Линктер

бейшемби, 18-июль, 2019 Бишкек убактысы 16:56

Саясат

Президент жарым доосунан баш тартты

Сооронбай Жээнбеков.

Президент Сооронбай Жээнбеков 24.kg маалымат агенттигине каршы 5 миллион сомдук айыппул өндүрүү талабынан баш тартты.

Бул тууралуу агенттик өзү Свердлов райондук сотунун сот аткаруучулар кызматынын маалыматына таянып, маалымат таратты. Ал эми соттошууга себеп болгон макаланын автору, журналист Кабай Карабековдон 5 млн. сом өндүрүү тууралуу сот чечими күчүндө калды. Ошентсе да жарандык активисттер менен журналисттер чөйрөсү президенттин алгачкы кадамын кубаттап, башкаларга үлгү болот деп үмүт артышууда.

Мамлекет башчы Сооронбай Жээнбеков 24.kg маалымат агенттигине каршы 5 миллион сомдук айыппул өндүрүүдөн баш тартканын агенттиктин негиздөөчүсү Асел Оторбаева “Азаттык” радиосуна ырастады. Анын негизинде иш кыскартылды.

- Азырынча маалымат агенттиги төлөй турган айыппулдан гана баш тартты, - деди ал.

Бул маалыматты президенттин басма сөз кызматы да бышыктап, бул Жээнбековдун жеке чечими болгону айтылды.

Жарандык активисттер жана журналисттер мамлекет башчынын бул кадамын жакшы жышаан катары кабыл алып жатышат. Алар мындай чечим башкаларга үлгү болот, сөз эркиндигине басым азайып, мамиле өзгөрөт деп үмүт артышууда.

"Сөз эркиндигин коргоо" комитетинин мүчөсү Адил Турдукулов президенттин бул чечими анын өз алдынча лидер экенин көрсөтүүдө деп эсептейт.

- Өнүккөн өлкөлөр сөз эркиндиги жок мамлекет боло албайт. Сооронбай Жээнбековдун мындай кадамы анын өз алдынча лидер болуп жатканынын белгиси деп ишенип жатам. Анткени буга чейин ал "мураскер" экени, "Атамбаевдин кылганынан чыкпайт, ошол эле салтты улантат" деген көп сөз болгон. Ал эми бул доо боюнча арызды чакыртып алганы - "сөз эркиндигине башкача мамиле кылат" деген ойду жаратат.

Буга чейин адам укуктары боюнча иш алып барган эл аралык уюмдар 2017-жылы Кыргызстандагы сөз эркиндиги катаал сыноого туш болгонун белгилеп, миллиондогон доолор үчүн тынчсызданганын билдиришкен. Сот тарабынан жабылган "Сентябрь" телеканалынын жетекчиси Кайыргүл Урумканова Жээнбековдун соңку чечими сотторго да белги болуп калганын айтып жатат. Мындан сырткары, ал маалымат каражаттарына карата чыккан буга чейинки сот чечимдерин талдап чыгууну мамлекет башчыга сунуш кылды.

Анткен менен президент ушул эле сайтка чыккан макаланын автору, журналист Кабай Карабековдон 5 миллион сом өндүрүү боюнча арызын чакыртып алган эмес. Сот бул каражатты төлөп бергенге чейин ага Кыргызстандын аймагынан чыгууга тыюу салды. Автор өзү сотко берүүгө негиз жок болчу деп эсептейт.

Кабай Карабеков.
Кабай Карабеков.

- Бүт өлкө жакырчылыкта жашап жатат. Ал эми булар "миллиондор асмандан түшөт" деп ойлоп жатышат. Адегенде мага ошол "акчага муктаж болуп жаткан" үй-бүлөгө төлөш үчүн каражат иштеп табышыма шарт түзүп беришсин. Андай шарт түзүп беришкен жок да? Мени сотко берүүгө эч кандай негиз жок болчу. Бул үй-бүлөгө акча керек болуп жатат деп эле түшүндүм.

Карабековдун "Сочиге сапар. Кремлге мураскердин артыкчылыгын кайра түшүндүрүп жатышат" деген макаласы былтыр сентябрда 24.kg сайтына жарыяланган. Анда “президенттердин жабык жолугушуусунда Москва кыргыз тарапка эки өлкөнүн атайын кызматтарынын бир тууган Жээнбековдордун радикал араб уюмдары, анын ичинде Орусияда террордук уюм деп табылган "Социалдык реформалар коому" менен тыгыз байланышы тууралуу маалыматына тынчсызданарын кыйытты" деп жазылган.

Ошол учурда президенттикке талапкер болгон Сооронбай Жээнбековдун шайлоо штабы макаланы "ушак жана жалган жалаа" деп сыпаттап, сотко кайрылган. Доочу моралдык зыян катары макаланын автору Кабай Карабеков менен 24.kg агенттигинин ар биринен 5 миллион сомдон өндүрүүнү талап кылган. Свердлов райондук жана Бишкек шаардык соту Жээнбековдун штабынын талабын канааттандырган.

Журналист Аскер Сакыбаева Кыргызстанда ММКларга карата дагы башка миллиондогон доо арыздар каралып, алардын өкүлдөрү айыпка жыгылып турган шартта сөз эркиндиги жакшырды деп айтууга эрте деп эсептейт. Анын айтымында, мамлекет бул багытта кескин өзгөрүүлөрдү жасашы керек.

Аскер Сакыбаева. Архивдик сүрөт.
Аскер Сакыбаева. Архивдик сүрөт.

- Журналист катары мен Жээнбековдун кылганын сөз эркиндигине жасаган жакшы кадам деп эсептебейт элем. Эгер андай кадам кылгысы келсе, ал киши кардиналдуу, таптакыр башкача аракет кылмак. Чыныгы маалымат мейкиндигин бекемдеш үчүн журналисттерди колдоо, салык багытында, алардын ишине шарт түзүү багытында кескин чара көрүшү керек эле деп ойлойм. Азыр Бишкек шаарында жашаган көпчүлүк Интернет айдыңына ооп кетти. Ошол эле учурда гезит-журналдардын, башка ММКлардын абалы начар болуп жатат. Мен социалдык кам көрүү жөнүндө айткан жокмун. Кесиптик ишмердигин коркпой-үркпөй жүргүзүүгө түзүлө турган шарттар тууралуу айттым.

Ал ортодо укук коргоочулар тобу Жогорку Кеңешке жана акыйкатчы Кубат Оторбаевге кайрылып, журналисттердин укугун коргоону өтүнүштү. Ошондой эле алар депутат Дастан Бекешев Жарандык кодекске сунуш кылып жаткан өзгөртүүлөргө юридикалык баа берилиши керек экенин, себеби алар сөз эркиндигине байланыштуу конституциялык принциптерге каршы келерин айтууда.

Бишкектеги “Медиа полиси” уюмунун маалыматына караганда алты жыл ичинде Башкы прокуратура баш болуп, депутаттар, мамлекеттик мекемелердин жетекчилери жана бийликтеги аткаминерлер маалымат каражаттарына каршы 25 арыз жазышкан. Аларга коюлган доонун жалпы суммасы 80 миллион сомго чукулдаган. Кыргызстандагы мыйзамдарга ылайык, журналисттерге каршы кылмыш иши козголбойт, бирок акчалай айып төлөтүү сыяктуу административдик жаза каралган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Мадумаров: соттор бир кишинин камчысына айланды

Мадумаров: соттор бир кишинин камчысына айланды
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:09 0:00

Айбек Калиевдин алын сынаган аяз

Айбек Калиев

Жогорку Кеңештин соңку жыйынында "Улуттук энергохолдинг" компаниясынын жетекчиси Айбек Калиев тууралуу кызуу талаш-тартыш болду.

Бир катар депутаттар Бишкектин Жылуулук электр борборундагы кырсык, энергетика тармагындагы орчундуу маселелер үчүн аны иштен алуу маселесин көтөрүштү. Премьер-министр Сапар Исаков Калиевдин кызматтан кетүү арызына кол койбой койгонун, иликтөөнүн жыйынтыгын күтөрүн айтты.

Энергетика тармагын башкарган "сыпайы балдар"

Былтыр жыл этегинде "Улуттук энергохолдинг" компаниясынын төрагасы Айбек Калиев Жогорку Кеңештин Экономикалык жана фискалдык саясат боюнча комитетинин жыйынында баяндама жасаган. Анда өзү башкарган ишкана 2017-жылдан жалаң жакшы көрсөткүчтөр менен чыкканын айткан. Ал Бишкектеги жылуулук электр борборунун жаңыланышын башкы жетишкендиктердин бири деп атаган:

- Биз быйыл Бишкек жылуулук электр борборун ийгиликтүү ишке бердик. Жаңы эки энергоблок ишке кирди. Сыноо иштерин жүргүзүү зарыл болуп, эки блокту тең болгон кубаттуулукта иштеттик. Жаңы энергоблокто кандайдыр бир жетишпестиктер, кемчиликтер болбосун деп текшерүү иштерин жүргүздүк.

Бирок жыйында Айбек Калиевдин ишине сын айтылган. КСДП фракциясынын депутаты Азамат Арапбаев "энергетика тармагын сылык-сыпайы, боорукер балдар башкарып жатат, алар эч кимдин көңүлүн кыя албай жүрүп системаны кризиске кептеди" деп билдирген.

ЦАРИИден уланган жол...

Кыргызстанда энергетика тармагын башкарып турган 35 жаштагы Айбек Калиев Бишкектеги Исхак Раззаков атындагы техникалык университетти аяктаган. Кесиби боюнча инженер-электрик. 2005-жылы жогорку окуу жайын бүтөрү менен түз эле өкмөткө келген жана беш жыл бою негизинен энергетика тармагындагы мекемелерде, бөлүмдөрдө адис, эксперт, референт болуп иштеген.

Айбек Калиев 2009-жылы ошол кездеги президент Курманбек Бакиевдин уулу Максим Бакиев жетектеген, коомчулукта ЦАРИИ деген кыскача аталышы менен таанылган Өнүктүрүү, инвестиция жана инновациялар боюнча борбордук агенттиктин ресурстарды башкаруу кызматында эксперт болуп иштеген.

2010-жылы апрель ыңкылабы болуп, бийлик күч менен алмашканда Айбек Калиев өкмөттөн кеткен эмес жана ташы өйдө кулап, кызматтан жогорулаган.

Ал 2012-жылы энергетика жана өнөр жай министринин орун басары болуп дайындалган. Үч жылдан кийин экономика министринин орун басары болгон.

Бишкек ЖЭБи.
Бишкек ЖЭБи.

Калиев "Улуттук энергохолдинг" компаниясынын төрагасы болуп 2016-жылдын башында дайындалган. Өкмөт 2015-жылдын этегинде Энергетика министрлигин жойгон. Электр энергиясын өндүрүүчү, ташуучу жана бөлүштүрүүчү ишканалардын баары ушул холдингге бириктирилген. Бийлик ушундай жол менен тармактагы коммерциялык жоготууларды азайтып, коррупцияны жеңсе болорун жүйө кылган.

Ошол кездеги өкмөттү жакшы билгендердин айтымында, Калиев бул кызматка күтүүсүз дайындалган.

Холдингдин башчылыгына мурдагы энергетика министри Кубанычбек Турдубаев барат деп айтылып жаткан. Бирок парламентте айрым депутаттар экс-министрге каршы козголгон кылмыш иштерин эстеп, анын жаңы кызматка дайындалышына каршы чыгышкан. Ошондон улам анын ордуна жаш кадр катары Айбек Калиев көрсөтүлгөн.

Айбек Калиев кийинчерээк ошол кездеги президент Алмазбек Атамбаевдин ишенимине киргени, энергетика тармагында өз командасын кураганга да жетишкени да айтылып жүрөт. Маселен, Калиев Энергетика, өнөр жай, жер казынасын пайдалануу комитетинин энергетика тармагына жооптуу орун басары Азамат Оморов группалашы экенин бышыктаган.

Эмнеси болсо да, Бишкек Жылуулук электр борборундагы кырсык энергетика тармагын башкарган жетекчилерге байланыштуу маселени козгоду. Кырдаал Жогорку Кеңеште талкууланып жатканда премьер-министр Сапар Исаков Айбек Калиевдин кызматтан кетүү жөнүндөгү арызын канааттандырбай койгонун айтты:

- Мага бир киши келип арызын берди. Калиев Айбек Рыспекович. Бирок мен ал арызды кабыл алган жокмун. Аны азыр жактагым келбейт. Бирок аябай аракеттенип, күйүп-бышып, күнү-түнү уктабай жүрөт. Албетте, көйгөйлөр көп, Айбек Рыспековичте да күнөө бар.

Анткен менен парламентте Айбек Калиевдин өз эрки менен кызматтан кетишин талап кылгандар да чыкты. "Өнүгүү-Прогресс" фракциясынын лидери Бакыт Төрөбаев аны "ишин эптей алган жок" деп айыптады:

Бакыт Төрөбаев.
Бакыт Төрөбаев.

- Калиев Айбек, "Бишкек шаарынын канчалаган тургундары жабыр тартты, менин күнөөм бар" деп арыз жаздың да. Өзүңдүн күнөөңдү сездиң да. Арыз жазгандан кийин премьер-министр Сапар Исаков арызыңды кабыл алабы же жокпу, Эмгек кодексинин негизинде өзүң иштен кете бер. Чынын айтканда, мен энергохолдинг түзүүнү колдогом. Мен энергетиканы түшүнөм. Талкаланып жатат. ЖЭБде, дагы жакшы, адистер өз маалында чара көрүп калды. ГЭС деген бар, башка системалар бар. Канчалаган подстанциялар турат. Ошол системаларды ким карайт? Жалаң жаңы кадрларды алып келдиңер, эски кадрларды жок кылдыңар. Бардыгын кетирдиңер.

"Өнүгүү-Прогресс" фракциясынын депутаты Тынчтыкбек Шайназаров болсо Калиевдин тажрыйбасы жоктугуна токтолду.

- Мендеги маалымат боюнча, Айбек Калиев жана анын Нурлан Сыдыков деген орун басарынан башка орун басарларынын баары ушул жогорку кызматка келгенге чейин энергетика тармагында бир күн да иштеген эмес. Козубаев деген орун басары "Coco-Cola" компаниясында иштеген, Төкөлдөшов деген орун басары мугалим, Есенбаева деген орун басары инженер-тикмечи. Айбек Калиевди мен сыйлайм, бирок бул киши да министрдин орун басары болуп келгенге чейин бир да күн энергетика тармагында иштеген эмес. Эгерде бул багытты, бул чөйрөнү билбесе, кол астында иштеген адамдарга кантип үйрөтөт, кантип, кандай жолго салат? Мага бул түшүнүксүз болуп жатат.

Анткени менен "Айбек Калиев жумуштан алынсын" деген пунктту киргизүүгө каршы чыккандар болду. "Республика - Ата-Журт" фракциясынын депутаты Талант Мамытов кесиптештерин депутаттык комиссиянын корутундусун күтүүгө чакырды.

Талант Мамытов.
Талант Мамытов.

- Биз тергөө органы эмеспиз. Бир адам тууралуу чечим кабыл алыш үчүн аны терең изилдеп чыгыш керек. Бул жерде биз анын күнөөсүн тактабай эле саясий жоопкерчилик тагып жатабыз. Бул туура эмес. Биз - Жогорку Кеңешпиз. Туура, бул жерде жоопкерчиликке тартыш керек. Бирок өзүбүз мыйзам чыгаргандан кийин мыйзамды сыйлайлы. Калиев эгер арыз жазып берген болсо - анда жалгыз бир адам жоопкерчиликти сезип, арыз жазып бериптир. "Арыз жазып бериптир" деп эле муну кызматтан айдаган туура эмес. Бул жерде жоопкерчилик командада. Ошондуктан комиссиянын чечимин күтүп, Калиев кандай кемчилик-чекилик кетирген, балким катачылык командадан кеткенби - ошонун баары иликтенишин күтүшүбүз керек.

Жогорку Кеңеште Айбек Калиевдин энергетика тармагында жетекчилик кызматта турган кайнатасын эстегендер да болду. Бирок Калиев кайнатасы Айдар Тынаев ушул тушта "Ысык-Көл энергетика тармактары" ишканасынын жетекчиси экенин, бул кызматты соңку 12 жылдан бери башкарып келатканын айтты.

Былтыр Мамлекеттик мүлктү башкаруу фондунун байкоочу кеңеши мамлекеттик мекеме-ишканалардын мыкты жана эң начар деген жетекчилеринин рейтингин жарыялаган. Анда Айбек Калиев эң мыкты деген жетекчилердин сап башында болгон. Байкоочу кеңештин төрагасы Исламбек Мурсабеков бул рейтинг кантип аныкталганын "Азаттыкка" айтып берди:

Биз саясий баа бербейбиз. Экономикалык көрсөткүчтөрдү салыштырабыз.

- Биринчиден, биз саясий баа бербейбиз. Экономикалык көрсөткүчтөрдү салыштырабыз. Кандай пайда келтирди, кандай жылыштар бар, ошолорду мурдагы жылдарга салыштырып, ага жараша рейтинг түзүлөт. Кээ бирлерин "жакшы иштеди" деп коомдук кеңештин атынан ыраазычылык билдирип, "дагы жакшы иштегиле, коомчулук муну күтүп жатат, жакшы көрсөткүчкө жеткиле" деп айтабыз. Акыркы авария эми күтүлбөгөн окуя болду. Мүмкүн бул жерде ишке шалаакылык кылган мамиле барбы, мунун баарын прокуратура текшерип, укуктук баа берет. Бирок энергетика тармагы чоң да. Эми анын карамагындагы мекемелерде ар кандай жагдайлар болушу мүмкүн. Биз болсо ким жакшы иштеди, ким жаман иштеди деген бааны жалаң эле сандарга таянып беребиз. Бизге ал Калиевби же Ивановбу, чынында баары бир.

Эмнеси болсо да Айбек Калиев бул ишканага жетекчилик кылган доор өкмөт энергетика тармагы үчүн ири насыяларды алып, ири долбоорлорду ишке ашыра баштаган жана ал сын, доомат менен коштолгон учурга туш келди.

Айбек Калиевди жакындан билгендер анын ийгилигинин сырын ийкемдүүлүгүнө, сылык-сыпаа мүнөзүнө, айрым бир аткаминерлерден айырмаланып чет тилдерин билгенине да байланыштырып жүрүшөт.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Абактагылар айтканынан кайтпай турган болду

Нааразылык акциясы. 5-февраль, 2018-жыл.

Абакта наар албай отурган саясатчылар Бектур Асановдун, Кубанычбек Кадыровдун жана Эрнест Карыбековдун тарапкерлери тилектештик акциясын өткөрүштү.

Жети күн мурда УКМКнын төрагасы Абдил Сегизбаевдин кызматтан кетишин талап кылып ачкачылык жарыялаган саясатчы Бектур Асановдун саламаттыгы кескин начарлаганын анын тарапкерлери айтышууда.

Жаза аткаруу мамлекеттик кызматы болсо "акцияга катышып жаткандардын саламаттыгына дарыгерлер көз салып жатат" деп билдирди.

Абактын астындагы акция

Колдоруна "Президент Жээнбеков акыйкаттыкты орнотсун!", "Эл уулдары өлүм астында", "Сегизбаев кетсин!" деген сыяктуу ураандарды көтөргөн камактагы саясатчылардын тарапкерлери Бишкектеги №47 абактын астына чогулушту. Анткени ачкачылык кармаган үч саясатчы жакында ушул абакка которулган.

Саясий туткундарды коргоо комитетинин төрагасы Сапар Аргынбаев мыйзамсыздыкка дуушар болгон камактагы саясатчылар ачкачылык кармоо менен актыгын далилдегенге аргасыз болушканын айтты:

- Азыр адвокат кирип чыкты. Өткөн 4-февраль түнү Бектур Асанов эстен танып, анан дарыгерлердин жардамы менен өзүнө келген экен. Адвокат анын абалы азыр деле бир топ начар экенин айтты. Бектур Асановдун ачкачылыкта отурганына жети күн, Эрнест Карыбековго алты күн, Кубанычбек Кадыровго беш күн болуптур. Алар эми акыйкаттан үмүтү үзүлүп, мыйзамсыздык чучугуна тийгенден улам ушуга барып жатышат. Алар ачык эле өлүмгө баш байлап, мыйзамсыздык менен кара өзгөйлүккө коомчулуктун көңүлүн ушундай жол менен бургусу келип жатышат окшойт. Бирок биз аларды бул жолдон кайтууга чакырып жатабыз.

Камактагы саясатчылардын тарапташтарынын талабы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:17 0:00

Жаза аткаруу мамлекеттик кызматынын расмий өкүлү Александр Никсдорф наар албай койгон саясатчылар дарыгерлердин көзөмөлүнө алынып, аларга ачкачылыктын кесепеттеринен сактай турган дарылар сайылганын билдирди. Александр Никсдорф ачкачылык кармаган үч саясатчы эртеңки соттук жараянга жеткизилерин белгиледи:

- Үчөөнүн тең саламаттыгы азыр башы айланганы эле болбосо, канааттандырарлык болуп калды. Биздин доктурлар аларга дары берип, карап жатышат. Биздин дарыгерлер ачкачылык кармагандардын оор абалга түшүшүнө жол беришпейт. Азыр алардын абалы бир топ жакшы. Эртең аларды сотко алып барышат.

Онлайн көзөмөл

Анткен менен митингде №47 абакта отурган саясатчылардын укуктары одоно бузулуп, аларга моралдык-психологиялык басым жасалып жатканы айтылды. Анткени буга чейин саясатчы Өмүрбек Текебаев отурган камеранын ичине видеокөзөмөл орнотулганы жарыяланган. Аны менен кездешүүгө барган кызы саясатчы аны эркине каршы коюлган видео байкоону "Дом-2" теледолбоору менен салыштырып, тамашалаганын социалдык түйүндөр аркылуу жарыялады.

Парламенттин мурдагы депутаты Асия Сасыкбаева камактагы саясатчылардын абалын атайын орнотулган видео байкоодон түз көрүп, андан рахат алгандар бар деп эсептейт:

Асия Сасыкбаева. Архивдик сүрөт.
Асия Сасыкбаева. Архивдик сүрөт.

- Бийлик алардын ачкачылыкта отурганына көңүл да буруп койгон жок. Камактагы саясатчыларга глюкоза сайылыптыр. Бирок ал глюкоза "ачкадан өлтүрбөйт" деген менен анда адам өлүү эмес же тирүү эмес абалда кала берет. Булар ошондой абалда кармагысы келип жатат окшойт. Экинчиден, абактагы Текебаев отурган камеранын ичине видео көзөмөл орнотуп алып, анын ар бир кыймыл-аракетин түз эфирде карап отурушат экен. Бул эмне деген мазактоо? Эгерде анын коопсуздугу үчүн коюлган болсо, аны камеранын сыртына деле коюшпайт беле? Бул видеокамера УКМК менен мурдагы президент аны көрүп турушу үчүн коюлганы түшүнүктүү эле болуп жатпайбы. Алар ошону көрүп тургандан ырахат алышат окшойт?

Бул жагдай боюнча УКМКнын коомчулук менен байланыш бөлүмүнөн маалымат алууга мүмкүн болбоду.

Өлүмдү тандагысы келген аргасыздык

Абактагы саясатчы Бектур Асановдун өткөн сот жараянында мындан аркы сотко келүүдөн жана өкүмдү угуудан баш тартарын айткан билдирүүсү Интернетке тарады. Анда соттон адилеттикти күтпөй турганын айткан Бектур Асанов мыйзамсыз соттолгондон көрө өлүмдү артык көрүп, оозуна наар албай жатканын билдирген:

Бектур Асанов. Архивдик сүрөт.
Бектур Асанов. Архивдик сүрөт.

- Мен сотко экинчи келбейм. Суроолорго дагы жооп бербейм. Акыркы сөздү да сүйлөбөйм, адвокаттар да келишпейт. Соттор менен прокурорлор каалагандай өкүм чыгара беришсин. Биз аягына чейин саясий ачкачылыкты кармайбыз. Сегизбаев кызматынан кетет же биз ачкадан өлөбүз. Ошону мен силерге эскертем. Биз өлгөндөн кийин болсо да эртеби же кечпи, Атамбаев, Сегизбаев баш болуп, мына бул соттор - баарыңар түрмөдө чирийсиңер. Балким биз өлсөк өлкө жакшы жагына бурулат деген негизде биз аягына чейин ачкачылык кармап отурабыз. Бизди күчкө салып сотко алып барсаңар да барбайбыз.

Артыков: догурунуу - сотко жасалган басым

Бектур Асанов сөзүндө келтирип жаткан мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин тарапкерлери бийликти күч менен басып алуу аракети боюнча айыпталып, камалган Бектур Асановдун билдирүүсүн өзүн актоо үчүн сотко басым жасап, догурунуу катары кабыл алышты.

Парламенттин КСДП фракциясынын депутаты Анвар Артыков экс-президенттин башкаруусунда саясий куугунтук болбогонун, анын баары кыңыр иштери менен кармалып, соттолуп жаткан саясатчылардын гана ойлоп тапкан шылтоосу экенин мындайча келтирди:

Анвар Артыков. Архивдик сүрөт.
Анвар Артыков. Архивдик сүрөт.

- Ачкачылык деген эми саясий акция. Аны кармоо же кармабоо ар кимдин өз эркинде. Биз соттун чечими туура же туура эмес деп кантип айта алабыз? Ага биз кирише албайбыз. Менимче Атамбаевдин башкаруусунун учурунда ак жеринен камап, саясий куугунтук жүргүзгөн нерселер тескерисинче жоголду. Мурдагыга салыштырып көргүлө. Мурда кандай эле? Мурдагы бийликтин тушунда канча адамды өлтүрүштү? Канчасын соттошту? Азыр андай нерсе жок да.

Бишкектин Биринчи май райондук соту былтыр Эрнест Карыбековду 20 жылга, Кубанычбек Кадыров менен Бектур Асановду 12 жылга эркинен ажыраткан. Булар менен кошо айыпталган Дастан Сарыгулов төрт жылга шарттуу кесилген. УКМК аларды бийликти күч менен басып алууга байланыштуу айыптаган. Саясатчылар соттун чечимине макул болбой, шаардык сотко арызданышкан. "Мамлекеттик сыр" деген негизде райондук сот бул ишти жабык карап өкүм чыгарса, шаардык сот да аны азыркы учурда коомчулуктан жашыруун териштирүүдө.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Эл өкүлү электен өтсө...

Жогорку Кеңештеги жыйындардын бири. Архивдик сүрөт.

Жогорку Кеңештин депутатынын коомдук транспортто жүргөн кесиптештери жөнүндө айтканы коомчулуктун кескин сынына кабылды.

Акыркы убакта эл өкүлдөрүнүн жүрүм-турумунун деңгээли, этикасы, сүйлөгөн сөздөрү талкууга алынып, нааразы пикирлер айтылып жүрөт. "Арай көз чарай" талкуусунда парламент депутаттарынын сүйлөө маданиятын, жүрүм-турумун жана эл өкүлдөрү кандай сапаттары менен коомго үлгү болушу керек экенин талкуулайбыз.

Талкууга Жогорку Кеңештин депутаты Абдывахап Нурбаев, "легендарлуу парламенттин" мүчөсү Жамин Акималиев жана активист Адил Турдукулов катышты.

"Азаттык": Абдывахап мырза, эл өкүлдөрүнө карата коомчулуктун “ойлонбой сүйлөй беришет” деген сындары канчалык жөндүү?

Абдывахап Нурбаев: Сындарды туура эле деп айтам. Сын канчалык көп болсо ошончолук жакшы. Ошентип тазаланат. Кийинки шайлоодо эл таразалап калат. Эми 120 депутат болгондон кийин арасында ар кандайы бар.

"Азаттык": Жамин агай, Бишкектин жылуулук борбору боюнча депутаттардын талкуусун уктуңузбу? Көпчүлүгү “ЖЭБ эмнеге бузулду, ким күнөөлүү, эл тоңду” деген сөздөр менен чектелип, эч ким документке таянып, кашкайган фактыларды атаган жок. Окуяга көз салгандар "өкмөттүн жоопторуна каршы жүйөлөрдү көрө алган жокпуз" деп жатышат...

Жамин Акималиев: Мен талкууну уктум. Эми маршруткада жүргөндөн уялган депутат 1 миллион адам үшүп отурганынан уялыш керек. Жогорку Кеңеш карап жатканда жыйынтыгы чыгат деп ишенгем. Эч бир жыйынтык жок. Күнөөлүүнү аныктоого чара көрүү маселесин карай албады.

Депутат эмнеден уялышы керек?
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:51 0:00

"Азаттык": Адил мырза, итке кийгизилген калпак, анан каргалардын өлүшү сыяктуу окуялар депутаттар көтөрчү маселе деп ойлойсузбу?

Адил Турдукулов: Парламент популисттик орган, ошон үчүн элге жагынуу максатында ар кандай майда маселени көтөрүп чыгышат. Бирок "эл таразалап алат" деп Абдывахап мырза айтып жатпайбы. Ошол эле Жолдошбаев, Рысбаевдер кайра эле шайланып келет. Анткени аларда элдин алдында жоопкерчилиги жок. Алардын жоопкерчилиги партия жетекчисинен көз каранды болуп, ошого карашат.

"Азаттык": Жамин агай, "легендарлуу парламенттин" ичинде сөздөрү, жеңил-желпи демилгелери сынга кабылган депутаттар болгонбу?

Жамин Акималиев.
Жамин Акималиев.

Жамин Акималиев: Андай учур эсимде жок. Ошол кезде кыргыздын каймактары келген окшойбу дейм. Ал кезде тартип, бири-бирин сыйлоо күчтүү эле. Менин эсимде, бир жолу эки жигит айтыша кеткен. Анан Бегиш Аматов деген депутат тура калып, “эмне эле болуп атасыңар, силердин кыжылдашканыңар элге жакпай турат” деп койду. Ошентип эле токтотуп койчубуз.

Төлөгөн Касымбеков орой кишилерди акырын сүйлөп, кебез менен муунтуп койчу. Бакылдап сүйлөгөндөр көп болчу, бирок этикадан чыкчу эмес. Ошол кезде этика комиссиясы иштечү. Анын төрагасы Турдакун Усубалиев болчу. Ал киши тиктеп койгондо эле жерге кирип кетчүбүз. Масалиев “ай, мунуңар жарабайт” десе эле токтоп калчубуз. Анан ал кездеги депутаттардын 30-35% аялдар болчу. Аялдарды сыйлагандыктан жаман сөздөрдү айтуу болбойт эле.

"Азаттык": Парламент депутаттарынын жүрүм-туруму, интеллектуалдык деңгээли сынга кабылып жүрөт. Мындан партиялар жыйынтык чыгарат деп ойлойсуздарбы?

Абдувахап Нурбаев.
Абдувахап Нурбаев.

Абдывахап Нурбаев: Депутаттарды эл эмне үчүн көбүрөөк сындайт? Ошондой эле чыгым, ошондой эле сөздөр башка мамлекеттик органдарда болот. Бирок алардыкы билинбей калат. Ал эми бизди баары угуп, көрүп турат. Депутат эл сынында болуп жатпайбы.

Эми бизде деле кээде комитеттерде жабык эшик артында бири-бирибизди тартипке чакырган учурлар болот. Бирок ар бир депутат өзүнүн деңгээлине жараша ой жүгүртүп, сүйлөйт эмеспи. Азыр парламенттик системадагы экинчи чакырылыш болуп жатат. Мына, социалдык тармактардагы сын пикирлерди талдап, эмки шайлоодо партиялар деле ойлонуп талапкерлерди тизмеге алат. Баары акырындап нукка түшүп келатат.

Адил Турдукулов.
Адил Турдукулов.

Адил Турдукулов: Жолдошбаевдин бул биринчи сөздөрү эмес. Ал жакында чыккан маегинде "менин уул-кыздарым да депутат болот" деп айтып жатпайбы. Бул эң негизгиси "менин акчам бар" деп ишенип жатпайбы. Анткени партиялар жылдап түзүлүп, талапкерлерин иргебейт. Шаардык кеңешке “Мекеним Кыргызстан” деген белгисиз партия келди. Ал кимдики экени белгилүү. Демек акчаң болсо депутат болуп келе бересиң.

Жамин Акималиев: Эң негизгиси - шайлоочулардын алдында жоопкерчилигин сезиши керек. Ошондо депутат кийин элдин астына келгенде "эл эмне дейт" деп коркуп калат. Баарын эл, коомчулук көрүп турат. Шайлоодо ошол нерсе эске алынса дейм.

Эл өкүлү электен өтсө... (1-бөлүк)
please wait

No media source currently available

0:00 0:13:22 0:00
Түз линк


Эл өкүлү электен өтсө... (2-бөлүк)
please wait

No media source currently available

0:00 0:12:49 0:00
Түз линк

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Апта: өкчөлгөн өкмөт, саясий ачкачылык

Жума ичинде дүйнөдө жана Кыргызстанда болгон окуяларды "Апта" түрмөгүндө баяндайбыз.

Жогорку Кеңеш Бишкекте жылуулук берүү үзгүлтүккө учураган абалга байланыштуу өкмөттүн ишин канааттандырарлык эмес деп тапты.

Премьер-министр жоопкерчиликти өзүнө аларын жарыялап, иликтөөнүн жыйынтыгы боюнча окуянын чыныгы күнөөкөрлөрү аныктала турганын убада кылды. Бирок анын саясий жоопкерчилигин кароо маселеси ачык бойдон калды.

Абактагы саясий туткундар кургак ачкачылык жарыялап чыгышты. Ошол эле кезде Тогуз-Торо менен Кадамжайда кен иштетүүгө каршы жергиликтүү калктын нааразылык митингдери өттү.

Январь айынын аягындагы катуу суук учурунда Бишкектеги жылуулук берүү борборундагы авария жана анын кесепетинен шаар калкынын жылуулуксуз калышы өкмөттүн кышка даярдыгын сынады. Жаңыдан эле оңдоодон өткөн жылуулук берүү борборунун катуу суукка туруштук бере албай, иштен чыгуусун андагы адистер эски блоктогу насостордун бузулушу менен байланыштырышты.

"Жооткоткон" жеке жоопкерчилик

Бул жагдай кышка карата даярдыктын начардыгын, жылуулук берүү борборун оңдоп-түзөөгө кеткен каражаттын туура эмес сарпталгандыгы боюнча маселени күн тартибине алып чыкты.

Жогорку Кеңештин депутаты Кенжебек Бокоев түзүлгөн кырдаал боюнча парламенттеги жыйында өкмөт башчысынын жеке жоопкерчилиги боюнча маселени койду:

- Урматтуу премьер-министр, Конституцияга кайрылсак, анда "премьер-министр өкмөттү башкарат, Жогорку Кеңештин астында өкмөттүн иши боюнча жеке жоопкерчилик тартат" деп көрсөтүлүп турат. Азыркы түзүлгөн кырдаал үчүн өкмөт башчысынын жоопкерчилик тартуу маселесин сиз кандай түшүнөсүз? Буга чейин программаңызда жаңы доорду алып келериңизди айтып, убада бердиңиз эле. Бирок биз Бишкек ЖЭБи боюнча барып, андагы насостук станцияларды көргөнүбүздө ал жакта муз доору өкүм сүргөндөй экен. Ал көрүнүш үчүн сиздин жеке жоопкерчилигиңиз кандай болушу керек?

Премьер-министр Сапар Исаков жылуулук берүүнү үзгүлтүккө учураткан жагдай үчүн Бишкектин тургундарынан кечирим сурады. Исаков Бишкек жылуулук берүү борборундагы авариядан улам түзүлгөн кырдаал үчүн жоопкерчиликти толугу менен өзүнө ала турганын билдирди.

ЖЭБдеги оңдоо иши качан бүтөрү белгисиз
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:51 0:00

Парламенттеги депутаттардын айрымдары Сапар Исаковдун жоопкерчиликти өзүнө алам дегенин мактап, муну эрдик катары баалап жиберишти. Бирок премьер-министр Сапар Исаков өзү кандайча жеке жоопкерчилик тартарын ачык айткан жери жок. Ал иликтөөнүн жыйынтыгы менен тиешелүү жететекчилерди гана жазалай турганын белгилеп, бирок азыр сабырдуулук керек экенин айтуу менен чектелди:

- Эми мен өзүмдү актагым келбейт. Биздин иштегенибизге беш ай болду. Бир аз убакыт бергиле. Биз иштейли. Мен жоопкерчиликти толук өзүмө алам. Бул боюнча тиешелүү билдирүү жасадым. Борбор калаанын тургундарына кайрылдым. Азыр биз тиешелүү чаралардын баарын көрүп жатабыз. Кээ бир нерселерди моюнга алышыбыз керек. Чынында эле Бишкек ЖЭБинин эски бөлүгүндө абал начар экен. Насостук станциялар эскириптир. Аны эми иликтөөнүн жыйынтыгы көрсөтөт. Ким каякта кандай нерселерди жасаганын ошонун жыйынтыгы боюнча билебиз. Анан мен тиешелүү чаралардын баарын көрөм.

Исаков: ЖЭБ боюнча жоопкерчиликти өзүмө алам
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:20 0:00

Премьер-министр Сапар Исаков түзүлгөн кырдаал үчүн Бишкек ЖЭБинин жетекчиси Өмүркул уулу Нурланды жана "Электр станциялары" ишканасынын жетекчисинин орун басары Бердибек Боркоевди кызматтан алуу тууралуу сунуш киргизгенин жарыялаган. Өкмөт башчы калган кызмат адамдарынын жоопкерчилиги иликтөөнүн жыйынтыгы боюнча аныктала турганын айткан.

Парламенттеги жыйында түзүлгөн кырдаал үчүн кетирген кемчиликти сезип, кызматынан кетүүгө бел байлагандар болбоду. "Республика-Ата Журт" фракциясынын жетекчиси Руслан Казакпаев мындай дейт:

- Күнөөлүүлөрдү атайын комиссия аныктай турганын айттыңыз. Бирок ушул күнгө карата түзүлгөн кырдаалга катышы бар экенин айтып, кызматынан өз ыктыяры менен кетиш үчүн кайрылып, расмий түрдө арыз жазгандар болдубу? Эгерде жетекчилердин эч кимиси жоопкерчилигин сезип, антип кайрылбаса, анда бул абийирдин, ар-намыстын, кайдыгерликтин жана жоопкерчиликтин жоктугун билдирет. Бул анда тутумдашкан кадрдык кризистин көйгөйү. Муну биздин комиссия иликтеп чыгып, ошого жараша баа бериши зарыл.

Премьер-министр энергетика тармагындагы абал боюнча жетекчилердин берген убадаларына өзү деле ишенбей калганын билдирди. Бирок ошол эле кезде премьер-министр Сапар Исаков тармакты караган "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси Айбек Калиев өз ыктыяры менен арыз бергенин, бирок ал анысын кабыл албай койгонун белгиледи:

- Мага бир киши келип өз арызын берди, азыр жанымда отурат. Ал "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси Айбек Калиев. Бирок мен анын арызын кабыл алган жокмун. Себеби мен аны жактагым келбейт, бирок ал жигиттин аракетин көрүп жатам. Бул жигит өзү да күйүп-бышып, күнү-түнү уктабай жүрөт. Албетте, маселе көп. Айбек Рысбековичте да күнөө бар. Сөздүн ачыгы ушундай.

КСДП тараптан ыргыган "таш"

Өлкөдөгү энергетика тармагын толугу менен көзөмөлдөгөн "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси Айбек Калиевдин жоопкерчилигин кароо маселесинде премьер-министр эмне себептен бир жактуу позицияны карманганы парламенттеги оппозициялык саясатчылар турсун, бийлик партиясындагы айрым депутаттардын дагы кыжырын келтирди.

Бул маселени карап, баа берүүдө КСДП фракциясынын айрым мүчөлөрү өкмөт башчысын колдосо, кээ бирлери ага ачуу суроолорун узатышты. Мунун өзү фракциянын ичиндеги саясий топтордун ортосунда өкмөт башчысына карата мамиле бир кылка эмес экенин көрсөттү.

Парламенттин КСДП фракциясынын депутаты Мурадыл Мадеминов премьер-министр Калиевди калкалай турган болсо, анда анын өзүнүн жоопкерчилиги да каралышы керек деп эсептейт:

- Сиз биринчи кезекте мына ушул Айбек Калиевди кызматынан алышыңыз керек болчу. Эң башкы жоопкерчилик ушул кишиде. Анткени сиз бүтүндөй энергетика тармагын чогултуп туруп, ушул жигиттин колуна өткөрүп бергенсиз. Мына, азыр анын тажрыйбасын бир депутат айтып өттү. Жыйынтыгы - ЖЭБдеги кырсык. Сиз болсо "ал жакшы кадр, арызын жазды, бирок кабыл албадым" деп жатасыз. Энергетика деген өнөр жай тармагы. Ал жерде менеджер болуп дилетанттар отурбашы керек. Эгерде Айбек Калиевди энергетика тармагынан кетирбесеңиз, анда сиз арызыңызды жазып, кетишиңиз керек болот.

Чоң акчанын чоо-жайы

Бишкек жылуулук борборунун модернизацияланган башкы корпусу былтыр жайында пайдаланууга берилген. Ал Кытайдын "Эксимбанкынан" алынган 386 миллион долларлык насыяга жаңыланып, кошумча эки энергоблок курулган. Бирок жаңысы ишке бериле элек экени белгилүү болду. Парламентте аны Дүйшөмбү шаарында 349 миллион долларга курулган жылуулук берүү борбору менен салыштырышып, бул жерде коррупциялык иш-аракеттер да болушу мүмкүн деп божомолдошту.

Бишкект Жылуулук борборун ачуу, 30-август, 2017-жыл
Бишкект Жылуулук борборун ачуу, 30-август, 2017-жыл

Энергетика боюнча эксперт Жаныбек Оморов сарпталган акчага жаңы курулуш толугу менен бүткөрүлмөк экенин белгиледи:

- Оңдоп-түздөө болгондон кийин анын кубаттуулугун 300 мегаваттан алты жүзгө көтөрдүк деп жатышат. Бирок мына ошондо деле андагы жабдуулардын жарымы эски бойдон калып жатпайбы. Берген кубаттуулугу иш жүзүндө 300 МВт эле көбөйүп жатпайбы. Эмне себептен ошондой план болгону түшүнүксүз. Ошол кубаттуулукту алуу үчүн болгону 386 миллион доллар жумшалыптыр. Салыштырып көрсөк, мына ошол акчага жаңы эле бир жылуулук берүү борборун курушса болмок.

Өзгөрө баштаган саясий маанай

Премьер-министр мунун бардыгы иликтөө учурунда аныктала турганын айтып, күнөөлүүлөр жазасын аларын убада кылды. КСДП фракциясынын жетекчиси Иса Өмүркулов түзүлгөн кырдаалды башкаруудан кеткен кемчилик менен байланыштырып, сындап чыкты:

- Бул жерде маселенин баары менеджментте болуп жатат. Ал жерде көп тепкичтүү башкаруу болуп жатат. Бул борборду караган "Электр станциялары" жана "Улуттук энергохолдинг" бар. "Койчу көп болсо, кой арам өлөт" деген ушул. Өкмөт мындан сабак алууга тийиш. Сиздер жоопкерчиликти ала турган болгондон кийин ошол жоопкерчиликти тарткыла да. Эл алдында жооп беришсин. Канчалаган адамдар үшүп-шишип зыян тартты. Андан канчалаган экономикалык зыянга учуроо болду. Бир жумага жакын шаардын турмушу токтоп калды.

Сапар Исаков парламентте, 31-январь, 2018-жыл
Сапар Исаков парламентте, 31-январь, 2018-жыл

Жогорку Кеңеш кышка даярдыкты канааттандырарлык эмес деп таап, бирок Бишкек жылуулук берүү борборундагы авария боюнча өкмөттүн жоопкерчилигин кароого батына албады. Кырсыктын себептерин иликтөө боюнча парламентте убактылуу депутаттык комиссия түзүлдү. Саясат талдоочулар бул иштин айынан эми бийлик партиясында саясий тиреш күчөшү мүмкүн деп божомолдошууда.

Саясат таануучу Орозбек Молдалиев муну саясий аба ырайынын өзгөрө башташы менен байланыштырды:

- Азыркы мезгилде оппозиция жок. Бирок бийлик партиясынын ичиндеги айрым бир саясатчылар туура эмес бараткан багыт жөнүндө ачык айтып жатышканы жакшы көрүнүш. Андай саясатчылардын айтканын эске алгандын ордуна, тескерисинче аларга каршы туура эмес мамиле жасалган учурлар бар. Бул абдан чоң чекилик. Партиянын ичинде сын болушу керек. Болбосо ал быкшып, жок болуп кетет. Азыр эми КСДПнын ичинде дагы чоң бир кризис жетилип келе жатканы белгилүү болуп калды. Партия каржылык ресурстарга эле таянып жүрө бергени менен анын таянычы болгон багыттарын карап турушу керек. Мына ошондон жыйынтык чыгарылбаса, анда партия ичинен жарылышы мүмкүн. Мындай көрүнүш көп партияларга мүнөздүү.

Каршылык митингдери

Ошондой эле бул жумадагы орчундуу окуялар Кадамжай жана Тогуз-Торо райондорунда кен казууга жана иштетүүгө жергиликтүү калк каршылыгын көргөзгөн митингдер менен коштолду. Кенге уруксат берүүдөгү коррупциялык иштерге жана экологиялык абалга тынчсызданган жергиликтүү калктын өкүлдөрү бийликке бир канча талап койду.

Митингге чыккандар
Митингге чыккандар

Кытайлык компаниянын Кадамжайдагы Шамбесай кенин иштетүүгө каршы чыккандардын бири, Майдан айылдык кеңешинин депутаты Турсунай Топчубаева кенди ачууга каршылыктын себебин мындайча түшүндүрдү:

- Кенди чалгындоо мезгилинде бургулаган чуңкурларды булар кайра толтурушу керек болчу. Бирок андай болгон эмес. Анан бул жерде алтын кени ачыла турган болсо биздин мөмө-жемиштер сыртка өтпөй калат. Дыйканчылык жана мал чарбасына зыянын тийгизет. Жайыттар бузулат. Экологияга зыяны тиет. Булар кандай жол менен алтынды казып алышары бизге белгилүү. Ар кандай зыяндуу заттарды колдонушат. Биз ошондуктан кенди ачууга каршыбыз.

Анткен менен жергиликтүү бийлик жана кытайлык кен казуучу компания "Шамбесай" кенин иштетүү экологиялык жактан коопсуз болорун айтып, жергиликтүү калкты ишендирди.

Кытайлык "Тианди" компаниясынын юристи Куттубек Рыскулов митингге чогулган элге кенге уруксат берүүнүн экономикалык пайдасы тууралуу айтып берди:

- Бүгүнкү күндө компания 3,5 миллиард сомго жакын инвестиция алып келүүгө даяр. Мамлекеттик бюджетке 300 миллион сомго жакын салык төлөнөт. Райондун фондуна 200 миллион сом акча төлөнөт. Майдан айыл аймагына 50 миллион сомдон ашуун акча бөлүнүп турат.

Шамбесайлыктар митингге чыкты
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:08 0:00

Бирок тараптар кенди иштетүү маселеси боюнча бир пикирге келе албай тарап кетишти. Жергиликтүү калк бул алтын кенин ачтырбоо үчүн аягына чейин турарын айтып, бийликке талап койду. Тогуз-Тородо болсо жергиликтүү тургундар тоо-кендерин байытуучу ишкананын курулушун токтотуу талабы менен чыгышты. Алтын тазалоочу фабриканы куруу иши былтыр башталган. Аны куруп жаткан кытайлык компания ишкананын зыянсыз экени боюнча калкка түшүндүрмө берди.

Компаниянын башкы директору Максат Жээналиев фабриканын курулушуна каршы чыккандардын артында өз кызыкчылыгын көздөгөн топ турат деп эсептейт. Бирок курулушка каршы чыккандардын бири Таалайбек Бактыбек уулу анын экологиялык зыяндуулугу боюнча маселе башында түшүндүрүлбөгөнүн айтты:

- Башында бул фабриканы куруунун зыяндуулугу боюнча айтышкан эмес. Ошол үчүн эл каршы чыгып жатат. Зыяны болгон үчүн бул компания башка жактардан кубаланган экен. Кийин анан бизге келип, кура башташкан экен, аны биз кийин билип калдык. Биз бул фабриканы иштетпейбиз. Эгерде анын зыяны жок болсо, аны кубалап чыкпай эле, ишкананы курдуруп алышпайт беле?

Абактагы саясий ачкачылык

Кен казуу жана иштетүүгө каршы чыккан жергиликтүү калктын митингдери менен бир учурда эле бул жумада буга чейин Бишкекте бийликти күч менен басып алууга айыпталып абакта отурушкан Бектур Асанов менен Эрнест Карыбеков сыяктуу саясатчылар кургак ачкачылык кармашканы жарыяланды. Бул маалыматты Жазаларды аткаруу кызматы дагы ырастап, соттолуучулардын саламаттыгы начарлап кеткен жагдайга байланыштуу алар №47 жаза өтөө жайына которулганын билдирди.

Камактагы ал саясатчылар парламентке жана коомчулукка жолдогон кайрылууда алар эч далилсиз соттолуп жатканын, бийликтин саясий туткунуна айланганын жазышкан.

Бектур Асановдун адвокаты Данияр Маманов саясатчылар ачкачылык кармоо аркылуу нааразылыгын билдирүүгө аргасыз болгонун белгиледи:

- Алар "азыркы каралып жатканы иш - түздөн-түз саясий куугунтук, анын башында УКМКнын жетекчиси турат" деп айтып жатышат. Ошондуктан Бектур Асанов 30-январда "кургак ачкачылык" баштаган, 31-январда ага Эрнест Карыбеков кошулду. Эгерде алардын кайрылуусуна тийиштүү жооп болбосо, 1-февралда Кубаныч Кадыров да ачкачылыкка кошулат.

Жазды күткөн саясат

Саясат талдоочулар кен казууга каршы митингдер, абактагы саясатчылардын ачкачылык жарыялашы жана жылуулук берүүнүн үзгүлтүккө учурашы сыяктуу окуялар жаз алдындагы саясий активдешүүгө өбөлгө түзөрүн болжолдошууда.

Мындай жагдайдын кесепеттери алдыдагы саясий чыңалууга түрткү берерин айткан саясат талдоочулар ага ички-тышкы факторлор дагы таасир этерин белгилешти. Бийликтеги саясий топтордун ортосундагы жогорку кызмат орундары үчүн жана жана таасир талашууга байланыштуу тирешүү буга кошумча болорун айткан саясат талдоочулар кырдаалдын чиеленишине түрткү берчү жагдайлар бышып жетилип калганын айтышууда.

Саясат таануучу Марс Сариев бул багыттагы өзүнүн саясий прогнозу менен бөлүштү:

- Жазга карата аябай эле саясий активдүү жараяндар башталат го деген ойдомун. Себеби ага негиз боло турчу бир топ жагдайлар болуп калды. Азыр жаңы президент иштеп жатканы менен экс-президент күчүндө турат. Бул өз кезегинде кош бийликтин элементтерин көргөзүп жаткандай. Ошондуктан коомчулукта экс-президенттин ролунун дагы деле жогору экени боюнча сөздөр айтылып жатат. Бирок Бишкек ЖЭБинин авариясынан кийин өкмөт башчысынын позициясы бошоңдоп калды. Ошого карата бийлик партиясынын ичинде эле кайсы бир топтор премьерлик бийликти талашууга чыгышы мүмкүн. Мындай учурда оппозиция дагы баш көтөрөт. Ошондуктан жанагы саясатчылар дагы ачкачылык жарыялап жатканы бекер эмес. Кээ бир жерлерде кен казууга каршы митингдер да жөн жеринен эмес. Мына ошонун баары жазда саясаттын кызышына негиз боло турган учкундар болушу мүмкүн.

Саясат талдоочулар саясий кырдаалдын жөнөкөй эмес экенин бийлик партиясынын курултайынын улам-улам артка жылдырылып жатышы менен дагы байланыштырышууда. Бийликтеги саясий олку-солкулук жана ички ыйкы-тыйкылыктын күчөшү өкмөттүн алмашуусуна алып келбейби деген божомолдор бар. Мындай саясий кармаш катуулаган жагдайда жылуулук берүү борборун оңдоого жумшалган акчанын дайыны жана буга чейинки коррупциялык чуулгандуу иштердин кайрадан көтөрүлүүсү мүмкүн экени айтылууда.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Эки президент чек араны чечүүгө бел байлады

Сооронбай Жээнбеков жана Эмомали Рахмон

Чек ара маселеси президент Сооронбай Жээнбековдун Тажикстанга расмий сапары учурунда тажик президенти менен талкууланып, чек араны делимитациялоо боюнча өкмөт аралык комиссиянын ишин активдештирүүгө токтолушту.

Эки өлкө мындан үч жыл мурун чек араны тактоо боюнча сүйлөшүүлөрдү баштап, бирок жылыш болбой токтоп калган. Адистер Кыргызстандын өкмөтү ат тезегин кургатпай алмашып жатканы сүйлөшүүлөрдү алдыга жылдырбай келе жатканын айтышууда.

Артыкчылыктуу коопсуздук маселеси

Кыргызстан менен Тажикстан мамлекеттик чек араны тактоо иштерин кайрадан активдештире турган болду. Президент Сооронбай Жээнбековдун 1-2-февраль күндөрү Тажикстанга расмий сапары учурунда эки президент талкуулаган бирден бир актуалдуу маселеси чек араны делимитациялоо багытында жүрдү.

Дүйшөмбү шаарында тажик президенти Эмомали Рахмон эки президенттин тең чек ара жаатында бирдей көз карашы сүйлөшүүлөргө жаңы импульс берет деген ишенимде экенин айтты.

- Эки өлкөнүн чек арасын юридикалык жактан тактап, каттоо биздин мамлекеттер ортосундагы өтө актуалдуу маселелердин бири. Биз чек аранын калган тактала элек бөлүктөрүнүн үстүндө иш алып барууга даярдыгыбызды билдиребиз.

Президент Сооронбай Жээнбеков чек ара тактоо менен гана эки өлкөнүн чектеш айылдарында коопсуздук маселеси чечилерине токтолду.

- Кыргыз-тажик чек арасын делимитация жана демаркация иштерин жүргүзгөн өкмөт аралык комиссия туруктуу ишин алып барышы керек. Биздин эл көп жылдан бери чек ара сызыгынын такталышын күтүп жатат. Бул келишимге кол коюу менен биз чек арадагы райондордун байланышын жана коопсуздугун бекемдей алабыз.

Сооронбай Жээнбеков жана Эмомали Рахмон.
Сооронбай Жээнбеков жана Эмомали Рахмон.

Музду ээритүү аракети

Натыйжада кыргыз-тажик чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо боюнча түзүлгөн өкмөт аралык комиссия жакын арада Тажикстанда жыйын өткөрмөй болду.

Чек ара маселелери боюнча өкмөттүн атайын өкүлү Курбанбай Искандаровдун “Азаттыкка” билдиришинче, бул акыркы эки жарым жылдан бери токтоп калган сүйлөшүүлөрдүн уландысы болот жана буга чейин бир катар макулдашылып калган маселелер боюнча сүйлөшүүлөр башталат. Акыркы 2015-жылдагы сүйлөшүүлөрдө Кыргызстан чек ара сызыгында бир катар тилкелерди алмашуу сунушун берген эле.

Курбанбай Искандаров
Курбанбай Искандаров

- Биз Тажикстан тарапка Баткен районундагы 5-6 участокту алмашуу жолун сунуштаганбыз. Ал жерде чек ара сызыгында үйлөр шахмат иретинде жайгашып калган. Биз ошол үйлөрдү алмашуу сунушубузга тажик тарап оң жообун берсе, чек аранын сызыгын акырындык менен түздөп кете беребиз деген ойдобуз. Бул жерде көбүрөөк маселе Көк-Таш айыл аймагы менен Тажикстандын Ходжала айылында турат. Эки өлкөнүн комиссиясы ошол маселелерди чечкенге аракет кылабыз.

Кыргыз-тажик чек арасында 70тен ашык такталбаган тилке бар. 2015-жылы эки өлкө чек ара сызыгындагы 16 гектар жерди алмашууга жакындап, оозеки макулдашууга жетишкен. Бул жылдары экс-президент Алмазбек Атамбаев менен Эмомали Рахмон эки жылдын ичинде чек аранын көпчүлүк бөлүгү делимитация болот деген ишенимин билдиришкен.

Бул макулдашуулар сөз жүзүндө калганын өкмөттүн чек ара маселелери боюнча өкүлү Курбанбай Искандаров тажик тарап маселени токтотуп койгонунан көрөт. Себеби расмий Дүйшөбү ич ара тактоону талап кылчу жагдайларга таянып, ушу маалга чейин жообун бербей келген дейт.

Кадрдык алмашуулар сүйлөшүүлөрдү токтотууда

Анткен менен ошол маалдагы чек ара маселелерине көзөмөл кылган вице-премьер-министр Абдрахман Маматалиев сүйлөшүүлөрдүн токтоп калышына Кыргызстандын да күнөөсү бар экенин айтууда.

Абдрахман Маматалиев
Абдрахман Маматалиев

- Өкмөт тез-тез алмашып жатпайбы, өкмөт мүчөлөрү жаңырган сайын сүйлөшүүлөрдү кайра баштоо кыйынга болот. Вице-премьерлердин арасында чек араны түшүнүп-түшүнбөгөндөрү деле келип жатат. Маселен 2015-жылы акыркы сүйлөшүүлөрдөн кийин биздин өкмөт кетип, андан кийинки өкмөттө чек ара маселесин тейлеген вице-премьерди жоюп салышпадыбы. Кийин кайра алып келишти, бирок 3-4 ай иштеп алмашып жатат. Ушул кадрдык алмашуулар комиссиянын ишине олуттуу таасир этет.

Маматалиев эки президенттин жаңы деми чек ара маселесине жылыш берет деген ишенимде. Ал сүйлөшүүлөр туруктуу өтсө, кыргыз-тажик чек ара сызыгынын 80-90 пайызын жакын арада тактоого толук мүмкүн экенин кошумчалады.

Былтыр Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасында он жаңжал катталган. Булардын бардыгы чек ара тилкелери такталбаган жерлерде болгон.

Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасы 971 чакырымды түзөт. Анын 519 чакырымы тоолуу кыркалар болгондуктан такталган тилкелерге кирет. Ал эми калган 450 чакырымдан ашыгы талаштуу бойдон калууда.

Кыргыз-тажик президенттери жолугушту
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:20 0:00
"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Элеттиктер Шамбесайды иштетүүгө каршы чыкты

Кадамжай районунун Майдан айылдык аймагынын тургундары Шамбесай алтын кенин иштетүүгө каршы митингге чыгышты. Инвесторлор менен жергиликтүү эл тил табыша албагандыктан кен иликтөөгө лицензия алынганы менен иш токтоп турат.

Митингге чыккандар Шамбесай алтын кенин жабууну жана анда иш алып барып жаткан компаниялардын аймактан чыгып кетишин талап кылышты. Чогулгандар ошондой эле кенди иштетүү экологияга зыян экенин, кенден мамлекет да, эл да пайда көрбөй турганын айтып чыгышты.

- Чалгындоо иштеринен кийин бул чуңкурларды жаап кетиши керек эле. Себеби элдин конушуна жакын. Мына булар ачык жатат.

- Кен ачылса биздин өндүргөн мөмө-жемишти, эгинден алган түшүмдү бул радиация деп эч ким сатып албай коёт. Азыр да бизге кулак түрүп турушат.

Кенди чалгындоо 2007-жылы башталып, 2012-жылы аны казууга лицензия берилген. Ошондон бери кендин кожоюндары бир канча жолу алмашкан.

Шамбесай алтын кенин иштетүүгө уруксаты бар кытайлык “Тианди” компаниясынын өкүлү Вентао Ли экологияга зыяны тийбей турган ыкма иштелип чыкканын жана кенден түшкөн акча жергиликтүү казынаны байытаарын чогулган элге айтты.

- Биздин технология экологияга зыяны тие тургандыгы айтылганда биз башка жолун иштеп чыкканбыз. Азыр экологияга терс таасир бербегендей жол менен иштейбиз.

“Тианди” компаниясынын юристи Куттубек Рыскулов буларды белгиледи:

- Компания бүгүнкү күндө Шамбесай кени боюнча 3 млрд. сом инвестиция алып келүүгө даяр. Бул деген биздин өлкөнүн казынасына 300 млн. сомдон ашык салык төлөнөт дегенди билдирет. Кадамжай районуна 200 млн. сом, Майдан айыл аймагына 50 млн. сомдон ашуун салык түшөт.

Бирок майдандыктар менен кытайлык компаниянын өкүлдөрү тил табыша алган жок. Чогулган эл аймакта кен иштетүүгө толугу менен каршы экендигин билдиришти.

Шамбесайлыктар митингге чыкты
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:08 0:00

Кытайлык компаниянын акыркы картасы боюнча Майдан айылынан бир нече турак үй жана короо жайлар алардын аймагына кирип калган. Долбоор боюнча кен иштетүү ишканасы айылга өтө жакын болгондуктан жергиликтүү тургундар кооптонуп жатат.

Майдан айылдык кеңешинин депутаты Мурза Курмушуев буларды айтты:

- Булардын координаттык чекиттерин көргөнүбүздө каръердин аймагына 87 турак жай кирип калган. Ага каршылык көрсөткөнүбүздө эми азыр биз турган жерден тосмой болушуптур. Бул эл турган жерлер бургулоочу жабдыктарды орното турган жер. Алар мына бул айылдын ичинде да бургулоо иштерин жүргүзүшкөн.

Кен иштетүү боюнча кытайлык компания өкүлдөрү менен жергиликтүү эл ортосундагы сүйлөшүү аягына чыкпай, келгендер таркап кетишти.

Шамбесай кенинде болжол менен сегиз тоннага жакын алтын бар. Кенди чалгындоо 2007-жылы башталып, 2012-жылы аны казууга лицензия берилген. Ошондон бери кендин кожоюндары бир канча жолу алмашкан.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Байсалов: ЖЭБ боюнча жоопкерчиликти Атамбаев алышы керек

Эдил Байсалов.

Бишкек жылуулук борборундагы авария үчүн анын директору убактылуу иштен алынды. Премьер-министр Сапар Исаков парламентте сүйлөп жатып "бардык жоопкерчиликти өз мойнума алам" деген. Ушундан улам коомчулукта саясий жоопкерчилик тууралуу маселе көтөрүлүп жатат. Буга байланыштуу коомдук ишмер Эдил Байсалов “Азаттыкка” маек курду.

“Азаттык”: Эдил мырза, ЖЭБдеги кырсык, деги эле энергетика тармагындагы азыркы кризис үчүн саясий жоопкерчиликти ким алышы керек эле? Же баары үчүн жалгыз директор күнөөлүү болуп калабы?

Байсалов: Мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин сөзү калп болуп чыкты. Анткени ал өзүнүн негизги жетишкендиги катары "энергетикалык көз каранды эместикке жеттик, эч качан мурункудай үшүп-тоңбойбуз" деп айтканын баарыбыз 30-августтагы тасмадан да көрүп турабыз. Негизги саясий жоопкерчилик - мурунку президентибиздин командасында. ЖЭБдеги авария - көзгө көрүнгөн алгачкы эле көйгөй. Болбосо мен медицина же билим берүү тармагындагы маселелерди айткан жокмун. Бишкектиктердин тоңуп калганынын себеби - миллиондогон акча сарпталганына карабай, мештердин эски бойдон талкаланып калганында. Ленинград курчоого алынганда да мындай көрүнүш болгон эмес. Керек болсо согуш учурунда да мештер бүтүн болчу.

“Азаттык”: Премьер-министр Сапар Исаков парламентте сүйлөп жатып, "бардык жоопкерчиликти өз мойнума алам" деди. Бирок айрым депутаттар өкмөттүн кетишин талап кылышты. Бул азыркы кырдаалда канчалык жүйөлүү?

Байсалов: Саясий жоопкерчиликти Атамбаев жана атамбаевчилер алышы керек.​ Азыркыдай ыйгарым укук бир да өкмөткө берилген эмес. Кээ бирөөлөр "жаш өкмөттү иштетпей жатасыңар" дейт. Ким тоскоол болуп жатат? Тескерисинче, толук шарттар түзүлгөн. Сариев менен Сатыбалдиевди мындай кой, Апас Жумагуловдо да мындай мүмкүнчүлүк болгон эмес. Бардык күч органдары колунда турат. Беш ай өттү, иштебейби? Эгер Жумагуловдун убагында Бишкек тоңуп калса дароо иштен алынмак же өзү эле кетмек. Ооз жүзүндө эле "иштейбиз, кыйратабыз" деп келе жатат. Болбосо Сапар Исаков он жылдан бери 7-кабаттан түшпөй келатат. Кана, кыйратканы? Буга чейинки Атамбаевдин чечимдерин, келишимдерин даярдаган Сапар Исаков болгон да.

Бишкек Жылуулук электр борбору.
Бишкек Жылуулук электр борбору.

“Азаттык”: Ооба, болоору болду. Мындан ары эмне кылыш керек? ЖЭБдеги жагдай кийинкибизге сабак боло алабы?

Байсалов: Сооронбай Жээнбековдун азыркы милдети - элибизди жетектөө. Ал тарыхый жоопкерчилигин аткарышы үчүн кандайдыр убакыт керек. Азыркы өкмөттү Жээнбековдун өкмөтү деп айтууга болбойт. Керек болсо Жогорку Кеңештин же КСДПнын өкмөтү эмес. Айбек Калиев, Новиков кирген өкмөт - мурдагы президент Атамбаевдин өкмөтү. Мунун бардыгы Атамбаевдин калдыктары. Азыркы учурда мурунку президенттин саясий кудуретсиздигине ишенип, жаңы өкмөт курап, жаңы саясий кырдаал түзүлүшү керек.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБ: жамаат жетекчисин коргоду

Бишкек жылуулук электр борбору.

Бишкек жылуулук электр борборунун жетекчиси Нурлан Өмүркул уулу кырсыктын себебин иликтеген тергөө аягына чыкканга чейин кызматынан четтетилди.

Бирок ЖЭБдин эмгек жамаатынын айрым өкүлдөрү күнөөнүн баарын кызматынан четтеген жетекчиге жана персоналга оодаруу адилетсиз болорун айтып чыгышты. Алардын айтымында, Нурлан Өмүркул уулу кырсык катталган учурдан тартып жумушчулардын арасында болуп, от казандарынын басымын түшүрүү жөнүндө чечимди жеке өзү кабыл алып, иштеп жаткан персоналдын коопсуздугун камсыз кылган. Алардын айтымында, буу казандарындагы ысык суунун басымын азайтуу менен жарылуу коркунучунун алдын алууга мүмкүн болгон.

"Электр станциялары" мамлекеттик ишканасынын башкы директору Узак Кадырбаев Бишкек жылуулук электр борборунун эмгек жамааты менен жолугуп, анда тергөө бүткүчө борбордун жетекчиси Нурлан Өмүркул уулу кызматынан четтетилгенин жарыялады.

Нурлан Өмүркул уулу.
Нурлан Өмүркул уулу.

"Апааттын алдын алуу"

Бишкек жылуулук электр борборунун бир катар кызматкерлери Нурлан Өмүркул уулу чоң кырсыктын алдын алууга аракет кылган жагдайларды мисал келтирип, аны бул үчүн жазалоо адилетсиздик болорун айтып чыгышты. Бишкек ЖЭБинин автобазасынын башчысы Сергей Бочко директор буу казандарынын жарылуусунун алдын алганын белгилеп, болбосо анын кесепеттери кейиштүү болмок деген пикирин айтты.

- Кыйчалыш кырдаал маалында биз баарыбыз ошол жакта болчубуз. Кырсыктын себептерин албетте, комиссия аныктайт. Бирок бул жерде белгилеп койчу орчундуу маселе бар. Биздин директор кызматкерлердин арасында дүрбөлөңгө жол берген жок. Андагы жумушчулар дүрбөлөңгө түшүп калганда ал киши кырдаалды өз колуна алды. Азыр бардык текшерүүчүлөр аны күнөөлөп жатышат. Бирок буу казандарындагы ысык суунун деңгээли ашып кетсе анда кырдаал көзөмөлдөн чыгып, чоң жарылуу болушу ыктымал эле. Өтө чоң жарылуудан имараттын дубалдары туш тарапка чачырап, адам курмандыктарына алып келген апаат болушу мүмкүн эле. Ал эми шаар болсо бир нече ай бою эч нерсеси жок калмак.

Буга чейин Башкы прокуратура ЖЭБдеги кырсыкка байланыштуу "Шалаакылык" беренеси боюнча кылмыш ишин козгогон болчу. Премьер-министр Сапар Исаков "Электр станциялары" ишканасынын биринчи орун басары Бердибек Боркоев менен Бишкек ЖЭБдин жетекчиси Нурлан Өмүркул уулунун кызмат орду жөнүндө маселени карап чыгууну тапшырган.

Бишкек жылуулук электр борбору.
Бишкек жылуулук электр борбору.

Жоопкерчиликти алдын-ала аныктоонун учуру

Парламент депутаты Махабат Мавлянова бул иш боюнча айрым гана жооптуу адамдар кызматынан алынып жатканын айтып, эмненин негизинде ошондой чечим кабыл алынганын парламентте сураган болчу:

- Ал эки жетекчини кайсы негизде кызматтан бошотууга сунуш киргиздиңиз? Ага негиз болчу кандайдыр жагдайлар анык болдубу? Иликтөө азырынча баштала элек да. Анан эмненин негизинде ошондой чара көрүп жатасыздар? Мүмкүн ал жетекчилердин деги эле күнөөсү жоктур? Иликтөөнүн жыйынтыгы чыга электе эле аларды кызматтан бошотуп жатасыздар. Бул жагдайды дагы караш керек.

Эки жетекчи эмнеге бошотулбашы керек?

Премьер-министр Сапар Исаков Бишкек жылуулук электр борборунун жетекчиси менен "Электр станциялары" ишканасынын жетекчисинин орун басарын кызматынан алуу жөнүндө сунушу алдын-ала божомолдун негизинде киргизилгенин айткан. Исаков ошондой чечим кабыл алууга мажбур болгонун белгилеген эле:

- Бул менин принципиалдуу позициям. Бул эки адам эң биринчи кезекте кызматынан кетиши керек деген негизде сунуш киргиздим. Бишкек ЖЭБинде авария болуп жатса, анан ал борбордун башчысынын кантип күнөөсү болбосун? Мен ошону түшүнбөйм да. Анын себептерин мен алдын-ала божомолдордун негизинде айтып бердим. Биз бул адамдарды жөн эле жумуштан алып коюп, "болду" кылбайбыз. Тергөө иши жана иликтөө мунун баарын орду-ордуна келтирип, баарын тактап чыгышы керек. Иликтөөгө негиз бере турган бир эле мисал. 2-3 ай мурун эскертүү берилсе да насостор өз убагында алмаштырылган эмес.

Жогорку Кеңеш 31-январда ЖЭБдеги аварияны талкуулаган.
Жогорку Кеңеш 31-январда ЖЭБдеги аварияны талкуулаган.

Ал эми Бишкек ЖЭбинин айрым өкүлдөрү андагы кырсык жетекчиге жана эмгек жамаатына көз каранды болбогон жагдайлардан улам келип чыкканын белгилешти. Анткени борбордогу Кытай насыясына оңдолгон жаңы блокту тез арада ишке киргизүүгө тоскоол болгон бир топ маселелер өз учурунда чечилбей калганы айтылды.

Бишкек жылуулук электр борборунун кезмет бөлүмүнүн башчысы Калысбек Жаманкулов ал жагдай тууралуу мындай дейт:

- Кытай блогунун кубаттуулугу 150 Мегаватт. Анын буу казандарын толтуруш үчүн эле 200 тоннадай суу керек. Резервдик бактарга дагы 200 тонна суу керек. Жалпысынан эки блокту толтуруш үчүн эле 800 тоннадай суу керектелет. Тузу алынган суу ылдыйлаганда иштеген буу казандары өчүп калды. Бактардын баарын толтурганча эле бир топ убакыт кетмек. Ошол үчүн биз кичине буу казандарды иштете берүүнү эп көрдүк. Эгер аны иштетип кармап турбасак, сырттагы жылуулук тармагы тоңуп калмак. Биз эң эле аз зыян алып келе турган вариантты тандадык.

Күнөөлүүлөр кутулуп, күнөөсүздөр тутулбайбы?

Мындан тышкары, бир катар эл өкүлдөрү Бишкек ЖЭБиндеги кырсыктын себептерин иликтөөдө күнөөлүүлөрдү так аныктоо маселесин көтөрүшкөн. Анда борбордун ишин көзөмөлдөгөн жана жаңы блокту ишке берүүнү кечеңдеткендиги үчүн жылуулук электр борборунан тышкары "Электр станциялары" менен "Улуттук энергохолдингдин" жетекчилеринин жоопкерчилигин бирдей кароо маселеси көтөрүлдү. Жогорку Кеңештин депутаты Кожобек Рысбаев башкаруудагы кетирилген кемчиликти таап чыгууну сунуш кылды:

- Бул ишке күнөөлүү адамдар четте калып, кылтыйып отуруп алып, күнөөсүз кызмат адамдары "чабылып" кетиши мүмкүн. Адатта дайыма күнөөсүз кызматкерлер жазаланып калат. Ошол жагын карашыбыз керек. Ким билет, ал жерде мүмкүн эки жаат болгондор бардыр? Бирин-бири көрө албай, бири экинчисине каршы кутум уюштурушу мүмкүн. Ошонун баарын иликтеп, адилет чечим чыгышы керек.

Буга чейин премьер-министр Сапар Исаков "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси Айбек Калиевдин өз ыктыяры менен кызматтан бошотуу тууралуу арызын кабыл албай койгонун жарыялаган болчу. Премьер-министр калган жетекчилердин жоопкерчилиги иликтөөнүн жыйынтыгы менен аныктала турганын кошумчалаган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Кыргыз-тажик президенттери жолугушту

Кыргыз-тажик президенттери жолугушту
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:20 0:00

Бишкек-Дүйшөмбү: аксаган алака

Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбеков менен Тажикстандын президенти Эмомали Рахмон. 1-февраль, 2018-жыл

Кыргызстандын президенти Жээнбеков 1-февралда Тажикстанга расмий иш сапары менен барды. Акыркы жылдары кыргыз-тажик кызматташтыгынын абалы, динамикасы кандай болуп жатат? Эки өлкөнүн соода-экономикалык алакасы бүгүнкү талапка жооп береби? Чек араны тактоодо эмне үчүн жылыш байкалбайт? Тажикстандагы кыргыздарга өз тилин, маданиятын өнүктүрүүгө шарт түзүлгөнбү? Кыргыз-тажик өкмөттөрү аларга жетиштүү жардам бере алыштыбы? Ушул жана башка маселелерди “Арай көз чарай” берүүбүздө талкуулайбыз.

Бүгүнкү талкууга Кыргыз Республикасынын Тажикстандагы элчисинин мурдагы орун басары Алмаз Кулматов жана журналист-аналитик Жолдош Турдубаев катышты.

“Азаттык”: Алмаз мырза, кошуна Тажикстан менен Кыргызстандын акыркы 25 жылдагы кызматташтыгында өзүнчө бөлүп көрсөтө турган жакшы жагдайларды, ошол эле учурда аксаган жагыбызды таразалап кыскача айта аласызбы?

Алмаз Кулматов
Алмаз Кулматов

Алмаз Кулматов: Кыргызстан менен Тажикстандын ортосундагы кызматташтык эки өлкөнүн географиялык, геоэконимикалык, геосаясий, маданий факторлору менен аныкталган. Алака-катыштын негиздери көп.

Саясий жагынан алганда акыркы 25 жылда биздин мамилелер бирдей деңгээлде өнүккөн жок. Ошентсе да аймактык коопсуздук, кыргыз-тажик маселесине келгенде бир тарыхый окуя, кырдаалды - андагы кыргыз дипломатиясынын ордун белгилебей коюуга болбойт.

1992-жылы Тажикстанда жарандык согуш башталып, жүздөгөн адамдар набыт болуп, миңдеген адамдар качкынга айланган. Аларды Кыргызстан да кабыл алган. Тажикстандын экономикасы, элдин социалдык абалы өтө оор абалга келгени белгилүү.

Жаңжал көп жыл басылган жок. Расмий тажик өкмөтү менен тажик оппозициясынын көйгөйүн чечиш үчүн эл аралык деңгээлдеги сүйлөшүүлөр Москвада, Тегеранда, Алматыда, Ашхабадда, дагы кайда гана болгон жок. Көбү натыйжа бербей келди.

Анан 1996-жылы кыргыз дипломатиясынын чоң аракети менен Бишкекте бул жаңжалга тиешеси бар бир нече мамлекеттердин, эл аралык уюмдардын өкүлдөрүнүн катышуусунда тажиктердин жарашуу келишимине кол коюлган. Бул чоң тарыхый факт! Кыргызстан анда Тажикстанда тынчтык орнотуунун кепилдиги болгон. Келишимде кол коюлган пункттардын аткарылышын көзөмөлдөгөнбүз. Эки тарапты тең ынандырууга көп аракет жумшалган. Тажик эли Кыргызстандын бул миссиясын өтө жогору баалайт.

“Азаттык”: Эки өлкөнүн ортосундагы соода-экономикалык алака тууралуу жөнүндө эмне үчүн кеп-сөз жок? Деги кыргыз-тажик бири-бирине эмне берет, эмне алат, экономикалык карым-катыштын негизин түзө турган потенциал барбы, болсо алар эмне?

Эки өлкө тең өздөрүндөгү чоң дараметти али пайдалана элек. Президент Жээнбековдун иш сапары кыргыз-тажик алакасына дем бериши керек деп ойлойм.
Алмаз Кулматов

Алмаз Кулматов: Соода-экономикалык алакабыз өтө динамикалуу деп айта албайбыз. Алака-катыштын негизин түзө турган документтер 1996-жылы эле түзүлгөн. Андан бери көптөгөн келишимдерге, макулдашууларга кол коюлду.

Эки мамлекеттин ортосунда акыркы документтерге 2014-жылы кол коюлганын билебиз. Укуктуу база жетиштүү. Ошого карабай соода алакабыз аксап жатат, динамика жок. 2014-жылы соода-сатыктын өлчөмү 40 миллион доллардын тегерегинде болсо, андан бери деле арбыган жок. Эки өлкөнүн тең бири-бирине ири бизнеси, инвестициясы жок.

Болгону соода эле, ал деле чек арага жакын аймактар ортосундагы кызматташтыктын аркасы менен болууда. Эки өлкө тең өздөрүндөгү чоң дараметти али пайдалана элек. Президент Жээнбековдун иш сапары кыргыз-тажик алакасына дем бериши керек деп ойлойм.

“Азаттык”: Жолдош мырза, Тажикстандын Мургаб жана Жерге-Тал райондорунда жашаган кыргыздар - эки өлкө ортосундагы кызматташтыктын негизги багыттарынын бири. Буга чейинки документтерде тажик өкмөтү Тажикстанда кыргыз маданиятын, тилин сактоого, кыргыз өкмөтү Кыргызстандагы тажиктердин милдетин алды эле. Бул боюнча Тажикстандагы кыргыздардын абалы кандай?

Жолдош Турдубаев
Жолдош Турдубаев

Жолдош Турдубаев: Тажикстандын Жерге-Тал районундагы кыргыздардын экономикалык абалы Кыргызстандын алыскы, четки райондорундай эле. Мал менен, соода-сатык менен бай жашап жаткандары да аз эмес. 1990-жылдарга салыштырганда кудайга шүгүр, элдин жалпы абалы жакшы.

Эң чоң көйгөй – маданият жана билим берүү жаатында болуп жатат. Негизги өксүк – Жерге-Талдагы кыргыздар балдарын өз эне тилинде окутуудан кыйналат. Себеби, мектептерде кыргыз тилиндеги окуу куралдары, усулдук колдонмолор дээрлик жокко эсе.

2006-жылы кыргыз, тажик билим берүү министрлери кызматташуу боюнча документке кол коюшкан. Анда эң сонун пункттар бар. Тилекке каршы, алардын көбү аткарылбай жатат. Дагы бир маселе - кыргыз өкмөтү тажикстандык кыргыздар үчүн жогорку окуу жайларына атайын орундарды бөлөт, бирок анын натыйжалуулугун караган киши жок. Бүтүрүп жаткандардын канчасы Тажикстанга барып иштеп жатат? Кыргызстандын кетирген акчасы өзүн актап жатабы? Ушундай суроолорго жооп жок...

(Талкуунун толук вариантын ушул жерден угуңуз)

Бишкек-Дүйшөмбү: аксаган алака
please wait

No media source currently available

0:00 0:22:41 0:00
Түз линк

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Бишкек-Дүйшөмбү: аксаган алака

Бишкек-Дүйшөмбү: аксаган алака
please wait

No media source currently available

0:00 0:22:41 0:00
Түз линк

ЖЭБдеги кырсык: "жооткоткон" жоопкерчилик

Бишкек жылуулук борбору. (Архивдик сүрөт)

Жылуулук берүүдөгү өзгөчө кырдаал үчүн премьер-министрдин жана башка жогорку кызмат адамдарынын жекече жоопкерчилиги ачык бойдон калганы парламентте белгиленди.

Өкмөт башчы Сапар Исаков учурда орун басар даражасындагы эки жетекчини кызматтан алуу боюнча сунуш киргизгенин айтып, калгандарынын жоопкерчилиги иликтөөнүн жыйынтыгы боюнча гана аныктала турганын билдирген.

Парламенттин айрым депутаттары муну кадрдык кризистин жыйынтыгы катары баалашууда. Буга чейин премьер-министр "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси өз ыктыяры менен арыз жазганын, бирок аны кабыл албай койгонун белгилеген.

Премьер-министрдин Баш мыйзамдагы жоопкерчилиги

Бишкектин жылуулук электр борборундагы кырсыктын кесепеттери өкмөттүн кышка даярдыгына карата жоопкерчилик маселесин күн тартибине койду.

Парламенттин "Республика - Ата-Журт" фракциясынын депутаты Кенжебек Бокоев Баш мыйзамдын талабына ылайык, премьер-министрдин өзүнүн жоопкерчилиги боюнча маселе көтөрдү:

Кенжебек Бокоев. Архивдик сүрөт.
Кенжебек Бокоев. Архивдик сүрөт.

- Урматтуу премьер-министр, Конституцияга кайрылсак, анда "премьер-министр өкмөттү башкарат, Жогорку Кеңештин астында өкмөттүн иши боюнча жекече жоопкерчилик тартат" деп көрсөтүлүп турат. Азыркы түзүлгөн кырдаал үчүн өкмөт башчысынын жоопкерчилик тартуу маселесин сиз кандай түшүнөсүз? Буга чейин программаңызда жаңы доорду алып келериңизди айтып, убада бердиңиз эле. Бирок биз Бишкек ЖЭБи боюнча барып, андагы насостук станцияларды көргөнүбүздө ал жакта муз доору өкүм сүргөндөй экен. Ал көрүнүш үчүн сиздин жеке жоопкерчилигиңиз кандай болушу керек?

Премьер-министр Сапар Исаков түзүлгөн кырдаал үчүн Бишкек ЖЭБинин жетекчиси Өмүркул уулу Нурланды жана "Электр станциялары" ишканасынын жетекчисинин орун басары Бердибек Боркоевди кызматтан алуу тууралуу сунуш киргизгени жарыяланган. Өкмөт башчы калган кызмат адамдарынын жоопкерчилиги иликтөөнүн жыйынтыгы боюнча аныктала турганын айткан.

Аргасыз абал, аз убакыт

Премьер-министр Сапар Исаков жоопкерчиликтен качпай турганын, башка кызмат адамдарынын маселеси боюнча да чечим кабыл алууга эртелик кыларын билдирди:

- Эми мен өзүмдү актагым келбейт. Биздин иштегенибизге беш ай болду. Бир аз убакыт бергиле. Биз иштейли. Мен жоопкерчиликти толук өзүмө алам. Бул боюнча тиешелүү билдирүү жасадым. Борбор калаанын тургундарына кайрылдым. Азыр биз тиешелүү чаралардын баарын көрүп жатабыз. Кээ бир нерселерди моюнга алышыбыз керек. Чынында эле Бишкек ЖЭБинин эски бөлүгүндө абал начар экен. Насостук станциялар эскириптир. Аны эми иликтөөнүн жыйынтыгы көрсөтөт. Ким каякта кандай нерселерди жасаганын ошонун жыйынтыгы боюнча билебиз. Анан мен тиешелүү чаралардын баарын көрөм.

Кызматтан кеткиси келбегендер

Анткен менен өкмөттөн жана энергетика тармагын жетектегендердин арасынан түзүлгөн кырдаал үчүн кетирген кемчиликти сезип, иштен кетүү тууралуу расмий түрдө арыз берүүгө даяр кызмат адамдары жоктугу байкалды.

"Республика - Ата-Журт" фракциясынын жетекчиси Руслан Казакбаев бул боюнча мындай деди:

Руслан Казакбаев.
Руслан Казакбаев.

- Күнөөлүүлөрдү атайын комиссия аныктай турганын айттыңыз. Бирок ушул күнгө карата түзүлгөн кырдаалга катышы бар экенин айтып, кызматынан өз ыктыяры менен кетиш үчүн кайрылып, расмий түрдө арыз жазгандар болдубу? Эгерде жетекчилердин эч кимиси жоопкерчилигин сезип, антип кайрылбаса, анда бул абийирдин, ар-намыстын, кайдыгерликтин жана жоопкерчиликтин жоктугунун маселеси. Бул анда тутумдашкан кадрдык кризистин көйгөйү. Муну биздин комиссия иликтеп чыгып, ошого жараша баа бериши зарыл.

Премьер-министр энергетика тармагындагы абал боюнча жетекчилердин берген убадасына өзү деле ишенбей калганын билдирди. Ошол эле кезде тармакты көзөмөлдөгөн "Улуттук энергохолдингдин" жетекчисинин арызын эмнеге кабыл албай койгонун премьер-министр Сапар Исаков ачык айтпады:

Мен аны жактагым келбейт, бирок ал жигиттин аракети болуп жатканын мен көрүп жатам.

- Мага бир киши келип өз арызын берди, азыр жанымда отурат. Ал "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси Айбек Калиев. Бирок мен анын арызын кабыл алган жокмун. Себеби, мен аны жактагым келбейт, бирок ал жигиттин аракетин көрүп жатам. Бул жигит өзү да күйүп-бышып, күнү-түнү уктабай жүрөт. Албетте, маселе көп. Айбек Рысбековичте да күнөө бар. Сөздүн ачыгы.

Ким кимди калкалады?

Айрым депутаттарды "Улуттук энергохолдингдин" жетекчиси эмне себептен жоопкерчиликтен сырткары калганы кызыктырды.

Жогорку Кеңештин КСДП фракциясынын депутаты Мурадыл Мадеминов премьер-министр аны калкалай турган болсо, анда анын өзүнүн жоопкерчилиги да каралышы керек деп эсептейт:

- Сиз биринчи кезекте мына ушул Айбек Калиевди кызматынан алышыңыз керек болчу. Эң башкы жоопкерчилик ушул кишиде. Анткени сиз бүтүндөй энергетика тармагын чогултуп туруп, ушул жаш жигиттин колуна өткөрүп бергенсиз. Мына, азыр анын тажрыйбасын бир депутат айтып өттү. Жыйынтыгы - ЖЭБдеги кырсык. Сиз болсо "ал жакшы кадр, арызын жазды, бирок кабыл албадым" деп жатасыз. Энергетика деген өнөр жай тармагы. Ал жерде менеджер болуп дилетанттар отурбашы керек. Эгерде Айбек Калиевди энергетика тармагынан кетирбесеңиз, анда сиз арызыңызды жазып, кетишиңиз керек болот.

Ишенимден чыккан иликтөөлөр

Жогорку Кеңеш Бишкек жылуулук электр борборундагы абал боюнча убактылуу депутаттык иликтөө комиссиясын түздү. Бирок саясий чөйрөдө андан майнап чыгарына ишенгендер аз.

"Бүтүн Кыргызстан" саясий партиясынын төрагасы Адахан Мадумаров депутаттык иликтөөлөргө ишеним болбой калганына төмөндөгүдөй мисалдарды келтирди:

Адахан Мадумаров.
Адахан Мадумаров.

- Азыр эч ким эч нерсеге жооп бербейт. Ага эки себеп бар. Элден корккон жетекчи жок. Жетекчилерден сураган эл жок. "Ал жерде буу казандары эмне болгонун иликтөө үчүн комиссия түзөбүз" дейт. Ошону эми бир ай иликтеш керекпи? Анан "386 миллион доллар каякка жумшалганын иликтейбиз" дейт. Маселе иликтенбейт. Себеби буга чейин деле былтыркы учактын кыйроо себеби, Батукаевди качыруунун сыры, "РусГидронун" 38 миллион доллары, "Лигласс трейдинг" компаниясын кимдер алып келгени сыяктуу чуулгандуу иштерди "иликтейбиз" деп, бирок андан бир да майнап чыккан жок. Бул деле ошолордун бири катары кала берет.

Ошентип, парламент түзүлгөн жагдайга байланыштуу өкмөт башчысына ишеним көргөзбөө же кайсы бир кызмат адамдарынын жоопкерчилиги боюнча маселени карап, чечим кабыл алууга батына албады.

"Ыңгайсыз суроолор". 31-январь, 2018-жыл

Шаарды өксүткөн жылуулук
please wait

No media source currently available

0:00 0:29:24 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Депутат Жолдошбаевдин "уялчаак" сунушу

Жогорку Кеңеш. 1-февраль, 2018-жыл

Парламент депутаты Камчыбек Жолдошбаев коомдук транспортто жүргөн кесиптештеринен уяларын айтып, коомчулук сынына кабылды.

Камчыбек Жолдошбаев Жогорку Кеңештин жалпы жыйынында сүйлөп жатып, маршрутка менен жүргөн депутаттар үчүн уяларын билдирди.

- Кээ бир депутат кыз-келиндерибиз, балдарыбыз жанагы маршруткадан түшүп, жөө басып келет да. Чынын айтсам, аларды көрүп мен уялам. Анан мен алардан уялып шапкемди ылдый кылып машине менен келем. Урматтуу Дастан Артистбекович, ушуну карап көрсөңүз. Прессасы жок эле өзүнчө сүйлөшүп алсак.

Жолдошбаев буга чейин эки аял алууну мыйзамдаштыруу сыяктуу ыксыз демилгелер менен менен атын чыгарып келаткан бай депутаттардын бири.

Төрт гана депутат коомдук транспортко түшөт

Ал арада парламенттин маалымат кызматынын башчысы Ибраим Нуракун уулу "Фейсбук" баракчасына депутаттар Аида Касымалиева, Карамат Орозова, Альфия Самигулина, Евгения Строкова жумушка коомдук транспорт менен келерин жазды.

Камчыбек Жолдошбаевдин сөзү коомчулук сынына кабылып, Интернет колдонуучулары депутат уяла турган маселелер өлкөдө чачтан көп экенин эске салышууда.

Жогорку Кеңештин мурдагы төрагаларынын бири Мукар Чолпонбаев Жолдошбаевдин сөзүн сынга алды.

- Ал сөзү менен өз деңгээлин көрсөтүп койду. Ал өзүн элден бийик, элден акылдуу сезсе машинесин минип, жансакчылары менен жүрө берсин. Ага эч ким тоскоол болбойт. Биздин түшүнүгүбүздө эл өкүлү эл арасында жүрүшү керек. Элдин суугуна тоңуп, ысыгына күйгөн адам гана элдин өкүлү боло алат.

Жолдошбаевдин сөзүнөн кийин Интернет колдонуучулары 70-80 миң долларлык машине минген кыргыз депутаттарын ишке велосипед менен келген айрым европалык аткаминерлерден үлгү алууга чакырышты.

Депутат эмнеден уялышы керек?
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:51 0:00

"Уялчаак" депутаттар эл эсебинен жашайбы?

Депутат Аида Касымалиева ишке коомдук транспорт менен келип-кеткени үчүн уялбайт, ошол эле учурда сыймыктанбайт дагы. Анткени ал депутаттын мингени эмес, кылган иши маанилүү деп эсептейт.

Ошол эле учурда Касымалиева коомчулук көңүлүн Жолдошбаевдин сөзүнө эмес, депутаттардын кызматтык унаасына байланыштуу кызык жагдайга бургусу келет.

- Кызматтык унаа жоюлганы менен депутаттарга жол чыгымдары, канцеляриялык товарлар жана башка бир катар чыгымдар үчүн ай сайын 40 миң сомдон берилет. Машинелер болсо башка мекемелерге, катчылыкка берилген. Мындайча айтканда эч кандай үнөмдөө болгон жок. Ошол мени өкүндүрөт. Бул популисттик чечим болгон. Ошол эле учурда биз сыяктуу машинеси жок депутаттардын иши солгундады. 40 миң сомду "Жип" минген депутаттар да алып жатат.

Айтмакчы, "уялчаак" депутат атка конгон Жолдошбаев да ай сайын жолтандабасы үчүн бюджеттен 40 миң сом алат.

Парламент депутаттары 2015-жылкы шайлоо алдында элге "кызматтык унаа, батир сыяктуу артыкчылыктардан баш тартабыз" деп сөз берип, шайлоодон кийин убадасын жарым-жартылай аткарышкан. Жыл сайын Жогорку Кеңештин депутаттарын каржылоого 760 миллион сомдон ашык каражат коройт.

"Азаттыктын" архиви: Парламенттеги ыксыз демилгелер. 13-июль, 2016-жыл

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Депутат эмнеден уялышы керек?

Депутат эмнеден уялышы керек?
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:51 0:00

Абактагы саясатчылар ачкачылык жарыялашты

Камактагы саясатчыларды коргоо акциясы. 2017-жыл

Камактагы оппозициячы саясатчылар Бектур Асанов менен Эрнест Карыбеков ачкачылык жарыялагандан улам ден соолугу начарлап, УКМКнын тергөө абагынан №47 колонияга которулду.

Ушундан улам оппозициядагы саясатчылардын 31-январга белгиленген соту болбой, башка күнгө жылды. Буга чейин камактагы оппозициячылар өз укугу одоно тебеленип, жакын туугандары менен жолугушууга уруксат берилбей жатканын айтып, ачкачылык жарыялашкан.

Камактагы саясатчылар Бектур Асанов менен Эрнест Карыбеков ачкачылык жарыялаганына байланыштуу ал экөөнүн ден соолугу начарлап кеткени 31-январда маалым болду.

Ишти жабык караган судья камактагы Бектур Асанов менен Эрнест Карыбеков "ачкачылыктан кийин ден соолугу начарлап №47 колонияга которулду" деп айтканын “Азаттык” радиосуна адвокаттардын бири Нина Зотова кабарлады.

Ал эми Кадыров менен Асановдун адвокаты Данияр Мамановдун айтымында, соттолуучулар УКМКнын жетекчиси Абдил Сегизбаевдин кызматтан кетишин талап кылып, ачкачылык жарыялашууда:

- Алар "азыркы каралып жатканы иш - түздөн-түз саясий куугунтук, анын башында УКМКнын жетекчиси турат" деп айтып жатышат. Ошондуктан Бектур Асанов 30-январда "кургак ачкачылык" баштаган, 31-январда ага Эрнест Карыбеков кошулду. Эгерде алардын кайрылуусуна тийиштүү жооп болбосо, 1-февралда Кубаныч Кадыров да ачкачылыкка кошулат.

Бектур Асановду, Эрнест Карыбековду жана Кубанычбек Кадыровду бошотууну талап кылган митинг. 2017-жыл.
Бектур Асановду, Эрнест Карыбековду жана Кубанычбек Кадыровду бошотууну талап кылган митинг. 2017-жыл.

Жаза аткаруу мамлекеттик кызматы бүгүн №47 абакка Бектур Асанов менен Эрнест Карыбеков которулганын ырастап, ал экөө мындан ары дарыгерлердин көзөмөлүндө болорун билдирди.

- Ачкачылык токтогондон кийин алар кайра УКМКнын тергөө абагына которулат. Ага чейин дарыгерлер карап турушу керек. Азырынча Кубанычбек Кадыров тууралуу айта албайбыз, ал эми Асанов менен Карыбеков бүгүн № 47 колонияга которулду, - деди ЖАМКтын өкүлү Александр Никсдорф.

№47 абакта соттолгондордун ден соолугуна кам көрө турган​ борборлоштурулган оорукана бар.

Камактагылардын кайрылуусу

Камактагы үч саясатчы парламент депутаттарына жана коомчулукка жиберген кайрылуусунда алар эч далилсиз соттолуп жатканын, бийликтин саясий туткунуна айланганын жазышкан.

Бектур Асановдун жубайы Алтын Кадырова акыркы ирет жолдошу менен жаңы жылдын алдында жолукканын “Азаттык” радиосуна билдирди. Ал УКМК кездешүүгө уруксат бербей жатканына нааразы. Жолдошунун ачкачылык кармап жатканына кейиген Кадырова быйыл ноябрь айында Бектур Асанов операциядан чыкканын эске салды:

- Ага негизи ачкачылык кармаганга болбойт, бирок жаны ачыганынан ушуга барып жатса керек. Мыйзам боюнча эки жумада бир жолу жакындары менен жолугушууга уруксат берилиши керек. Бирок бизге эмне үчүн кездештирбей жатканын түшүндүрбөй жатышат. Иштин бардыгын УКМК жалган жалаа менен баштап, азыркыга чейин улантып келе жатат.

Анткен менен бул кылмыш ишин козгогон Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет сөз болуп жаткан саясатчылар мамлекеттик төңкөрүш уюштурууга даярданганы тергөөдө далилденген деп эсептейт. Бул аудио-видео далилдерден тышкары мамлекеттик сыр катары ачыкка чыкпай турган кошумча фактылар бар экени айтылган. "Мамлекетке чыккынчылык кылды" деп айыпталган эксперт Эрнест Карыбековду "чет элдик чалгын кызматы менен байланышкан" деген маанидеги тасма улуттук телеканалдан көрсөтүлгөн жайы бар.

Атайын кызматтын төрагасынын мурдагы орун басары Токон Мамытов УКМК далилдердин негизинде гана иш жүргүзүп келе жатканын айтты:

Токон Мамытов.
Токон Мамытов.

- Негизинен бир сөз менен айтканда Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет жалган жалаа менен ишти бурмалап сотко алып бара албайт. Себеби сот, прокурорлор тергөөнүн жүрүшүн талдап, карап турушат. Андыктан соттолуучу тараптын айткандарына көп ишене бербейм.

Камактагы оппозициялык саясатчылардын соту жабык өтүүдө. Камактагы Бектур Асанов, Кубаныч Кадыров менен Эрнест Карыбековдон тышкары коомдук ишмер Дастан Сарыгулов да айыпталуучу катары көрсөтмө берип келе жатат. Сарыгулов өзү үй камагында болгондуктан сот ага иш боюнча кандайдыр расмий билдирүү таратууга тыюу салган.

Укук коргоочу Акин Токталиев күч кызматкерлеринин тергөөдө кетирген каталары коомчулукка жарыяланбашы үчүн оппозициячы саясатчылардын иши жабык өтүп келатканына токтолду.

- УКМК башынан эле бул иш ачыкка чыгып кетпесин деп көзөмөлдөп келет. Соттун баары көз каранды болуп калбадыбы. Иш өтө эле саясатташып кетти. Негизинен бул жерде далилдерди талдай келгенде саясатчыларды камакка ала турган бир да жагдай жок.

Кубанычбек Кадыров жана Бектур Асанов.
Кубанычбек Кадыров жана Бектур Асанов.

2016-жылдын март айында Коомдук биринчи канал "оппозициянын айрым өкүлдөрүнүн жашыруун сүйлөшүүсү" деген видео сюжетти көрсөткөн. Анда оппозициянын өкүлү Эрнест Карыбеков Өзбекстандын атайын кызматы менен байланышта болгону айтылган.

Ошондой эле саясатчылар Бектур Асанов менен Кубанычбек Кадыровдун "бийликти басып алууга" байланыштуу деген телефондук сүйлөшүүлөрү телеканалдардан жарыяланган. Андан соң эксперт Эрнест Карыбеков менен коомдук ишмер Дастан Сарыгуловдун машинеде отуруп сүйлөшкөн видео тасмасы чыккан. УКМК аларды катары менен кармап, "мамлекеттик бийликти күч менен басып алууга даярданган" деген негизде айып тагып, камакка алган.

Бишкектин Биринчи Май райондук соту былтыр 17-апрелде Эрнест Карыбековду 20 жылга, Кубанычбек Кадыров менен Бектур Асановду 12 жылга эркинен ажыратып, Дастан Сарыгуловду төрт жылга шарттуу кескен. 2016-жылдын жазынан бери камакта отурган айыпталуучулар райондук соттун чечимине макул болбой, жогорку инстанцияга даттанышкан. Соттолуучулар өздөрү жана айрым жарандык активисттер алар саясий негизде камакка алынганын белгилеп келишет.

"Азаттыктын" архиви: 3-ноябрь, 2016-жыл

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБдеги кырсык: Күнөө бар, күнөөлүү жок...

Исаков: ЖЭБ боюнча жоопкерчиликти өзүмө алам
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:20 0:00

Сапар Исаков баштаган өкмөт мүчөлөрү Бишкек жылуулук электр борборундагы кырсык боюнча Жогорку Кеңешке маалымат беришти.

Парламент жыйынында премьер-министр Сапар Исаков Жылуулук электр борборундагы өндүрүштүк кырсык үчүн бардык жоопкерчиликти өз мойнуна аларын билдирди.

Ал кырсык тууралуу ЖЭБ кызматкерлери, тийиштүү мекемелердин жетекчилери бири-бирине дал келбеген маалыматтарды айтып жатканын мойнуна алып, депутаттардын көпчүлүк суроолоруна өзү жооп берди.

Жоопкерчиликти өзүмө алам. Бирок кырдаалдын кесепеттерин жоюу, мындан ары кандай иш кылыш керек, кандай кадрдык саясат жүргүзүш керектигин өзүм чечем.
Сапар Исаков

- Мен бул жоопкерчиликти өзүмө алам. Бирок кырдаалдын кесепеттерин жоюу, мындан ары кандай иш кылыш керек, кандай кадрдык саясат жүргүзүш керектигин өзүм чечем. Себеби жоопкерчиликти өзүмө алып жатам. Көп нерселерди, анын ичинде "ал жерде коррупция бар" деп угуп жатам. "ЖЭБде кээ бир жабдууларды "салдык" деп салбай койгон" деп жатышат. Мунун баары имиштер. Бирок баарын иликтеп, карап чыгуу керек. Ошон үчүн кылмыш иши козголуп жатат.

"Калиевди кызматтан алыңыз"

Өкмөт башчысы бардык жагдайларды өкмөттүк комиссия иликтеп чыгарын айтып, ага депутаттарды да мүчө болууга чакырды. Исаков алгачкы иликтөөнүн жыйынтыгы менен «Электр станциялары» ачык акционердик коомунун жетекчисинин биринчи орун басары Бердибек Боркоевдин жана Бишкек Жылуулук электр борборунун директору Нурлан Өмүркул уулунун ээлеген кызматына байланышкан маселени карап чыгууну «Улуттук энергохолдинг» компаниясына тапшырганын билдирди.

Бул жоопко ичи чыкпаган айрым депутаттар энергетика тармагынын башында отурган аткаминерлерди жоопко тартууну талап кылышты.

КСДП фракциясынан депутат Мурадыл Мадеминов ЖЭБдеги кырсык боюнча "Улуттук энергохолдингдин" башчысы Айбек Калиевди кызматтан кетирүүнү талап кылып, "болбосо өзүңүз кетиңиз" деп жарга такады.

- Биринчи болуп Калиевди жумуштан алышыңыз керек. Бардык жоопкерчилик ошондо. Сиз энергетика тармагын холдингге бириктирип, ушул жаш жигиттин колуна берип койдуңуз. Калиев кызматка келгенден бери кайнатасынан баштап курсташтарына чейин айланасына чогултту. ЖЭБдеги кырсык - ушундай кадр саясатынын жыйынтыгы. Миллион бишкектик бизди, өкмөттү каргап жатат. Энергетика тармагында дилетанттар отурбашы керек. Эгер Калиевди кетирбесеңиз, өзүңүз кызматтан кетиңиз.

Сапар Исаков Айбек Калиев өз ыктыяры менен иштен кетүү боюнча арыз жазганын, бирок аны кабыл албай турганын билдирди. Ал Калиевди ишбилги кадр катары сыпаттап, депутаттардын сынынан коргоп жатты.

Негизги суроо ЖЭБди жаңылоого кеткен 386 миллион доллардын тегерегинде болду. Отун-энергетикалык комплекс боюнча парламент комитетинин төрагасы Кожобек Рыспаев модернизация техникалык-экономикалык негиздемеси жок ишке ашканын сынга алды.

Премьер-министр бул иште жемкорлук фактылары четке кагылбай турганын кыйытып, иликтөөнүн жүрүшүндө “коррупция” беренеси боюнча да иш козголушу мүмкүн экенин айтып өттү.

Бишкек: ЖЭБдеги кырсыкка элдин ою кандай?
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:41 0:00
Түз линк

Карыздан коркпогон депутаттар...

386 миллион доллардын дайыны чыкпай жаткан жыйында өзгөчө сунуштар да болбой койгон жок. “Бир Бол” фракциясынан депутат Акылбек Жапаров күнөөлүүлөрдү издеп отура бербей, ЖЭБди толук жаңылаш үчүн дагы 250 миллион доллар карыз алууну сунуш кылды.

Акылбек Жапаров.
Акылбек Жапаров.

- "Ким күнөөлүү же күнөөлүү эмес?" деген маселени карап отура бербей, ЖЭБди толук модернизация кылуу керек. Ошондуктан, Сапар Жумакадырович, дагы канча акча керектигин айтсаңыз. 250 миллион доллардай кетсе керек. Тышкы карызды көбөйтүүгө уруксат берип, үч айдын ичинде каражатын чечип берели. Анткени эмки кышта -45 градуста да иштегидей болсун. Болбосо ЖЭБ ушул боюнча калат. Дагы карыз алып, модернизацияны толук бүтүрөлү.

Жыйын соңунда ЖЭБдеги кырсыкты жана 386 миллион доллардын кайда корогонун иликтөө боюнча парламенттик комиссия түзүлдү. Тиешелүү комитет өкмөттүн кышка камылгасын жетишсиз деп таап, күнөөлүүлөргө кылмыш ишин козгоону Башкы прокуратурага сунуш кылды.

Бишкек Жылуулук электр борборун жаңылоо иши 2014-жылы башталып, былтыр аяктаган. Ага Кытайдан насыяга алынган 386 миллион доллар жумшалган. Убагында бийлик жаңылоо иштери жүз пайызга аткарылганын айткан. Бирок Сапар Исаков ЖЭБдин 30 гана пайызы жаңыланганын айтып, толук жаңылоого дагы 600 миллион доллар керектигин билдирди. Бишкек жылуулук борборунда 26-январда кырсык болуп, анын айынан борбор шаар төрт күн бою ысык суусу, жылуулугу жок калган.

ЖЭБдеги кырсыктын чоо-жайы

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Исаков: ЖЭБ боюнча жоопкерчиликти өзүмө алам

Исаков: ЖЭБ боюнча жоопкерчиликти өзүмө алам
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:20 0:00

Соттордун "тандама" таразасы

Иллюстрациялык сүрөт

Акыркы күндөрү соттук териштирүүлөрдөгү доо коюу жана доону өндүрүү аракеттеринин тегерегинде кызуу талкуулар жүрүп жатат.

Кыргызстанда сотто доо коюу адам укуктарынын ченемдерине канчалык туура келет? Айыпка жыгууда тандалмалуулук барбы? Анын өндүрүмдүүлүгү канчалык? Үзүрүн доогер же мамлекет көрүп жатабы? Сот аткаруучулардын ишин жакшыртууга мыйзамдык түзөтүүлөр керекпи?

"Арай көз чарай" талкуусуна Сот департаментинин сот аткаруучулардын ишин көзөмөлдөө бөлүмүнүн адиси Султан Сатаркулов жана укук коргоочу Рита Карасартова катышты.

“Азаттык”: Султан мырза, учурда доо өндүрүүнүн абалы кандай? Адамдар, ишкана-мекемелер соттун чечимине баш ийүүсү, аны аткаруу салты калыптанып жатат десек болобу?

Саясатчыларды өкүнткөн “сот адилеттиги”

Саясатчыларды өкүнткөн “сот адилеттиги”

Экс-президент Роза Отунбаева сот жана прокуратура кызматкерлерине люстрация мыйзамын киргизмейинче сот адилеттигин камсыз кылуу мүмкүн эместигин билдирди.

Султан Сатаркулов: Бүгүнкү күндө республика боюнча 203 сот аткаруучу иштеп жатат. 2017-жылы соттун чечими менен 106 352 соттук аткаруу барагы келип түшкөн. Алардын ичинен 41 миңден ашыгы алимент өндүрүүгө тиешелүү болсо, калган категориядагылар 65 миңден ашат.

Жалпысынан ар бир сот аткаруучуга бир айда 543 сот аткаруу барагы келип түшкөн. Демек биздин кызматкерлерге өтө оор жоопкерчилик жүктөлүүдө. Мисалы, 2017-жылы сот аткаруучулар тарабынан өндүрүлө турган жалпы суммасы 4 миллиард сомдон ашык доо келип түшкөн. 27 миң аткаруу барагы кайра доогерлерге кайтарылган. Кайсы учурларда кайтарылат? Айталы, доогердин арызы боюнча карызкордун мүлкү жок болсо, ж.б. жагдайлар келип чыкса...

“Азаттык”: Рита айым, соттук доо дегенде 2017-жылы бир нече журналистке, маалымат каражаттарына коюлган айыптардын суммасы 30 миллион сомдон ашканы көп талкууну, тынчсызданууну жаратууда. Сот аткаруучулар доону доолап жүрөт, айыпкерлер болсо ал сумманы төлөй албай турганын айтышууда. Бул жерде маселенин кийинки укуктук жолу кайда алып барат, кантип чечилиш керек деп ойлойсуз?

Рита Карасартова: Мен бул маселе боюнча ар бир соттук териштирүүдө болдум. Бул сот процесси саясий куугунтук десем жаңылышпайм. Соттун жүрүшүндө көп жагдайлар эске алынган жок. "Моралдык чыгым эмне себептен 5 миллион сом болуш керек?" деген суроолорго жооп табышкан жок. Соттор чечимдерди өтө эле ыкчам, тез чыгарганы да өзүнчө суроо жаратат.

Сот аткаруучуларга келсек да тынчсыздана турган маселелер бар. Мисалы, бир эже үйү бузулганы үчүн акчасын өндүрө албай алты-жети жылдан бери жүрөт, сот аткаруучулар милицияга берсе “издеп жатабыз” деп сооротуп келатат. Тапкысы келбеген жарандар ошентип жылдап издөөдө жүрө беришет. Ал эми саясий кызыкчылык болсо саясатчыларга, журналисттерге, укук коргоочуларга тиешелүү иштер болсо сот аткаруучулар катуу туруп жатышат.

Журналисттер “мейли, төлөп берели, айлык акымдын бир бөлүгүнөн берип турайын” дешсе, сот аткаруучулар “жок, азыр төлөйсүз” деп талап кылышууда. "Кээ бир кишилерге соттор жыйырма жыл ичинде төлөй турган кылып чечим чыгарып жатышат. Андай чечим журналисттерге эмне үчүн колдонулбайт?" деген суроолор жаралууда.

Мындан ары “соттун чечимин аткарбай, айыпты төлөбөй жатасың” деп кылмыш ишин козгошу мүмкүн. Бул - укук коргоочуларды, журналисттерди кадимкидей эле коркутуу. Дал ушул көрүнүштөрдөн улам “эркин" деген Кыргызстандын аброю эл аралык деңгээлде канча эсе түшүп кетти. Көрсө, бул көрсөткүч биздин өлкөнүн инвестициялык абалына да өзүнүн тескери таасирин тийгизет экен.

Султан Сатаркулов: Биз, сот аткаруучулар, соттордун ишине кийлигише албайбыз. Бизде “Сот аткаруучулардын статусу жөнүндө” мыйзам былтыр кабыл алынган. Башка мыйзамдарда доо өндүрүү боюнча бир топ жеңилдиктер каралган. Мисалы, "карызкор 50 миң сом төлөшү керек" деп чечим чыккан дейли. Аны 4-5 айга бөлүп төлөп берүүгө мүмкүнчүлүк берилет. Сот аткаруучулар мыйзамдын чегинде гана иштешет. Сот кандай чечим жазса, ошондой гана аткарат. Аткарбаса алар да жоопкерчиликке тартылат.

(Талкуунун толук вариантын ушул жерден угуңуз)
Соттордун "тандама" таразасы
please wait

No media source currently available

0:00 0:22:39 0:00
Түз линк

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.​

Айыл башчынын талкуу жараткан сүрөттөрү

Савай айыл өкмөтүнүн башчысы Мунарбек Сайпидинов (ортодо) иш бөлмөсүндө

Кара-Суу районунда Савай айыл өкмөтүнүн башчысы өз кабинетинде коомчулукта "Раим миллион" деген лакап ат менен белгилүү болгон Бажы кызматынын төрагасынын мурунку орун басары Райымбек Матраимовдун сүрөтү менен кошо арабча жазууларды илип алган сүрөтүн "Инстаграм" социалдык тармагына жарыялаган. Ал сүрөттөр коомчулуктун талкуусуна жем таштады. Ал арада "Раим миллиондун" айылдашы жаштарды Раимбек Матраимовдой болууга үндөп чыкты.

Оштун Кара-Суу районуна караштуу Савай айыл өкмөтүнүн башчысы Мунарбек Сайпидинов иш бөлмөсүндө тартылган сүрөттөрдү социалдык тармактарга жарыялаганды жакшы көрөт.

Жаш айыл өкмөт башчы Сайпидинов жарыялаган сүрөттөрдөн анын иш бөлмөсүндө туу менен гербдин ордуна арабча жазуулар, президенттин портретинин ордуна Бажы кызматынын мурунку орун басары, элге “Раим миллион” катары таанылган Раимбек Матраимовго окшош кишинин сүрөтү илингенин көрүүгө болот.

Андан тышкары айыл өкмөт башчысы М.Р. деген көк бөрү командасын башкарып жаткан сүрөтүн да жарыялаган. Көкбөрүчүлөрдүн көкүрөгүндөгү “М.Р.” деген жазуу "Матраимов Раимбек" же "Мунарбек Раимбеков (Мунарбек Сайпидиновдун мурунку фамилиясы)" дегенди билдиреби - бул белгисиз. Кыскасы Савай айыл өкмөт башчысынын бул сүрөттөрү социалдык тармактарда кызуу талкууга жем таштады. Бирок айыл өкмөттүн башчысы Мунарбек Сайпидинов өзү жарыялаган сүрөттөр боюнча комментарий берүүдөн баш тартты.

Савай айыл өкмөт башчысынын орун басары Рахманберди Каримжанов жетекчиси Мунарбек Сайпидинов Раимбек Матраимовду идеал тутушу мүмкүн деген кыязда жооп берди.

- Илгери бизди ата-энебиз башкалардын балдарына салыштырып тарбиялаган. "Паланчанын баласын көрдүңбү? Паланчанын баласындай болсоң кана?" деп суктанышар эле. Мен ошондой тарбия менен чоңойдум. Балким айыл өкмөт да Раимбек Матраимовду идеал тутаар? Идеялаш болушу мүмкүн. Мен андан кабарым жок.

Мунарбек Сайпидинов
Мунарбек Сайпидинов

Кара-Суу районунда бир тууган Матраимовдор “Исмаил ата” деген фонд ачып, мечит, ФАП, спорт зал, жол, канал сыяктуу курулуштарды ошол фонддун атынан каржылап жүрүшөт. Ушундан улам бири аким, экинчиси Жогорку Кеңештин депутаты, дагы бири Каржы полициясында, башкасы бажыда жетекчилик кызматты аркалаган Матраимовдорду эл жаштарга үлгү катары көрсөтүп жатканын жашырбайт. Матраимовдордун айылдашы, Агартуу айылынын башчысы Жакып Акышев жаштарды Матраимовдордой болууга чакырып жүргөнүн айтат.

- Мен ар түрдүү жыйындарга катышып жүрөм. Мектепте ата-энелер чогулушунда жана башка жыйындарда мен коркпой-үркпөй эле "ушу Матраимовдордой болгула" деп айтып жатам. "Элге Матраимовдордой кызмат кылгыла" дейм. Мына, Искендер Матраимов Жогорку Кеңештин депутаты болуп отурат, Тилек Матраимов республикада эң чоң районду башкарып отурат. Эми булардын баары эле ушундай. Булардын бир гана оң жагын көрүп атабыз. Элге окшоп Матраимовдор тууралуу жаман сөздөрдү угуп жүрөбүз, бирок ага биз такыр ишенбейбиз.

Укук коргоочу Акылбек Ташбулатов болсо Савай айыл өкмөтүнүн башчысы иш бөлмөсүнө президенттин ордуна кааласа Раим Матраимовдун, кааласа фотомоделдердин сүрөтүн илип алууга акысы бар деген пикирде.

- Мисалы, менин иш бөлмөмдө Айгүл Рыскулованын сүрөтү турат. Роза Отунбаеванын да сүрөтүн илип койсом деп жүрөм. Ал айыл өкмөт башчысы деле президенттин сүрөтүн илбей койгонго, кааласа фотомодель кыздардын сүрөтүн, кааласа Раимдин сүрөтүн илип алууга акысы бар деп эсептейм. Анткени "Раим Матраимов качып кетиптир, ага карата кылмыш иши козголуптур, ал коррупционер" деген имиш сөздөр айтылганы менен иш жүзүндө ал соттолгон жок да. Ошондуктан анын сүрөтүн иш бөлмөгө илип алуунун туура эмес жагы жок деп ойлойм. Ал эми расмий мамлекеттик символубуз болгон туу менен гербди илбей, анын ордуна араб символикасын илип алышы одоно мыйзам бузуу болот.

Мамлекеттик туунун алдындагы жоокер.
Мамлекеттик туунун алдындагы жоокер.

Деген менен Оштогу жергиликтүү бийликтин атын атагысы келбеген өкүлү "жергиликтүү жетекчилер президенттин саясатын аткарабы же Раимбектин буйругун аткарабы?" деген суроо койду.

- Ар бир жетекчинин иш бөлмөсүндө туунун, гербдин жана президенттин сүрөтү турушу зарыл. Себеби биз Кыргызстандын мыйзамдарынын негизинде иш жүргүзөбүз. Өкмөттүн тапшырмаларын ишке ашырабыз, президенттин саясатын аткарабыз. Биз дин багытындагы тапшырмалар менен же Раимбектин буйругу менен иш жүргүзбөйбүз да!

28 жаштагы Мунарбек Сайпидинов Савай айыл өкмөтүн эки жылдан бери башкарып келатат. Мунарбек мурунку Раимбеков деген фамилиясын Сайпидинов кылып өзгөрткөнүн, динге берилгенин, Бажы кызматынын мурунку орун басары, “Раим миллион” деп таанылган Раимбек Матраимовдун өкүл баласы экенин жашырбайт. Ал "Инстаграмм" баракчасына Раимбек Матраимовдун сүрөтү түшүрүлгөн футболка кийип, “М.Р.” деген көк бөрү командасында капитан катары түшкөн сүрөттөрүн да жарыялаган. Мындан улам "Раимбек Матраимов Кара-Суудагы жергиликтүү бийликтин кумирине айланган" деген сөздөр айтыла баштады.

Тасмада: Бир апта мурда Кара-Суу районунун Савай айылдык кеңешинин айрым депутаттары "айыл өкмөт башчысы жана бухгалтери" буга чейин кылмыш иши козголгон адамдар экенин айтып чыгышкан. Бирок айыл өкмөт башчысы айтылган дооматтарды көрө албастыктан чыккан сөздөр деп түшүндүргөн.

Савай: айыл өкмөтүндөгү талаш
please wait

No media source currently available

0:00 0:05:09 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.​

Жоболоңдуу ЖЭБ, жоголгон акча

Бишкектеги жылуулуктун жана ысык суунун үзгүлтүккө учурашына байланыштуу Башкы прокуратура тиешелүү кызмат адамдарына "Шалаакылык" беренеси боюнча кылмыш ишин козгоду.

Жоопсуз суроолор

Жогорку Кеңештин Отун-энергетикалык комплекс жана жер казынасын пайдалануу комитети Бишкек жылуулук борборундагы соңку кырдаал менен таанышып, жеринде көчмө жыйын өткөрдү.

Жыйынга комитетке мүчө болбогон айрым депутаттар да катышты. Алардын бири, КСДП фракциясынын өкүлү Аида Касмалиева авария болгон жерди көрүп чыккандан кийин да "кырсыкка эмне себеп болгон?" деген суроого жооп ала албаганын айтат. Анын пикиринде, бул маселе боюнча депутаттык комиссия түзүлүп, 386 миллион доллар кайда кеткенин иликтеп чыгыш керек.

- Бул шалаакылык. Бир гана жөнөкөй кызматкерлер эмес, энергетика тармагына жооп берген жетекчилер да жоопко тартылышы керек. Экинчиден, "386 миллион доллар эмне үчүн модернизациялоого толук жетпей калган?" деген суроого жооп табыш керек. Бул деген эбегейсиз чоң сумма. Бул жерден сурасак так жооп бере алышкан жок.

Касымалиева: ЖЭБдагы кырсыкка күнөөлүүлөр жооп берсин
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:35 0:00

Көчмө жыйында өкмөттүн атынан биринчи вице-премьер-министр Аскарбек Шадиев түзүлгөн кырдаал үчүн бишкектиктерден кечирим сурады. Анын айтымында, абалды иликтеген өкмөттүк комиссия ишин жыйынтыктаса тиешелүү мекемелердин башчылары кызматынан алынат. Ал "30-январдын кечинен тартып борбор калаада жылуулук да, ысык суу да калыбына келтирилет" деп убада берди.

Ал арада Башкы прокуратура жылуулук борборундагы кырдаалга байланыштуу Кылмыш-жаза кодексинин "Шалаакылык" беренеси боюнча кылмыш ишин козгоду. Башкы көзөмөл органынын маалымат кызматы билдиргендей, буга Бишкекти жылуулук менен камсыздоодогу маселе тууралуу топтолгон материалдардын жыйынтыгы боюнча премьер-министрдин кайрылуусу негиз болду.

Маалыматка караганда, Өнөр жай, энергетика жана жер казынасын пайдалануу комитетинин, "Улуттук энерго холдинг", "Электр станциялары", "Бишкек жылуулук тармактары" ишканаларынын кызмат адамдары өкмөттүн күз-кыш мезгилине даярдануу тууралуу пландуу тапшырмаларын жетиштүү аткарган эмес. Бирок кылмыш иши кайсы кызмат адамдарына карата козголгону айтылган жок.

Кытайда эс алган депутаттар...

Коомчулукта ЖЭБдеги шалаакылык боюнча айрым гана жетекчилерди эмес, Сапар Исаков баштаган өкмөттү толук кызматтан кетирүү жөнүндө сунуштар түшүп жатат. Анткен менен Жогорку Кеңештеги “Өнүгүү-Прогресс” фракциясынын депутаты Исхак Масалиев өкмөт менен кошо парламенттин да жоопкерчилигин эске салат. Анын айтымында, ЖЭБди жаңылоо боюнча келишим каралаарда TBEA компаниясы 30 депутатты Кытайга эс алдырып келген.

Исхак Масалиев.
Исхак Масалиев.

- Келишим түзүп, долбоорду бекитип жатканда депутаттарды эки жолу экиге бөлүп Кытайга эс алдырып келишкен. Менин билишим боюнча кытайлар "компаниянын иши менен тааныштырабыз" деп алып барган. Бирок депутаттар Макао деген эс алуучу жерге барышкан. Мен анда Салык кызматын жетектеп тургам. Мен ошондо айрым депутаттарды "Макаого баргыча компаниянын иши менен таанышсаңар болмок" деп урушкам. Алар болсо "эс алып келдик" дешкен.

Жылуулук электр борборундагы көчмө жыйында парламенттин Отун-энергетикалык комплекс боюнча комитетинин төрагасы Кожобек Рыспаев ЖЭБди модернизациялоо боюнча 386 млн. долларлык келишим Жогорку Кеңештен сметасы, техникалык-экономикалык негиздемеси жок ратификацияланганын тастыктады.

"Кылмыш иши козголгону менен, майда аткаминерлер иштен алынып, жетекчилер жоопко тартылбайт" деп ишенбегендер да басымдуу. Алардын бири - коомдук ишмер Адахан Мадумаров.

Адахан Мадумаров.
Адахан Мадумаров.

- Буга президент жооп береби же өкмөт жооп береби? Жогорку Кеңештин түшүнө да кирбейт. Ал жерде маселени иликтей турган 3-4 эле депутат бар. Калгандарынын баары көз каранды, жетелеме. Алардын буттарында кишен, беттеринде чүмбөт бар, курсактарында жеп алган акчасы бар. Акчаны бөлүшкөн үчүн эч ким унчуга албайт. Эгер мыйзам иштеген өлкөдө мындай окуя болсо эчак жыйынтык чыкмак. Бизде эч качан андай болбойт. Эч ким унчуга да албайт.

26-январдын кечинде Бишкек ЖЭБинде өндүрүштүк кырсык болгон. Ошондон бери борбор шаардын айрым райондорунда жылуулук жана ысык суу жок. Бир катар шаардыктар эптеп электр менен күн өткөрүүгө аргасыз.

Бишкек жылуулук борборунун модернизацияланган башкы корпусу былтыр жайында пайдаланууга берилген. Ал Кытайдын "Эксимбанкынан" алынган 386 миллион долларлык насыяга жаңыланып, кошумча эки энерго блок курулган эле.

Жылуулук борборунун бузулушунун чоо-жайы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:38 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Текебаевди видеокамера кайтарабы?

Өмүрбек Текебаев.

Оппозициялык саясатчы Өмүрбек Текебаев камалган абакка видеокамера орнотулду.

Жаза аткаруу мамлекеттик кызматы (ЖАМК) саясатчынын камерасына видеокөзөмөл коопсуздук маселесинен улам коюлганын айтса, укук коргоочулар жана Текебаев өзү да бул көрүнүштү айыптоодо. Буга кошумча кийинки убакта Текебаевдин ден соолугу начарлап жатканы айтылып, ушул кезге чейин ал кайсы ооруканада дарыланары аныктала элек.

Камеранын ичине камера

“Ата Мекен” партиясынын камактагы лидери Өмүрбек Текебаев кармалып турган абакка видеокамера орнотулганы жөнүндө кабар 29-январда маалым болду. Камера ЖАМКтын борбордук аппаратынын талабы менен орнотулуп, Текебаевдин кыймыл-аракетин №47 колониядан тышкары башкы аппараттан байкап турууга мүмкүнчүлүк берет.

Текебаевдин соту: чаташкан “миллиондор”

Текебаевдин соту: чаташкан “миллиондор”

Бишкектин Биринчи Май райондук соту “Ата Мекен” партиясынын лидери Өмүрбек Текебаев менен партия мүчөсү Дүйшөнкул Чотоновдун иши боюнча күбөлөрдөн көрсөтмө алууну улантты.

ЖАМКтын басма сөз катчысы Элеонора Сабатарова "Азаттыкка" Текебаевдин камерасына видеобайкоо анын жеке коопсуздугуна байланыштуу орнотулганын билдирди.

- Кылмыш-жаза аткаруу кодексинин 55-беренесинин негизинде видеокамераны абактын администрациясы койгонго акысы бар. Бул тууралуу Текебаевдин өзүнө маалымат берилип, макулдугун алып койдук. Бул аракеттердин баары абакта отурган адамдын коопсуздугу үчүн жасалып жатат. Мындай камера мурдатан эле Текебаев эс алууга чыкканда көзөмөлдөп турчу, эми абакка да коюлду.

Өмүрбек Текебаев камалып турган абакка видеобайкоо 23-январда эле орнотулганын “Кыйноону алдын алуу” борборунун жетекчиси Нурдин Сулайманов 29-январда саясатчыга кирип чыккандан кийин коомчулукка жарыялаган. Сулаймановдун билдиргени боюнча, Текебаев камерага видеокөзөмөл орнотулушуна каршы чыккан жана бул анын жеке жашоосуна кийлигишүү экенин билдирген.

- Буга чейин бизге видеокөзөмөл Өмүрбек Текебаевдин макулдугу жок эле коюлганын айтып, саясатчынын жубайы кайрылган. Бүгүн борбордун бир кызматкерин алып, абакка кирип чыктык. Текебаев видеокөзөмөл 23-январда орнотулганын, эки-үч күндөн кийин алып келген кагаздарына кол коюп бергенин, бирок каршы экенин билдиргенин айтты. Текебаев ушул маселе боюнча көмөк көрсөтүшүбүздү өтүндү.

"Кийин курал катары колдонот"

Саясый серепчи Турат Акимовдун айтуусунда, “Ата Мекен” партиясынын лидеринин камерасына видеокөзөмөл орнотуу менен бийлик биринчи кезекте өз жоопкерчилигин ойлоп жатат. Себеби соңку убакта Текебаевдин ден соолугу начарлап жатканы тууралуу маалымат көп айтылып жаткандыктан, кырдаал күтүлбөгөн жерден өзгөрүп кетиши мүмкүн.

Ошол эле учурда Акимов видеокамерага байланган Текебаевдин кыймыл-аракеттери кийин бийлик үчүн курал болуп каларын жокко чыгарган жок.

Турат Акимов.
Турат Акимов.

- "Текебаев түрмөдө кандай тамак ичип жатат, ууланып калбайбы, өзүнө кол салбайбы?" деген суроолорго кооптонуп түрмө жетекчилиги видеокамераны койду. Маселенин экинчи жагын ала турган болсок, бийлик кийин бул видеолорду Текебаевди каралоо катары колдонушу мүмкүн. Маселен, бул видеолор эртең коомчулукка жарыяланып кетсе, анын ичинде саясатчынын дааратканага барганы элге жарыяланса, мазактоо катары болуп калбайбы.

Турат Акимов соңку учурда камактагы саясатчынын ден соолугу көбүрөөк талкууланып жатканына токтолуп, аны абактан эртелетип чыгаруу боюнча сүйлөшүүлөр жүрө баштаган болушу мүмкүн деп болжолдойт.

Текебаевдин ден соолугуна байланыштуу маселе парламентте да козголуп, айрым депутаттар тобу “Ата Мекен” партиясынын башчысынын "ден соолугу дыкат текшерилип, зарыл болсо дарыланышы керек” деген мазмундагы кайрылууда кол топтошууда. Кол койгондордун арасында "Өнүгүү-Прогресс" фракциясынын депутаты Исхак Масалиев да бар.

Исхак Масалиев.
Исхак Масалиев.

- Себеби эртең Текебаев бир нерсе болсо бийлик “билген эмеспиз” деп четке чыкпашы керек. Текебаев өзү бели, жүрөгү ооруп жатканын айтып эле келатат. Андыктан бул боюнча текшерүүдөн өтүшү керек, ошол эле учурда күзөтчүлөр жанында кайтарып жүрсүн деген сунуштарды бердик.

Текебаев дарыгерлердин көзөмөлүндө

Жаза аткаруу кызматы Өмүрбек Текебаев №47 колонияда ар дайым дарыгерлердин көзөмөлүндө экенин айтып, саясатчыны абактан сыртта дарылоого муктаждык жоктугун билдирип келет. Ошол эле учурда ЖАМКнын басма сөз катчысы Элеонора Сабатарова кээ бир оорулардын түрлөрү боюнча абактан сырткары дарыланууга мүмкүнчүлүк берилген учурлар бар экенин билдирди.

- Мисалы, онкологиялык оору болсо же аялдар төрөгөндө конвой менен алып чыгып жүрөбүз. Эгерде Өмүрбек Текебаевдин оорусу боюнча бизде дарылоого мүмкүн болбой, атайын дарыгерлер керек болсо, түрмөнүн жетекчилиги тийиштүү оорукана менен сүйлөшүп, абактан сырткары дарылайбыз. Бирок ал үчүн атайын дарыгерлердин чечими керек. Азырынча андай сүйлөшүүлөр болгон жок.

Өмүрбек Текебаев.
Өмүрбек Текебаев.

“Ата Мекен” фракциясынын лидери Алмамбет Шыкмаматов “Азаттыкка” билдиргендей, Өмүрбек Текебаевдин жүрөгүнөн сырткары, мойнунда онкологиялык оорунун белгилери бар экени дарыгерлер тарабынан аныкталган. Ушундан улам алар камактагы саясатчыны абактан сырткары дарылоо зарылдыгын билдирип жатышат. ЖАМК азырынча депутаттар тобунун кайрылуусуна жооп бере элек.

21-ноябрда Жогорку сот "Ата Мекен" партиясынын лидери Өмүрбек Текебаев менен мурдагы өзгөчө кырдаалдар министри Дүйшөнкул Чотоновду сегиз жылдан күчөтүлгөн тартиптеги абакка кескен жана үй-мүлкүн мамлекетке чегерүү тууралуу райондук соттун чечимин күчүндө калтырган. Эки саясатчы "орусиялык жарандан бир миллион доллар пара алган" деген айып менен былтыр февраль айында камакка алынган. Соттолгондор муну оппозициялык ишмердүүлүгү үчүн саясий куугунтук катары баалап келишет. Буга чейин мурдагы президент Роза Отунбаева да Бириккен Улуттар Уюмунда Текебаев саясий куугунтуктун курмандыгы болгонун айтып чыккан эле.

Былтыр октябрда Өмүрбек Текебаев Бишкектеги №47 түзөтүү колониясына, Чотонов Молдовановка айылындагы №27 абакка которулган.

Жогорку Сот Текебаев менен Чотоновду абакта калтырды
please wait

No media source currently available

0:00 0:10:42 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.​

Европа Биримдиги президент Трампка жооп кайтарды

АКШ президенти Доналд Трамп. Ак Үй, Вашингтон. 29.1.2018.

Евробиримдик эгерде Кошмо Штаттар алардын экспортун чектей турган болсо, анда буга каршы ыкчам жооп берилерин эскертти. Брюсселдин бул билдирүүсү алдында президент Дональд Трамп АКШга карата "адилетсиз” соода тажрыйбасын жүзөгө ашырды деп Евробиримдикти сынга алган.

АКШ президенти Дональд Трамп өткөн жекшемби күнү британиялык ITV телеканалына курган маегинде Евробиримдиктин соода саясатын өнөктөш АКШга карата “барып турган адилетсиз” саясат болуп жатат деп билдирген.

Ал өз маегинде: “Евробиримдикке карата менде көп суроо бар, соода көз карашынан алганда, бул чоң маселеге айланып кетиши мүмкүн”, - деген.

Президент Трамп: “Биз өз өнүмүбүздү аларга киргизе албайбыз. Бул - өтө катаал (саясат). Ошого карабастан, алар өз өнүмүн бизге дээрлик салыксыз эле, өтө аз өлчөмдө салык төлөө менен жөнөтүп жатат", - деп кошумчалаган.

АКШ президенти эгерде Европа Биримдигинин мүчөлүгүнөн кетүү жараянында турган Британия менен соода сүйлөшүүлөрү жүрө турган болсо, катаал турумду кармана турганын да белгилеген.

Трамптын бул маегине расмий Брюсселден дүйшөмбү күнү ЕБдин аткаруучу органы – Еврокомиссиянын расмий өкүлү Маргаритис Схинас жооп кайтарды:

Маргаритис Схинас.
Маргаритис Схинас.

- Биз үчүн соода саясаты бирөөнүн жеңиши же жеңилиши эмес. Бул жерде сөз жеңүүчүлөр же жеңилгендер тууралуу жүргөн жок. Биз, Евробиримдикте, "соода да эки тараптуу боло алат жана болушу керек, ал ачык, адилет жана эрежеге таянуусу абзел" деп санайбыз. Эгерде Кошмо Штаттар тараптан соодада кандайдыр бир чектөө чаралары болсо,жана ал биздин экспортко таасир тийгизсе, анда Евробиримдик ыкчам жана талаптагыдай кылып өз жообун берүүгө даяр.

Бул билдирүүлөр алдында АКШ өткөн аптада кир жуугуч машиналарга 20%, ал эми күн батареялары менен модулдарына 30% импорттук салык киргизген.

Бул бир тараптуу чектөөлөр азыркы администрациянын протекционисттик (ички базарды коргоо) чараларынын алгачкысы болду. Кытай менен Түштүк Корея АКШнын соңку тарифтерин айыптап, ал түгүл Сеул Дүйнөлүк Соода уюмуна да кайрыларын билдирген.

Еврокомиссия АКШнын кадамына өкүнүч билдирип, бул кадам Дүйнөлүк соода уюмунун шарттарына шайкеш келеринен күмөн санарын, андан Евробиримдиктин экспортуна кандай таасири тийиши ыктымалдыгын жакын арада талдай турганын маалымдады.

Президент Трамп “соода адилеттиги” маселесин өткөн аптада Давостогу эл аралык экономикалык форумда сүйлөгөн учурунда да көтөргөн болчу:

- Эгерде кээ бир мамлекеттер (соодадагы) системаны башкалардын эсебинен кыянат пайдаланса, анда бизде эркин жана ачык соода болбойт. Биз эркин, адилеттүү жана эки тараптуу сооданы колдойбуз. Анткени, акыр-аягында адилетсиз соода баарыбызга шек келтирет. АКШ мындан ары адилетсиз экономикалык тажрыйбаларга, анын ичинде интеллектуалдык менчиктин массалык түрдө уурдалышына көз жума албайт. Биз соода боюнча мыйзамдарды чыңдайбыз, соода системабыздын бүтүндүгүн калыбына келтиребиз.

АКШнын азыркы администрациясы “адилетсиз соода” жүргүзүүчүлөр дегенде, адатта, эң биринчи кезекте Кытайды эске алат.

Бирок АКШ үчүн эң биринчи соода өнөгү Кытай эле эмес, экинчи өнөгү - Батыш Европа менен алыш-беришинде да ири көлөмдө тескери сальдо бар.

Америкалык статистика боюнча 2017-жылдын 11 айында АКШ менен ЕБнын эки тараптуу соодасынын көлөмү 460 миллиард долларга жетип, 156,5 миллиард доллар менен Европанын пайдасына аяктаган. Башкача айтканда, Европа өлкөлөрү мына ушунча акча каражатына АКШга товарды көбүрөөк сатышкан.

АКШ-Евробиримдик ортосундагы соода тоскоолдуктарын жоюп, ага жаңы дем берүү үчүн буга чейин “Трансатлантикалык соода жана инвестиция өнөктөштүгү” деп аталган соода келишими сунушталган.

2013-2016-жылдардын аралыгында ал жаңы келишим боюнча сүйлөшүүлөрдүн он беш айлампасы өтүп, бирок андан кийин белгисиз мөөнөткө бул сүйлөшүүлөр токтоп калган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБдеги бузулуунун себептери айтыла баштады

Бишкек Жылуулук электр борбору, 29-январь, 2018-жыл

Бишкек Жылуулук электр борбору шаардыктарга жакын арада жылуулук тийиштүү көлөмдө бериле баштайт деп ишендиргени менен, азыркыга чейин так мөөнөтүн айта албай жатат.

Учурда Жылуулук борбордун жетекчилиги от казандарда оңдоо иштери жүрүп жатканын маалымдап, бул иштер кыйынчылыктар менен коштолгонун моюнга алышты.

Насостук станция тоңуп калган

Бишкек Жылуулук борбору техникалык бузулуу эмнеден чыкканын азыркыга чейин ишеничтүү айта албай, атайын комиссиянын жыйынтыгы менен гана белгилүү болорун билдиришүүдө. Ошентсе да алдын ала жыйынтыктарга караганда 26-январда иштеп жаткан сегиз от казандын бири иштен чыккан. Аны менен чогуу башка от казандар жылуулук бербей калган.

Энергохолдингдин башчысынын орун басары Нурлан Садыков билдиргендей, от казандардын жылыбай жатышына насостук станциянын иштен чыгышы себеп болгон. Анткени насос иштебей от казандарга тийиштүү көлөмдө суу барган эмес.

Нурлан Садыков
Нурлан Садыков

​- Насостон чыккан суунун көрсөткүчү менен факт жүзүндө берген суунун көрсөткүчү ар башка болуп калды. Насостун көрсөткүчүндө от казандарга толтура суу берилип жатканы байкалганы менен, чындыгында жарым көлөмдө эле берип жатыптыр. Ошондон улам башка дагы от казандар иштен чыга баштады.

Жыйынтыгында 27-январдагы ызгаар суукта Бишкек Жылуулук борбору сегиздин ордуна эки от казанды гана иштетип жатты. Ушундан улам көп кабаттуу үйлөрдүн жашоочулары арасында үй муздап, нааразычылыктар башталган.​

Бишкектеги суук бийлик менен элди сынады
please wait

No media source currently available

0:00 0:04:25 0:00

28-январга караган күнү насостук станцияны адистер ыкчам оңдоп, калган от казандарды суу менен толтуруп, ишке киргизүү орун алган. Бирок Бишкек ЖЭБинин директору Нурлан Өмүркул уулу 29-январга карата болгону алты от казан иштеп жатканын маалымдап, дагы экөөнү жылуулук борбордун адистери ишке киргизүү аракетин көрүп жатканын “Азаттыкка” айтты.

Нурлан Өмүркул уулу
Нурлан Өмүркул уулу

- ТЭЦ толук кандуу жылуулукту бериш үчүн дагы эки от казан жетпей жатат. Азыр дагы бир от казан жаңыдан жагыла баштады. Бирок ал жумушка кириш үчүн толук жылып, параметрлери чыгыш керек. Ошондой эле жакын арада дагы бир от казанды жага баштайбыз деп турабыз.

Бишкек Жылуулук электр борборунда жалпысынан 18 от казан бар. Адистерге аларды ишке киргизүү кыйынчылыктар менен коштолууда. Алсак, 29-январда эртең менен кошумча бир от казанды ишке киргизип жатканда түтүктөрдөн суу агып, ишти токтотту. Буга карабай Бишкек ТЭЦи жакынкы мөөнөттө борбор үчүн керектүү сегиз от казан толугу менен иштей баштайт деп убада берүүдө.

386 млн. доллардын изи менен

Бишкек жылуулук борборунун модернизацияланган башкы корпусу былтыр жайында пайдаланууга берилген. Ал Кытайдын "Эксимбанкынан" алынган 386 миллион долларлык насыяга жаңыланып, кошумча эки энерго блок курулган.

Анткен менен ушул учурда бул эки энергоблоктун бири иштебей турганы маалым болду. “Электр станциялары” ААК директорунун орун басары Бердибек Боркоев экинчи энергоблок иштеген маалда деле тийиштүү жылуулукту бербейт дейт.

- Себеби экинчи энергоблок жылуулук эмес, электр энергиясын өндүрүүгө багытталган. Ошондой эле бул энергоблокту ишке киргизүү үчүн өтө көп көлөмдө суу керек. Ал үчүн 9-10 саат жөн эле суу толтурууга керектелет. Бирок биздин жылуулук борбордо кошумча от казандар болгондуктан, алар тез арада жылый турганын эске алып, ошолорду ишке киргизүүнү чечтик. Себеби биз бир учурда 5-6 от казанды катары менен киргизе албайбыз.

Ушундан улам азырынча 386 миллион доллар турган энергоблоктун экинчиси качан иштей турганы белгисиз калууда.

Бишкек ЖЭБи
Бишкек ЖЭБи

Муздаган Бишкек өкмөттү күнөөлөдү

Социалдык түйүндө Бишкек ТЭЦи жана тийиштүү бийлик өкүлдөрү катуу сынга кабылышууда. 28-январда эле борбор калаада жетиштүү деңгээлде жылуулук болот деп айтылып, бирок иш жүзүндө абал өзгөрбөгөндүктөн модернизацияга кеткен миллиондордун отчетун жарандык коом талап кыла баштады.

Энергетика жаатындагы эксперттер да Жылуулук борборго жумшалган кытай насыясынын изи белгисиз кеткенин айтышууда. Эксперт Жаныбек Оморов 386 миллион долларга Бишкекке жаңы ТЭЦ куруп койсо болмоктугун айтат.

- Ошол акча кошумча 300 мВт кубаттуулукка кетти. Эгерде салыштырып көрсөк бул акчага жаңы деле ТЭЦ салып койсок болмок. Ошол эле акчага кубаттуулугу андан да көбүрөөк электр энергия чыгара турган гидростанция курса болот. Бийлик андан көрө ошол жагын караса болмок.

Түзүлгөн кырдаалдан улам Бишкек ТЭЦинин жетекчилиги, өкмөт башчысы баш болгон тийиштүү кызматкерлер шаардыктардан кечирим сурап, чукул арада маселе оң жагына чечилерин билдиришүүдө.

Президент Сооронбай Жээнбеков премьер-министр Сапар Исаков менен Бишкек Жылуулук электр борборундагы кырдаалды талкуулады.

Ал арада Кыргызстандын УКМК баш болгон бир катар тергөө органдары жылуулук борбордогу абалды ар кандай иш-чаралардын алкагында текшерүүгө киришти.

Жылуулук борборунун бузулушунун чоо-жайы
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:38 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG