Жогорку Сотко кайрылды. Мурдагы баш прокурорлор Элмурза Сатыбалдиев, Нурлан Турсункулов жана президенттик аппараттын жетекчиси Каныбек Жороев декабрда эркиндикке чыккан.

Апрел окуясы боюнча соттолгон мурдагы жетекчилердин боштондукка чыгышына каршы доо арызды сотко Аламүдүн райондук прокуратурасы жолдоду.

Башкы прокуратурадан “Азаттыкка” кабарлашкандай, аталган арыз жакынкы аралыкта Жогорку Сотто каралат.

Прокуратуранын жүйөсүндө, 2010-жылдын апрел окуясы учурунда президенттин кеңешчиси болгон Элмурза Сатыбалдиевди, президенттик администрациянын мурдагы башчысы Каныбек Жороевди жана экс-баш прокурор Нурлан Турсункуловду мөөнөтүнөн мурда шарттуу түрдө бошотуу мыйзамсыз болгон.

Апрел окуясы учурунда тынч жарандарга ок атууга катышы бар деп соттолгон бул адамдар 29-декабрда Аламүдүн райондук сотунун чечими менен эркиндикке чыгарылган.

Сотто мурдагы аткаминерлердин абак мөөнөтүнүн үчтөн экисин өтөп бүткөнү эске алынып, ушундай чечим кабыл алынган.

Элмурза Сатыбалдиев (солдо), Каныбек Жороев (ортодо) жана башкалар сот залында.
Элмурза Сатыбалдиев (солдо), Каныбек Жороев (ортодо) жана башкалар сот залында.

Жаза аткаруу кызматынын маалымат катчысы Элеонора Сабатарова жаза мөөнөтүнүн басымдуу бөлүгүн өтөп бүткөн кезде шарттуу түрдө боштондукка чыгарууга мыйзам жол берерин билдирген:

- Үчтөн эки бөлүгүн толук өтөгөндөн кийин мөөнөтүнөн мурда шарттуу түрдө бошотууга болот. Алар сотко арызданып, сот чечим чыгарса бошоп кетет. Бул такыр бошоду дегенди билдирбейт, шарттуу түрдө бошотулду. Бизде тизмеде турат, өзүнүн процедуралары аткарыла берет.

Эркиндикке чыккан мурдагы жетекчилер маалымат каражаттарына комментарий бериши элек. Бирок алардын адвокаттары прокуратуранын доо арызы канчалык негиздүү деген суроо коюшууда. Маселен, Каныбек Жороевдин адвокаты Любовь Иванова:

- Прокуратуранын мындай укугу бар. Соттун чечими менен макул болбосо доо арыз менен кайрылса болот. Мында мыйзамсыз эч нерсе жок. Бирок ал канчалык негиздүү деген суроо турат, - деди.

Сатыбалдиев: Ак үйдөн да, сырттан да ок атылган

2010-жылдын 7-апрелине чейин мурдагы президент Курманбек Бакиевдин укук жана тартип боюнча кеңешчиси, экс-баш прокурор Элмурза Сатыбалдиев “Азаттыкка” маек курду. Сатыбалдиев Апрель окуясы боюнча айыпталып жаткандардын бири.

Жактоочулар кошумчалагандай, Сатыбалдиев, Жороев жана Турсункуловдун жаза мөөнөтү быйыл жай айларында толугу менен аяктайт.

Булар 2010-жылдагы апрель окуясына тиешеси бар деп айыпталып камалгандардын ичинен абактан бошотулган алгачкы аткаминерлер.

Мурдагы бийлик учурунда Элмурза Сатыбалдиев баш прокурор, президенттин кеңешчиси болсо, Нурлан Турсункулов юстиция министри, баш прокурорлукту аркалаган. Ал эми Каныбек Жороев президенттик аппараттагы жетекчилик кызматтарда иштеп жүрүп, ыңкылап алдында аппараттын башчылыгына дайындалган.

Бул адамдар тынч адамдарга ок атууга катышы бар деп табылып, 10 жылга эркинен ажыратылган.

Сатыбалдиев жана бир нече адам былтыр Адам укугу боюнча жалпы декларациянын 65 жылдыгына карата жарыяланган мунапыска илинип, камактан чыгары айтылган эле.

Бирок ыңкылап катышуучулары нааразылык билдирип чыккан соң, Республикалык Аскер соту бул чечимди жокко чыгарган.

Апрел ыңкылабынан соң Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетин башкарган генерал Кеңешбек Дүйшөбаев прокуратуранын мөөнөтүнөн мурда бошотууга каршы арыз бергенин туура деп эсептейт:

- Албетте, мен апрел ыңкылабына активдүү катышкан адам, Убактылуу өкмөттүн мүчөсү катары буга көз карашым тескери. Биринчи кезекте баары мыйзамдын чегинде болуш керек. Ал адамдар эң оор беренелер менен соттолгон. Сот мунун баарын салмактап туруп чечим кабыл алышы керек болчу. Болбосо төбөгө таяк менен бир чапкандай болуп жатат.

Кеңешбек Дүйшөбаев.
Кеңешбек Дүйшөбаев.

Ал эми мурдагы юстиция министри Марат Кайыпов аталган жетекчилердин абактан чыгууга укуктук да, моралдык да акысы бар деп эсептейт:

- Биринчиден, бул адамдар апрел айында эле чыгышы керек болчу. Башкасын билбесем да, Сатыбалдиев камакта 2010-жылдан бери отурган. Экинчиден, аны 10 жыл жөн эле кесип коюшту. Анын элге ок атууга буйрук бергендей укугу, макамы жок болчу. Үчүнчүдөн, бийлик Батукаев сыяктуу кылмышкерлерди чыгарып жиберип, камай албай эми жазасын өтөп бүткөн адамдарды камайбыз дегени туура эмес.

Апрел окуялары боюнча мурдагы президент Курманбек Бакиев баш болгон 28 адамга айып тагылган. Алардын арасынан Курманбек Бакиевди 30 жыл, бир тууган иниси, Мамлекеттик күзөт кызматынын мурдагы башчысы Жаныш Бакиевди, ошол кездеги өкмөт башчы Данияр Үсөновду өмүр бою эркинен ажыратуу боюнча сыртынан өкүм чыккан.

Ошондой эле мурдагы президенттин уулу, УКМК төрагасынын кеңешчиси Марат Бакиев 27 жылга кесилген. Ал эми атайын кызматтын мурдагы төрагасы Мурат Суталинов 20 жылга, Мамлекеттик күзөт кызматынын башчысынын орун басары Нурлан Темирбаев 22 жылга, дагы бир орун басары Данияр Дунганов 25 жылга, президенттин катчылыгын башчысы Оксана Малеваная менен “Альфа” атайын тобунун командирлеринин бири Алмаз Жолдошалиев 10 жылга эркинен ажыратылган.

Ал эми булар менен кошо айыпталган “Альфа” жана “Арстан” топторунун аскерлери камактан бошотулган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жалал-Абад: шаардык кеңештеги партиялар оюну

Жалал-Абад шаарында бийликчил КСДП менен "Кыргызстан" партиялары оппозицияда калды.

Калган үч партия биригип коалиция түзүп, кечээ күнү төраганын орун басарын шайлашкан. Азчылыкта калган бийликчил партиялар биринчи жыйынга келбей коюп, эми прокуратурага биринчи отурумду аксакал киши алып барышы керек эле деп кайрылуу жолдошту.

Жалал-Абад шаардык кеңешинде 12-январда “Өнүгүү-Прогресс”, "Ата-Журт" жана "Республика-Ата Журт" партияларынан жаңыдан куралган “Биримдик” коалициясынын алгачкы сессиясынын мыйзамдуулугу боюнча КСДП сотко жана прокуратурага кайрылат. Бул тууралуу шаардык кеңештеги КСДП фракциясынын лидери Абдилбает Мамасыдыков билдирди.

- "Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жөнүндө" мыйзамына ылайык жаңы төрага шайланганча депутаттардын жаш курагы эң улуусу сессияны алып барышы керек болчу. Бирок кечээ андай болгон жок. Ошол эле учурда үч партия биригип, 16 мандат менен кворум болбой туруп төрага шайлана электе анын орун басарын шайлашты. Бул да мыйзамга туура келбейт. Ошол себептүү биз мыйзамдуулукту камсыздоо максатында БШКга кат жолдодук. Ал эми сот менен прокуратурага кайрылууга камынып жатабыз.

Ошол эле учурда Мамасадыков 12-январдагы алгачкы отурум бардык партиялар менен макулдашылбай коюлуп калгандыктан КСДП менен "Кыргызстан" фракциялары ага катышкан жок дейт. Ал эми коалицияга кызмат соодалашуунун айынан анын фракциясы кошулбагандыгын бышыктады.

- Көпчүлүк коалицияга кызмат соодалашуунун айынан кирген жокпуз. Алар шаардын кызыкчылыгынан партиясынын жана жеке өздөрүнүн кызыкчылыгын жогору коюп жатышат. Эгерде укук коргоо органдары биздин кайрылуубузду оң жагына чечип берсе, кайра коалициялык көпчүлүк түзүү боюнча сүйлөшүүлөр болот жана биз ага сөзсүз киребиз.

Шаардык кеңеште жаңыдан түзүлгөн коалициялык биримдиктин төрагасы Майрамбек Адылбеков бардык партиялар менен сүйлөшүүлөр жүргөндүгүн айтат. КСДП менен "Кыргызстан" фракциялары келбей койгонунан да оппозицияда калды дейт.

- Башында “Өнүгүү-Прогресс” партиясы коалиция түзүү жана ага кошулуу максатында бардык партияларга сунуш жолдогон. Сүйлөшүүлөрдүн натыйжасында "Ата-Журт" жана "Республика-Ата Журт" партиялары менен тил табышып, көпчүлүккө бириктик. Ал эми КСДП менен "Кыргызстан" партиялары биздин келишимге ылайык жооп берген жок. Ошол себептүү алар баш тартышты. Ошондуктан алар жеке таарынычтан улам алгачкы жыйынга мандат алганы келбей коюшту. Шаардын быйылкы жылдагы бюджети кечигип жатат. Аны былтыркы жылы шайлоого киришип кетип карай албай калганбыз. Эртерээк сессияга чогулуп, жеке кызыкчылыктарды артка таштап, ошол маселелерди бүтүрүшүбүз керек.

16-январда шаардык кеңештин кезектеги сессиясы чакырылууда. Анда төрага шайлоо жана башка маселелер каралат. Бирок ага КСДП менен "Кыргызстан" фракциялары кайрадан катышпоо чечиминде турушат.

Шаардын мэри Салайдин Авазов кеңештин айланасындагы кырдаал боюнча пикирин билдирип, эгерде депутаттар биримдикке келе албаса тарап кетиши мүмкүн экенин айтты. Ошол эле учурда ал КСДП партиясы оппозицияда калса кызматын тапшырууга даярдыгын кошумчалады.

- Чындыгында мен КСДП партиясынын квотасы боюнча шаар башчылыгына келгем. Бул жерде коалициялык көпчүлүккө кошулууда партиялардын лидерлеринин жеке кызыкчылыктары чоң роль ойноду. Шайланып келген депутаттар эмес, ким ким менен биригүүсү керектигин жогорку жактагы лидерлери чечип койду. Шаарда буга чечин аткарылган жумуштар, элдин суроо-талабы аларды ойлондурган жери жок. Аткаруу бийлиги кеңеш кандай токтом кабыл алса, аны ишке ашырууга тийишпиз. Бирок алардан колдоо жок болсо иш алып баруу кыйын деп билем. Ошол себептүү КСДП партиясы көпчүлүккө кирбей оппозицияда калса менин мэр катары иштөөмө негиз жок деп ойлойм. Алар кимди тандаса өзү билет.

Учурда Жалал-Абад шаар кеңешинде КСПД 10, “Өнүгүү-Прогресс” сегиз, "Кыргызстан" беш, "Ата-Журт" беш жана "Республика-Ата Журт" партиясы үч мандатка ээ.

2012-жылы да “Өнүгүү-Прогресс”, КСДП жана "Ата-Журт" партияларынан куралган депутаттардын алгачкы сессиясына 15 мандатка ээ болгон “Өнүгүү-Прогресс” фракциясы коалициялык көпчүлүккө кирбей калдык деген таарыныч менен келбей койгон. Мурунку чакырылыштагы депутаттардын да алгачкы сессиясы мына ушундай тирешүүлөр менен башталган болчу.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жогорку Сот БУУнун чечимин аткарды

Кыргызстандын Жогорку Соту БУУнун Адам укуктары комитетинин сунушун аткарды. Анын негизинде кыргыз өкмөтүн Ташкенбай Мойдунов аттуу жарандын жакындарына 200 миң сом кенемте төлөп берүүгө милдеттендирди.

Жогорку Сот Ташкенбай Мойдуновдун иши боюнча өкүмдү 11-январда чыгарды.

Анда кыргыз өкмөтүн Мойдуновдун жакындарына 200 миң сом кенемте төлөп берүүгө милдеттендиргенин Жогорку Соттун маалымат катчысы Айнура Токтошева “Азаттыкка” айтып берди:

- Мойдуновдун бир тууганынын арызын алгач Бишкектин Биринчи Май райондук соту 2015-жылдын 29-апрелинде караган. Анда маркумдун жакындарына 500 миң сом төлөп берилсин деген чечим чыгарылган. Андан кийин бул чечимдин үстүнөн даттануу болуп, Бишкек шаардык соту аны 200 миң сом төлөнсүн деп өзгөрткөн. Кечээ болсо Жогорку Сот шаардык соттун чечимин күчүндө калтырды. Чечимге ылайык, өкмөт тараптан жоопкер катары Финансы министрлиги аныкталды.

Базар-Коргондун тургуну Ташкенбай Мойдунов 2004-жылы аталган райондун милициясынын убактылуу кармоо жайында каза болгон. Аны аялы менен көчөдө чатакташканы үчүн “коомдук тартипти бузду” деген айып менен кармашкан. Эртеси күнү кармоочу жайдан анын жансыз сөөгүн табышкан.

Маркум Ташкенбай Мойдунов жакындары менен. (Сүрөт Клооп.kg сайтынан алынды)
Маркум Ташкенбай Мойдунов жакындары менен. (Сүрөт Клооп.kg сайтынан алынды)

Соттук-медициналык экспертиза анын моюнуна муунткан сыяктуу колдун издери бар экенин аныктаган.

Маркумдун жакындары милициянын үстүнөн арыз жазып, алардын укугун учурунда камактагы укук коргоочу Азимжан Аскаров коргоп жүргөн.

Бул иш аягына чыкпай, Базар-Коргон райондук милициясынын бир кызматкерине гана “шалаакылык” беренеси боюнча кылмыш иши козголгон. Бирок аталган кызматкер акчалай айыппул гана төлөп, жазадан кутулган. Мындан соң Ташкенбай Мойдуновдун жакындары адилеттик издеп, Бириккен Улуттар уюмунун Адам укугу боюнча комитетине арыз менен кайрылууга аргасыз болгон.

Адам укуктары боюнча комитет 2011-жылы арызды карап, кыргыз өкмөтүн маркумдун жакындарына компенсация төлөп берүүгө милдеттендирген.

Мойдуновдун жакындарынын кызыкчылыгын коргоп, Улуттар уюмуна чейин жеткирүүгө салым кошкон адвокат Нурбек Токтакунов бул иш боюнча Жогорку Соттун чечимин “прецедент” катары баалоодо:

- Албетте, адамдын жашоосу абдан кымбат. Бирок биз бул жерде прецедент болгонуна көңүл бурдук. Башкача айтканда, мамлекеттик мекемеде каза болгон адамдын өлүмү үчүн мамлекет жооп бериши керек. Эгер адамды камап, анын эркиндигин негизсиз чектеп, өлүмүнө себепкер болсо ал үчүн жоопкерчиликти мамлекеттик органдар алышы керек. Ошондуктан, прецедент биз үчүн маанилүү болду.

Адвокат эми өкмөттүк органдар Ташкенбай Мойдуновдун өлүмүнө чыныгы күнөөлүүлөрдү табышы керектигин белгилеп жатат.

Финансы министрлигинен Мойдуновго төлөнчү компенсация боюнча маалыматы бар экенин жана сот чечими аткарыларын кабарлашты. Мойдунов боюнча Жогорку Сот өкүмүн актуалдаштырган бир нече жагдай бар. Былтыр Баш мыйзамды өзгөртүүдө бийликтин негизги аргументи болуп эл аралык уюмдар өлкө ичиндеги сот иштерине кийлигишип жатканы айтылган.

Конституциялык палатанын мурдагы судьясы Клара Сооронкулова бул жагынан Мойдунов боюнча сот чечими маанилүү экенин билдирүүдө:

- Баш мыйзамга өзгөрүүлөр киргенге чейин БУУнун чечимдерин аткаруу үчүн мамлекет кандайдыр бир укуктук механизмдерди көрүшү керек деген берене бар болчу. Буга байланыштуу бир топ мыйзамдар өзгөртүлүп, Баш мыйзамга ылайыкташтырылган эле. Эми бул берене алынып салынды. Бирок мыйзамдык деңгээлде аталган талаптар аткарыла берет. Бул мыйзамдарды өзгөртүү коркунучу сакталып турат.

Ошол эле учурда Мойдуновдун ишине үндөш Улуттар уюмунун Адам укуктары боюнча комитети кыргыз бийлигин бошотууга чакырган Азимжан Аскаровдун иши турат. Бийликтер укук коргоочунун өмүр бою эркинен ажыратуу чечимин бузуп ишти кайра карай баштаган. Аскаровдун иши боюнча Чүй облустук соту 17-январда өкүм чыгарары күтүлүүдө.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Тиллаевди мандатка жеткирген жол

Таабалды Тиллаев

Өткөн айдын этегинде Жогорку Кеңештеги айрым комитет башчыларын шайлоо талаш-тартыш менен коштолгон эле.

Айрыкча Бюджет жана каржы комитетинин төрагасы болуп “Республика – Ата-Журт” фракциясынын депутаты Таабалды Тиллаевдин шайланышы нааразылык жараткан.

Бул депутаттын аты негизинен былтыр Балыкчы-Корумду жолунун курулушу боюнча ошол кездеги премьер-министр Темир Сариевге доомат айтылып жатканда чыккан.

Жол чырын иликтеген депутаттык комиссиянын мүчөсү Тиллаев өкмөт башчы кызматтан кетсин деп талап койгондордун бири болгон. Тиллаев президент Аскар Акаевдин тушунда бир катар жооптуу кызматтарда жүргөн Темирбек Акматалиевдин мурдагы күйөө баласы экени да белгилүү.

Миллионду "жеген" жолдор бузулууда

Миллионду "жеген" жолдор бузулууда

Акыркы кезде Кыргызстандагы жол көйгөйү байма-бай көтөрүлүүдө. Жол курууга ким уруксат берет, ким көзөмөлдөйт? Пайдаланып жаткан жол талапка жооп береби? Сапатсыз жолдор үчүн жоопкерчиликти ким тартат? Эмне үчүн бул тармакта коррупция күчтүү?

Былтыр жыл башында Балыкчы-Корумду жолун куруу боюнча өткөрүлгөн тендер айынан чыр чыккан. Ал чыр ошол учурдагы өкмөт башчы Темир Сариев жана транспорт министри Аргынбек Малабаевдин отставкасы менен аяктаган.

Парламентте жол куруудагы мыйзамсыз иштерди, дооматтарды иликтөө боюнча депутаттык комиссия түзүлгөн. Комиссиянын мүчөсү, “Республика – Ата Журт” фракциясынын депутаты Таабалды Тиллаев Сариев кызматтан кетиши керек деп катуу талап койгон. Бирок жыл этегинде анын баштапкы ою өзгөргөнү белгилүү болгон эле. Ал Сариев менен Малабаев иштен негизсиз кеткенин айтып, алардан расмий кечирим суроону өкмөткө сунуштап чыккан.

Тиллаевдин аты кийин былтыр жайында талаштуу “Массалык маалымат каражаттары жөнүндө” мыйзам долбоору каралып жатканда аталды. Ал бул мыйзам долбоордун авторлорунун бири. Бул документте чет өлкөлүк юридикалык же жеке тарап катышкан маалымат каражаттардын ишмердигине тыюу салынат. Ошондой эле четтен келген каражат медиа мекеменин жылдык бюджетинин 20 пайызынан ашпоосу керек деген жоболор каралган жана бул сөз эркиндигин чектейт деген кооптонуулар айтылган.

Жогорку Кеңештин 6-чакырылышынын депутаты Таабалды Тиллаев адатта чек ара көйгөйлөрү, жол кырсыктары өңдүү маселелерди көтөрүп келет. Ал “Жогорку Кеңештин регламенти жөнүндө” мыйзам долбоордун авторлорун бири:

- Биз депутаттардын жоопкерчилигин күчөтүп жатабыз. Өзүңөр деле көрүп жатасыңар, кээде сессияда он эле депутат отуруп калат. Биз мындай депутаттардын айлыгын кыскартуу чарасын киргизип жатабыз. Мисалы, бир жолу келбесе 10 пайыз, эки жолу болсо 25, себепсиз үч жолу келбей койсо айлыгынын 50 пайызын кыскартууну сунуштап жатабыз. Эгер ал ооруп же иш сапарларда жүрүп катыша калбай калса, анда мындай чара колдонулбайт. Дагы вице-спикерлердин санын азайтабыз. Буга чейин ар бир фракциядан болсо биз башкаруучу коалициядан жана оппозициялык азчылыктан болсун дегенди киргизип жатабыз.

"Мурдагы күйөө балам жакшы адам"

Эми Тиллаевдин эмгек жолуна кененирээк токтололу. 41 жаштагы Тиллаев Баткен облусунун Лейлек районунан болот. Алгач 1995-жылы Бишкекте “Датка” ишканасында экспедитор, менеджер болуп иштеген.

1999-2000-жылдары “Сапаттын соода үйү” деп аталган фирмада директордун орун басары болуп турган. Жогорку окуу жайды 2005-жылы бүткөн. Константин Скрябин атындагы агрардык университетти аяктап, “Бухгалтердик эсеп жана аудит” адистигин алган.

Тиллаев мамлекеттик кызматка 2001-жылы келген жана 2007-жылга чейин Бишкек шаарында, Чүй жана Талас облустарында ички аудит бөлүмдөрүндө жетектөөчү адис болуп иштеген. Ал соңку парламенттик шайлоого “Республика” партиясынын тизмеси менен катышканга чейин 2012-2014-жылдар аралыгында “КыргызНефтьПром” жана “ГлавНефтьГаз” ишканаларында жетекчи болуп турган.

Тиллаев депутат болгонго чейин мурунку президент Аскар Акаевдин тушунда бир катар мамлекеттик жооптуу кызматтарда иштеген Темирбек Акматалиевге байланыштуу маалыматтарда аты аталат. “Тиллаев Акматалиевдин кел-кели келип турганда айдоочусу болгон, андан кийин кызын алган, кайнатасынын жардамы менен көтөрүлгөн" деген мазмундагы бир катар макалалар жарыяланган.

Биз Темирбек Акматалиевдин өзү менен байланышып мурдагы күйөө баласы тууралуу пикирин сурадык. Ал Тиллаевди жөндөмдүү, аракетчил, иш билги, адамгерчиликтүү адам катары сыпаттады. Убагында шоопуру болгон деген сөздөрдү ушак деп атады:

- Кызым экөө алты-жети жыл жашады. Ортодо эки баласы бар. Алар менен мамилеси абдан жакшы. Кызым менен дагы мамилеси абдан жакшы. Анын ата-энеси дагы абдан жакшы кишилер, биздин алар менен мамилебиз абдан жакшы, сыйбыз. Эгер адам иштеп, аракет кылып жатса, аны көрө албагандар шоопуру болгон деп айта бергендери туура эмес. Ал менин кызыма үйлөнгөн маалда үй-жайы бар, бизнесте жүргөн жигит болгон. Каржы министрлигинин системасында иштеген. ЖОЖдо экономика факультетин бүтүргөн. Тарбиясы бар, жакшы бала. Депутаттыкка 26 жашында катышкан жана үчүнчү орунду алган. Өзүнүн айылына жардам берип жүрөт.

"Бюджет комитетинин мааниси жоголду"

2015-жылы парламенттик шайлоодо Таабалды Тиллаев “Республика – Ата-Журт” партиясынын тизмесинде алтынчы орунда болгон. Аны партияга Өмүрбек Бабанов чакырганын айтып берди. Жогорку Кеңештин Бюджет жана каржы комитетин жетектегенге тажрыйбасы жетишпейт деген сындарды четке какты.

- Мен бул партияга Өмүрбек Бабановдун чакыруусу менен келгем. Мага партиянын программасы жакты жана Бабановду реформатор, жаш жетекчи катары тандадым. Менин резюмемди карасаңар болот, жети жыл Каржы министрлигинде аудит бөлүмүндө иштегем. Болгондо да бюджет боюнча иштегем. Мындай тажрыйба парламентте менден башка эч кимде жок болсо керек.

Бизде оппозиция, тилекке каршы, “дежур”, бийлик көзөмөлдөгөн оппозиция болуп жаткандыктан бюджет комитетинин мааниси жоголуп калды. Эч нерсе чечпей, жогору жактан кандай көрсөтмө, буйрук келсе ошону аткарат жана өздөрүнүн жеке кызыкчылыктарын чечет.
Равшан Жээнбеков

Жогорку Кеңештеги айрым комитеттердин жетекчилери өткөн айдын этегинде алмашкан жана талаш-тартыш менен да коштолгон. Парлементтин мурунку депутаты Равшан Жээнбековдин пикиринде, Бюджет жана каржы комитети өңдүү эң маанилүү комитеттин башчысы жана мүчөлөрү күчтүү болушу керек:

- Бардык эле мамлекеттерде парламенттин Бюджет комитети эң маанилүү комитет болуп эсептелет. Мамлекеттик бюджетин беките турган, ийне-жибине чейин талдай турган, анын аткарылышын көзөмөлдөгөн, мамлекеттик кызыкчылыгы үчүн керек болсо президентке, өкмөткө бюджетти да бербей койо алган маанилүү комитет. Бул комитетти оппозициялык азчылыктын өкүлдөрү башкарат. Бирок бизде оппозиция, тилекке каршы, “дежур”, бийлик көзөмөлдөгөн оппозиция болуп жаткандыктан комитеттин мааниси жоголуп калды. Эч нерсе чечпей, жогору жактан кандай көрсөтмө, буйрук келсе ошону аткарат жана өздөрүнүн жеке кызыкчылыктарын чечет. Бюджетке байланышкан мамлекеттик маанилүү маселелерди чечпей калды.

Адатта жыл соңунда Жогорку Кеңеште келерки жылдын республикалык бюджетин кароо кызуу талкуу менен коштолот жана өкмөттү бир катар убарага, түйшүккө салат. Бирок парламенттин Бюджет жана каржы комитетин Таабалды Тиллаев башкара баштаган маалда азыркы өкмөт бюджетти оңой эле өткөрүп кетти.

PS: "Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

“Көлөкө өкмөт” бийликке атаандашат

Феликс Кулов, Турсунбай Бакир уулу, Марат Иманкулов

Кыргызстанда бийликке кирбеген саясатчылар тобу азыркы өкмөткө атаандаш “көлөкөдөгү министрлер кабинети" түзүлгөнүн жарыялады.

Бул “көлөкөдөгү өкмөт” саясий туруктуулукту кармоо жана башкаруудагы атаандаштыкты камсыздоо үчүн бийликке оппозицияда болуп, ага кеп-кеңеш берип турууну убада кылды.

Саясат талдоочулар бул саясий бирикменин максаттары аталган саясатчылар бийликте турганда эмнеге ишке ашкан эмес деген суроону кабыргасынан коюшту.

Жаңы саясий демилге

“Таза Кыргызстан”, “Ар-намыс” жана “Эрк” саясий партияларынын төрагалары Марат Иманкулов, Феликс Кулов жана Турсунбай Бакир уулу Кыргызстандын “көлөкө өкмөтүн” түзүү боюнча меморандумга кол коюшту. Буга байланыштуу кайрылууда уюштуруу комитети өлкөдөгү азыркы коомдук-саясий кырдаал азыркы бийликке атаандаш “көлөкө өкмөттү” түзүүгө негиз болгону көрсөтүлдү.

Президенттик шайлоодо толкундоолор чыгып кетиши мүмкүн деген сөздөр бар. Бирок тиешелүү мамлекеттик бийлик органдары ошого даяр эмес. Ошондой кризистик кырдаалда дагы биз азыркы бийликке көмөктөшүүгө даярбыз.
Марат Иманкулов

Саясатчы Марат Иманкулов бул саясий бирикменин негизги миссиясына токтолду:

- “Көлөкө өкмөт" - бул демократиялык ченемдердин бири. Ал ички жана тышкы саясат боюнча расмий бийликке карата сын-пикирин жана кеп-кеңештерин айтып турат. Ошондой эле мамлекеттеги көйгөйлүү маселелерди чечүүнүн жолдорун издеп, өз алдынча программалар менен коомчулукка чыга алат. Муну менен бизди конструктивдүү оппозиция деп айтса болот. Биздин иштеп чыга турган кеңештерди азыркы бийлик эске алса, аны биз кубануу менен гана кабыл алабыз. Мындан сырткары президенттик шайлоодо толкундоолор чыгып кетиши мүмкүн деген сөздөр бар. Бирок тиешелүү мамлекеттик бийлик органдары ошого даяр эмес. Ошондой кризистик кырдаалда дагы биз азыркы бийликке көмөктөшүүгө даярбыз.

“Көлөкө өкмөт” – сүйлөшүүнүн аянтчасы

Кыргызстандын “көлөкө өкмөтүн” түзүү боюнча меморандумга кол коюуга башка дагы саясий күчтөрдү чакырган уюштуруу тобу азыркы өкмөт курамынын кесиптик даярдыгын сынга алды. Ошондуктан демилгелүү, билимдүү жана иш-тажрыйбага бай саясатчыларды “көлөкө өкмөттүн” курамына киргизип, расмий өкмөткө атаандаш программаларды иштеп чыгуу милдети турганы айтылды.

Мурдагы парламент депутаты Турсунбай Бакир уулу “көлөкө өкмөт” өлкөдө бийлик боштугу пайда болсо, кырдаалды жөнгө салууга жөндөмдүү экенин кыйытты:

- Негизги максатыбыз - өзүбүздү көрсөтүү. Биз расмий өкмөттүн түзүмү кандай болсо, ал бизге жакпаганына карбастан ошондой эле өкмөт түзөбүз. Биздеги ар бир министрликке эки-үчтөн талапкер болот. Ар кимиси өзүнүн дараметин мына ушул “көлөкө өкмөттөн” көргөзсүн. Мына ошентип биз кесипкөй жана тажрыйбалуу саясатчыларды болочокто бийликке келе турган өкмөткө тандайбыз. Эл арасында үчүнчү ыңкылап болуп кетиши мүмкүн деген да сөздөр бар. Бирок Кыргызстан аны көтөрө албайт. Эгерде өлкөдө башаламандык болуп кетсе, бийлик боштугун толуктоого биз даярбыз. Кудай сактасын, бирок президенттик шайлоодон бир нерсе чыгып кетсе, ошондой башаламандыктарга жол бербейбиз. “Биз барбыз” деп жатабыз.

Оппозиция бириге алабы?

Оппозиция бириге алабы?

Президенттик шайлоону утурлай Кыргызстанда саясий күчтөр ирилешип, ар кандай оппозициялык саясатчылар, топтор бириге баштады. Алардын катарында саясатчылар Адахан Мадумаров, Камчыбек Ташиев, Акматбек Келдибеков бар.

Күздө өтө турган президенттик шайлоонун астында түзүлө калган бул саясий бирикменин чыныгы максат, мүдөөлөрү тууралуу пикирлер бир кылка эмес. Негизи оппозициялык күчтөр бийликке атаандаш бейформал өкмөт түзгөн тажрыйба бар. Ошондуктан муну саясат таануучулар саясий атаандаштыкты күчөтүүгө өбөлгө түзгөн тажрыйба катары карашат.

Саясат талдоочу Марс Сариев “көлөкө өкмөт” бийликти күч менен болсо дагы алууну самаган саясатчылардын бугун чыгара турган аянтча болоруна ишенет:

- Бул “көлөкө өкмөт” деген оппозиция болуп көрүнгөнү менен оор кырдаалда коомдо саясий туруктуулукту камсыздоого жарай турган жакшы механизм. Анан саясий жактан абдан эле активдүү болуп, бирок бийликке келбей калган айрым кызуу кандуу саясатчылар мына ошол жактан “бугун” чыгарып алганга дагы болот. Негизи кандайдыр бир нааразылык же болбосо чыңалуу болсо, аны ушул аркылуу басаңдатууга негиз болот. Ошондуктан мындай уюмдун болушу бийликке деле жакшы. Экинчи жагынан кызуу дебаттар болуп турса, саясий атаандаштык күчөп, расмий өкмөттөгү министрлердин натыйжалуу иштешине дагы өбөлгө түзүлөт.

Кыргызстанда жаңы саясий кыймыл түзүлдү
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:49 0:00

Бийликтен кеткендердин ызасыбы?

Ошол эле кезде бул “көлөкө өкмөт” оппозициялык уюм катары дагы коомчулукта оозго алынып кетеринен күмөн санагандар бар. Анткени серепчилер андагы айрым саясатчылардын буга чейинки ишмердиги жана саясий бедели коомдо терс маанай жараткан учурлар аз эмес экенин белгилешти. Саясий серепчи Марат Казакпаев бул тууралуу мындай деди:

- Азыр эле бул адамдардын өздөрүнчө “азыркы бийликке конструктивдүү оппозиция болобуз” деп чыга калганы кызык. Негизи анын курамындагы көпчүлүк саясатчылар буга чейин бир катар жогорку кызматтарда иштеген да. Мына ошол ойлорун, программаларын бийликте турганда эмнеге ишке ашырган эмес? Аларга өлкөнү бир жакшы нукка өзгөртүүгө мүмкүнчүлүк берилген да. Азыр акылдуу болушпай, ошондой эле иш жүзүндө көргөзүп, абалды оңдобойбу?

“Көлөкө өкмөт” саясий бирикмесин түзүүгө башка кайсы саясий күчтөр тартылганы азырынча белгисиз. Ошондой эле бул “көлөкө” өкмөттүн курамындагы расмий бийликке “атаандаш министр” болчу саясатчылар кайсы тармактар боюнча иш алып бара турганы дагы азырынча аныкталып, бекитиле элек.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Кадыралиевди Ак үй калкалайбы?

Канжар Кадыралиев

Бишкектин Октябрь райондук сотунда Оштун мурдагы прокурору, экс-депутат Ыргал Кадыралиеванын агасы Канжар Кадыралиевдин кылмыш иши боюнча соттук териштирүү уланды.

Оштун экс-прокурору Канжар Кадыралиев кылмышка шектүү катары каралган кезектеги сот отурумунда төрт жабырлануучу тең ага каршы көрсөтмө берди. Сотко үй камагына чыгарылган Кадыралиев да катышып, айыптоолордун баарын четке какты.

Жабырлануучулардын бири, өзгөндүк ишкер Сактан Келдибаев Кадыралиев Ошто прокурор болуп турганда куралдуу топ менен коркутуп, “бизнесиңди бер, болбосо башка жакка көчүп кет” деп опузалаганын айтып келет.

Кадыралиевге сот "мээрим" төктү...

Кадыралиевге сот "мээрим" төктү...

Башкы прокуратура кылмышка шектелген экс-прокурор Канжар Кадыралиевдин үй камагына чыгарылышына нааразы болуп Жогорку Сотко кайрылды.

Ишкердин бир тууган эжеси Уулкан Келдибаева арадан 2,5 жыл өтсө да Кадыралиевдин жоопко тартылбай жатканына нааразы.

- Канжар Кадыралиевдин 2014-жылдын 31-августунун түнүндө болгон карактоо кылмышы ушул күнгө чейин созулуп келатат. Бул ишти президент өз көзөмөлүнө алган. Бирок Кадыралиевдер Ак үйдөгү таасирдүү адамдарды ортого салып отуруп үй камагына чыгып кетти. Бизге да бир нече ирет келип кийит жабабыз, акча беребиз дешти. Кечирим сурашты, бирок биз анын жоопко тартылышын аягына чейин талап кылабыз. Биздин соттор калыс чечпесе, эл аралык инстанцияларга кайрылабыз.

Бул дооматтар боюнча Кадыралиев өзү комментарий берүүдөн караманча баш тартты. "Кадыралиев ашканамды, жеримди рейдерлик менен тартып алды" деген дагы бир жабырлануучу Мирлан Жолдошев сот иши атайын создуктурулуп, күнөөлөнгөн тарап кылмыш мөөнөтүнүн эскиришин күтүп жатканын кошумчалады.

Үй камагына чыгарткан кат...

Ал арада “Азаттыктын” редакциясына президенттик апараттын соттук реформа жана мыйзамдуулук бөлүмүнүн башчысы Манас Арабаевдин бул ишке түздөн-түз кийлигишкенин күбөлөндүргөн кат келип түштү. Арабаевдин колу коюлган кат иш каралып жаткан Октябрь райондук сотунун төрагасы Эрнис Чоткараевге жөнөтүлгөн.​

Аталган катта Арабаев Кадыралиевди үй камагына чыгарууга каршы тараптар бар экенин эске салып, объективдүү чечим чыгарууну суранган. Кат 2015-жылдын сентябрында жазылса, Кадыралиев 2016-жылдын январында үй камагына чыгарылган. Манас Арабаев катты жазганын моюнуна алды, бирок ал муну менен соттун ишине кийлгиштим деп эсептебейт.

- Жарандардын кат аркылуу кайрылуу мыйзамы боюнча биз өтүнүчтөрдү тиешелүү сотторго жөнөтүшүбүз керек. Баш мыйзам боюнча соттук териштирүү ишине кийлигише албайбыз. Катта ишти мыйзам чегинде, объективдүү карагыла деп эле жазылган.

Анткен менен жабырлануучу Келдибаевдер ушул убакка чейин президентке төрт, президенттик аппаратка бир жолу иштин калыс тергелишин сурап расмий кат менен кайрылган. Мындан тышкары маалымат каражаттары аркылуу өлкө жетекчилигине үч жолу кайрылуу жолдошкон. Бирок Келдибаевдер кайрылуулардын бирине да жооп болбогонун айтышууда.

Ошол эле учурда президенттик аппараттын маалыматтык саясат бөлүмүнүн башчысы Алмаз Усенов каттар кабыл алынып, тиешелүү органдарга жөнөтүлгөн деп ишендирүүдө.

Бул иш коомчулукта резонанс жаратканда президент Алмазбек Атамбаев Кадыралиевдин жоопко тартылышын өз көзөмөлүнө алып, ошол кездеги баш прокурор Аида Саляновага, ИИМдин мурдагы башчысы Мелис Турганбаевге ишти тезинен териштирүү боюнча тапшырма берген. Манас Арабаев болсо өлкө башчысынын ишинен кабарсыз болуп чыкты. Арабаевдин сот чечимдерине кийлигишерин “Кыргызстан” партиясынын лидери Канат Исаев да парламентте айтып чыккан.

Сооронкулова: Сотторго президент да кийлигишет
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:58 0:00
Түз линк

Сот жараяндарын талдоого алган Коомдук иликтөөлөр институтунун башчысы Рита Карасартова президенттик аппараттын сотторго кат жазышы одоно мыйзам бузуу деп эсептейт. Анын пикиринде бийликке көз каранды соттор аппараттын катын түздөн-түз буйрук катары кабыл алат.

- Башка бийлик бутактарынын сотторго кат жазышы түздөн-түз басым болуп саналат. Өзгөчө президенттин аппараты. Сотторду шайлоодо президент эбегейсиз күчкө ээ. Мындан тышкары жаңы Конституция боюнча соттордун үчтөн бирин президент өзү кызматтан алат. Соттор президентке толук көз каранды. Ошондуктан президенттик аппараттын кат жазышы түздөн-түз кийлигишүүгө жатат.

Кадыралиевдерден Карашевге “ак боз ат”

Ал арада айрым маалымат каражаттары парламенттик шайлоо учурунда Кадыралиевдин жакындары президенттик аппараттын жетекчи орун басары Аалы Карашевди Куршабдагы “Асел” деген кафеге коноктоп, сот ишин оң жакка чечип берүү үчүн пара иретинде ак боз ат мингизгенин жазышты. Бул боюнча Карашевдин өзүнөн түшүндүрмө алууга мүмкүн болгон жок.

Анткен менен Кадыралиевдин карындашы, экс-депутат Ыргал Кадыралиева Карашев менен жолукканын моюнга алып, ат мингизүү жөрөлгөсүн төгүндөдү.

- Бул жалган маалымат. Чындыкка коошпойт. Ооба, шайлоо учурунда Аалы Карашев менен Куршабда чогуу жүргөнбүз. Жанар Акаев да бар болчу. Ошол округда чогуу болгонбуз.

Кадыралиева депутат кезинде ишти жаптырууга бир топ аракет кылганы айтылган. Анын ишендиришинче, Кадыралиевдин сотуна Ак үйдөгү таасирдүү фигуралардын тиешеси жок.

- Азыр сот чечими чыкмайынча эч нерсе деп айта албайбыз. Мен азыр кызматта эмесмин. Сот ишине Ак үйдөн эч ким кийлигишкен жок. Менимче сот дагы эки жылга созулат. Андыктан сот чечими чыкканча биздин үй-бүлөнүн укугун сыйлап, бизге тийишпей тургула. Баарын сот чечет да.

Канжар Кадыралиевге карата Башкы прокуратура 2014-жылы бейбаштык, опузалоо жана өзүмбилемдик боюнча кылмыш ишин козгоп, аны Ош шаардык прокуратурасындагы кызматынан бошоткон. Ал беш ай бою качып жүрүп, акыры өз эрки менен тергөөгө келген. Кадыралиев учурда үй камагында.

"Азаттыктын" архиви: Караларды ким тыят? 21-октябрь, 2014-жыл

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Кыргызстанда жаңы саясий кыймыл түзүлдү

Кыргызстанда жаңы саясий кыймыл түзүлдү
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:49 0:00

ЕАЭБдеги сыноо

Кечээ казак тарап Кыргызстандан Орусияга ташылчу азык-түлүктү автоунаа менен алып өтүүгө койгон чектөөлөрүн жойду.

Мындай чектөөнү коңшу өлкө 3-январда киргизип, азыктар темир жол менен гана ташылышы керектигин Бишкекке күтүүсүз кабарлаган эле. Парламенттин айрым депутаттары Казакстан тараптан Кыргызстан товараларын ЕАЭБ өлкөлөрүнө экспорттоого чектөө киргизилип жатканына байланыштуу өкмөткө каршы чараларды көрүүнү сунуштаган.

“Ыңгайсыз суроолор” телепрограммасында Евразия экономикалык биримдигиндеги ушул жана башка көйгөйлөр талкууланды.

Эмне себептен Кыргызстан ЕАЭБдин алкагында өз мүмкүнчүлүгүн тийиштүү деңгээлде колдоно албай жатат? Деги эле Кыргызстандын бул биримдикке киргенден берки абалын кандай баалоого болот?

Талкууга экономика министринин орун басары Алмаз Сазбаков жана Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Улукбек Кочкоров катышты.

“Азаттык”: Евразия экономикалык биримдигинин жаңыдан иштелип чыккан Бажы кодексиндеги Кыргызстандын кызыкчылыгына төп келбеген бир катар шарттардан улам саммит учурунда мамлекет башчысы Алмазбек Атамбаев ага кол коюудан баш тартканы тууралуу ЕАЭБ комиссиясынын башчысы маалымат таратып, бирок бир катар талаш-тартыштардан кийин Кыргызстан Бажы кодексине кол койгону жарыяланган. Улукбек мырза, аталган кодексте Кыргызстандын ишкерлери үчүн кандай жеңилдиктер, кандай шарт бар экени белгисиз деген депутаттардын тынчсыздануусунда негиз барбы?

Улукбек Кочкоров: Эми бул Евразиялык экономикалык комиссиянын алкагында каралып жатпайбы. Биздин парламентке дагы ал чыккан жок, биздин талдоочу, тармак өкүлдөрүнө талкууга коюлган жок. Ошол эксперттери гана өздөрү чечип жатат. Мен президентке дагы, өкмөт башчыга дагы кайрылат элем. Биздин өкүлчүлүктөн ошол комиссияда кимдер иштеп жатат? Бүгүн ошол биримдикке киргизүү боюнча кимдер иштеп жатат, ошолор кайсы критерий менен тандалууда? Эртеңки күнү, эки-үч жылдан кийин алар башка мамлекеттин жарандыгын алып ошол жакта калып кетпейби деген маселе эч кимдин оюна да келген жок. Биздин Кыргызстандын кызыкчылыгын коргойбу же коргобойбу? Бир мамлекетте дагы мындай эмес, бир эле Кыргызстанда 80-90 пайыз ошондой коркунучу бар адамдар иштеп жатат.

“Азаттык”: Алмаз мырза, “Ата Мекен” фракциясынын лидери Кыргызстан биримдикке киргенден кийин 115 млн доллар чыгашага учураганын билдирди. Кыргызстан ушул өңдүү тобокелчиликтерге даяр беле, бул эмне акчалар?

Алмаз Сазбаков: Атайын комиссия изилдөө жасап чыккан. Бул комиссияны Жогорку Кеңештин танспорт боюнча комитети түзгөн. Биз биримдикке кирип жатканда транзиттик тарифтер жана унификацияланган тарифтер бар эле. Ошондо транспорт министрлиги өкмөткө “биз унификацияланган тарифти бүгүнкү күндө ала албайбыз, бизге өткөөл убакыт бергиле, эки жылдан кийин ошол тарифти киргизели” деп айкан эле. Эмне дегенде, биздин ички компанияларыбыз аябай чыгаша болуп калат деп биз эки жылга өткөөл убакыт алып алганбыз. Андан кийин биримдикке кирген соң унификациялык тарифтер транзиттик тарифтерге караганда үч эсе арзан экен. Ошондуктан чечим кабыл алдык, кайра унификациялык тарифке өтөлү деп, бирок өтө албай калдык. Бул биздин позиция болчу, өзүбүздөн кеткен ката болуп жатат. Ката үчүн ким жооп берет бул чоң суроо. Талкуулар болду буга же транспорт министрлиги жооп береби же ошо кездеги өкмөт жооп береби? Бирок ал убактагы чечим кабыл алып жаткан кишилер азыр жок да.

ЕАЭБде кысылган Кыргызстан
please wait

No media source currently available

0:00 0:31:02 0:00

Трамп Орусиянын киберчабуулун тааныды

Дональд Трамп (оңдо) маалымат жыйынына балдары менен келди.

АКШнын шайланган президенти Дональд Трамп орус тарапта ага каршы компроматтар бар деген кабарды жалган деп атады. Бирок ал шаршембидеги алгачкы маалымат жыйынында киберчабуулдардын артында Орусия турушу мүмкүндүгүн мойнуна алды.

Дональд Трамптын президент болуп шайлангандан берки алгачкы маалымат жыйынында “жалган кабар” деген сөз айкашы эң көп кайталангандардын бири болду.

Чү дегенде эле Трамп Орусияда өзүнө каршы компраматтар бар деген кабарларды четке какты. Ошондой эле мындай маалыматтарды чыгарды деп атайын кызматтарды айыптады.

10-январда америкалык жана британиялык басылмалар АКШнын анонимдүү расмийлерине таянып, орус чалгын кызматтарында Трампка каршы жеке жана каржылык мүнөздөгү компроматтар бар экенин жазышкан эле.

Шайланган президент аларды “оорулуу адамдар” чыгарган “жалган жаңылыктар” деп атады:

- Бүгүн орус президенти Путиндин билдирүүсү чыкты. Анда бул жалган маалымат экени белгиленди. Алар мындай болгон эмес деп айтып жатышат. Эгер аларда кандайдыр бир маалымат бар болсо, аны кубануу менен ачыкка чыгарышмак.

Трамп: Путин менен мамиле түзө алам
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:33 0:00

​Трамп Орусия менен эч кандай байланышы, бизнес келишимдери же кредиттери жок экенин, келечекте да макулдашуулар болбостугун белгиледи.

Бирок шайланган президент киберчабуулдардын артында Орусия турушу мүмкүндүгүн мойнуна алды. Ошентсе да хакердик аракеттерди башка тараптар деле, маселен, Кытай деле жасашы ыктымал деген оюн ортого салды.

“Киберчабуулдардын артында Орусия тураарына ишенсеңиз, орус президенти Путинге эмне демекчисиз?”,-деген суроого Трамп мындайча жооп берди:

- Ал муну кылбашы керек эле. Мен башкарып турганда Орусия бизди көбүрөөк сыйлап калат. Киберчабуулдарды Орусия гана жасабайт. 22 миллион аккаунтту Кытай бузуп кирген ,-деди Трамп.

Ал “эгер Путин Дональд Трампты жактырса, бул жагдайды жакшы мүмкүнчүлүк катары бааларын, себеби эки өлкөнүн мамилеси өтө начарлап кеткенин” айтты.

Трамп: Орусия АКШны көбүрөөк сыйлап калат
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:30 0:00

Шайланган президент 90 күндүн ичинде киберчабуулдардан коргонуу планы иштелип чыгат деди. Ошондой эле электрондук каттары ачыкка чыгып кеткен Демократиялык партиянын улуттук комитетин хакердик аракеттерден жакшы коргоно алган жок деп айыптады.

Айтмакчы, Трамп бул партиянын президенти Барак Обаманын саламаттыкты сактоо тармагын реформалоону көздөгөн Obamacare долбоорун артка чакыртаарын жар салды. Ал бул долбоорду “алаамат” деп атап, министрлер кызматка киришери менен план иштелип чыгаарын, натыйжада Obamacare долбоору дароо алмаштырылаарын белгиледи:

- Бул долбоор демократтардын маселеси. Биз маселени чечүү менен биз аларга жакшылык кылып жатабыз, - деген Трамп жаңы медициналык долбоору дагы арзаныраак жана сапаттуураак болоорун ырастады.

Трамп президенттик кызматка киришкенден кийин кызыкчылыктардын кагылышына жол бербестигин, анын кыймылсыз-мүлк жаатындагы бизнесин эки уулу башкараарын белгилеп, шайлоо өнөктүгүнөн берки талаштуу дагы бир маселеге токтолду. Ал АКШ менен Мексиканын чегине мыйзамсыз мигранттардын агымын токтотот деп ишенген дубалды куруп баштаарын, чыгымды Мексика же салык, же ар кыл төлөмдөр аркылуу төлөп берерин айтты.

Кантсе да убадалардын аткарылышы АКШнын 45-президенти 20-январда кызматка расмий киришкенден кийин анык көрүнмөкчү.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Келдибековдун президент болуу дымагы

Акматбек Келдибеков

Быйыл күзүндө өтчү президенттик шайлоого аттана тургандардын алгачкы "дүбүртү" угула баштады.

Жогорку Кеңештин мурдагы төрагасы Акматбек Келдибековдун республикалык шайлоо штабы түзүлүп, аны Улуттук коопсуздук комитетинин мурдагы жетекчиси Таштемир Айтбаев башкара турганы айтылууда.

Жергиликтүү агенттиктердин маалыматы боюнча, Акматбек Келдибеков жер-жерлерде өкүлчүлүктөрүн ачып, штаб башчыларын дайындоого киришкен.

Бирдиктүү талапкерге токтолуунун машакаты

Кyrgyztoday.kg агенттиги өзүнүн ишенимдүү булагына таянып, саясатчы Акматбек Келдибеков күздөгү президенттик шайлоого катышарын жазып чыкты. Анын маалыматы боюнча, Акматбек Келдибеков Бишкектин Лев Толстой көчөсүндө жайгашкан кеңседе өзүнүн республикалык шайлоо штабын ачкан. Буга чейин саясатчылар Акматбек Келдибеков, Камчыбек Ташиев жана Адахан Мадумаров президенттик шайлоодо өз ара бирдиктүү талапкерге токтолуп, колдоого алууга сөз бекитишкен эле. Бирок анда үчөөнүн ичинен кимиси президенттикке талапкер болору жарыялана элек болчу.

Үч саясатчы бирикти

Үч саясатчы бирикти

Кыргызстандагы таасирдүү саясатчылардын катарындагы Акматбек Келдибеков, Адахан Мадумаров, Камчыбек Ташиев башында турган саясий топ бир партияга биригип, бир талапкер менен президенттик шайлоого бармай болду.

“Ата-Журт” партиясынын саясий кеңешинин мүчөсү Нурлан Шакиев учурда президенттикке бирдиктүү талапкерди жарыялоо чечими бышып калганына токтолду:

- Азырынча “бул чыгат” деген толук чечим жок. Бирок бир-эки жумадан кийин президенттик шайлоого байланыштуу борбордук штаб ачылып, иштей баштайт. Үч саясатчынын биригүүсүнүн башында Акматбек Келдибеков турат. Буга чейин К.Ташиев да, А.Мадумаров дагы президенттикке талапкерлигин коюшкан. Акматбек Келдибеков буга чейин президенттикке талапкерлигин койо элек болчу. Ошондуктан эмдиги талапкерлигин көрсөтүү кезеги аныкы болушу керек. Мына ушуга байланыштуу Камчыбек Ташиев Келдибековдун бирдиктүү талапкер катары чыгышына каршы эмес. Бийлик эле ага катуу тоскоолдук кылып койбосо, Акматбек Келдибеков бизден президенттикке бирдиктүү талапкер болуп чыгат.

Мадумаровдун кабарсыздыгы

Анткен менен тандемге бириккен үч саясатчынын бири Адахан Мадумаровдун Акматбек Келдибековду президенттике бирдиктүү талапкер катары колдоо маселесинен кабары жок болуп чыкты. “Бүтүн Кыргызстан” саясий партиясынын төрагасы Адахан Мадумаров Келдибековдун президенттике талапкерлиги боюнча маалыматты биринчи жолу угуп жатканын жашырган жок:

- Ал Шакиевдин пикири. Биз бул тууралуу ачык маселе козгой элекпиз. Мен бул маселе боюнча ушул кезге чейин эч ким менен сүйлөшө элекмин. Менин ал тууралуу эч кандай кабарым жок. Биринчи жолу угуп жатам. Ким айтып жатат? Менин сырттан келгениме эки күн болду. Ким эмне деп айтып, анан ошондой маалымат чыгарып жатканын билбейт экем. Баарыбыз ушак менен жашап калдык. Мен жарым айча сыртта болуп келсем, эмне деген гана сөздөр чыгыптыр.

Акматбек Келдибеков, Адахан Мадумаров, Камчыбек Ташиев ноябрь айынын акырында бириккенин жарыялашкан.
Акматбек Келдибеков, Адахан Мадумаров, Камчыбек Ташиев ноябрь айынын акырында бириккенин жарыялашкан.

Жазды күткөн шайлоо штабы

Маалыматка караганда, учурда Келдибековдун шайлоо штабынын жергиликтүү өкүлчүлүктөрү ачыла баштаган. Анда Акматбек Келдибековдун шайлоо штабынын түндүк аймагын УКМКнын мурдагы төрагасы, генерал Таштемир Айтбаев, түштүк аймагын парламент депутаты Улукбек Ормонов жетектей турганы көрсөтүлгөн.

Менин ал тууралуу эч кандай кабарым жок. Биринчи жолу угуп жатам. Ким айтып жатат? Менин сырттан келгениме эки күн болду. Ким эмне деп айтып, анан ошондой маалымат чыгарып жатканын билбейт экемин. Баарыбыз ушак менен жашап калдык.
Адахан Мадумаров.

Бирок Жогорку Кеңештин “Бир Бол” фракциясынан депутат Улукбек Ормонов Акматбек Келдибековдун шайлоо штабы жазга барып, анан жанданышы мүмкүн экенин да жокко чыгарбайт:

- Эми негизи ошондой сөз бар. Бирок бул маселе толук чечиле элек да. Анан калса шайлоо штабын түзүп, ишти баштаганга азырынча эрте. “Иш мына-мына бышканы калды” дегени менен, бирок ал толук быша элек да. Бул маалымат эми мына ошондой сөздөрдүн негизинде чыккан болсо керек. Шайлоо штабы түзүлсө, биз аны атайын маалымат жыйынын уюштуруп, ачык эле жарыялайбыз. Үч саясатчыбыз ынтымакта, аягына чейин бирге болсо, үч айдан кийин ошондой болуп калаар. Бирок азыр аларды бөлүп-жаруу боюнча ар кандай ушактар таркап, ажырым чыгаруу үчүн айтылбаган сөздөрдү айтылды дегендей ортодо чоң жарака чыгаргысы келген иштер болуп жатпайбы.

Соттолгонун жоюунун эрежеси

Кыргыз мыйзамдарына ылайык, соттолгон адам президент боло албайт. Бишкек шаардык соту 2016-жылы Акматбек Келдибековго тагылган айыптоо боюнча аны жарым-жартылай күнөөлүү деп таап, 10 миллион сом айыппул төлөөгө милдеттендирген. Москвада парламент өкүлчүлүгүн мыйзамсыз ачкан жана салык кызматын жетектегенде кемчилик кетирген деп айыпталган Акматбек Келдибеков былтыр ноябрь айында айыппулду төлөп берген. Жогорку Соттун мурдагы төрагасы Курманбек Осмонов анын сотолгону жоюлууга жатарын айтты:

- Эми бул иштин укуктук жагы жанагы айыппул төлөнгөндөн кийин Акматбек Келдибековдун соттуулугу өзүнөн-өзү жоюлушу керек. Эркинен ажыратууга кириптер болбогондон кийин анын соттуулугу айыппул төлөнгөндөн кийин бир жыл убакыттан кийин жоюлушу зарыл. Мыйзам боюнча, азыр өзгөртүп эле жиберишпесе, ошондой.

Курманбек Осмонов.
Курманбек Осмонов.

Ошол эле кезде адистердин айтымында, соттуулукту жоюу соттун атайын чечиминин негизинде, мөөнөтүнөн мурун дагы жоюлушу мүмкүн.

Акматбек Келдибеков буга чейин Социалдык фондду, Салык кызматын жетектеп, парламент спикери да болгон. Ошондой эле Жогорку Кеңештин эки жолку чакырылышына депутат болуп, шайланган. 2012-жылы Акматбек Келдибеков парламент спикерлигинен кеткенден кийин ага кылмыш иши козголуп, “коррупция”, “кызмат абалынан кыянат пайдалануу” сыяктуу оор айыптар коюлган. Бирок соттук териштирүүлөрдүн негизинде анын көпчүлүгү тастыкталган эмес. Акматбек Келдибеков сотто ага козголгон ишти саясий куугунтук деп мүнөздөгөн жайы бар.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG