Линктер

бейшемби, 18-июль, 2019 Бишкек убактысы 07:30

Саясат

Акыйкаттык үчүн кыйылган өмүр

Акыйкаттык үчүн кыйылган өмүр
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:27 0:00

Депутат: Бектур Асановдун абалы оор

Депутат: Бектур Асановдун абалы оор
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:49 0:00

"Салимбай байбача" кимдин "тиреги"?

Социалдык тармактарга тараган видеонун скриншоту.

Социалдык тармактарда Кыргызстандагы таасирлүү адамдардын өзбекстандык белгилүү олигарх, кримтөбөл атыккан, "Салимбай байбача" деген ат менен белгилүү болгон Салимбай Абдувалиев менен жолугушуусу тартылган видео талкуу жаратты.

Тасмада "Абдувалиев Кыргызстандын тиреги, ал президент Сооронбай Жээнбековду колдойт" деген мазмундагы сөздөр айтылган.

Кыргызстанда "Салимбай байбача" тууралуу 2015-жылдагы парламенттик шайлоого катышып жаткан "Кыргызстан" партиясына байланыштуу сөз болгон.

2016-жылы Кыргызстандын атайын кызматы оппозициячыл саясатчы Эрнест Карыбековду "Салимбай Абдувалиевдин ишенимдүү адамдары аркылуу өзбек бийлиги менен кызматташкан" деген айып менен камакка алган.

Бир мүнөткө жетпеген чакан видеодон Салимбай Абдувалиевди өзбектердин улуттук чапанын, топусун кийген эки адам коштоп турганын көрүүгө болот. Анда Абдувалиев "Кыргызстан менен Өзбекстан өнүксүн" деген эле сөздөр менен чектелген. Жанындагылар болсо аны "Кыргызстандын тиреги" деп макташкан:

- Салимбай Кыргызбаевич биз менен. Биз буга сыймыктанабыз! Салимбай ака биздин тирегибиз. Салимбай ака тирүү кезинде кыргыздардын тиреги тирүү. Салимбай ака биздин президентибиз Сооронбай Жээнбековду колдойт!

Бул видео качан, кайда, кандай жагдайда тартылганы беймаалым. Социалдык тармактарда Салимбай Абдувалиевди жандап тургандардын бири ИИМдин мурунку кызматкери, полковник, Оштогу таанымал бизнесмен, экинчиси Жогорку Кеңештин мурунку депутаты экенин жазышты. "Азаттык" бул макала жазылып жаткан чакта аты аталган адамдар менен байланышып комментарий ала алган жок.

Видеону "Фейсбуктагы" баракчасына тараткандардын бири, жарандык активист Шайырбек Маматокторов тасмада Салимбай Абдувалиевдин "Кыргызстандын тиреги" деген мактап-жактаган сөздөр айтылганын сынга алды:

Шайырбек Маматокторов. Архивдик сүрөт.
Шайырбек Маматокторов. Архивдик сүрөт.

- Анын кримтөбөл экени Кыргызстанга, Өзбекстанга эле эмес, Бүтүндөй Орто Азияга маалым. Албетте эми расмий булактар аны ар түрдүүчө атап жатышат. Спорт чөйрөсүнөн, дагы башка дегендер да бар. Кеп анын кримчөйрөгө тиешеси бар-жогунда болгон жок. Мен бейрасмий персонага биздин жарандар - экс-депутат, башы көрүнгөн бизнесмен, ИИМдин мурдагы кызматкери барып, алардын улуттук кийимин кийип алып, "биздин таянар тообуз, биздин тирегибиз" деген маанидеги сөздөр болгонун сынга алдым. Ал жердеги эки кишини "жаман" же "биздин душмандар" деген жокмун. Анын үстүнө ошол видеодо Салимбай мырза саясий жактан ашыкча нерселерди айтпай, болгону эки өлкөнүн ортосунда достук болсун деп эле басып кетти. Ал эми биздин жарандар болсо аны "биздин планетардык деңгээлдеги тирегибиз" деп бир аз ашкере мактады. Эсиңиздерде да, соңку шайлоодо бийликтеги кайсы бир партия "ишенимдүү тирегиң" деген ураан менен үгүт өнөктүгүн да жүргүзбөдү беле.

Президенттин басма сөз катчысы Толгонай Стамалиева болсо бул окуя тууралуу мындай деди:

- Бул сөздөрдү бул видеодогулар кандай максатта айтканын комментарийлей албайбыз. Анткени президент Сооронбай Жээнбековдун бул жаран менен эч кандай байланышы жок.

Табышмактуу сүрөттүн каармандары

Салимбай Абдувалиев менен сүрөткө түшкөн адамдар. Сүрөт Балбак Түлөбаевдин "Facebook" баракчасынан алынды.
Салимбай Абдувалиев менен сүрөткө түшкөн адамдар. Сүрөт Балбак Түлөбаевдин "Facebook" баракчасынан алынды.

Сөз болуп жаткан видео менен кошо "Салимбай байбачанын" Кыргызстандагы таасирлүү адамдар, Жогорку Кеңештин азыркы депутаттары чогуу түшкөн сүрөттөр да жарыяланды. Алардын биринен "Кыргызстан" фракциясынын депутаттары Дамирбек Асылбек уулу менен Салайдин Айдаровду, "Аю" компаниясынын жетекчиси Шаршенбек Абдыкеримовду көрүүгө болот.

"Азаттык" Салайдин Айдаров менен байланышып, сүрөттүн жайын сурады. Ал Салимбай Абдувалиев менен мындан эки жыл мурун жолукканын "Азаттыкка" бышыктады:

Салайдин Айдаров.
Салайдин Айдаров.

- Ал спорт жагында жүргөн адам. Өзбекстандын Күрөш федерациясынын вице-президенти. Ал эч кандай криминал эмес. Спорт дүйнөсүндө жүргөн адам. Берки Шаршенбек Абдыкеримов болсо Кыргызстандын Улуттук Олимпиада комитетинин жетекчиси. Спорт жагынан жолугушкан адамдар. Болгону биздин бир сүрөтүбүз чыкты. Спорт боюнча жолугушууда тартылган. Эки-үч жыл мурун Өзбекстанда болгон. Жолугушуу илгери болгон. Видеого болсо биздин тиешебиз жок.

"Кыргызстан" фракциясынын депутаты Дамирбек Асылбек уулу Салимбай Абдувалиев менен спорт чөйрөсүндө тааныш экенин, жарыялаган сүрөт төрт жыл мурун тартылганын билдирди:

Дамирбек Асылбек уулу.
Дамирбек Асылбек уулу.

- 2014-жылы Ташкентте дүйнөлүк чемпионат өткөн. Ошондо түшкөн сүрөт. Мына, 27-февралда бизде Азиянын биринчилиги болот. Анда да Өзбекстандан, Казакстандан командалар келет. Мен өзүм Күрөш федерациянын вице-президентимин. Анан ошол сүрөттү тигил видеого кошуп чыгарып коюшуптур. Ал жакка жалгыз эле мен барган жокмун, 200 мамлекеттен барган. Ошол мамлекеттердин күрөш федерацияларынын жетекчилеринин баары болгон. Өзбекстан баарын тоскон. 27-февралда бизге келгенде биз да аларды тособуз. Федерациянын президенттери, спорт министрлери келет. Мен бул сүрөт каяктан келгенине өзүм таң калып жатам. Салимбай Абдувалиев спортко күйгөн киши. Спорт аркылуу эле таанышпыз. Биздин спортчулар мелдештерге барат. Федерациялар аркылуу биргелешкен иштерди өткөрөбүз. Биз спорт аркылуу гана таанышпыз.

Эмнеси болсо да Салимбай Абдувалиевдин кыргызстандык таасирлүү адамдар менен чогуу түшкөн соңку видеосу талкуу жаратты. Жогорку Кеңештеги КСДП фракциясынын депутаты Анвар Артыков төмөнкүчө пикирин билдирди:

Анвар Артыков.
Анвар Артыков.

- Салимбай Абдувалиев расмий булактарда Өзбекстандын ишкери катары айтылып жүрөт. Ал эми эл арасында болсо ар кандай сөз бар. Бирок "Цезардын аялы ар кандай шектенүүдөн оолак болушу керек" деген сөз бар го. Ошондуктан биздин саясатчылар ошондой шектенүүлөрдөн алыс жүргөнү эле жакшы го. Себеби ой-ниети жакшы болсо да адамдар ар кандай тыянак чыгарып алышы мүмкүн. Саясатчылар эл алдында жүргөн адам болгондон кийин ар бир баскан кадамына баа берип, ойлонуп басышы керек.

Салимбай Абдувалиевдин карааны...

Салимбай Абдувалиевдин аты 2015-жылы Кыргызстандагы парламенттик шайлоо маалында айтылган. Ошол маалда Интернетте Абдувалиевдин ишенимдүү адамы атыккан Шомурад Шофайзиевдин Кыргызстандагы өзбек диаспорасынын өкүлдөрү жана “Кыргызстан” партиясынын лидерлери менен Ысык-Көлдөгү жолугушуусу тууралуу видео тараган.

Анда жолугушуу көлдөгү пансионаттардын биринде 23-24-август күндөрү өткөнү, жолугушууну “Кыргызстан” партиясынын төрагасынын орун басары Шаршенбек Абдыкеримов уюштурганы маалым болгон. Көп өтпөй "Кыргызстандын" ошол кездеги лидери Канат Исаев партиялашы Шаршенбек Абдыкеримов өзбекстандык авторитет Салимбай Абдувалиев менен тааныш экенин ырастаган.

Мунун алдында “Азаттык” Абдыкеримовдун “Аю” фирмасы Ошто июнь коогасы боюнча айыпталып сыртынан өмүр бою эркинен ажыратылган Иномжан Абдурасуловдуку экени айтылган ишканаларды сатып алганын иликтеп чыккан эле. Андан кийин Салимбай Абдувалиевдин катыштыгы бар деген ишканалардын Кыргызстандагы өкүлдөрү “Кыргызстан” партиясынын тизмеси менен шайлоого баратканы аныкталган.

Салимбай Абдувалиев.
Салимбай Абдувалиев.

Салимбай Абдувалиевдин аты 2016-жылы жазында “Элдик курултай” кыймылынын лидери, оппозиционер Эрнест Карыбеков камакка алынганда айтылган. Коомдук биринчи канал 27-мартта "оппозиция өкүлдөрүнүн жашыруун сүйлөшүүсү" деген видео сюжет көрсөткөн. Сюжетте Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин ыкчам тасмалары жарыялаган. Анда "Карыбеков Өзбекстандын атайын кызматы менен байланышта болгон" деп айтылган. Тактап айтканда, "Карыбековго энергетикалык маселелерде Ташкендин кызыкчылыгын коргогон, коңшу мамлекеттин атайын кызматынын Фархад Парпиев аттуу өкүлү менен тымызын кызматташып жүргөн" деген доомат коюлган.

Сюжетте "Парпиев Өзбекстандын атайын кызматтары менен тыгыз кызматташат. Ал ошондой эле криминалдык дүйнөдө “Салимбай байбача” деген каймана ат менен таанымал болгон Салимбай Абдувалиевдин ишенимдүү адамдарынын бири. Белгилүү болгондой, Өзбекстанда криминалдык дүйнө Улуттук коопсуздук кызматынын тыкыр көзөмөлүндө" деп айтылган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Зулушев: Соттор саясий чечим чыгарбасын

Жогорку Кеңештин “Республика – Ата-Журт” фракциясынын депутаты Курманкул Зулушев.

Жогорку Кеңештин “Республика – Ата-Журт” фракциясынын депутаты Курманкул Зулушев сот реформасын жаңы этап менен кайра баштоо зарылдыгын белгилеп, соттор адилеттиктен тайып кеткенин, адам укуктары тепселенип жатканына токтолду.

"Азаттык": Президент Сооронбай Жээнбеков Коопсуздук кеңешинде сүйлөгөн сөзүндө мамлекеттеги коррупциянын тамырлашып кеткенин баса белгилеп, аны менен катар сотторго, сот реформасына өзгөчө көңүл бурду. Сот системасынан чыккан адис катары бул сөздөр сиздин намысыңызга тийген жокпу?

Курманкул Зулушев: Президенттин Коопсуздук кеңешиндеги сөзү, доклады мени аябай канааттандырды. Сот реформасындагы, жалпы эле укук коргоо системасындагы көйгөйдү ичинен билген адам катары так жана даана айтты.

Сот реформасы бүгүнкү күндө жаңы этап менен башталып, кайра аягына чыгыш керек. Соттун чечимдеринин, кылмыш иштери боюнча өкүмдөрүнүн, ал жерде соттук иштердин кыскаргандыгы, өкүм чыкпай калгандыгы тууралуу баяндамада айтылгандар мага жакты.

Бийлик ишенген сот реформасы

Бийлик ишенген сот реформасы

Кыргызстанда сот реформасынын алгачкы баскычынын жыйынтыгы чыгарылууда.

"Азаттык": Былтыр июнь айында президент Алмазбек Атамбаев сот реформасынын беш жылдыгына арналган жыйында "Кыргызстанда сот реформасы абдан ийгиликтүү жүрдү, биз соттор корпусунун үчтөн эки бөлүгүн жаңыладык, материалдык техникалык базасын да чыңдадык, биздин соттор башкача иш алып бара баштады” деген эле. Бир нече айдан кийин азыркы президенттин сот системасына берген баасын сиз кандай кабылдадыңыз?

Курманкул Зулушев: Муну эки түшүнүк менен караш керек. Биринчиден, мурдагы президенттин айтканы боюнча сотко, укук коргоо органдарына тиешелүү мыйзамдар кабыл алынды, ошол реформага ылайык жети-сегиз кодекс кабыл алынды, соттор 100% алмашты. Бул реформанын биринчи кадамы.

Бирок эми экинчи кадамды алып карасак, ошол алмашкан соттор бүгүн кандай иштеп атат? Жаңы шайланганда алар жакшы иштегендей көрүнгөн. Бирок бүгүнкү абал, бүгүнкү сот процесстери, бүгүнкү чечимдер Сооронбай Шариповичтин кайрылуусунда даана, так көрсөтүлдү. Негизинен кемчиликтер аябай көп.

"Азаттык": Соттор саны жагынан жаңыланды, бирок сапаты жагынан адистик деңгээли жогорулап, мыйзам үстөмдүүлүгү сакталбаптыр дегенди билдиреби?

Курманкул Зулушев: Сакталбады, начарлап кетти. Реформа бул жакшы ниет менен кадр алмаштыруу, жакшы ниет менен кодекстерди алмаштыруу аракети болду. Бирок сот реформасы кадр алмашуу менен гана аягына чыкпайт да. Ошол тандалып алынган кадрлар бүгүнкү күндө сот системасынын аброюн түшүрүп койду. Себеби мыйзамдарды колдонууда кайчы практикалар кездешип, адамдардын укугу тебеленип жатат. Бүгүн сот системасына нааразылык абдан күчөдү. Чындап башынан карап, керек болсо ар бир соттун чыгарган чечимдеринен бери тактай турган мезгил талабы болуп калды окшойт.

"Азаттык": Эл аралык уюмдар "Кыргызстандын соттору бийликтин куралы болуп жатат, саясий чечимдерди чыгарган учурлар кездешет. Соттун көз карандысыздыгы деген принцип бузулуп, сот акыйкаттыгы жоголуп баратат” деп коңгуроо кагып, коркунуч катары белгилеп жатышат.

Курманкул Зулушев: Акыркы убактагы саясий жана башка иштер боюнча айтсак, сот болуп мурда иштегендиктен, иш менен таанышпай, толук чоо-жайын билбей туруп бир жактуу баа бере албайм. Бирок негизинен үстүртөн баа берсек, чындап соттор бүгүн адилеттүүлүктөн тайып кетти. Саясий чечим, саясий өкүм деген сотто болбош керек. Сотто бир гана мыйзам үстөмдүгү, мыйзамдуу чечим, мыйзамдуу өкүм деген түшүнүк бар. Сот адилеттүүлүгү ошондо жүзөгө ашат, адамдардын укугу корголот жана сотко эл ишенет. Мен дагы мыйзам үстөмдүүлүгүнүн орнотулушун каалайм. Эгер сот мыйзамсыз чечим кабыл алса жазалашыбыз керек. Ошондо бул токтосо керек. Негизи мамлекетте адилеттүү, көз карандысыз сот болмоюнча адам укугу да корголбойт, мамлекет өзү да экономикалык жактан өнүкпөйт.

"Азаттык": Мына сиз бүгүнкү күндө Жогорку Кеңештин депутатысыз. Парламент мамлекетте мыйзамдардын аткарылышын, адам укуктарынын урматталышына, фундаменталдык баалуулуктардын сакталышына көз сала турган күчтүү институт. Бүгүн силер өз милдетиңерди так аткарып жатасыңарбы?

Курманкул Зулушев: Албетте, кандайдыр бир деңгээлде аткарып жатабыз. Бирок толук канааттандырарлык аткара албай жаткандай сезилет. Себеби, биз мыйзам кабыл алгандан сырткары, сиз өзүңүз айткандай, бүгүн парламент ошонун аткарылышына көзөмөл жүргүзүүдөн аксап турат.

"Азаттык": Курманкул мырза, мен сизден мурдагы сот, юрист катары сурайын деп турам. Президент Коопсуздук кеңешинде өлкөдөгү бир катар белдүү мекемелердин ишин сындады. Башкы прокуратураны, Улуттук коопсуздук кызматын, Коррупцияга каршы кызматтарды атады. Негиздүү фактыларды келтирип, сындагандан кийин ошол кызматтардын жетекчилеринин жоопкерчилиги кандай болот? Алардан кандай жооп күтсөк болот?

Курманкул Зулушев: Албетте, президент кечээ өз сөзүндө укук коргоо жана сот органдары боюнча так маалыматтарды берди. Аталган мекемелердин жетекчилери да жыйынга катышты. Алар өздөрү да ойлонуп жатышса керек. Жарым жыл мөөнөт бербедиби, ошол убакыт ичинде өз иштерин оңдойт же болбосо өздөрү чечим кабыл алышат.

Негизинен президент бир-эки эң көйгөйлүү маселени көтөрбөдүбү. Бизде жарандык келишим милдеттенмелери деп коет, эгерде расмий келишим же жарандык жактардын ортосунда келишим болсо, бул жерде кылмыш ишин козгоого болбойт. Аны жарандык сот чечиши зарыл. Бизде ошону “алдамчылык" деп иш козгоп, адамдардын, ишкерлердин укугу тебеленип атат, ушул жагдайды президент абдан негиздүү айтты.

Анан Улуттук коопсуздук кызматы, Коррупцияга каршы кызмат жана Финансы полициясы, Башкы прокуратура боюнча айткандары чындыгында даана, так болду. Бул боюнча чечим кабыл алынышы керек. Биз президенттин айткандары боюнча жылсак, коррупцияны бир-эки кадамга ооздуктайт элек. Албетте, эгер ошол жетекчилердин эрки жетсе.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Парламентти таратууга кимдер кызыкдар?

парламент

Саясий чөйрөдө Жогорку Кеңештин мөөнөтүнөн мурда тарар-таркабасы тууралуу сөздөр кызыды.

КСДП өз катарын тазалайбы?

Бийликке ыктаган айрым жалпыга маалымдоо каражаттары кийинки парламенттик шайлоого бара турган партиялардын чарк-чамасы, Кыргызстан социал-демократтар партиясынын тазаланышы, жаңы тизмеси, мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин кийинки кадамдары тууралуу божомолдорду байма-бай жаза баштады.

Мурдагы президент Алмазбек Атамбаев президенттик кызматтан кеткенден кийин саясатка аралашпай турганын айтып келген. Кыргызстандын саясий турмушундагы башкы бүйүр кызыткан окуя болгон КСДПнын курултайынын өтө турган мөөнөтү бир канча жолу алмашты.

Алмазбек Атамбаевдин кеңешчиси Алмаз Үсөнов жыйын болжол менен эми апрелге белгиленгенин "Азаттыкка" билдирди.

Ал "Алмазбек Атамбаев партиянын жаңы тизмесин түзүп жатат" деген сөздөрдү төгүндөдү.

КСДПнын желеги
КСДПнын желеги

Жогорку Кеңештеги КСДП фракциясынан депутат Чыныбай Турсунбеков 12-февралда "Азаттык" менен болгон маегинде курултайдын апрель айына белгиленгенин ырастады. Ал башкаруучу партияны тазалоо маселесине токтолду: ​

- Өткөн апталарда Алмазбек Атамбаев экөөбүз жолукканбыз. Ал киши курултай боюнча пикирин айтты. Ушул апрель айында деп турабыз. Албетте, мен партиянын тазаланышы тууралуу көп эле сөздөрдү угуп жатам. Партия өзүн көз карашы, позициясы бар, Кыргызстанда жалпы социал-демократиялык принциптерди туу туткан адамдардан тазалайбы же өз пикирин айтпай, ээрчиме болгон кошоматчылардан, ууру-кескилерден тазалайбы - маселе ушунда. Биздин партия чындап эле бүгүнкү күндө саясий партиялардын флагманы, соңку алты-жети жылдан бери Кыргызстандын мамлекет катары өнүгүшүнө салым кошуп келаткан партия катары сөзсүз түрдө сын көз менен карап турушу керек.

Турсунбеков: Атамбаевге жолуктум...
please wait

No media source currently available

0:00 0:25:11 0:00

Парламенттин тагдыры...

Соңку учурда бийликчил же бийликке ыктаган айрым жалпыга маалымдоо каражаттарында Жогорку Кеңештин мөөнөтүнөн мурда тарашы тууралуу макалалар байма-бай жарыялана баштады. Анда "КСДПдан башка күчтүү партия калган жок" деген мазмундагы пикирлер басымдуу.

Бирок парламенттеги "Өнүгүү-Прогресс" фракциясынын депутаты Мирлан Бакиров Жогорку Кеңешти мөөнөтүнөн мурда таратууга негиз жок экенин билдирди:

Мирлан Бакиров.
Мирлан Бакиров.

- Парламентти таратуунун үч гана жолу бар. Биринчиси - эгер парламент башкаруучу коалицияны төрт жолу курай албай калса. Менимче, бул жол өтө татаал, себеби Конституцияга кирген жаңы нормалар боюнча коалициядан чыгуунун жол-жобосу татаалдашкан. Башкача айтканда, "үчтөн эки добуш менен, ар биринин колу менен чыгат" деген норма бар. Экинчи жол - эгер Жогорку Кеңеш өкмөткө ишеним көрсөтпөсө, президент же өкмөттү, же парламентти таркатканга укугу бар. Азыркы өкмөттү парламент да, президент да колдоп жатат. Мындайча айтканда, парламент менен өкмөттүн ортосунда карама-каршылык жок. "Кырк кадам программасы", "Жаңы доор" боюнча конструктивдүү ойлорду, оппозиция болобу, позициябы, колдоп жатат. Албетте, анча-мынча чарбалык-экономикалык маселелер жок эмес. Ал ар дайым болгон жана мындан ары да боло берет. Үчүнчү жол - бул парламенттин өзүн өзү таркатышы. Үчтөн эки же 80 добуш менен мыйзамдуу кабыл алынат. Анын да жол-жобосу жазылган. Ушул үч жолго тең бүгүнкү күндө негиз жок.

"Азаттык" өлкөнүн саясий турмушундагы экс-президент Алмазбек Атамбаевдин ролу тууралуу Мирлан Бакировдун пикирине кызыкты.

- Алмазбек Атамбаев өз милдетин аткарып, конституциялык мөөнөтүн аяктады. Бир топ маанилүү маселелерге өз салымын кошту. Азыр аттын тери кургай электе айтылган "шайлоого катышып, шайлоо менен келет", "өкмөт башчы же дагы башка мамлекеттик кызматка барат" деген сөздөрдүн баары божомол деңгээлинде. Ал киши өз миссиясын аткаргандан кийин Кыргызстандын абройлуу эк-президенти катары өзүнүн акыл-насаатын айтып, ошол эле партиянын ички саясатын жүргүзүп, келерки шайлоого даярдык көрөт деген ойдомун.

"Мөөнөтүнөн мурда парламенттик шайлоонун өтүшү кимге керек?" деген суроого "Республика - Ата-Журт" фракциясынын депутаты Кенжебек Бокоев да жооп берди. Анын баамында, бул парламентке илинбей калган оппозициячыл маанайдагы саясатчыларга, күчтөргө жакшы мүмкүнчүлүк болушу ыктымал. Депутат бийлик кааласа, Жогорку Кеңеш өзүн өзү тараткыдай жол таба аларын да кыйытты:

Кенжебек Бокоев.
Кенжебек Бокоев.

- Эгер парламент тараса, албетте, оппозицияга жакшы болмок. Канчалаган күчтүү оппозиционерлер Жогорку Кеңешке келе албай жүрөт. Ал эми бийлик "тил алчаак", башын жерге салып, айтканындай кол көтөргөн, баарын өткөрүп берип турган парламентти таппаса керек. Ушундай деп эл баасын берип койду. Мүмкүн парламент тарап, жаңы шайлоо болсо күчтүүрөк оппозициячыл күчтөр келмек. Анткени соңку кездери куугунтуктун айынан Бабанов мандатын тапшырып кетти. Ошондуктан "парламентте оппозиция өтө алсыз болуп калды" дегенге мен кошулам. "Атамбаев азыр партияны жаңыртып туруп парламентке келгиси келип жатат" деп айтып жатпайбы, бул бир эле Атамбаевге эмес, көчөдөгү оппозицияга да керек. Оппозиция дагы күчтөнүп, биригип бир партия болуп келгенге мүмкүнчүлүк түзүлөт.

Азыр карасаңар, "Ата Мекен" өзүнчө бир бурчта калды. "Республика - Ата-Журт" лидерсиз турат. "Өнүгүү-Прогресстин" деле түрүн көрдүңөр. Парламенттин таркашы 120 депутаттын колунда. Өткөндө бир талаш болуп кеткенде мен "депутаттар эч качан өзүн өзү таркатууга барбайт, кол көтөрбөйт" десем, мага "эски-жаңы президенттер "жаңы тизмеге киргизебиз десе, 80 депутат дароо колун көтөрөт" деп айтышты. Бул толук мүмкүн. Анткени Бабановду кетирерде эки сааттын ичинде күч менен кол койдурганын билебиз. Андай да болушу мүмкүн.

КСДП алгач курултайга январь айында чогулары маалымдалган. Кийинчерээк жыйын февралга которулганы айтылган. Саясат таануучу Эмилбек Жороев курултайдын мөөнөтү бир канча жолу которулганын партиянын ички маселелери менен байланыштырды:

Эмил Жураев.
Эмил Жураев.

- Негизинен КСДП саясий жактан да, административдик жактан да үстөмдүк кылган, шайлоодо жеңе турган дарамети чоң партия болуп калды. Аларга атаандаша турган "Республика - Ата-Журт", "Өнүгүү-Прогресске" окшогон партиялар алсырап, моралдык жактан жабыркап турган кези.

Партиянын курултайынын кечеңдеп жатканынын себеби - ички келишпестиктер болушу мүмкүн. Себеби, саясаттын табигый мыйзамы ушундай. Качан гана бир адам же топ өтө күчтүү үстөмдүк кыла баштаганда анын айланасында ич ара ар кандай талаш-тартыш көбүрөөк боло баштайт. Бул биринчи кезекте жаңы президенттин шайланышы. Анын тарапташтары, биз билип-билбеген командасы бар. Президент менен премьер-министрдин, парламент менен президенттин мамилелеринде ар кандай кыйынчылыктар жаралганда, партиянын ичинде да ар кандай көз караштар жаралышы ыктымал. Эгер курултай натыйжалуу болсун дешсе - анда бир ооздон сүйлөп, бир жеңден кол чыгарып бир бүтүмгө келүү керек. Эгер ошондой макулдашууга, бүтүмгө жетпей турган болсо - курултайды кийинкиге калтырганы туура эле.

Жогорку Кеңештин азыркы чакырылышы алты партиядан куралган. Анда КСДП фракциясына 38 мандат тийген.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

"Акылдуу шаар": Курганы "Хуавей", үйрөткөнү Дубай

Бишкек шаары.

Кыргызстанда "Акылдуу шаар" долбоору Дубай шаарынын технологиялык үлгүсүндө ишке ашырылышы мүмкүн.

Бул багытта өкмөт башчысы Сапар Исаков Бириккен Араб Эмирлигиндеги иш сапарынын алкагында Дубайдын коомдук тартипти жана коопсуздукту көзөмөлдөөчү санариптик системасы менен таанышып чыгып, кыргызстандык адистерди окутуу боюнча эки тараптуу макулдашууга жетишилди.

Бир катар талдоочулар премьер-министрдин бул кадамын көптөн бери козголбой турган долбоорду ордунан жылдыруу катары карашса, кээ бирлери айрым бир жагдайлардан улам анын ийгиликтүү ишке ашарынан күмөн санашарын айтышты.

Адистерди даярдоого кадам

Бишкек, Ош шаарларында жана негизги магистралдык жолдордо видео байкоо менен катар жол эрежеси бузулган учурларды каттоо тутуму жакында ишке кирише турганы белгилүү болду. Бул тууралуу билдирген өкмөттүн басма сөз кызматынын жетекчиси Чыңгыз Эсенгулов премьер-министр иш сапарынын алкагында Дубайдын "Акылдуу шаар" тутуму менен таанышып, тажрыйба алмашуу боюнча макулдашууга жетишкенин билдирди.

Чыңгыз Эсенгулов анда атайын адистерди окутуу маселеси чечилгенин белгиледи:

- "Хуавей" компаниясы менен кол коюлган келишимдин негизинде эле бул долбоор ишке ашырылат. Анан Дубайдын бул тармактагы алдыңкы тажрыйбасы менен таанышып, аны үйрөнүү жана бизде колдонуу боюнча сүйлөшүүлөрдөн жакшы жыйынтык болду десек болот. Алардын "Акылдуу Дубай" деген санариптик долбоору ийгиликтүү иштеп жаткан экен. Биз ошол жактын иш тажрыйбасын үйрөнүш үчүн биздин адистерди Дубайга алып барып окутуу жана алардын адистерин Кыргызстанга алып келип, окутуу уюштуруу боюнча макулдашуу болду. Ошондой эле Дубайдын полиция академиясы менен биздин ИИМ академиясынын ортосунда да өз ара кызматташтык боюнча сүйлөшүүлөр боло турган болду.

“Коопсуз шаарды" тушаган кызыкчылыктар

“Коопсуз шаарды" тушаган кызыкчылыктар

Акыркы айларда Кыргызстанда жолдо катталган кырсыктардын саны кескин өсүп кеткени чоң көйгөйгө айланууда.

Кыргызстандын өкмөтү 11-январда көптөн бери ишке ашпай жаткан "Коопсуз шаар" долбоорун "Акылдуу шаар" деп өзгөртүп, аны жүзөгө ашырыш үчүн түз инвестициялык макулдашуунун негизинде кытайлык "Huawei Technologies" компаниясы менен келишимге кол койгон болчу. Бийлик автоматташтырылган санариптик тутумдун негизинде жол эрежеси бузулган учурларды каттап, бул видео байкагычтардын жардамы менен кылмыштуулукту азайтууну көздөйт. Бул инвестициялык долбоордун наркы 60 миллион доллар.

Коомдук анализ институтунун жетекчиси Рита Карасартова окутуу жагы чечилсе, анда неге 9 миллион доллар окутуу үчүн башка бир компанияга которулуп жатканына таң калды.

Рита Карасартова.
Рита Карасартова.

- Буга ишениш абдан кыйын. Анткени бул долбоор башталганда эле тендерсиз компанияны тандап, "ээрге кыйшык" отуруп алышты. Анткени бул долбоорду ишке ашырууга "Хуавей" тандалып, анан IT технологияга окутуу үчүн 9 миллион доллар башка бир ортомчу компанияга бөлүнүп жатат. Бул аз акча эмес. Эч качан ошондой тармакта окутуу жүргүзбөгөн компанияга берип жатышканы чоң шек жаратат. Бул Жылуулук электр борборун оңдоо-түздөө боюнча долбоордогу кыңыр ишке окшоп турат. Эми аягына чейин күтөлүчү?

Долбоорго артылган үмүт

Дубайдын полиция башчысы Абдулл Халиф ал-Марри премьер-министр Сапар Исаковго шаардагы 8 миң камеранын жардамы менен иштеген башкаруу борборун, шаардын көчөлөрүндөгү абалды көзөмөлдөө боюнча башка жандоочтук жана көчмө түзмөктөрдүн иштешин көргөздү. Бул техникалык түзмөктөр мыйзам бузулган учурларды автоматтык түрдө ачып, адамдардын жүзүн аныктай ала турганы айтылды. Мындан тышкары, Дубайда шектүү жагдайлар байкалса же адам өзү коркунучка кабылса "Dubai Polis" чөнтөк тиркемеси аркылуу полицияга кайрыла алат.

Коопсуздук боюнча эксперт Улан Жумаков бул багытта Дубайдын тажрыйбасын үйрөнүү абдан маанилүү экенин белгиледи:

Улан Жумаков.
Улан Жумаков.

- "Акылдуу шаар" долбоору ишке кирсе, ички иштер органдары, мэриялар, акимчиликтер иштей баштайт. Анткени бул алдыңкы технология алдаганга жол бербейт. Ошондой эле шаардагы коопсуздукту чыңдоого көмөк көрсөтүп, кылмыштуулук азаят. Бул багытта Дубайдын тажрыйбасын үйрөнүү чынында абдан маанилүү. Себеби ал жакта "Акылдуу шаар" долбоору алдыңкы технологияны жана жасалма интеллектти колдонуу менен ишке ашырылган. Ал жактан адистер келип, биздин адистерди окутса, анан камераларды коюп, тиешелүү жабдууларды орнотсо эле, мыйзам бузуу учурлары каттоого алына баштайт. Анан камерага түшүп калган мыйзам бузуучуларды аныктап таап, жазага тартуу бир топ оңой болуп калат. Анда шаарларыбыз бир топ тартипке келе баштайт эле. Бул абдан мыкты тажрыйба. Премьер-министр өзү киришкен соң демек бул долбоор толугу менен ишке ашат деген ишенич бар.

Кыргызстанда "Акылдуу шаар" долбоорунун алкагында Бишкек, Ош шаарларында, Бишкек-Чолпон-Ата, Бишкек-Ош жана Бишкек-"Манас" аэропорту жолдорунун боюна видеокамералар орнотулмакчы.

Премьер-министр Сапар Исаков коомдук коопсуздукту көзөмөлдөөчү алдыңкы технологияларды колдонуу коопсуздукту чыңдап, коррупциялык көрүнүштөрдү азайта турганын билдирген. Буга чейин "Коопсуз шаар" долбоору боюнча сынактар өтүп, бирок аны ишке ашыруу аягына чыкпай, улам үзгүлтүккө учурап келген.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Турсунбеков: Атамбаевге жолуктум...

Турсунбеков: Атамбаевге жолуктум...
please wait

No media source currently available

0:00 0:25:11 0:00

Саясий ачкачылыкка көңүл бургандар көбөйдү

Бектур Асанов жана Кубанычбек Кадыров, энергетика боюнча эксперт Эрнест Карыбеков.

"Бийликти күч менен басып алууга аракеттенди" деп соттолгон абактагы саясатчылар ачкачылык акциясын улантууда. Алардын жакындары ачкачылык кармагандардын абалы начарлап кеткенин билдирип жатышат. Ал эми Жаза аткаруу мамлекеттик кызматы (ЖАМК) абактагы саясатчылар дарыгерлердин көзөмөлүндө, саламаттыгы канааттандыраарлык экенин билдирип жатат.

14 күндөн бери ачкачылык кармап жаткан Жогорку Кеңештин мурдагы депутаттары Бектур Асанов жана Кубанычбек Кадыров менен эксперт Эрнест Карыбековдун саламаттыгы тууралуу акыркы маалыматты алардын жубайлары айтып чыгышты. Эки айдан бери жолугушууга уруксат берилбей келген саясатчылардын жубайлары өткөн жуманын соңунда абакка кирип чыгышты.

Бектур Асановдун жубайы Алтын Эркебаеванын айтымында, абактагы саясатчылардын абалы начарлап, айрымдары өз алдынча басууга дарманы келбей калган:

- Абалы оор экен. Бектур өз алдынча баса албай, эки адам жөлөп-таяп келип жолуктурду. Биз ачкачылыкты токтотуп, саламаттыгын ойлоого чакырдык. Бирок алар баш тартып жатышат.

Бирок бул маалыматты ЖАМК ошол замат төгүндөдү. Мекеменин өкүлдөрүнүн маалыматына караганда, ачкачылык кармагандардын абалы канааттандырарлык жана №47 абактын дарыгерлеринин көзөмөлүндө.

Кызматтын расмий өкүлү Александр Никсдорфдун айтымында, акцияга катышкандардын бири Кубанычбек Кадыров суу иче баштады:

- Алар ачкачылыкты улантып жатышат. Бүгүн эртең менен ачкачылык кармагандардын бири Кубанычбек Кадыров суу жана чай иче баштады. Алар дарыгерлердин көзөмөлүндө. Баарынын абалы канааттандырарлык.

Тамактын бардык түрүнөн баш тарткан үч саясатчыга азыр тамыры аркылуу глюкоза куюлуп жатат. Алар Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин башчысы Абдил Сегизбаевдин кызматтан кетишин талап кылып, бул талап орундалмайынча ачкачылыкты токтотпой тургандыгын билдирүүдө.

Ал ортодо абактагы саясатчылар менен кошо айыпталып, шарттуу түрдө төрт жылга абакка кесилген мурдагы мамлекеттик катчы Дастан Сарыгулов президентке ачык кат жазды. Анда Сарыгулов өзү менен кошо айыпталган саясатчылардын иши боюнча көз каранды эмес комиссия түзүүнү жана кырдаалды көзөмөлгө алууну суранган.

Дастан Сарыгуловдун "Азаттыкка" айтканына караганда, алардын ишин тергөөдө бир катар мыйзамдар, айыпталуучулардын укуктары одоно бузулган:

Дастан Сарыгулов.
Дастан Сарыгулов.

- Жээнбеков президенттикке киришип жаткан учурда Баш мыйзамдын сакталышын камсыз кылууга ант берген. Ошол убадасын аткарам десе, мыйзам бузууга жол бербөөгө аракет кылып, комиссия түзүп, бизге тагылган айыптардын чын-төгүнүн текшереби деген үмүттөмүн. Албетте, президент соттун ишине кийлигише албайт. Бирок соттун жүрүшүндө мыйзамдардын сакталышын көзөмөл кыла алат.

70 жаштагы Сарыгулов өз кайрылуусуна президент Жээнбеков көңүл бурбаса, абакта ачкачылык кармап жаткан саясатчылардын акциясына кошуларын кошумчалады. Дастан Сарыгуловдун бул кайрылуусу тууралуу президенттик аппарат эч кандай комментарий берген жок.

Көз каранды эмес комиссия демекчи, абактагы ачкачылык кармап жаткан саясатчылардын абалы боюнча так маалымат берүү талабы менен Жаза аткаруу мамлекеттик кызматынын алдына 12-февралда жарандык активисттер пикетке чыкты. Алардын бири Өндүрүш Токтонасыров ачкачылык кармагандардын саламаттыгын текшериш үчүн коомдук комиссия түзүү зарыл деген пикирде:

- Негизги талап - түрмөдөгү дарыгерлер эмес, өз алдынча адистерден куралган комиссия саясатчылардын абалын текшерсин деп жатабыз. Алар карап чыгып, коомчулукка ачык маалымат бериши керек. Абакта иштеген медиктерге ишенбей жатабыз. Алар балким жетекчилиги каалагандай маалымат берип жатышы мүмкүн.

Он бешке күнгө жакын убакыттан бери ачкачылык кармап отурган саясатчылар буга чейин президентке, премьер-министрге жана Жогорку Кеңешке кайрылышкан. Бирок бийлик бутактары оппозициячыл саясатчылардын сот иштерине жана ачкачылык акциясына байланышкан маселелерди талкуулай элек.

Жогорку Кеңештин мурдагы төрагасы, КСДП фракциясынын депутаты Чыныбай Турсунбеков парламент бул боюнча реакция кылышы керек экенин айтып, бирок буга жамынып күнөөлүүлөрдү аёо да туура эмес экенин билдирди:

Чыныбай Турсунбеков.
Чыныбай Турсунбеков.

- Ачкачылык кармап жаткандардын ал-акыбалын сураш үчүн тиешелүү комитеттер бар. Алардын мүчөлөрү, депутаттар барып сурашы керек деп ойлойм. Маселе курч болуп, алардын өмүрү жөнүндөгү маселе күн тартибинде турса - анда реакция кылыш керек. Бирок эгер кимдир-бирөө күнөө кылса, аны барып коргоп калгандай эненин позициясынан карабаш керек. Күнөө кылган адам жазасын тартышы керек.

Жогорку Кеңештин мурдагы депутаттары Бектур Асанов менен Кубанычбек Кадыров, энергетика боюнча эксперт Эрнест Карыбеков жана мурдагы мамлекеттик катчы Дастан Сарыгулов "бийликти күч менен басып алууга аракет кылган" деп 2016-жылы кармалган. Алар кармаларда Интернетке бул адамдарга үнү окшош кишилердин сүйлөшүүсү жазылган аудио тасма жарыяланган эле.

Кийин бул иш боюнча Бишкектин Биринчи май райондук соту аларды күнөөлүү деп таап, Асанов менен Кадыровду 12 жылга, ал эми Карыбековду 20 жылга эркинен ажыраткан. Дастан Сарыгулов болсо төрт жылга шарттуу кесилген. Мындай чечимге нааразы болгон айыпталуучулар Бишкек шаардык сотуна доо арыз менен кайрылган. Бирок шаардык сот да райондук соттун чечимин быйыл 7-февралда күчүндө калтырды.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Элчинин билдирүүсү, дипломаттын этикасы

Тышкы иштер министрлигинин имараты.

Кыргызстандын Түштүк Кореядагы элчиси Кылычбек Султандын "Тышкы иштер министрлигинен мыйзамга туура келбеген тапшырмалар берилет” деген билдирүүсү ар кандай талкууланууда. Айрым дипломаттар элчини "кызматтык этиканы бузду" деп сындаса, башкалар Кылычбек Султан Тышкы иштер министрлигинде жедеп бышып жетилген маселени көтөрүп чыкканын колдошту.

ТИМ: Түштүк Кореядагы элчи ката кетирди

ТИМдин Маалымат департаментинин жетекчиси Муратбек Азымбакиевдин “Азаттыкка” айтканы боюнча, элчи Кылычбек Султан өз билдирүүсү менен “ката кетирди”.

- Азыр биз ар кандай учурларды карап жатабыз. Ал ката кетирип койду. Ал элчи болуп иштеп жаткандан кийин биздин мамлекеттик кызмат боюнча мыйзамга толугу менен баш иет да. Анда мамлекеттик кызматкер эмнени жасай алары, эмнени жасоого болбосу жазылган. Эмне үчүн ал биздин ички, департаменттин директору кол койгон документти ачыкка чыгарат?

Кыргызстандын Түштүк Кореядагы элчиси Кылычбек Султан Тышкы иштер министрлиги элчиликти бул өлкөгө жеке иштери менен барган кишилерди тосуп алууга мажбурлап жатканын өткөн жумада айтып чыккан. Ал мындай учур бирин-серин эмес экенин, акыркы жолу Түштүк Кореянын Инчхон шаарындагы аэропорттон окууга келген Кыргызстандын жарандарын тосуп алууга тапшырма берилгенин айтып, ТИМдин катын жарыялаган.

Министрликтин өкүлү Муратбек Азымбакиев катта айтылган адамдар мамлекеттик кызматкерлер, атап айтканда майор жана подполковник наамындагы Кыргызстандын расмий аскер адамдары болгонун, аларга элчилик көмөк көрсөтүшү зарыл экенин билдирди:

- Алар Түштүк Кореяга расмий иш-чарага бараткан аскер адамдары болчу. Аны биздин департаменттин директору "Кыргызстандан ушундай адамдар баратат, колдон келсе көмөк көрсөткүлө" деп кат жазган.

Муратбек Азымбакиев ​жардамга муктаж ар бир кыргыз жаранына элчилик жардам берүүгө милдеттүү экенин кошумчалады.

Элчинин билдирүүсү

Кылычбек Султандын маалыматына караганда, Кыргызстандын Түштүк Кореядагы элчилигинде беш киши иштейт. Алардын ар биринин өзүнчө милдети бар жана алардын ар бир келген жаранды тосуп алууга мүмкүнчүлүгү жетпейт, буга мамлекет тараптан каражат да каралган эмес. Элчинин айтымында, министрлик мындай тапшырмаларды расмий жөнөтүп жатканы мыйзамга туура келбейт:

- Негизи Тышкы иштер министрлигинен Түштүк Кореяга жеке иштери менен келген жарандарды тосуп алууну талап кылган тапшырма берилбеши керек. Анткени окууга же башка бизнес иштери менен келген кишилерди тосуп алуу элчиликтин милдетине кирбейт. Алар бизди туристтик агенттик эле кылып алышты. Расмий делегеция келсе - сөз жок, биз тосуп алабыз, бирок эми ар бир келген эле кишини тосуп алуу биздин милдет эмес да. Эгер бул расмий тапшырма болуп келбесе да макул эле. Бирок бул жерде расмий буйрук, тапшырма катары келип жатканы мени таң калтырып жатат. Бул мыйзамсыз нерсе, буга министрликтин жетекчилиги көңүл бурушу керек.

Кылычбек Султан.
Кылычбек Султан.

Ал арада “Кыргызстан дипломаттары” коомдук бирикмеси элчи Кылычбек Султандын билдирүүсүн сынга алды. Бирикменин төрагасы, Кыргызстандын Тажикстан жана Беларустагы мурдагы элчиси Эрик Асаналиевдин айтымында, Султандын билдирүүсү мамлекеттик кызматкердин жана дипломатиялык кызматкердин этикасына карама-каршы келет:

- Ар бир элчи Кыргызстандын ар бир жаранынын кызыкчылыгын коргоо, кызмат кылуу үчүн ошол мамлекетке жөнөтүлгөн. Ал өлкөнүн ар бир жараны төлөгөн салыктын эсебинен каржыланат. Ошого жараша мамлекеттик орган тапшырма берген соң аны аткарууга тийиш.

Эрик Асаналиев мындай кырдаалдын жаралышында өкмөт жетекчилеринин да жоопкерчилиги бар экенин белгилеп, чет өлкөдөгү дипломатиялык мекемелерге атайын дипломаттар эмес, тармактан тыш адамдар дайындалып жатканын кошумчалады.

Мамлекеттик кызматкердин, анын ичинде дипломаттардын иши “Кыргыз Республикасынын дипломатиялык кызматы жөнүндө” жана “Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызматы жөнүндө” мыйзамдар менен көзөмөлдөнөт.

Бирок элчи Кылычбек Султан өзү "дипломаттын этикасын бузду" деген дооматтарга макул эмес:

- "Дипломаттын этикасы" деген кооз сөз болгону менен маңызын караш керек да. Эгер ошону этика деп атай турган болсо, ал кыргыз элине кандай пайда алып келип жатат? Зыяндан башка пайда алып келбей жатса, аны биз "этика" деп кооз сөз менен жаап-жашырып отурганыбыздын кереги жок.

Султановдун пикиринде, ар бир жаран мүмкүнчүлүгүнүн жетишинче кандайдыр зыяндуу ишти жойгонго аракет кылса, чыныгы мамлекет алдындагы этикасы ушул болот.

Адил Турдукулов.
Адил Турдукулов.

Ал эми активист, Кыргызстандын Жапониядагы элчилигинин мурдагы кызматкери Адил Турдукулов элчи Кылычбек Султан өз билдирүүсү менен маанилүү маселени көтөрдү деп эсептейт:

- Бул нерселерди ТИМ өз демилгеси менен жасабайт. Аларга да президенттик аппараттан, өкмөттүн аппаратынан, ар кайсы министрликтер "биздин бир кызматкер же анын аялы баратат" деген тапшырма берет. Баары тең эле аны аткарып келген. Башка элчиликтерде да ошондой. Бул абдан туура эмес нерсе. Бул маселени көтөрүп чыкканы абдан туура. Анын үстүнө элчинин деңгээлинде айтылып жатканы да абдан маанилүү. Бул министрликтин же дипломатиялык кызматтын өсүшү үчүн күйгөн адамдын сөзү болуп жатат.

Кыргызстандын 116 мамлекет менен дипломатиялык байланышы бар. Өлкө 71 эл аралык уюм менен кызматташат. Чет жерлерде Кыргызстандын 30 дипломатиялык өкүлчүлүгү, сегиз консулдук бөлүмү бар.

Коомдук ишмер, Кыргызстандын Малайзиядагы мурдагы элчиси Равшан Жээнбеков элчиликтердин каржылык абалына мындайча баа берди:

- Мен мурдагы элчи катары элчиликтерде кадрдык ресурс да, каражат маселеси да чечилген эмес деп эсептейм. Ошондуктан элчиликтердин кандайдыр бир жаранды тосуп алганга, аларды узатканга каражаттары жок деп ишенимдүү айта алам. Керек болсо мамлекеттен депутаттар барганда да көп учурда элчилер же элчиликтеги башка булактардан таап, араңдан зорго чечкен учурлар болгон. Мен элчи катары муну билем, түшүнөм. Ошондуктан Кылыч мырзанын билдирүүсүн туура деп айтар элем.

ТИМ менен элчиликтин талашын комиссия иликтеши керек

Мурдагы тышкы иштер министри Аликбек Жекшенкулов министрлик менен элчилик ортосундагы талашты атайын комиссия же парламент териштириши керек деген ойдо. Ал эки тараптан тең ката кетиши мүмкүн экенин кошумчалады:

- Менимче, ТИМ менен элчиликтин ортосундагы карама-каршылык боюнча атайын комиссия түзүш керек. Тышкы иштер министрлигинин айтканы туура же Түштүк Кореядагы элчинин айтканы туура дегенге болбойт. Мен министр болуп да иштегем, элчи болуп да иштегем, бул жерде бир тараптуу айтыш кыйын.

Жекшенкулов: ТИМ менен элчиликтин талашын комиссия иликтеши керек
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:17 0:00
Түз линк

Кылычбек Султан Кыргызстандын Түштүк Кореядагы элчиси болуп былтыр октябрь айында дайындалган. Ал 2014-2016-жылдары Кыргызстандын Малайзиядагы элчиси болгон. Кылычбек Султан бийликтин Баш мыйзамга өзгөртүү киргизүү боюнча демилгесине каршы чыгып, кызматтан бошотуу өтүнүчү менен президенттин атына арыз жазганын айткандан кийин элчиликтен кеткен.

Кийинчерээк "Фейсбукка" билдирүү жазып, мамлекет башчыдан кечирим сураган. Ал президенттин каалоосу менен Малайзияда эки жылдай элчи болгонун, ал жакта иштеп жүрүп мекенине пайда келтире алганына ыраазы экенин белгилеген.

Кылычбек Султан - өлкөдөгү кыргыз тилиндеги көп нускалуу “Супер Инфо” гезитинин кожоюну.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жекшенкулов: ТИМ менен элчиликтин талашын комиссия иликтеши керек

Жекшенкулов: ТИМ менен элчиликтин талашын комиссия иликтеши керек
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:17 0:00
Түз линк

Апта: Саясатчылар соттолду, Олимпиада ачылды

Пхёнчхаң стадионунда Кыргызстандын туусун көтөргөн Тариел Жаркымбаев кыргыз делегациясын баштап баратат, 9.02.2018.

Узап бараткан жуманын урунттуу окуяларына сереп.

7-февралда Бишкек шаардык соту Жогорку Кеңештин депутаты, “Ата Мекен” фракциясынын мүчөсү, мурдагы башкы прокурор Аида Саляновага чыккан райондук соттун чечимин күчүндө калтырды.

Айыпталуучу сот чечими күчүнө киргенден кийин депутаттык мандатынан ажырайт. Салянованын адвокаттары соттун чечимине каршы доо арыз менен Жогорку Сотко кайрыла турган болду.

Сот коллегиясынын чечими залдагы чогулгандардын ызы-чуусу менен коштолгондуктан, судья Нурбек Эсеналиев айыпталуучуга Ленин райондук сотунун 2017-жылдын 10-октябрда чыккан өкүмү өзгөртүүсүз калганын угузду.

Аны менен кошо судья Салянованын адвокаттарына соттун жеке аныктамасы чыкканын маалымдап, бирок залдагы чуудан улам анын мазмуну менен тааныштырган жок.

Аида Салянова үч айдан ашык шаардык сотто күбөлөрдүн берген көрсөтмөлөрү эске алынбаганын белгилеп, “бул сот башынан эле цирк болгонун далилдеп койду”, - деди өкүм угузулгандан кийин.

“Сотко эч кандай далилдин кереги жок болчу. Негизги максаты мени соттош керек эле, ошону аткарды” - деген Салянова “мандаты жок деле ишимди кыла берем", - деди «Азаттыкка».

Салянова: Сот эмес эле цирк болду
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:37 0:00

Сотко катышкан Жогорку Кеңештин “Республика - Ата-Журт” фракциясынын депутаты Алтынай Өмүрбекова “соттордун жүрүм-турумдары” парламентте каралышы керек деген маселени көтөрдү.

“Салянованын ишин караган соттор коллегиясы боюнча атайын дисциплинардык комиссияга кайрылабыз. Анын арты менен жаңы түзүлгөн дисциплинардык комиссия кандай иштей турганын көрүшүбүз керек», - деди Өмүрбекова журналисттерге.

Аида Саляновага кылмыш иши былтыр жазында ачылган. Ал 2010-жылы юстиция министринин милдетин аткарып турганда "мурдагы президенттин уулу Максим Бакиевдин өнөктөшү Алексей Елисеевдин адвокаттык лицензиясын мыйзамсыз узарткан жана бул ишти жетиштүү иликтеген эмес" деп айыпталган. Адвокаттардын белгилешинче, Салянованын күнөөсү жок экени бардык тараптан далилденсе да соттор аларды эске алган эмес.

Прокуратура болсо далил жетиштүү деп эсептеп, ишти караган соттук коллегиядан Салянованы үй-мүлкүн мамлекетке чегерүү менен сегиз жылга кесүүнү суранган.

2017-жылдын 10-октябрында Бишкектин Ленин райондук соту депутат Салянованы беш жылга эркинен ажыратып, үй-мүлкүн мамлекетке чегерүүгө чечим чыгарган. Салянова жазасын үч жашар кызы 14 жашка толгондон кийин өтөй баштайт.

46 жаштагы Аида Салянова 2011-2015-жылдары Кыргызстандын башкы прокурору болуп турган. 2015-жылдын башында “президенттин колдоосун сезбей калганын” жүйө келтирип, кызматын тапшырган.

Оппозициялык саясатчылардын өкүмү өзгөргөн жок

Шаршемби күнү Бишкек шаардык соту "бийликти күч менен басып алууга аракеттенген" деп айыпка жыгылган оппозициялык «Элдик парламент» кыймылынын мүчөлөрү Бектур Асанов менен Кубанычбек Кадыровду 12 жылга, Эрнест Карыбековду 20 жылга эркинен ажыраткан жана Дастан Сарыгуловду төрт жылга шарттуу кескен Биринчи Май райондук сотунун чечимин өзгөртүүсүз калтырды.

Сарыгуловдон башка айыпталуучулар сот өкүмүн угууга катышкан жок. Бир нече күндөн бери ачкачылык кармаган Бектур Асанов ден соолугуна байланыштуу процесске алынып келинбесе, Кубанычбек Кадыров менен Эрнест Карыбеков соттун чечимин угууга чейин эле залдан чыгарылды. Процесске катышкан адвокат Марс Кыдыкбаев соттук коллегия "жалпы чечимди он мүнөткө жетпей окуп кетип калганын” журналисттерге билдирди.

Айыпталуучулардын бири, “кылмышты жаап-жашырып койду” деген кине коюлган коомдук ишмер Дастан Сарыгулов соттук коллегия иш боюнча «келтирилген далилдерин эске албай койгонуна» нааразы. «Мен 79 барактан турган далилдеримди бердим. Кылмышкерди, кылмыштын куралын, кылмыштын изин жашырса болот. Бирок кылмышты кантип жашырсын? Анын бир белгиси жок эле сот чечим чыгарып салды», - деген Сарыгулов калган айыпталуучулар менен «акыркы жолу 2013-жылы жолукканын» айтты.

Сарыгулов сот чечимине макул эмес
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:59 0:00

2-февралда сот процессинде Бектур Асанов сөз сүйлөп, анын талаптары аткарылбаса, акырына чейин ачкачылык кармап, кийинки процесске мажбурласа да келбей турганын, адвокаттардан баш тартарын айткан. «Үчөөбүз тең акыр-аягына чейин саясий ачкачылык кармайбыз. Же Сегизбаев кетет, же биз үчөөбүз өлөбүз. Мен адвокаттардан баш тартам. Мамлекеттик адвокаттарды да албайм. Көтөрүп келсеңер да келбейбиз”, – деген сөзүн айыпталуучулардын жакындары жана Бишкектеги "Саясий туткундарды коргоо комитети" уюму интернетке жарыялаган.

"Мамлекеттик сыр" деген негизде райондук жана шаардык сот саясатчылардын ишин жабык териштирди.

Улуттук коопсуздук кызматынын тергөө абагында ачкачылык кармаган саясатчыларды догдурлардын көзөмөлүндө кармоо үчүн Бишкектеги №47 абакка которушкан.

Адвокат Марс Кыдыкбаев “кургак ачкачылык кармап жаткан үч саясатчынын абалы оорлоп кеткенин, дарыгерлер глюкоза сайып жатканын, өзгөчө Бектур Асанов кыйналып турганын” жума күнү "Азаттык" радиосуна билдирди.

Адвокаттын белгилешинче, алар бийликке койгон талабынан баш тарткан жок. “УКМКнын башчысы Абдил Сегизбаевдин кызматтан кетишин талап кылып жатышат. "Ал кетмейинче ачкачылыгыбызды токтотпойбуз, өлсөк өлөбүз" деп жатышат», - деди Кыдыкбаев “Азаттык” радиосуна.

Алды он күндөн ашуун ачкачылык кармап отурган саясатчылар соттук жараянды мыйзамдуу нукка салууга таасир этүүнү өтүнүп президентке, Жогорку Кеңешке жана өкмөт башчыга кайрылышкан. Алар эч далилсиз соттолуп жатканын, бийликтин саясий туткунуна айланганын билдиришкен.

Парламент депутаттары оппозициячыл саясатчылардын сот иштери жана ачкачылык акциясына байланышкан маселелерди талкуулай элек.

Жаза аткаруу мамлекеттик кызматынын өкүлү Александр Никсдорф ачкачылык кармагандардын абалы "дарыгерлердин көзөмөлүндө жана канааттандырарлык" экенин 11-февралда "Азаттык" радиосуна маалымдады.

Никсдорф "Бектур Асановдун өз алдынча басууга дарманы келбей калды" деген саясатчынын жакындарынын маалыматын төгүндөдү.

10-февралда абакта ачкачылык кармап жаткандар жубайлары менен жолуккан. Анын жыйынтыгында Бектур Асановдун жубайы Алтын Эркебаева саясатчылардын абалы өтө оорлоп кеткенин “Азаттыкка” билдирген.

УКМК Бектур Асановдун сотто айткан жогорудагы сөзү боюнча комментарий бере элек.

Айыпталуучулардын тарапкерлери болсо бийликтин кайдыгерлигин айыптап, шаардык соттун алдына нааразылык акциясына чыгып жатышты.

Камактагы саясатчылардын тарапташтарынын талабы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:17 0:00

Укук коргоочу Азиза Абдирасулова ачкачылык кармаган үч саясатчыга бийлик өкүлдөрү көңүл бурбаса, анын кесепети кейиштүү болорун эскертти. “Бул соттун ишине нааразылыктан улам келип чыккан саясий акция” экенин баса белгилеген укук коргоочу “ачкачылык кармагандардын абалына президент өзү көңүл бөлүшүн” туура көрөт.

Бишкек шаардык сотунда парламент депутаты Аида Саляновага, оппозициялык «Элдик парламент» кыймылынын мүчөлөрүнө чыккан чечимдер сот акыйкаттыгы тууралуу маселени кайра козгоду.

Жогорку Кеңештеги «Республика – Ата-Журт» фракциясынын мүчөсү Курманкул Зулушев мыйзам үстөмдүгү кол тийгис экенин баса белгилеп, соттор эгер “мыйзамсыз чечим кабыл алса, аларды жазалоо керек” деген пикирин айтты.

“Чындыгында соттор бүгүн адилеттиктен тайып кетти. Саясий өкүм, саясий чечим деген болбош керек. Сотто бир гана мыйзам үстөмдүгү, мыйзамдуу чечим, мыйзамдуу өкүм деген түшүнүк бар да. Сот адилеттиги ошондо жүзөгө ашат, ошондо адамдардын укугу корголуп, ошондо сотко эл ишенет. Мыйзам үстөмдүгүн орнотуу керек. Соттор эгер мыйзамсыз чечим кабыл алса, биз аны жазалашыбыз керек. Ошондо бул токтосо керек”, - деди эл өкүлү “Азаттыкка” берген маегинде.

Президенттин эскертүүсү эмнеден кабар берет?

8-февралда Бишкекте өткөн Коопсуздук кеңешинин жыйынында президент Сооронбай Жээнбеков мамлекеттин өнүгүүсүнө кедергисин тийгизген паракорлук сот, укук коргоо жана көзөмөл органдарынын айынан азайбай жатканын баса белгиледи. Мамлекет башчы бул органдардын өзүндөгү коррупция өтө кооптуу абалга жеткенин эскертти.

“Мени эл шайлаган, мага элдик бийликти ишке ашырганга эл өзү уруксат берген. Мыйзам чегинде чара көрөбүз. Ойлобогула, боло берет деп. Андай болбойт. Ар бир чечимди көзөмөлгө ала баштайбыз. Бул маселеге өзүм кийлигишем”, – деди Жээнбеков.

Президент айрыкча Улуттук коопсуздук мекемесинин алдындагы Коррупцияга каршы күрөш кызматынын ишин натыйжасыз, сапатсыз деп баалады. Ушундан улам бул органдын форматын өзгөртүүнү, ар бир кызматкердин ээлеген ордуна туура келер-келбесин карап чыгууну тапшырды.

АКС бийликтин жогорку эшелонундагы жана улуттук коопсуздукка коркунуч келтирген коррупциялык кылмыштар менен күрөшүү үчүн түзүлгөн. Тилекке каршы, анын айрым кызматкерлери өзүнчө бир "кол тийбес кастага" айланып калышты. Бул жашыруун эмес, эл муну көрүп турат”, - деген мамлекет башчы аталган орган бир жыл ичинде болгону 22 пара алуу фактысын аныктаганына токтолду.

Жээнбеков мындан ары сот, укук коргоо жана көзөмөл органдарынын дарегине айтылган ар бир олуттуу арызды өз көзөмөлүнө аларын эскертти.

Президент Жээнбеков уюшма кылмыштуулук боюнча күрөштү да коррупция аксатып жатканын айтты. Криминалдык чөйрөдө акчанын өлчөмү көбөйгөнүн, буга укук коргоо жана сот органдарындагы жогорку кызмат адамдарынын катышы бар экенин белгиледи. "Башкы прокуратура болсо коррупцияга каршы күрөштө улуттук координатор деген милдетин натыйжалуу аткара албай жатат" деп сындады.

Коопсуздук кеңешинин жыйынында мамлекет башчы коррупцияга каршы чечкиндүү күрөштү күчөтүп, укук коргоо, көзөмөл жана сот системаларын тазалоо боюнча токтоосуз чара көрүүнү талап кылды жана коррупцияга каршы күрөшкөн мекемелердин жетекчилерине дагы бир жолу мүмкүндүк берилип жатканын жарыялады.

Коопсуздук кеңешинин жыйынында президенттин сынынан кийин Улуттук коопсуздук кызматынын төрагасы Абдил Сегизбаев паракорлукка каршы күрөштү күчөтүүгө убада берди. Өлкөнүн башкы чекисти “УКМК айтылган сынды эске алып, топтолгон тажрыйбанын негизинде коррупцияга каршы күрөштү чечкиндүү жүргүзүүгө жана күчөтүүгө толугу менен даярдыгын” билдирди.

Президент Жээнбековдун мамлекеттеги эң талылуу көйгөйлөрдү көтөргөнүн кубаттап, эми иштиктүү кадамдарды күткөндөрдүн бири коомдук ишмер, парламенттин мурдагы депутаты Каныбек Осмоналиев.

Бийлик ишенген сот реформасы

Бийлик ишенген сот реформасы

Кыргызстанда сот реформасынын алгачкы баскычынын жыйынтыгы чыгарылууда.

“Биринчи кезекте коррупционерлердин жүзүн ачып, ошолордон тазалаш керек. Президент ишти баштагандан кийин баарын салмактап көрүп, популизмден оолак туруп айтты деп түшүнүп жатабыз”, – деген тажрыйбалуу саясатчы коррупцияга каршы күрөштү жалпы коомчулук колдой турганына ишенет.

Жогорку Кеңештин “Республика – Ата-Журт” фракциясынын депутаты Курманкул Зулушев өлкөдө сот реформасы “кадр алмашуу менен ишке ашпайт, реформа жаңы этап менен кайра башталышы керек” деген пикирде. “Ошол тандалып алынган кадрлар бүгүнкү күндө сот системасынын аброюн түшүрүп койду да. Себеби, мыйзамдарды колдонууда кайчы практика кездешүүдө. Адамдардын укугу тебеленип жатат. Бүгүн сот системасына нааразылар өтө көбөйдү”, – деген эл өкүлү сотторго ишенимдин төмөндөп баратканын алардын кесипкөйлүгү менен байланыштырды.

Былтыр июнда 2011-жылы башталган сот реформасынын алгачкы баскычынын жыйынтыгы чыгарылган. Беш жыл ичинде 447 судьядан турган соттор корпусунун үчтөн эки бөлүгү жаңыланганы, сот системасына бөлүнгөн каражат “беш эседен ашык көбөйгөнүн" ал кездеги президент Алмазбек Атамбаев белгилеген.

Парижде жайгашкан "Борбор Азиядагы адам укуктары" деп аталган уюмдун жетекчиси Надежда Атаева Кыргызстан Улуттар Уюмунун Адам укуктары комитетинде маанилүү орунду ээлеп турганына токтолуп, өлкө бийлигин системалык мыйзам бузууларды токтотуп, коррупцияны тизгиндөөгө үндөйт.

“Кыргызстандын президенти, премьер-министри жана башка жетекчилери адам укуктарына жана коррупциядан коргонууга артыкчылык бериши абзел. Ал жараянга жарандык коом дагы активдүү аралашып, жеке байланыштар эмес мыйзам деген баарынан жогору экенин көрсөтүү керек. Бүгүн Кыргызстанда кылмыш дүйнөсүнүн өкүлүнүн укуктары укук коргоочулар жана саясий лидерлер деп таанылган инсандардыкынан көп болуп жатпайбы” ,– деди борбор азиялык укук коргоочу Атаева.

Расмий маалыматка ылайык, соңку эки жылда укук коргоо органдары 76 миӊден ашык кылмыш ишин козгогон. Бирок анын теңине жакыны “күнөөгө шектүү адамдар табылган жок" деген негиз менен токтотулган же кыскартылган. Козголгон кылмыш иштеринин 30% гана сотко өткөнү менен 10% ашыгында гана жарандар жоопко тартылган.

УКМКнын Коррупцияга каршы кызматы эки жыл ичинде 485 кылмыш ишин козгоп, анын 118и сотко жөнөтүлгөн, калганы кыскартылган. Айыптоо өкүмү 37 иш боюнча гана чыккан.

2016-2017-жылдары сотко 22 миңден ашуун кылмыш иши келип түшкөн, бирок теңине жакыны кыскартылган же токтотулган.

2016-жылы прокуратура тогуз миңге жакын текшерүү жүргүзгөнү менен 8% гана кылмыш иши козголгон. Козголгон иштердин теңи эле сотко жеткен. 2% жетпеген иш боюнча айыптоо өкүмү чыккан, сегиз иш боюнча айыпталгандар эркинен ажыратылган.

Түштүк Кореяда кышкы Олимп оюндары башталды

9-февралда Пхёнхчаң шаарында XXXIII кышкы Олимп оюндарынын ачылыш аземи өттү. Беш бурчтуу стадиондо көз жоосун алган жарыкка бөлөнгөн салтанатка 92 өлкөдөн барган алты миңден ашуун спортчу катышты. Олимпиада стадионунун ар бир бурчу Түштүк Кореянын баалуулуктарын: маданият, экология, экономика, тынчтыкты жана IT - өндүрүшүн түшүндүрөт.

Стадионго Түштүк Кореянын туусу алып келинип, мамлекеттик гимни аткарылгандан кийин атлеттердин парады башталды. Салтка ылайык парадды Грекиянын делегациясы баштап, калган өлкөлөр биринен сала бири чыгып жатышты. Саны жагынан эң чоң команда Кошмо Штаттардыкы, 242 америкалык атлет мелдештерге катышат.

Орусиянын курама комадасы кызытма чырынан улам кышкы оюндардан четтетилген. Допинг тесттен таза чыккан 168 Эл аралык олимпиада комитетинин желегинин алдында өтүштү. Коңшу Казакстандан 57 спортчу жеңиш үчүн ат салышат. Кыргызстандан кышкы оюндарга Тариэл Жаркымбаев менен Евгений Тимофеев жолдомо уткан.

16 күн бою 102 комплект медал үчүн төгөрөктүн төрт тарабынан келген спортчулар күч сынашат.

Түштүк Кореянын президенти Мун Чжэ Ин Кышкы Олимп оюндарын ачык деп жарыялады. Эл аралык олимпиада комитетинин президенти Томас Бах спортчуларды акыйкат атаандаштыкка, таза таймашка үндөдү.

Журналисттердин көңүлү жарык, фейерверк менен коштолгон шаан-шөкөттөн сырткары дүйнөлүк лидерлер орун алган жерге бурулду. Түштүк Кореянын лидери менен жубайынын оң ыптасына АКШнын вице-президенти Майк Пенс аялы менен отурса, аларга катарлаш жапон өкмөт башчы Синзо Абэ орун алган. Пхеньяндан келген делегация башчысы Ким Ёң Нам менен Түндүк Кореянын лидеринин карындашы Ким Ё Чжон Вашингтондун жогорку даражалуу өкүлү кол сунса жете турган жерде отуруп, Олимп оюндарынын ачылыш аземине күбө болушту.

Солдон оңго: Президент Мун Чже Ин жубайы Ким Жүң Сук менен, АКШнын вице-президентинин жубайы Карен Пенс жана Майк Пенс, жапон премьер-министри Синзо Абэ. Экинчи катарда солдон оңго: Түндүк Кореянын паралмент төрагасы Ким Ёң Нам жана Ким Ё Чжон, Германиянын президенти Франк-Вальтер Штайнмайер жана жубайы Эльке Бүденбендер.
Солдон оңго: Президент Мун Чже Ин жубайы Ким Жүң Сук менен, АКШнын вице-президентинин жубайы Карен Пенс жана Майк Пенс, жапон премьер-министри Синзо Абэ. Экинчи катарда солдон оңго: Түндүк Кореянын паралмент төрагасы Ким Ёң Нам жана Ким Ё Чжон, Германиянын президенти Франк-Вальтер Штайнмайер жана жубайы Эльке Бүденбендер.

Пхёнчхаңдагы Олимп оюндарынын өзгөчүлүгү 1953-жылдан бери жаатташып келаткан эки Кореянын ортосундагы мамиленин жылый баштаганы болду. Эки өлкөнүн спортчулары Корей жарым аралынын сүрөтү түшүрүлгөн желектин алдында жетелешип чогуу чыгышты. Аялдардын хоккей командасы мелдештерге бир команда болуп катышат.

Эл аралык олимпиада комитетинин президенти Томас Бах ачылыш аземинде сүйлөгөн сөзүндө Корея Элдик демократиялык республикасы менен Корея Республикасынын улуттук олимпиада комитеттеринин эки командасы чогуу параддан өткөнүн “Олимпиаданын бириктирүүчү күчтүү касиетинин мисалы” деп баалады.

10-февралда Түштүк Кореянын президенти Мун Чжэ Ин Пхеньяндан келген делегацияны кабыл алды. Жолугушууга Түндүк Кореянын парламент төрагасы Ким Ёң Нам жана Түндүк Кореянын лидеринин карындашы Ким Ё Чжон катышты.

Жолугушуудан тартылган видеотасмада Мун Чжэ Ин конокторду кубануу менен кабыл алып жатканы, Ким Чен Ындын карындашы колуна көк папка кармап турганы көрүнөт. Ким Ёң Нам агасынын Түштүк Кореянын лидерин Пхеньянга “мүмкүн болушунча тез арада” келип кетүүгө чакырган катын бергенин Сеул билдирди.

Эл аралык коомчулук бул окуяны Түндүк менен Түштүк Кореянын тирешин токтотуунун маанилүү белгиси катары баалап жатышат.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Айылдык кеңештен айымдар үнү угулбайт

Иллюстрация

Статистикалык маалыматтарга караганда, айылдык кеңештерде аял депутаттардын саны соңку он жылда дээрлик 10% кыскарган. Аялдар өзүн көрсөтүүнүн жолун билбей жатабы? Айылдык кеңештерде өткөн шайлоодо да квота киргизүү менен маселени чечсе болобу?

“Арай көз чарай” талкуусунун коноктору “Аялдарды коргоо борборунун” жетекчиси Бакен Досалиева, Жогорку Кеңештин депутаты Аида Касымалиева, Социалдык технологиялар агенттигинин өкүлү Бактыгүл Исланбекова болду.

“Азаттык”: Бактыгүл айым, изилдөөдө айылдык кеңештерге шайлоо болгон сайын андагы айым депутаттардын саны эки-төрт пайыздан кыскарып жатканы белгилүү болуптур. Мунун себеби эмнеде?

Бактыгүл Исланбекова: Аялдардын активдүү болбой жатканы себеп. Азыр көп стереотиптер бар. Аялдар шайлоого барганда тоскоолдуктарга кабылат. Ошондуктан биз аялдар үчүн резервде сактала турган чараларды сунуштап келгенбиз. Ушуга байланыштуу 10 миң 500дөн ашуун шайлоочу айымдар менен 44 уюмдун атынан президент жана Жогорку Кеңештин төрагасына кайрылуу жолдогонбуз. Биз сунуштаган чаралар ишке ашып калса, бул маселени чечүүгө өбөлгө түзмөк.

“Азаттык”: Бул маселе көтөрүлгөндө аялдар өз дараметин, күчүн сезбей жатат деп айткандар бар. Андай болсо аялдар эмнеге шайлоого көп катышпайт?

Бакен Досалиева: Көп аялдардын экономикалык абалы начар. Алар каражат маселесин өздөрү чечип, үгүт иштерине акча бөлө албайт. Бул дагы айымдардын шайлоого баруусуна тоскоолдук жаратат.

Экинчиден, аялдар үгүт иштери үчүн ачык чуркай албайт. Үчүнчүдөн, коомдо "аялдын орду үйдө, саясатта эркектер жүрүшү керек" деген туура эмес көз караш бар. Азыр дүйнө өзгөрүп жатканда Кыргызстан да ошондон калбай өнүгүшү керек. Коом өзү адамдай, алты саны аман, эки буту соо адам бат чуркап, ишин тез бүтүрөт. Азыр кыргыз коому аял жагынан аксап турат. Аялды колдоо керек, анткени алар көтөрө турган маселени эркектер чече албайт.

“Азаттык”: Аида айым, шайлоого катышкан аялдар эмнеге көп учурда өтпөй калат. Эмнеге коомдо аялдарга колдоо аз?

Өзгөндө 19 айыл өкмөтү болсо анын бирин да аял жетектебейт. Айылдык кеңештерде аялдар абдан аз.
Аида Касымалиева

Аида Касымалиева: Эгер аялдар үчүн резервди киргизбесек, айылдык кеңештерге айым депутаттар келбей калат. Бул квота эмес, 30% орунду сактап коюу.

Мисалы, Өзгөндө 19 айыл өкмөтү болсо анын бирин да аял жетектебейт. Айылдык кеңештерде аялдар абдан аз. Айымдар чечим чыгаруучу жерде жок болсо социалдык анын ичинде бала бакча, адилеттүүлүк деген маселелер көтөрүлбөй калат.

Айылдык кеңештер көбүнчө бюджет менен иштейт. Ал каражатты шагылга беребизби, сууга, жарыкка, мектепке же Бишкекке барып дарыланып келсин деп рак илдети менен ооруп жаткан адамга беребизби? Кандай маселе болбосун аялдардын үнү жетпей калууда. Жогорку Кеңеште азыр ушуга байланыштуу мыйзам жатат. Биз, аял депутаттардын форуму дагы ушул мыйзамды өткөрөлү, 8-мартка белек болсун деп жатабыз. Бул биздин, ушул чакырылыштын чоң милдети.

Аялдар өз күчүн сезбей жатабы?
please wait

No media source currently available

0:00 0:25:57 0:00
Түз линк

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Президенттин талабы: жоопкерчиликтин жүгү

Коопсуздук кеңешинин жыйыны. 8-февраль, 2018-жыл

Президенттин ачуу сынынан кийин Коопсуздук кеңеши укук коргоо органдарынын жетекчилерине эскертүү берип, коррупцияга каршы күрөштү күчөтүү чаралары боюнча чечим кабыл алды.

Мамлекет башчысынын катуу сынына кабылган жетекчилер коррупцияга каршы келишкис күрөш жүрүп жатканын жүйө келтиришип, сынды да эске аларын айтышты.

Саясат талдоочулар жаңы президентке "мураска" калган эски жетекчилерден арылуу оор экенин, бирок аны ишке ашыруу туура багытта баратканын белгилешти.

Тазаланууга берилген акыркы мүмкүнчүлүк

Коопсуздук кеңеши коррупцияга каршы күрөштү күчөтүү, мыйзамдуулукту сактоо, укук коргоо жана сот органдарындагы коррупциялык көрүнүштөрдүн алдын алуу сыяктуу 12 иш-чарадан турган чечим кабыл алды.

Анда алгач күч түзүмдөрүн жана сот органдарын таза эмес жетекчилерден арылтуу үчүн, башка мамлекеттик кызматкерлер сыяктуу эле алардын киреше-чыгашасы текшериле турганы көрсөтүлгөн.

Коррупция менен күрөшө турган органдар өздөрү коррупцияга малынганын айткан президент Сооронбай Жээнбеков тиешелүү жетекчилерге тазаланууга мүмкүнчүлүк берерин айтты:

- Токтоосуз чара көрүүнү талап кылам. Мына азыр көрдүңөр. Мындан дагы көп нерселер бар. Айрым таза эмес кызматкерлер бүтүндөй системага көө жаап, мамлекеттик бийликке элдин ишенимин кетирип жатышат. Эл ишенбей калган бийликтин туруктуулугу жана өзөгү бошоңдойт. Ошон үчүн укук коргоо органдарынын жетекчилери абалды оңдоп, ишти тартипке келтиргиле. Мына бул ишиңердин көрсөткүчтөрү боюнча эле чара көрсөм болмок. Бул жолу силерге акыркы мүмкүнчүлүк берейин. Бирок мөөнөт өтө кыска болот.

"Эскилер кетмейинче, жаңылар иштей албайт"

Мамлекет башчысы Коопсуздук кеңешиндеги баяндамасында Башкы прокуратуранын, УКМКнын коррупцияга каршы күрөшүү кызматынын жана Ички иштер министрлигинин ишин сынга алган. Мурдагы президент Алмазбек Атамбаев кызматтан кетер алдында бул сындалган жетекчилерге генералдык чин берип, сыйлыктарды тапшырган.

Саясий чөйрөдө президент эми саясий эркин көрсөтүп, тиешелүү жетекчилерди кызматтан алышы керек деген пикирлер үстөмдүк кылууда.

Коопсуздук кеңешинде айтылган сөз ошол бойдон калып кетиши мүмкүн. Азыркы жетекчилерди урушуп, анан акырында аларга "дагы бир мүмкүнчүлүк берейин, тазалангыла" десе эле алар тазаланып калбайт да.
Исхак Масалиев

Жогорку Кеңештин депутаты Исхак Масалиев бул жагдай тууралуу мындай деди:

- Президент "а" дегенден кийин "б" деш керек болчу. Эгерде президент "өзгөрүү кылам, реформа кылам, коррупцияга каршы күрөшөм" десе, анда ал ишти мына ушул жерден башташы керек. Ал жаш, келечектүү жана тажрыйбалуу адамдарды жетекчиликке алып келип, аларга мүмкүнчүлүк берсе, коррупцияны такыр жок кылып жибербесе да, анын азыркы деңгээлин бир топ эле кыскартса болот. Болбосо, Коопсуздук кеңешинде айтылган сөз ошол бойдон калып кетиши мүмкүн. Азыркы жетекчилерди урушуп, анан акырында аларга "дагы бир мүмкүнчүлүк берейин, тазалангыла" десе эле алар тазаланып калбайт да. Алар өздөрү түзгөн системаны кантип аңтара алат? Ошондуктан абал өзгөрөт дегенге мен ишенбейм. Ким өзүнө өзү сокку уруп, өзүнө каршы күрөшсүн?

Сегизбаевдин жообу

Башкы прокурор Индира Жолдубаева жыйында президенттин сынына макул экенин айтып, андай катачылыктарды жоюунун үстүндө иштеп жатканын билдирген.

Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин төрагасы Абдил Сегизбаев коррупцияга каршы келишкис күрөш жүргөнүн айтып, өз жүйөсүн келтирди:

- 2010-2011-жылдардан баштап шылуун-паракорлорго алгачкы сокку урулган. Кийинки жылдары дагы, мисалга алсак, 2016-2017-жылдардагы коррупцияга каршы аёосуз күрөштүн жыйынтыгы боюнча чогултулган материалдардын негизинде баш-аягы 485 кылмыш иши козголгон. Жоопкерчиликке тартылгандар арасында Жогорку Кеңештин депутаттары, жергиликтүү жана өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери да бар. УКМК бүгүн айтылган сынды эске алуу менен топтолгон тажрыйбанын негизинде коррупцияга каршы күрөштү чечкиндүү түрдө жүргүзүүгө жана күчтөндүрүүгө толугу менен даяр.

"Жумшак" узатуунун жумалыгы

Юрист жана саясат талдоочу Кайрат Осмоналиев президентке аталган жетекчилерди кескин түрдө алмаштыруу оор экенин айтып, бирок аларга мүмкүнчүлүк берип, иштин жыйынтыгы боюнча чечим кабыл алууну көздөгөн багытты туура тандап алганын белгиледи:

- Биздин укук коргоо органдарынын жана күч түзүмдөрүнүн жетекчилери эч качан кемчилигин моюнга алышпайт. "Чык эшикке" дегенге чейин креслосунда уялбай аягына чейин отура беришет. Мисалы үчүн президент кечээ жыйында алардын коррупцияга каршы күрөшүнүн жыйынтыгынын натыйжасы абдан начар экенин далилдеди. Президентти деле туура түшүнсө болот. Анткени анын дарегине "коррупцияны ооздуктай албайт" деген сөздөр болуп жатпайбы. Акыркы эскертүү бергени деле туура. Себеби, акылдуу башкаруучу мүмкүнчүлүк берип, ишинин натыйжасын далилдеп, анан кызматтан алат. Анткени аларды кескин түрдө иштен кетирсе, анда кадрдык тазалоо башталды дегендей терс пикирлер күчөшү мүмкүн. Ошондуктан президенттин иштегенге мүмкүнчүлүк берип жатканы туура кадам. Бирок абалды оңдоого берилген алты айлык мөөнөт көп. Бир же эки ай эле берсе болмок.

Коопсуздук кеңешинин соңку чечими берилген сунуштардын негизинде толуктала турганы белгилүү болду. Коопсуздук кеңешинин катчысынын биринчи орун басары Дамир Сагынбаев чечимдин соңку долбоору дагы кошумча талкууга алынарын жана изилдене турганын билдирди.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Элчи: эркелеген аткаминерлерге убактым жок

Кылычбек Султан

Кыргызстандын Түштүк Кореядагы элчиси Кылычбек Султан Тышкы иштер министрлиги элчиликти бул өлкөгө жеке иштери менен барган кишилерди тосуп алууга мажбурлап жатканын айтып чыкты. "Азаттык" элчи менен байланышып, айрым суроолорду узатты.

"Азаттык": Кылычбек мырза, сиздин бүгүнкү билдирүүңүзгө эмне себеп болду?

Кылычбек Султан: Мындай нерселер болуп эле турат, оозеки түрүндө, өтүнүч катары айтышат. Ошондо бул биздин милдетибиз эмес экенин түшүндүрүп, аларды жасаганга шартыбыз жана убактыбыз туура келбей турганын айтып коёбуз. Бирок бул жолу мени таң калтырганы – кагаз тапшырма, буйрук катары келди. Бул бир жагынан таң калычтуу, экинчи жагынан кенебестик болду. Мен бул нерсени коомчулукка ачык айтып чыгууну туура көрдүм.

"Азаттык": Тышкы иштер министрлигинин өкүлдөрү “Кыргызстандын элчиликтери жана консулдуктары бардык кыргыз жарандарына көмөк көрсөтүүгө багытталган, андыктан муктаж жарандарды тосуп алышы да керек” деп жооп кайтарды. Аэропорт шаардан алыспы? Кызматкерлердин саны жетишпейби же каражатыңар жокпу?

Кылычбек Султан: Келгендерди тосуп алуу элчиликтин милдети эмес. Эгерде муну элчиликтин милдети катары карай турган болсок бул жакта биздин беш миңге жакын жараныбыз жашайт. Анда баарына тең караш керек да.

Экинчиден, тапшырмалар да жүйөлүү болуш керек. Эгерде адам майып же дагы кандайдыр бир олуттуу себептери болсо тосуп алыш керек. Ошондой эле расмий делегация келсе, биз алардын ишин көзөмөлдөп турушубуз керек болсо, биз муну өз милдетибиз катары кабыл алабыз.

Бул жерде сөз болуп жаткан адам окууга келаткан экен, ошону тосуп алыш керек дегенди мен мыйзамсыздык деп эсептейм. Эгерде буйрук берген адам муну мыйзамдуу деп эсептесе, чара көрүүгө укугу бар, сотко же жетекчиликке кайрылсын. Мен буга даярмын.

"Азаттык": Силердин эрежеңер кандай? Канча кызматкер иштейт? Каражат жагыңар кандай?

Кылычбек Султан: Албетте аэропортко чейинки аралык 100 километрдей болот, болжолум боюнча 1,5 сааттык жол. Учуп келген адамды тосуп алууга алдын ала барыш керек. Ошентип жарым күн бир-эки кызматкер ошол жакта жүрүш керек болот. Элчиликтин, мамлекеттин акчасы ашып-ташып атса, эгерде ушул үчүн гана элчиликти кармап отурса, анда ошол акчаны аз камсыз болгондорго берсин.

Элчиликтин жумушу жетиштүү, бул жерде иштегендер тынымсыз өзүнүн багыты боюнча жолугушууларды уюштурат, чогулуштарга катышат. Санап отурса, элчиликтин милдетине ондогон пункттар кирет. Мени кошкондо беш адам иштейбиз.

"Азаттык": Ушундай көрүнүш башка элчиликтерде канчалык кеңири жайылган?

Президент аткаминерлердин жоругун сындады

Президент аткаминерлердин жоругун сындады

Президент Алмазбек Атамбаев мамлекеттик кызматкердин күнүнө карата куттуктоосунда айрым аткаминерлер «бай-манаптык» жоруктары менен кызматтык кадыр-баркын кетирип жатканын белгиледи.

Кылычбек Султан: Кызматка канчалык көз каранды болсо, ошончолук кеңири жайылса керек.

Мисалы, Малайзияда элчи катары иштеп жатканда бизге расмий кат келген. "Конституциялык палатанын төрагасы түндө Индонезиядагы расмий жолугушуудан кайтып келет. Ошого жардам берип койсоңор" деген. Жогорку бутактагы адамдын аэропортто калып калышы туура эмес. Ошон үчүн ага жардам берүү үчүн, экинчиден, ага урмат көрсөтүү үчүн айдоочу менен өзүм бардым. Түнкү саат бирде тосуп алганбыз. Бирок ал жалгыз эмес экен, жанында эки адам жана тил билген бирөө бар экен. Ошол жерде бул ашыкча болуп калды. Себеби ал Малайзияга эмес, Индонезияга бараткан адам болчу, аэропорттон транзит менен өтүп бараткан. Барып, учурашкандан кийин ушул аэропорттун мейманканасы бар экенин айттым. Бирок таң калычтуусу – "биз Куала-Лумпурга барып, Эгиз мунараны көрүшүбүз керек эле" деген эркелөө болгон. Айдоочубуздун түнүндө алыска жол тартып, аларды ары-бери ташып жүргөнү канчалык туура? Ал да бирөөнүн баласы да. Уктап кетиши же кырсыкка кабылышы мүмкүн. Ошол нерсеге көңүл бурулбаганы мен үчүн таң калычтуу болду.

"Азаттык": Сиз ушул маселелерге көңүл бурууну өтүнүп, тышкы иштер министрине, премьер-министрге кайрылдыңыз. Кандай жооп күтүп жатасыз?

Кылычбек Султан: Биринчиден, тартипке чакырыш керек деп ойлойм. Экинчиден, бул көрүнүшкө чекит коюш керек. Мен мындай нерсеге жол бербейм. Жакында эле депутаттар да "элчиликтер инвестиция тарткандын ордуна конок тосуп алып, аны узатып, туристтик агенттиктин функциясын аткарып калышты" деп айтып чыгышкан. Убакыт – бул чоң ресурс, ошону эркелеген чиновниктерди алып жүрүүгө эмес, мамлекеттин кызыкчылыгы үчүн колдонуш керек. Муну дипломаттар ачык айтышыбыз керек.

Редакциядан: Кыргызстандын Тышкы иштер министрлигинин өкүлдөрү элчи Кылычбек Султандын билдирүүсү боюнча кенен комментарий берүүдөн карманып, бирок элчинин дооматтарына “түшүнбөй жатышканын" билдиришти. Алардын айтымында, “Кыргызстандын элчиликтери жана консулдуктары бардык кыргыз жарандарына көмөк көрсөтүүгө багытталган, андыктан муктаж жарандарды тосуп алышы да керек”. Бирок министрликтин өкүлдөрү мындай тапшырма эмне үчүн расмий түрдө берилип жатканын кенен түшүндүрүшкөн жок.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Коррупцияга каршы кызмат: акталбаган ишеним

Иллюстрациялык сүрөт.

Президент Сооронбай Жээнбеков УКМКга караштуу Коррупцияга каршы күрөш кызматынын форматын өзгөртүш керек экенин билдирди.

Бишкекте 8-февралда Коопсуздук кеңешинин жыйынында президент бул кызмат милдетин аткарбай жатканын, анын өкүлдөрү "кол тийбес кастага" айланып калганын айтып сындады.

Коррупцияга каршы күрөш кызматы мындан жети жыл мурда түзүлгөн жана ошондон бери эле аны "Конституцияга каршы келет" деген дооматтар маал-маалы менен айтылып келген.

Мурдагы президент Алмазбек Атамбаев да жаңыдан кызматка киришип жатканда "коррупцияга каршы аёосуз күрөш болот" деп убада берген. Ант берүү аземинен көп өтпөй эле, тактап айтканда, 2011-жылы 14-декабрда ал УКМКга караштуу Коррупцияга каршы күрөш кызматын түзүү тууралуу буйрукка кол койгон.

Атамбаев ошол кездеги "тартип коргоо органдары жогорку бийликтеги кызматтык кылмыштар жана коррупция менен күрөшүүдө жөндөмсүз, кабыл алынган программалар кагазда гана калган" деп сындаган жайы бар.

Мурдагы президент ошондой эле 2005 жана 2010-жылдагы элдик ыңкылап коррупциянын айынан тутанганына токтолгон. Ал паракорлук улуттук коопсуздукка коркунуч келтирген абалга кептелип калгандыктан ушундай кызмат түзүү зарылдыгы келип чыкканын айткан. Атамбаев Коррупцияга каршы күрөш кызматына иш билги, кынтыксыз кызматкерлерди тандоону тапшырган.

Эми азыркы президент Сооронбай Жээнбеков Коррупцияга каршы күрөш кызматы ушул учурда негизги милдетин аткарбай калганын, кызматкерлери өздөрүн "башкалардан өзгөчө сезген топко" айланганын айтып чыкты. Ал бул кызматтын ишин өзгөртүү керек деген пикирин билдирди:

Коопсуздук кеңешинин жыйыны. 8-февраль, 2018-жыл.
Коопсуздук кеңешинин жыйыны. 8-февраль, 2018-жыл.

- АКС (Коррупцияга каршы күрөш кызматы) бийликтин жогорку эшелонундагы жана улуттук коопсуздукка коркунуч келтирген коррупциялык кылмыштар менен күрөш үчүн түзүлгөн. Бирок, тилекке каршы, анын айрым кызматкерлери өзүнчө бир "кол тийбес кастага" айланып калды. Бул жашыруун эмес, эл муну көрүп турат. Мындай кызматкерлер бүтүндөй АКСтин аброюна терс таасирин тийгизүүдө. Кылмыштуу кирешелерди мыйзамдаштыруу, адалдоо иштерин аныктоо жана ага катышкан кызмат адамдарын жоопко тартуу боюнча АКСтин жумушу көрүнбөйт.

Коррупциялык схемаларды аныктап, ачыкка чыгаруу боюнча биз талап кылгандай натыйжаларга жетишкен жок, көмүскө схемаларды билсе да ачык айтпады. Мугалимдерди, социалдык тармактагы кызматкерлерди 1500 же 8000 сом пара менен кармап, бирок ири кылмыштардын бетин ачууга тийиштүү көңүл бурулган жок. АКСтин алдына койгон пландары чаржайыт, кайталанма болуп, коюлган талаптарга жооп бербей жатат. Аталган фактылар АКСтин ишмердиги натыйжасыз болуп жатканын көрсөтөт. Ага байланыштуу АКСтин ишин жаңы форматка өзгөртүү зарылдыгы келип жетти деп эсептейм. АКСтин кадрдык курамында турган ар бир кызматкердин ээлеген ордуна туура келерин карап чыгуу зарыл.

Коопсуздук кеңешинин жыйынында УКМКнын төрагасы Абдил Сегизбаев паракорлукка каршы күрөштү күчөтүүгө убада берди:

- Сооронбай Шарипович, сиз туура айттыңыз, коррупция менен күрөштү өзүбүздөн баштабасак, күч түзүмдөрүнүн ичинен курутуп жаткан кесепеттерин жойбосок, мамлекеттик деңгээлде коррупция менен күрөштүн жыйынтыгы күмөн экени баарыбызга түшүнүктүү. УКМК бүгүн айтылган сынды эске алып, топтолгон тажрыйбанын негизинде коррупцияга каршы күрөштү чечкиндүү жүргүзүүгө жана күчөтүүгө толугу менен даяр.

2011-жылдан бери Коррупцияга каршы күрөш кызматынын жетекчилери бир канча жолу алмашты. Алгач бул кызматка Бектен Сыдыгалиев дайындалган, андан кийин азыр баш прокурордун орун басары болуп турган Бөкөнбай Казаков келген. Азыркы ички иштер министри Улан Исраилов бул кызматты 2016-жылы кыска убакытка жетектеп калган. Ушул тушта бул кызматты Дүйшөнбек Чоткараев башкарып жатат.

Коррупцияга каршы күрөш түзүлгөндөн тартып эле "бул орган мыйзамсыз, Конституцияга каршы келет" деген дооматтар маал-маалы менен айтылып келет.

Мындай пикирин Исмаил Исаков Жогорку Кеңештин депутаты болуп турганда билдирген:

Исмаил Исаков.
Исмаил Исаков.

- Бул орган УКМКнын курамынан чыгышы керек. Анын карамагында болбошу керек. Себеби алар өз милдетин аткарбай, башка нукта иштеп, мамлекетти да, системаны да кыйшайтып, кадыр-баркын кетирип жатат. Ооба, бүгүнкү күндө мындай кызмат болушу керек, ириде кадрларын кайра карап чыгып, тазалоо зарыл. Миллиондорду жегендердин баары четте калып, майда-чүйдө менен алек болгону өтө өкүнүчтүү. Бул маселе боюнча президент туура багыт алды. Эми мунун баарын оңдоп чыгыш керек.

Марат Иманкулов
Марат Иманкулов

УКМКнын төрагасынын мурдагы орун басары Марат Иманкулов коррупцияга каршы күрөштүн атайын кызматка берилгенин катачылык деп эсептейт. Ал паракорлукту жеңген мамлекеттердин тажрыйбасын эске алыш керек деген пикирде:

- Алмазбек Атамбаевдин "коррупция менен күрөштө УКМК негизги орган болот" дегени туура эмес болчу. Экстремизм, терроризм сыяктуу социалдык көрүнүштөрдөй эле муну бир эле мекеме менен талкалап жок кылып, жоюуга мүмкүн эмес. Атамбаев бизнесте жүрүп, мамлекеттик иштерге кесипкөй көз карашы, тажрыйбасы жок экенин ошондо эле көрсөткөн. Буга чоң мамлекеттик мамиле керек. "Коррупцияга каршы күрөштү бир мекемеге беребиз, ошону менен бул маселени чечебиз" дегени дилетанттык көз караш болчу. Бир улуттук борбор түзүлүшү керек. Ошол борбор күч түзүмдөрүнүн, керек болсо коомдук уюмдардын коррупцияга каршы иштерин координациялашы керек эле. Бир багытта бир муштумдай болуп иш алып барган орган түзүлүшү зарыл.

Атайын кызматтын төрагасынын мурдагы орун басары Токон Мамытов коррупция менен күрөштө атайын система түзүү зарыл экенин айтты:

Токон Мамытов.
Токон Мамытов.

- Өкмөт азыр "каражат жетпейт, ошон үчүн өкмөттүн курамын кайра карап, кыскартыш керек" деп айтпадыбы. Эгер каражат жетпесе, анда бул органды УКМКда эле калтырып, бирок түзүмүн, багытын өзгөртсө деген ойдомун. Эми азыр жаңы мекемени түзгөнгө имарат, акча керек, кадр тандоо зарыл. "Коррупция менен күрөшкүлө" деп тапшырма берип коюп, АКСтин каражатын чечпей койсок да болбойт. Жогорку Кеңеш мыйзам жагын дагы карашы керек. Эң башкы маселе - коррупцияга каршы система иштеп чыгуу зарыл. Улуттук система болбосо, бул же тигил мекемеде коррупция бар экени гана айтылып, ошондон ары жылбайбыз. Биринчи кезекте коррупцияны жайылтууга бөгөт коюу, колу-бутун кесип салгандай кылуу керек.

Мурдагы вице-премьер-министр Абдрахман Маматалиевдин пикиринде, президент бул кызматты оңдоону андагы кадрларга чара көрүүдөн, буга чейинки иштерин талдоодон башташы зарыл:

Абдрахман Маматалиев.
Абдрахман Маматалиев.

- Коррупцияга каршы күрөш кызматы ишин жакшы баштаган эле. Маселен, соңку эки жылда эсте кала турган, аягына чыккан иштери эсимде жок. Экинчиден, козгогон иштеринин теңинен көбү сотко жетпей жатканы ойлондурат. Кылмыш ишин козгоп, аны ары-бери сүйрөп, бул кандайдыр бир деңгээлде "жем" болуп калгандай. Өздөрүндө коррупцияга жедеп баткан топтор, схемалар түзүлгөн сыяктуу сезилет. Өздөрү "жемкорлук менен күрөшөбүз" деп, коррупцияга малынып калгандай пикир жаралып жатат. Азыр керек болсо ар бир кылмыш ишин талдап, "эмнеге козголгон, кантип козголгон, эмнеге токтогон, сотко жеткен эмес" деп талдап, ыкчам чара көрүш керек. Кетиргенин кетирип, кылмыш иштерин да козгоо зарыл. Коопсуздук кеңешинде жакшы сөз болду, "кол тийбес топтор" бар деген фактылар ачык айтылды. Эми сөздөн ишке өтүш керек.

Коррупцияга каршы күрөш кызматы соңку эки жылда коррупцияга байланыштуу 485 кылмыш ишин козгогон. Анын 120га жакыны сотко өтүп, анын ичинен 37 иш боюнча айыптоочу өкүм чыккан.

Былтыр бул кызмат 20дай пара алуу фактысын аныктаган, ал эми ири өлчөмдө мамлекеттик мүлктү менчиктеп алууга байланыштуу эки гана фактыны далилдеген.

Бул кызмат түзүлгөндөн бери чиновниктер, күч түзүмдөрүнүн кызматкерлерин кармоо операциялары чуулгандуу жагдайлар, ал тургай өлүм менен коштолгон учурлары болгон.

Атап айтканда, 2016-жылы февралда Медициналык академиянын ошол кездеги аппарат жетекчиси Абдыкерим Гапаров "пара алып жаткан жеринен кармалып, жүрөгү кармап каза болгону" айтылган. Маркумдун жакындары прокуратурага кайрылып, үч кызматкерге "кызмат абалынан аша чапкан жана адамдын ден соолугуна олуттуу зыян келтирип, өлүмгө жеткирген" деген айып тагылган. Бишкектеги райондук сот өткөн жылдын этегинде аларды актаган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Айтматов сыйлыгына бөлүнгөн акча жоголду

Жогорку Кеңеш.

КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын Чыңгыз Айтматов атындагы сыйлыгына Жогорку Кеңештин эсебинен бөлүнгөн 30 миң доллар уурдалган.

Башкы прокуратура Жогорку Кеңештин эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча бөлүмүнүн башчысы Арсен Закировго кылмыш ишин козгоп, убактылуу камакка алды. Бул тууралуу УКМКнын басма сөз катчысы Рахат Сулайманов “Азаттыкка” билдирди.

- Жогорку Кеңештин бөлүм башчысына карата Башкы прокуратура Кылмыш-жаза кодексинин 171-беренеси ("Ишенип берилген мүлктү өзүнө ыйгарып алуу"), 350-беренеси ("Документтерди жасалмалоо") менен кылмыш ишин козгоду. Бул боюнча парламенттин иш башкармалыгы "2 миллиондон ашык сом жоголду" деп арыз жазган. Текшерүүнүн жүрүшүндө бөлүм башчы УКМКнын тергөө абагына киргизилди, - деди ал.

"Кат Шадиевден келген"

“Азаттыктын” колуна тийген маалыматтарга караганда КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын 30 миң доллар акчалай сыйлыгын Жогорку Кеңештин эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча бөлүмүнүн башчысы Арсен Закиров 2017-жылдын сентябрь айында колуна алган. Ал үчүн парламенттин Эл аралык иштер боюнча комитетинин ошол кездеги төрагасы, азыркы биринчи вице-премьер-министр Аскарбек Шадиевдин колу коюлган катты ошол кездеги спикер Чыныбай Турсунбековго жиберип, кол койдурат. Муну экс-спикер Турсунбеков да бышыктады:

Чыныбай Турсунбеков.
Чыныбай Турсунбеков.

- Бул боюнча менин да анча-мынча кабарым бар. Негизи комитеттин башчылары мага жобо боюнча кайрылса, төрага катары тиешелүү бөлүмдөргө жөнөтөм. Эгер мыйзам бузуу болсо, күнөөлүүлөр жазасын алышы керек. Бул боюнча ошол кездеги эл аралык комитеттин төрагасы Шадиевден сурасаңар жакшы болот. Анткени мага кат Шадиевден келген.

Ошентип акча колго тийгенден эки ай өткөндөн кийин, 13-ноябрда Закиров жасалма документтер менен парламенттин иш башкармалыгына отчет тапшырган. Азыр "жасалма кат" деп эсептелип жаткан документте Жогорку Кеңештин эсебинен бөлүнгөн 30 миң доллар КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын эсебине келип түшкөнү жазылган. Бирок бул иштен шек санаган Жогорку Кеңештин иш башкармалыгынын башчысы Талант Курманбек уулу КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын катчылыгынын башкы эсепчиси Анна Рухмаковага кат жиберет. Курманбек уулу катты текшерүү үчүн жибергенин тастыктады.

- Ал акча жыл сайын Жогорку Кеңештин бюджетинен каралат. Туура, катты тактоо иретинде жөнөткөм. Бирок азырынча түшүндүрмө бере албайм.

Рухмакованын жообунда КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын эсебине 30 миң доллар түшпөгөнү, Закиров "жөнөттүм" деген документтер жасалма экени айтылган. Башкача айтканда Анна Рухмакованын дүмүрчөккө коюлган кол тамгасы жана басылган мөөр жасалма болуп чыкан.

Арсен Закиров менен байланышууга мүмкүн болгон жок. Жогорку Кеңештин басма сөз кызматынын жетекчиси Ибраим Нуракун уулунун маалыматы боюнча, Закиров жакында эле эмгек өргүүсүн алып, андан ары иштен кетери тууралуу арыз жазган.

Ал эми парламенттин Эл аралык иштер боюнча комитетинин мурдагы төрагасы, азыркы биринчи вице-премьер-министр Аскарбек Шадиев түшүндүрмө берүүдөн баш тартты. Анын кеңешчиси Айбек Эрмековдун айтымында, Шадиевдин 30 миң долларга тиешеси жок.

"Көө жапкан кылмыш болду"

КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын бюджеттик көзөмөл комиссиясынын башчысы, парламенттин депутаты Максат Сабиров бул окуядан кабары жок экенин, мыйзам бузуу аныкталса комиссиянын марттагы жыйынында териштирүү болорун айтты.

- 30 миң доллар лауреаттарга жыл сайын берилет. Акча алардын банк эсептерине которулуп, анан берилет. Комиссияга мартта барам. Ошондо текшеребиз. Азыр маалыматым жок.

Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Каныбек Осмоналиев бул окуя бир гана парламентке эмес, залкар жазуучу Чыңгыз Айтматовдун да атына көө жабарын айтууда.

- Эгер эл аралык бөлүмдүн башчысы ушундай иштерди жасап жатса, анда Жогорку Кеңештин аппараты коррупцияга батканын билдирет. Бул ачыкка чыккан бир гана мисал. Экинчиден, бул сыйлык эл аралык статуска ээ болуп калган. Залкар жазуучубуздун атын кошо булгап жатабыз. Бул окуя Жогорку Кеңештин КМШ алкагындагы аброюна шек келтирет.

КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын Чыңгыз Айтматов атындагы сыйлыгы 2012-жылы кыргыз тараптын демилгеси менен негизделген. Андан бери бул сыйлыкка КМШ өлкөлөрүнүн адабият жана маданиятына кошкон салымдары үчүн Юрий Поляков (Орусия), Анар Рзаев (Азербайжан), Грачье Тамразян (Армения) жана Шайлообек Дүйшеев (Кыргызстан) татыктуу болгон. Жогорудагы төрт сыйлык ээсине тең Жогорку Кеңештин бюджетинен 30 миң доллардан акчалай сыйлык берилген.

Жобо боюнча сыйлык жыл сайын берилиши керек болчу, бирок 2017-жылы негедир бул сыйлык эч кимге ыйгарылган эмес. Сыйлыкты негиздөөчүлөрдүн бири, парламенттин депутаты Каныбек Иманалиевдин айтымында былтыр ассамблея талапкерлер боюнча орток пикир таба албай, сыйлык ээсиз калган.

КМШнын Парламент аралык ассамблеясына Азербайжан, Армения, Беларус, Казакстан, Кыргызстан, Молдова, Орусия жана Тажикстан мүчө. Ооганстандын парламенти болсо бул уюмга байкоочу катары катталган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Аялдар өз күчүн сезбей жатабы?

Аялдар өз күчүн сезбей жатабы?
please wait

No media source currently available

0:00 0:25:57 0:00
Түз линк

Кыдыкбаев: Түрмөдө ачкачылык кармагандардын акыркы үмүтү президентте

Кыдыкбаев: Түрмөдө ачкачылык кармагандардын акыркы үмүтү президентте
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:55 0:00
Түз линк

Саясатчыларды тыңшоонун бүдөмүк жактары көп

Каныбек Иманалиев, Мелис Карыбеков жана Талантбек Исаев.

Бишкектеги “Обама” кафесинде Патрулдук милициянын мурдагы башчысы Талантбек Исаев, депутат Каныбек Иманалиев, ишкер Мелис Карыбеков чогуу тамактанган жерге жашыруун коюлган диктофон табылды. Алардын биринин жазган арызынын негизинде укук коргоо органдары фактыны териштире баштады. Бул саясатчылар менен укук коргоочулардын жолугушууларынан жашыруун үн жаздыруунун биринчи аракети эмес.

“Обама” кафесинде 7-февраль күнү болгон жолугушууда Патрулдук милициянын мурдагы башчысы Талантбек Исаев, депутат Каныбек Иманалиев жана парапсихолог, ишкер Мелис Карыбеков болгон. Тамактанып бүткөндөн кийин алар отурган столдун астынан жашыруун коюлган диктофон таап алышкан.

Сүрөтттүн окуяга тиешеси жок.
Сүрөтттүн окуяга тиешеси жок.

Бул маалыматты “Азаттык” радиосуна Жогорку Кеңештеги “Ата Мекен” фракциясынын депутаты Каныбек Иманалиев бышыктады:

- Мелис Карыбеков, Талантбек Исаев үчөөбүз чогуу тамактаналы дегенбиз. Мен Салянованын сотуна барыш үчүн эртерээк кетейин деп туруп баратканда мен отурган жердин жанынан кичинекей диктофон табылды. Мен шашып кетип калдым, ал экөө болсо аны териштирип калышкан.

Талантбек Исаев да бул кабарды ырастап, диктофонду ким, кандай максатта койгону түшүнүксүз болуп жатканын айтты:

Кафенин өзүнүн камераларында тартылган видеону көрсөк, диктофонду ошо жердин эле официанты жабыштырып коюптур.

- Столдун астына менин колум тийип кеткен учурда диктофон түшүп кетти. Болгону ошол. Кийин кафенин өзүнүн камераларында тартылган видеону көрсөк, диктофонду ошол жердин эле официанты жабыштырып коюптур. Эми ал эмнеге койгонун же аны ким койдурганын билбейм. Мен ага кызыккан деле жокмун. Андайга көнүп деле калганбыз.

Ички иштер министрлигинин маалыматына караганда, чогуу түштөнгөндөрдүн үчүнчүсү, ишкер Мелис Карыбеков диктофондун кимге тиешелүү экенин териштирип берүүнү сурап Биринчи май райондук ички иштер башкармалыгына кайрылды. Бул тууралуу ишкердин өзүнөн маалымат алууга мүмкүн болгон жок.

Ички иштер министрлигинин маалымат бөлүмүнүн башчысы Бакыт Сеитов "Обама" тамактануучу жайында табылган диктофонго байланыштуу төмөнкүдөй маалымат берди:

- Атайын иликтөө тобу окуя болгон жерге барып, кафенин администраторун, официантты жана башка тиешелүү кишилерди суракка алган. Ошо жерде бир жылдан бери иштеген официант ал үч киши отурган жерге үн жаздыруучу каражат коюп койгонун толугу менен мойнуна алды. Официант ага каражатты чала тааныш жигит бергенин, аны да жакшы тааныбай турганын айтты. Бирок ошол материалдардын баары алынды, тиешелүү кишилердин көрсөтмөлөрү алынды. Иликтөө иштери жүрүп жатат. Бирок мага азыр эле маалымат келди, бул факты боюнча материалдардын баары Бишкек шаардык прокуратурасына өткөрүлүп берилиптир. Эми иликтөөнү Башкы прокуратура улантабы же Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет улантабы - аны прокуратура органдары чечет.

Жашыруун коюлган диктофонго тиешеси бар-жогу жана ал боюнча фактыны иликтөө тууралуу УКМК да, Башкы прокуратура да маалымат бере элек.

Бишкектеги "Обама" кафеси.
Бишкектеги "Обама" кафеси.

"Обама" кафесинин башкаруучу администратору Айгерим Абакирова болсо диктофонду алардын кызматкери эмес, башка бир кардар коюп койгонун билдирди.

Кантсе да бул окуя коомчулукта “атайын кызматтар саясатчылардын үнүн ар кандай ыкмалар менен жаздырат” деген түкшүмөлдөрдү күчөттү. Саясатчы Эдил Байсалов буларга токтолду:

Эдил Байсалов.
Эдил Байсалов.

- Акыркы жылдардагы эле практикаларды алсак, саясатчылардын сүйлөшүүлөрүн жаздырып алып, аны кылмыш ишин козгогонго пайдаланып келе жатышпайбы. Буга мисалдар көп. Ошол эле Бектур Асановдун, Бекболот Талгарбековдун камалышын деле карап көрсөк, бардыгы “ютуб-сенсациядан” башталган. Бир жактан үндөрүн жаздырып алган, ошону монтаждап, кескилеп, анан элге “душман” катары көрсөтүшкөн. Террорчулар менен күрөшпөстөн, алар оппозициячы саясатчылардын үндөрүн жаздырып алып, Атамбаевге болобу же азыркы президентке болобу, даярдап беришет. “Сизди минтип жамандап жатыптыр, тигиндей сүйлөптүр” дешет. Анан албетте, атайын кызматтар саясатчылардын же ишкерлердин ар кандай сүйлөшүүлөрүн жаздырып, сырларын билип алып кайра аны өздөрүнө шантаж катары колдонушат. Бирок мен муну “атайын кызматтар” деген атка жамынган уюшулган кылмышкерлер деп эсептейм. Жеке адамдардын үнүн жаздырууга эч кандай мыйзамдык негиз жок. Бул адамдардын эркиндигине каршы кылмыш.

Маалым болгондой, буга чейин укук коргоочу Азиза Абдирасулова аны тыңшоо жүрүп жатканын, эл аралык адистер менен отурган жерден диктофон таап алганын айтып чыккан. Ал бул боюнча Башкы прокуратурага да арыз жазган. Бул ишке УКМК тиешеси жоктугун билдирген.

Кийин "Сөз эркиндигин коргоо комитетинин" төрагасы, активист Адил Турдукулов саясатчылар жана журналисттер менен жолугушкан эки башка учурда эки диктофон таап алганын жарыялаган.

“Прецедент” укук коргоо уюмунун жетекчиси, юрист Нурбек Токтакуновдун айтымында, атайын кызматтар үн жаздырууга укугу бар, бирок ага сот уруксат бериши керек:

Нурбек Токтакунов.
Нурбек Токтакунов.

- Атайын кызматтарда кайсы бир ишти иликтөө учурунда адамдардын үнүн жаздырып алууга укугу бар. Бирок ага сот уруксат бериши керек, соттон санкция керек. Силер айтып жаткан факты учурунда андай санкция барбы же жокпу - аны айта албайбыз. Бирок бизде сотторду билесиңер. Эгер атайын кызматтар бирөөлөрдүн үнүн жаздырып алса, санкцияларды арткы дата менен деле жаздырып алышат. Негизи илгертен бери милиция, атайын кызмат, бүт баары эле ушинтип иштейт. Азыр сотко да, башка укук коргоо органдарына да ишенич жок. Биз алардан корголгон эмеспиз. Алар каалаган адамдын сүйлөшүүсүн тыңшашы мүмкүн, мисалы, менин артымдан деле ошентип тыңшап жүрүшөт дайыма. Ошон үчүн адамдар жашыра турган нерсеси болсо өздөрү ойлонсун, болбосо жашыра турган нерселерди кылбай коюш керек. Жашыра турган эч нерсең жок болсо, сени эч ким деле аңдыбайт. Ал эми үндү жаздырып алып Интернетке жарыялап жиберишсе, анын мыйзамдуулугун эч ким деле карабайт. Үнүн жарыяланган адам маскара болот, болду, ошону менен кала берет.

Генерал-майор Талантбек Исаев былтыр иниси, Жогорку Кеңештин депутаты Канатбек Исаев “төңкөрүш жасоого аракет кылган” деген шек менен кармалгандан кийин ИИМдеги кызматын өз эрки менен тапшырып берген. Канатбек Исаевге байланыштуу жарыяланган тасмалардагы сүйлөшүүлөрдө Каныбек Иманалиевдин да аты аталган эле.

Ошол аудиотасмалардын негизинде Канатбек Исаевге Кылмыш-жаза кодексинин 27-беренеси ("Кылмышка даярдануу"), 233-беренеси ("Калайман башаламандык") жана 295-беренеси ("Бийликти күч менен басып алуу же кармап турууга аракеттенүү") боюнча президенттик шайлоо алдында кылмыш иш козголгон. Депутат 30-сентябрдан бери камакта отурат.

Ага чейин козголгон дагы бир кылмыш ишинин негизинде "Токмок шаарынын мэри болуп турганда жемкорлукка барган" деген айып менен Канатбек Исаевге Бишкектин Биринчи май райондук соту быйыл 4-январда 12 жылга эркинен ажыратуу тууралуу өкүм чыгарган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Президент күч түзүмдөрүнө сөөмөй кезеди

Президент Сооронбай Жээнбеков, премьер-министр Сапар Исаков жана спикер Дастанбек Жумабеков. 8 февраль, 2018-жыл

Президент Сооронбай Жээнбеков коррупция менен күрөшкөн мамлекеттик органдардын баарын сынга алды.

Бишкекте 8-февралда Коопсуздук кеңешинин жыйынында мамлекет башчысы укук коргоо жана көзөмөл органдары, соттор өздөрү паракорчулукка батып калганын айтты. Ал бул багытта күрөштү күчөтүүнү, айрым таза эмес кызматкерлерден арылууну талап кылды. Байкоочулар президенттин коррупция тууралуу убадаларына ар кандай баа берип жатышат.

Копсуздук кеңешинин жыйыны. 8-февраль, 2018-жыл
Копсуздук кеңешинин жыйыны. 8-февраль, 2018-жыл

Сооронбай Жээнбеков Коопсуздук кеңешинин жыйынында паракорчулук сот, укук коргоо жана көзөмөл органдарынын айынан азайбай жатканын билдирди. Ал бул органдардын өзүндөгү коррупция өтө кооптуу абалга жеткенин эскертти. Президент "чоӊ кылмыштар ачылбай, майда кылмыштарга гана көңүл бурулуп, бийликтин жогору эшелондорунда тургандар кол тийбес болуп калды" деген мазмундагы даттануу көбөйгөнүн белгиледи.

Жээнбеков айрыкча УКМКнын Коррупцияга каршы күрөш кызматынын ишин натыйжасыз, сапатсыз деп баалады. Ал ушундан улам бул кызматтын форматын өзгөртүүнү, ар бир кызматкердин ээлеген ордуна туура келер-келбесин карап чыгууну тапшырды:

Сооронбай Жээнбеков.
Сооронбай Жээнбеков.

- АКС бийликтин жогорку эшелонундагы жана улуттук коопсуздукка коркунуч келтирген коррупциялык кылмыштар менен күрөш үчүн түзүлгөн. Бирок, тилекке каршы, анын айрым кызматкерлери өзүнчө бир "кол тийбес кастага" айланып калышты. Бул жашыруун эмес, эл муну көрүп турат. Мындай кызматкерлер бүтүндөй АКСтин аброюна терс таасирин тийгизүүдө. 2017-жылы АКС кызматтык кылмыштарга каршы күрөш багытында болгону 22 пара алуу фактысын аныктаган. Башкача айтканда, орто эсеп менен бир айда бир жарым факты аныкталган. Өткөн жылда АКС ири жана өзгөчө ири өлчөмдө мамлекеттик мүлктү менчиктеп алуунун 2 гана фактысын далилдеген. Бирөө "сегиз миң долларлык кранды сатып жиберди" деп иш козгогон. "Ири өлчөмдө зыян келген" деп тапканы экинчи иши - "бала бакчага курулуш материалдары кымбат алынган" деген иш. Бир жылда болгону эки факт.

Жээнбеков мындан ары сот, укук коргоо жана көзөмөл органдарынын дарегине айтылган ар бир олуттуу арызды өз көзөмөлүнө аларын айтты. Ал судьяларга чыгарган өкүмдөрүнө байланыштуу чара көрөрүн жарыялады:

Соттор оор кылмыш кылган кылмышкерлерди бошотуп жатса, мыйзамды бузуп жатса, жарандардын укуктарын тебелеп жатса - эл шайлаган президент катары эмне үчүн мен муну карап турушум керек?

- Биз мына Бишкек шаарынан эки сотту өткөрбөй койдук. Мен бир мисал келтирейин: бир судья бир ишти 4,8 жыл кармаган. Өткөндө Чүй сотунун дагы бирөөнү жыктык. Ал сотто 18 жыл иштептир, болгону 177 иш караптыр. Ошондо бир жылда сегиз иштен гана караптыр. Ушундай да болобу? Адилеттикке жетпей, узак убакыт бою канчалаган жарандар соттордо жүрөт, соттор ишти атайылап созгон учурлар көп кездешет. Эч кандай өкүм чыкпай, айлап-жылдап СИЗОдо жаткандар да бар. Алардын өзү эле эмес, үй-бүлөсү кошо жабыркап жатпайбы? Шайланган президент катары соттордун ишине кийлигишейин деген кыпындай да оюм жок. Бирок соттор оор кылмыш кылган кылмышкерлерди бошотуп жатса, мыйзамды бузуп жатса, жарандардын укуктарын тебелеп жатса - эл шайлаган президент катары эмне үчүн мен муну карап турушум керек? Мени эл шайлагандан кийин кайсы жерден мамлекеттик органдар адам укугун тебелеген болсо, элге, мамлекетке зыян келтирип жаткан болсо - мен анда президент катары бардык маселеге кийлигишем.

Жээнбеков уюшма кылмыштуулук боюнча күрөштү да коррупция аксатып жатканын айтты. Ал кримчөйрөдөгү акчанын өлчөмү көбөйгөнүн, буга укук коргоо жана сот органдарындагы жогорку кызмат адамдарынын катышы бар экенин белгиледи. Президент "Башкы прокуратура болсо коррупцияга каршы күрөштө улуттук координатор деген милдетин натыйжалуу аткара албай жатат" деп сындады.

Мамлекет башчы коррупцияга каршы чечкиндүү күрөштү күчөтүп, укук коргоо, көзөмөл жана сот системаларын тазалоо боюнча токтоосуз чара көрүүнү талап кылды жана коррупцияга каршы күрөшкөн мекемелердин жетекчилерине дагы бир жолу мүмкүндүк берилип жатканын эскертти.

Айтылгандар аткарылабы?

Коомчулукта президенттин коррупция тууралуу билдирүүлөрү ар кандай талданып жатат. Серепчи Турат Акимовдун пикиринде, Сооронбай Жээнбеков чоң реформа жасай аларын азырынча далилдей элек:

Турат Акимов.
Турат Акимов.

- Ал өзү илгертен президенттикке умтулган киши эмес эле. Аны Алмазбек Атамбаев тандап алып келген да. Мурдагы президенттин башынан аттай албайт. Бирок кыргызда "жооштон жоон чыгат" деген сөз бар. Бул же өтө катуу тапталып, бышып, жүрөгү таш болуп, аң-сезими чыңалган киши, же болбосо суунун агымына каршы акпай турган киши. Ошондуктан анын айткандары кандай аткарыларын күтүш керек. Азыр эми бизде эки президент болгондой сезим болуп турбайбы. Ал эски командадан айрылбаса иштей албайт. Анткени алардын кылмыштары бар. Көп иштерге баштарын салып алган. Жээнбековдун өзү даярдаган партиясы да, командасы да жок. Жакында анын иштегенине 100 күн болот, ошондо көп нерсе байкалат. Азыр болсо бул эски кербендин жүгүн көтөрүп баратат. Азыр өтө чоң реформаларга батына албайт. Анан бул киши мурда эч качан жоопкерчиликти алган эмес да, орто, экинчи кызматтарда иштеп келген. Ал УКМКны, ИИМди, прокуратураны жана Коопсуздук кеңешин чечмейинче колуна бийликти ала элек. Конституциялык мүмкүнчүлүктөрдү колдонуп, кол башчы катары бул органдарга өз адамын койгондо гана алдыга ишенимдүү жыла алат.

Мурунку юстиция министри, коомдук ишмер Марат Кайыпов болсо президент коррупцияга каршы күрөштү туура баштады деген ойдо. Анын баамында, адилетсиз чечим чыгарган, алкымы соң судьялардан арылуу президенттин милдети:

Марат Кайыпов.
Марат Кайыпов.

- Сооронбай Жээнбеков ант берүү аземинде элдин алдында берген убадаларын аткарып жатат. "Тартип коргоо органдары, сот органдары биригип алганы үчүн уюшма кылмыш топтору күч алып жатат, алардын бюджети өсүп жатат" деп жакшы баа берди. Прокуратура, ИИМ бир катар сынга кабылды. Алар "ишибиз көп, кыйратып жатабыз" дейт, кымындай эле иштерди сотко жөнөтөт, алардын дагы көбү акталып кетет. Бул иштин сапаты жок деген сөз. Мен президенттин "соттордун ишине кийлигишем" дегенин жакшылап окуп чыктым. Ал сот чечим чыгаргандан кийин анын жыйынтыгына карап, талдап туруп ошол сотторго чара көрөм деп жатат. Туура кылат. Адилетсиз чечим чыгарган, коррупцияга аралашкан соттордон тазаланыш керек. "Чечимине, өкүмүнө карата, сапатына карата, ишинин көлөмүнө карата, бир ишти айлап-жылдап кармап отуруп алганына карата чечим чыгарам" деп жатат. Чечим чыгарышы керек, бул президенттин милдети. Себеби жергиликтүү сотторду мөөнөтүнөн мурда кызматтан алуу - бул президенттин милдети.

Жарандык активист Рита Карасартова Сооронбай Жээнбеков шайлоого катышып жатканда "коррупционер деген адамдардын тизмеси бар" деп айтканын эстеди жана коомчулук анын жарыяланышын күтүп жатканын айтты. Ал сөздөн ишке өтмөйүнчө берген убадалары ишеним жаратпай турганына токтолду:

Рита Карасартова.
Рита Карасартова.

- Негизи коррупцияга каршы күрөш, буга чейин иштеген чиновниктерге "силерге дагы бир жолу мүмкүнчүлүк берем" дегенден башталбашы керек. Эгер факты бар болсо, ошону аягына чыгарып туруп, керек болсо өзүнүн бир-эки санаалашын ары-бери кылышы керек. Макул, бүгүн дагы бир жолу мүмкүнчүлүк беришсин. Бирок адамдар "тазалануу башталды, өзүнүн кишиси болсо да кылмыш ишин козгоду" деген жыйынтыкты көрмөйүнчө эч ким коррупцияны жеңбейт. "Дагы бир мүмкүнчүлүк берели" дегени - "дагы деле уланта берели" деген эле сөз.

Расмий маалыматка ылайык, соңку эки жылда укук коргоо органдары 76 миӊден ашык кылмыш иши козголгон. Бирок анын теңине жакыны “күнөөгө шектүү адамдар табылган жок" деген негиз менен токтотулган же кыскартылган. Козголгон кылмыш иштеринин 30 пайызы гана сотко өткөнү менен 10дон ашык пайызында гана жарандар жоопко тартылган.

УКМКнын Коррупцияга каршы кызматы эки жыл ичинде 485 кылмыш ишин козгоп, анын 118и сотко жөнөтүлгөн, калганы кыскартылган. Айыптоо өкүмү 37 иш боюнча гана чыккан.

2016-2017-жылдары сотко 22 миңден ашуун кылмыш иши келип түшкөн, бирок теңине жакыны кыскартылган же токтотулган.

2016-жылы прокуратура тогуз миңге жакын текшерүү жүргүзгөнү менен сегиз пайызы боюнча гана кылмыш иши козголгон. Козголгон иштердин теңи эле сотко жеткен. Кызыгы, эки пайызга жетпеген иш боюнча айтоо өкүмү чыккан, сегиз иште айыпталгандар эркинен ажыратылган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Жээнбеков: Коррупционерлерге саткындар деп мамиле кылуу керек

Алина: Спорт мени мекенчилдикке үйрөттү

Алина: Спорт мени мекенчилдикке үйрөттү
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:25 0:00

Президент күч органдарын сындады

Сооронбай Жээнбеков.

Коопсуздук кеңешинин бүгүнкү жыйынында сот, прокуратура, күч жана коопсуздук органдарынын иши каралды.

Кыргызстанда оор кылмыш жасагандарды бошотуп жаткан сотторго карата мыйзам чегинде чара көрүлөт. Бул тууралуу бүгүн мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков Коопсуздук кеңешинин жыйынында айтты.

- Соттордун ишине киришейин деген кымындай да оюм жок, бирок алар оор кылмыш жасагандарды бошотуп жатса, кылмыш кылып жатса мен эмнеге карап турушум керек? Мени эл шайлагандан кийин мыйзам бузуу болгон бардык маселеге киришем. Мыйзам чегинде чара көрөбүз, сотторго. Ар бир чечимди көзөмөлгө ала баштайбыз. Бул маселеге өзүм киришем, - деди президент.

Мамлекет башчы “бир ишти бир канча жыл караган, бир жылда сегиз эле иш караган соттор бар” деп кошумчалады.

Ошону менен катар Жээнбеков оор кылмыш жасагандар абактан эрте чыгып кетип жатканына байланыштуу Жаза аткаруу кызматынын ишин да сынга алды.

Башкы прокуратура ишин натыйжалуу аткара албай жатат

- Башкы прокуратура коррупцияга каршы күрөштө улуттук координатор болуп саналат, бирок азыркы учурда бул милдетин натыйжалуу аткара албай жатат, - деп билдирди бүгүн мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков Коопсуздук кеңешинин жыйынында.

“Коррупциянын алдын алуу маселесинде дале болсо бирдиктүү аракет болбой, ички карама-каршылыктар, мамлекеттик эмес, мекемелик гана кызыкчылыктар корголууда. Мыйзамсыз жана негизсиз текшерүүлөр көп”, деди президент.

Мамлекет башчы ошондой эле “2016-жылы прокуратура 8877 текшерүү жүргүзүп, анын 8% боюнча гана кылмыш иши козголгон. Козголгон иштердин 50% гана сотко өткөн. Жүргүзүлгөн текшерүүлөрдүн болгону 1,6% боюнча гана сот тарабынан айыптоо өкүмү чыккан, анын ичинен сегиз эле иш боюнча айыпталуучу эркинен ажыратылган” деген статистиканы келтирди.

Башкы прокурор Индира Жолдубаева.
Башкы прокурор Индира Жолдубаева.

“АКСтин ар бир кызматкеринин иши талдоого алынат”

Коррупцияга каршы кызматтын (АКС) иши кайра каралып чыгат жана анын ар бир кызматкеринин иши талданат. Бул тууралуу бүгүн мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков бүгүн Коопсуздук кеңешинин жыйынында айтты.

Президент АКС бийликтин жогорку эшелонундагы жана улуттук коопсуздукка коркунуч келтирген коррупциялык кылмыштар менен күрөш үчүн түзүлгөнүн, бирок, тилекке каршы, анын айрым кызматкерлери өзүнчө бир "кол тийбес кастага" айланып калышканын айтты.

- Бул жашыруун эмес, эл муну көрүп турат. Мындай кызматкерлер бүтүндөй АКСтин аброюна терс таасирин тийгизүүдө. 2017-жылы АКС кызматтык кылмыштарга каршы күрөшүү багытында болгону 22 пара алуу фактысын аныктаган. Бул орто эсеп менен бир айда 1,5 факт табылган дегенди билдирет, - деди Жээнбеков.

Ошону менен катар президент АКС эки жылда 485 кылмыш ишин козгогонун, анын 118и гана сотко өткөрүлгөнүн, 37 гана иш боюнча айыптоо өкүмү чыгарылганын белгиледи.

“Жогорудагы 485 кылмыш ишинин 154ү кыскартылган жана токтотулган” деп кошумчалады мамлекет башчы.

“Уюшма кылмыштуулукту жогорку кызмат адамдары калкалоодо”

Кыргызстанда уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөш ийгиликтүү жүрбөй жатканынын негизги себеби – коррупция. Бул тууралуу бүгүн Коопсуздук кеңешинин жыйынында президент Сооронбай Жээнбеков билдирди.

Мамлекет башчы белгилегендей, криминалдык чөйрөдөгү капитализациянын көлөмү абдан чоң суммага жеткенин эксперттер айтып жатышат.

- Уюшкан кылмыштуу чөйрөдө чоң акча агымы тартип коргоо жана сот органдарынын жогорку кызмат адамдарынын катышуусу болбосо мүмкүн эмес. Мындай топтор баңгизат транзитин жана товарлардын аткезчилигин тынымсыз жүргүзүүдө. Алар ири рентабелдүү бизнести, өзгөчө акциз товарлары менен байланышкан бизнести калкалоо менен алектенишет. Күч түзүмдөрүндө коррупция болбосо криминалдык топтор бул иштерди жасай албайт, - деп белгиледи Сооронбай Жээнбеков.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

"Мегакомго" кызыккан орус ишкерлеринин карааны

“Альфа Телекомду” сатып алууга "АКА минералз энд майнинг" ишканасы да сунуш берген.

Кыргызстандагы "Альфа Телеком" компаниясын сатып алууга Мүлк фондуна экинчи кайрылуу түштү. Арызды Швейцарияда катталган ALF Consulting SA компаниясы берген.

Мүлк фондунан инвестор боюнча маалыматтар текшерилерин билдиришти.

Ал ортодо жергиликтүү журналисттер аталган компаниянын орус ишкерлери менен байланышы тууралуу маалыматтарды иликтеп жатышат.

Швейцарияда катталган компаниянын каты

Үч жылдан бери сатылбай келген "Альфа Телеком" компаниясын сатып алууга кызыккан дагы бир потенциалдуу инвестор чыкканы коомчулуктун көңүлүн бурду. Мамлекеттик мүлктү башкаруу фондунан кабарлашынча, уюлдук компанияны алууга бул жолу Швейцарияда катталган ALF Consulting SA компаниясы кайрылуу жолдогон. Аталган компаниянын каржы директору Мари Гамерданже жазган катта алар “Альфа Телеком” ишканасынын 100% акциясын сатып алууга кызыкдарлыгын билдирген.

Мүлк фондунун төрагасы Ренат Түлөбердиевдин "Азаттыкка" билдиришинче, учурда бул кайрылуу карала баштады. Ал эми ALF Consulting SA компаниясы тууралуу маалыматтарды текшерүү үчүн Тышкы иштер министрлигине жөнөтүлдү:

- Бул компания "Альфа Телекомду" сатып алууга кызыкдарлыгын билдирди. Биз бул эмне болгон компания, кандай активдери бар, абалы кандай экенин билүү максатында Тышкы иштер министрлигине кайрылдык. Дипломатиялык каналдар, өзүбүздүн аракетибиз менен бул компаниянын иликтейбиз. Эки тараптуу сүйлөшүү, келишимге кол коюу деген азырынча болгон жок.

Түлөбердиев компания тууралуу бардык маалыматтар тыкыр иликтенерин, андан соң гана чечим кабыл алынарын кошумчалады.

ALF Consulting SA жана орус ишкерлери

"Мегакомду" сатууга жол ачылды

"Мегакомду" сатууга жол ачылды

"Мегаком" деген соода маркасы менен белгилүү мамлекеттин үлүшүндөгү "Альфа-Телеком" уюлдук компаниясын тендерсиз, тикелей сатууга негиз берчү өкмөттүн токтому "Эркин-Тоо" гезитине жарыяланды.

Мүлк фонду Женевада катталган компанияны иликтөөгө ниеттенип жаткан чакта жергиликтүү журналисттер ачык булактагы маалыматтарга таянып, ALF Consulting SA ишканасынын чоо-жайы, түзүүчүлөрү тууралуу иликтөөгө жетишти. Жада калса, компаниянын орусиялык ири ишкерлер менен байланышы тууралуу айрым божомолдор айтылды.

Алсак, ALF Consulting SA компаниясы Швейцариянын Женева шаарында расмий катталган. Бизнес долбоорлорго консалтингдик кызмат көрсөткөн компания 2004-жылы түзүлгөн. Бул компаниянын жетекчилери катары Патрик Биттел, Альбина Бёкли-Карданова жана Людмила Енилина аттуу адамдар көрсөтүлгөн. Дал ушул адамдардан улам компаниянын орусиялык ишкерлер менен байланышы тууралуу божомолдор айтылды. Себеби, аталган үч адам тең Орусияда иш жүргүзгөн Ilim Holding SA деп аталган компанияда жетекчилик кызматтарды ээлеген. Ал эми бул холдинг орусиялык бир тууган бизнесмендер Борис жана Михаил Зингаревич менен Захар Смушкинге таандык. Бул ишкерлер 1990-жылдардын башында учурдагы орус премьер-министри Дмитрий Медведев менен жакын мамиледе болгону тууралуу маалыматты Орусиянын Эсеп палатасынын документтерине таянып, Kloop.kg порталы жазып чыкты.

Аталган порталдын башкы редактору Элдияр Арыкбаев "Мегакомду" сатып алууну каалаган Швейцарияда катталган компаниянын артында орус ишкерлери турушу мүмкүн депген божомолдорго бир нече жагдай себеп болгонун билдирүүдө:

- Бул жерде көңүл бурчу бир нече жагдай бар. Алар ALF Consulting компаниясынын артында Ilim Holding турушу толук мүмкүн деген божомолду чыгарууда. Буга байланыштуу мамлекеттик органдар "Альфа Телеком" компаниясын сатып алууга талапкер болгон ишканасын жакшылап текшериши керек. Алар буга чейин кандайдыр бир мыйзамсыз иштерге барган эмеспи, өз бизнесин адал жол менен жүргүзгөнбү деген суроолорго жооп алыш керек.

Мүлк фондунан болсо "Альфа телеком" сатып алууга кызыкдар компаниянын орус ишкерлери менен байланышы тууралуу маалыматка ээ эместигин билдиришти.

Кардар табылбаган "Альфа телеком"

ГЭС курулушу: көмүскөдөгү сүрөөнчүлөр

ГЭС курулушу: көмүскөдөгү сүрөөнчүлөр

Кыргызстанда ГЭС курганы жаткан чехиялык компания тууралуу маалыматтарда экс-депутат Кубанычбек Туманов жана ал жетектеген "ГЕЕН КГ" компаниясынын аты аталып жатат.

Кыргызстан ири долбоорлорго ишке ашырууга компанияларга шектенүүлөр күч. Буга акыркы учурдагы Жогорку Нарын ГЭСтер каскады жана башка долбоорлор боюнча түзүлгөн келишимдин ишке ашпай калышы себеп болгон. Мындан улам өлкөдөгү эң кирешелүү мамлекеттик компанияны сатууда да ийгиликсиз тажрыйбалар кайталанбайбы деген суроолор коюлууда.

Өкмөткө караштуу Инвестицияны илгерилетүү жана коргоо агенттигинин директору Эсенкул Момункулов бул жаатта жоопкерчиликтүү мамиле болот деп ишендирүүдө:

- Албетте, биз өз мүмкүнчүлүгүбүзгө жараша текшеребиз. Бул жаатта эл аралык бир нече критерийдин негизинде текшеришибиз абзел. Мисалы, эл аралык биржаларга катышабы, уставдык капиталы, айлануусундагы каражаты канча деген сыяктуу. Буларды текшерүүдөн соң мыйзамдарды сыйлаганын карай алабыз.

Кыргыз өкмөтү "Альфа телеком" компаниясын алгач 2015-жылы сатыкка чыгарган. Андан бери үч жолу сынак жарыяланып, кызыккан инвестор чыкпагандыктан сатылган эмес. 2017-жылы анын баасы 13 миллиард 500 миллион сомго бааланып, түз сатуу жөнүндө чечим кабыл алынган. Акыркы жолу түз сатууда орусиялык жеке ишкер Елена Нагорная менен сүйлөшүү жүрүп жатканы кабарланган. Бирок коомчулуктагы сын пикирлерден улам ал ишкер менен келишим түзүлбөй калган.

Быйыл январда “Альфа Телекомду” сатып алууга "АКА минералз энд майнинг" ишканасы да сунуш берген. Бул компания кытайлык "Huawei Technologies" менен кошо Кыргызстандагы “Акылдуу шаар” долбоорун ишке ашырууга катышып жатканы белгилүү.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Ачкачылык кармагандар абакта калды

Иллюстрациялык сүрөт.

Төрт оппозициячыга карата райондук соттун чечими күчүндө калды.

Бишкек шаардык соту "бийликти күч менен басып алууга аракеттенген" деп камакка алынган Бектур Асановго, Эрнест Карыбековго, Кубанычбек Кадыровго жана Дастан Сарыгуловго карата Биринчи май райондук сотунун чечимин өзгөртүүсүз калтырды.

Сарыгуловдон башкалары сот чечимин угууга катышкан жок. Алардын жарыш сөзгө даярданууга убакыт берүү өтүнүчү четке кагылып, сот залынан чыгарылган.

Кошумча убакыт берилген жок

7-февралда өткөн шаардык соттогу жыйынга камактагы саясатчылардын ичинен Бектур Асанов келген жок. Жактоочусунун айтуусунда, ал ачкачылык кармап жатып, ден соолугу начарлап, дарыгерлердин көзөмөлүндө калды. Анткен менен сотко алып келинген Кубанычбек Кадыров менен Эрнест Карыбеков деле соттун чечимин угууга чейин эле сот залынан чыгарылды.

Адвокат Марс Кыдыкбаевдин “Азаттыкка” билдиришинче, акыркы сөзгө айыпталуучулар даяр эместигин айтып, ачкачылыктан өздөрүн начар сезип жаткандыктан кошумча убакыт сурашкан. Сотто төрагалык кылуучу Адис Момуналиев муну сотко баш ийбөөчүлүк катары баалап, Карыбеков менен Кадыровду сот залынан чыгарганын жактоочу Кыдыкбаев маалымдады.

- Сот өзүнүн чечимин мыйзамга ылайык ачык окуш керек болчу, бирок өзүңөр көргөндөй жабык окуду. Жалпы чечимди он мүнөткө жетпей окуп кетип калды.

Оппозициячыларга чыккан сот чечими күчүндө калды
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:09 0:00

Айыпталуучулардын бири, коомдук ишмер Дастан Сарыгулов шаардык соттун чечиминен кийин гана “Азаттыктын” суроолоруна жооп берүүгө макул болду. Анткени буга чейин сот Сарыгуловго маалымат каражаттарына өз оюн билдирүүгө тыюу салган эле. Айыпталуучу шаардык соттун чечимин мыйзамсыз деп, буга чейин келтирилген далилдерин эске албай койгонуна нааразы.

- Мени райондук сотто “кылмышты жаап-жашырып койду” деп төрт жылга үй камагына кескен. Мен 79 барактан турган чындыгымды айттым. Кылмышкерди, кылмыштын куралын, кылмыштын изин жашырса болот. Бирок кылмышты кантип жашырсын? Анын бир белгиси жок эле сот чечим чыгарып салды. Мен Асанов, Кадыров, Карыбеков менен акыркы жолу 2013-жылы жолугуптурмун, анан кантип менин буларга тиешем бар?

Сарыгулов сот чечимине макул эмес
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:59 0:00

Камактагы үч оппозициячы шаардык соттун чечиминен кийин ачкачылыкты токтотпостугун билдиришкен. Дагы бир адвокат Данияр Маманов үчөөнүн тең талабы “УКМК төрагасы Абдил Сегизбаевдин кызматтан кетүүсү” болгондуктан, акция талап аткарылганга чейин мөөнөтсүз жарыяланганын айтат.

Камактагы Бектур Асанов 30-январда “кургак ачкачылыкты” баштаса, кийинки эки күндө Карыбеков менен Кадыров кошулуп, ушул күнгө чейин уланып келет. Алардын ден соолугу начарлай баштагандан улам УКМКнын тергөө абагынан №47 колонияга которулган. Үчөө тең жүрүп жаткан сот процесси УКМК төрагасы Абдил Сегизбаевдин көрсөтмөсү алдында өтүп келатканын өз кайрылуусунда жазышкан.

Анткен менен камактагы саясатчылардын ачкачылыгын айыптагандар четтен табылат. Мисалы, КСДПдан депутат Анвар Артыков оппозиция саясатчылары өздөрүнүн кыңыр иштери менен кармалып, эми сотко басым жасоо шылтоосунун артында ачкачылыкка барып жатканын айткан эле.

Шаардык сотто топтолгон "саясий иштер"

7-февралда Бишкек шаардык соту ачкачылык жарыялаган саясатчылардын сотунан тышкары дагы үч саясий процессти өткөрдү. Алсак, шаардык сот депутат Алмамбет Шыкмаматовдун апелляциялык арызын кароодо.

Мындан тышкары мурдагы депутат Карганбек Самаковдун адвокаттары ага карата чыккан өкүмдү жокко чыгаруу арызы менен шаардык соттогу иштердин катарын толукташты.

Ошондой эле "Ата Мекен" фракциясынын депутаты Аида Саляновага карата 7-февралда шаардык сот өз чечимин чыгарды.

Анткен менен саясатчылар сот босогосунан алыстабай, кезектешип соттолуп жатканына "Замандаш" партиясынын төрагасы Жеңиш Молдокматов саясатчылардын өздөрүн күнөөлөйт:

- Сот азыр эле адилетсиз болуп чыга калдыбы? Бизде илгертен бери эле соттор "сатылма" болуп келатпайбы. Эмне үчүн ушул саясатчылар маалында өздөрү тийиштүү жетекчилик кызматта жүргөндө сот реформасын жасабайт? Алар өздөрүнүн башына ушул сот азабы түшөрүн билишкен эмес. Эми өздөрү соттолуп жатканда гана саясий куугунтукту көрө калышат.

Камактагы оппозициялык саясатчылар Бектур Асанов, Кубанычбек Кадыров, Эрнест Карыбеков соттун чечимине доо арыз менен Жогорку сотко кайрылар-кайрылбасы жакынкы күндө белгилүү болот. Адвокаттар бул үчүн камактагылардын өздөрү менен кеңешүүсү зарыл экендигин айтышты.

Бишкектин Биринчи май райондук соту былтыр Эрнест Карыбековду 20 жылга, Кубанычбек Кадыров менен Бектур Асановду 12 жылга эркинен ажыраткан. Булар менен кошо айыпталган Дастан Сарыгулов төрт жылга шарттуу кесилген. УКМК аларды бийликти күч менен басып алууга байланыштуу айыптаган.

Саясатчылар соттун чечимине макул болбой, шаардык сотко арызданышкан. "Мамлекеттик сыр" деген негизде райондук сот бул ишти жабык карап өкүм чыгарса, шаардык сот да аны коомчулуктан жашыруун териштирди.

Тасмада: Абактагылардын жакындары өткөргөн митинг. 5-февраль

Камактагы саясатчылардын тарапташтарынын талабы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:17 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG