Линктер

бейшемби, 18-июль, 2019 Бишкек убактысы 05:04

Саясат

Воинов менен Мамановдун сырдуу камалышы

Рустам Маманов.

Коомдук ишмер Рустам Маманов менен ишкер Рустам Воиновдун кармалышынын чоо-жайы ачык айтылбай жатат.

Расмий бышыктала элек кабарларга караганда, буга кытайлык ишкерлер менен жер талаш себеп болушу ыктымал.

Чоо-жайы айтылбаган кармоо

Коомдук ишмер Рустам Маманов менен ишкер Рустам Воинов камалганы тууралуу Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет (УКМК) 10-майда билдирүү таратты. Бирок алар кайсы кылмыш иштин негизинде кармалганы тууралуу түшүндүрмө бере элек.

Атайын кызматтын басма сөз катчысы Рахат Сулайманов төмөнкүдөй кыскача маалымат берүү менен чектелди:

УКМК.
УКМК.

- Эки жаран буга чейин козголгон кылмыш ишинин алкагында кармалды. Тергөө кызыкчылыгына байланыштуу башка маалыматтар айтылбайт.

Расмий бышыктала элек кабарларга караганда, Воинов менен Маманов Бишкектеги жер жана курулуш чырына байланыштуу кармалышы ыктымал.

Азырынча Мамановдун жакындары менен байланышууга, адвокат жалданган-жалданбаганын билүүгө мүмкүн боло элек. Ал эми белгилүү коомдук жана спорт ишмери Александр Воинов кармалган Рустам Воиновдун тууганы болорун "Азаттыкка" айтты:

- Бирок анын ишмердигин, камалышынын себебин билбейм, - деди Александр Воинов.

Курулуш чыры кармоого себеп болушу мүмкүн

Рустам Маманов коомчулукка Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты, меценат, "Замандаш" партиясынын мурдагы теңтөрагасы катары таанымал. Аны менен кошо камалган Рустам Воиновдун аты-жөнү коомчулукка белгилүү эмес. Интернет булактарында ал B.LC аттуу курулуш компаниясынын негиздөөчүсү экени тууралуу маалыматтар бар.

Рустам Воинов менен Гао Жин Вей аттуу кытай ишкеринин ортосунда чыр чыкканын 2017-жылы февралда “Дело№” гезити жазган. Ал макалада мүлккө ээлик кылуу маселесинен жана курулушка сарпталган каражаттан улам тараптар ортосунда талаш жаралганы айтылган.

2016-жылы “Синхуа” деген курулуш компаниясы менен Воиновдун ортосундагы жаңжал Бишкектин Свердлов райондук сотунда, андан кийин шаардык сотто, Жогорку сотто каралган. Териштирүү учурунда юрист Таалайгүл Токтакунова кытайлык ишкерлерге адвокат болгон. Ал азыркы кармоо ошол ишке тиешеси болушу мүмкүн деп божомолдойт:

Таалайгүл Токтакунова.
Таалайгүл Токтакунова.

- Воиновдун жер тилкеси сатылганы боюнча чыр болгон. Соттун чечими менен кытайлык инвесторлордун мүлкү алынып коюлган. Ал мүлк бир ресторан жана турак жай комплекси эле. Ошого байланыштуу кармалышса керек.

Мыйзам боюнча, "тергөөнүн кызыкчылыгы үчүн", "күнөөсү далилдене электигине байланыштуу" деп кармоонун чоо-жайы айтылбайт. Шектүү кишинин аты-жөнү да толук жарыяланбашы керек. Бирок УКМК Маманов менен Воиновдун атын айтып жатпайбы. "А" дегенден кийин "Б" деш керек да. Кайсы ишке байланыштуу, кандай берене менен кармалганын айтууга тийиш.

Токтакунова жогорудагы иш аябай талаш менен коштолуп, Мамановдун да аты аталып жүргөнүн, сот чечими кытайлык инвесторлорду нааразы кылганын кошумчалады. Ушундан улам "кытай тарап ишти кароону өтүнгөн болушу мүмкүн" деген да божомол бар.

Түкшүмөл себептер

Ал арада Воиновго таандык экени айтылып жаткан B.LC компаниясы "курулуш документтеринде жооптуу кишилердин колун жасалмалаган" деген сөз чыкты.

"Кыргызкурулушсервис" мамлекеттик компаниясынын директору Адылбек Исмаилов бул боюнча Экономикалык кылмыштарга каршы күрөш башкармалыгына эки айдай мурун кайрылганын билдирди:

- Азыркы B.LС компаниясы Мамлекеттик экотехинспекция кызматкерлери менен жасалмалашкан. Финполго расмий кайрылгам. Иликтеп, аныкталмайынча бир нерсе дегенге болбойт. Бирок бул жерде Маманов менен Воиновдун кандай байланышы бар экенин да билбейм.

49 жаштагы Рустам Маманов 2000-2005-жылдары Жогорку Кеңештин экинчи чакырылышында депутат болгон, улуттук каада-салт жана маданиятты өлкө ичинде жана чет элде даңазалоого көмөк көрсөтүп жүрөт. “Улут жүзү” коомдук фондунун башчысы. 2014-жылы мектеп окуучуларына бирдиктүү форма тандоого демөөрчүлүк кылган. Бир канча жыл бою “Замандаш” партиясына теңтөрага болуп, 2015-жылы партиядан чыккан. Буга ал "партия өз идеологиясынан четтеп кетти" деген жүйө себеп болгону айтылган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Отунбаева: Саясий тазалануу жүрүп жатат

Отунбаева: Саясий тазалануу жүрүп жатат
please wait

No media source currently available

0:00 0:25:33 0:00

Шайлоо мыйзамдарын өзгөртүү керекпи?

Шайлоо мыйзамдарын өзгөртүү керекпи?
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:42 0:00

Трамп менен Ким Сингапурда кездешет

Ким Чен Ын жана Дональд Трамп.

АКШ менен Түндүк Кореянын лидерлеринин “тарыхый” деп мүнөздөлгөн жолугушуусу келерки айда Сингапурда өтө турган болду. Саммитти утурлай Вашингтон Пхеньяндын камагынан өзүнүн үч жаранын бошотууга жетишти. АКШ өзү жана Түндүк Кореянын жакынкы коңшулары да алдыдагы саммит Корей жарым аралынын өзөктүк куралдан арылышына алып барат деп үмүт артууда.

Былтыр өзү “ракета-киши” деп атаган Ким Чен Ын менен узактан бери күтүлгөн жолугушуусу Сингапурда өтөрүн оболу президент Дональд Трамп адаттагыдай эле "Твиттер" баракчасы аркылуу 10-майда жарыялады.

Кийин ошол эле күнү Индиана штаттында эл менен жолугушуп жатып Трамп үч америкалыктын Түндүк Кореянын барымтасынан бошотулушун чоң жетишкендик катары мүнөздөп, буларга токтолду:

-12-июнда Сингапурда Ким Чен Ын менен кездешип, дүйнө үчүн тынчтыкка жана коопсуздукка жетишүүнү көздөйбүз. Өткөн түнү силер муну көрдүңөр. Ким Чен Ын мындай аракети менен өз өлкөсүнө жакшы иш кылды. Барымтадагылар урмат менен бошотулду. Биз бул үчүн эч нерсе төлөгөн жокпуз. Биз эми сүйлөшүү столуна олтурабыз. Дүйнө, Түндүк Корея, Түштүк Корея, Жапония, Кытай үчүн мыкты макулдашуу түзүүгө умтулабыз.

АКШнын корей улутундагы үч жараны Түндүк Кореянын камагынан мамлекеттик катчы Майк Помпеонун Пхеньяндагы экинчи сапарынын убагында бошотулду.

Президент Дональд Трамп Түндүк Корея камактан бошоткон үч америкалыкты аэропорттон тосуп алган учур. 10-май, 2018-жыл.
Президент Дональд Трамп Түндүк Корея камактан бошоткон үч америкалыкты аэропорттон тосуп алган учур. 10-май, 2018-жыл.

Помпео алдыдагы саммитти даярдоо максатында Түндүк Кореяга акыркы жыйырма күн ичинде эки жолу барып, Ким Чен Ын менен көзмө-көз сүйлөшүүлөрдү өткөрүп келди.

АКШ алдыдагы саммитин эң башкы жыйынтыгы – Пхеньяндын өзөктүк куралдан толугу менен баш тартуусу болушу керек жана бул текшерүү аркылуу ырасталышы зарыл деп эсептейт.

Ал эми Түштүк Кореянын расмий өкүлдөрү билдиришкендей, Түндүк Кореянын лидери Ким Чен Ын эгер АКШ Корей согушунун (1950-53-жылы болгон) расмий аякташы үчүн милдеттенме алып, Түндүк Кореяга кол салбоого убада берсе өзөктүк куралдан баш тартууга даяр экенин айткан.

Буга чейин эки Кореянын лидерлери 27-апрелдеги саммитте Корей жарым аралын өзөктүк куралдан толук арылтууну, Корей согушун расмий бүтүрүп, туруктуу тынчтык келишимин түзүш үчүн быйыл АКШ жана Кытай менен иштешүүнү макулдашканын жарыялашкан.

Эми Кытай, Жапония жана Түштүк Корея АКШ - Түндүк Корея саммитинин күнү жана жери такталышын кубатташты:

- Кытай АКШ менен Түндүк Корея лидерлеринин жолугушуусун даярдоодогу жакшы жылышты кубаттайт. Биз жолугушуунун оң жыйынтыктарын чыдамсыздык менен күтөбүз. Бул Корей жарым аралын өзөктүк куралдан арылтуу, анын саясий маселелерин чечүү жолундагы, аймакта узак мөөнөттүү тынчтык жана тартипти ишке ашыруудагы маанилүү кадам, - деди Кытайдын Тышкы иштер министрлигинин өкүлү Генг Шуанг Бээжинден 11-майда.

Пхеньянга таасири бар деп эсептелген Кытайга апта башында Түндүк Кореянын лидери Ким Чен Ын өзү да экинчи жолу келип, президент Си Цзиьпин менен жолугуп кеткен.

Ким Чен Ын жана Си Цзиньпин Далянь шаарында жолуккан учур. 8-май, 2018-жыл.
Ким Чен Ын жана Си Цзиньпин Далянь шаарында жолуккан учур. 8-май, 2018-жыл.

АКШнын бийлик өкүлдөрү мурдараак Түндүк Кореянын лидери былтыркы утур-утур ракеталык сыноолордон кийин кепке келип, эми өзөктүк куралдан баш тартууга ыктай баштаганын бир тараптуу жана көп тараптуу экономикалык санкциялардын таасирине, ага “болушунча кысым жасалганына” байланыштырышкан.

Бирок өткөн аптада Пхеньян мындай көз карашка нааразы болуп, АКШга “атайлап чагым жасабаш” керек экенин, анын сүйлөшүүгө даярдыгын алсыздык катары чечмелебеши зарыл экенин эскерткен.

Былтыр Улуттар Уюмунун Коопсуздук кеңеши Пхеньянга каршы экономикалык санкцияларын бир нече айлампа менен күчөткөн. АКШ да былтыр жана быйыл өз тарабынан бир нече айлампа менен Түндүк Кореяны каржы булактарынан ажыратууну караган санкцияларды киргизген. Ал санкциялардын баары азыр да күчүндө.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБ: 600 долларлык аттиштердин икаясы

ЖЭБ: 600 долларлык аттиштердин икаясы
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:34 0:00

ЖЭБ чуусу: жоопкерчилик кимде?

ЖЭБ чуусу: жоопкерчилик кимде?
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:30 0:00

Матраимов өкмөт менен соттошо баштады

Сапар Исаков жана Райымбек Матраимов.

Бишкекте Биринчи май райондук соту 10-майдан тартып Мамлекеттик бажы кызматынын төрагасынын мурунку орун басары Райымбек Матраимовдун мурдагы өкмөт башчы Сапар Исаковдун чечими боюнча арызын карай баштады. Матраимов өкмөттү "кызматтан мыйзамсыз алган" деп айыптап жатат.

Ал арада Жогорку Кеңештин комитети саясий жана мамлекеттик кызматкерлерди иштен бошотуудагы талаш-тартышты соттук эмес тартипте чечүү боюнча мыйзам долбоорун жактырды. Анда Эмгек кодексинин 427-беренесин өзгөртүү каралган.

Сотто Райымбек Матраимовдун адвокаты Татьяна Карыжинская "анын кызматтан алынганы мыйзамсыз болгон" деп билдирди. Ал өз кардары "чет мамлекетте дарыланып жаткан кезде иштен алынганын, эмгекке жараксыздыгы тууралуу маалымкатка көңүл бурулбаганын" жүйө келтирди. Адвокат соттон Матраимовдун кайра кызмат ордуна дайындоо тууралуу арызын толук канааттандырып берүүнү сурап жатат.

Жогорку соттун басма сөз өкүлү Сюита Соурбаева сот процессине бардык тарап катышканын "Азаттыкка" ырастады. Ал өкмөттүн өкүлү материалдар менен таанышуу үчүн убакыт сураганын билдирди:

- Алгач өкмөттүн өкүлү иш менен толук таанышып чыгууну өтүнүп, ишти карап жаткан судья аны жарым-жартылай канааттандырган. Андан кийин ал Матраимовдун өкүлү Карыжинская менен макулдашып, сот 17-май, саат 14:00гө коюлду.

Коомчулукта "Райым миллион" деген каймана ат менен таанылган, артынан уу-дуу сөз ээрчиген Райымбек Матраимов былтыр ноябрь айында ошол кездеги премьер-министр Сапар Исаковдун буйругу менен кызматтан алынган. Буйрукта "Мамлекеттик жана муниципалдык кызмат жөнүндө" мыйзамдын 47-беренесинин 3-бөлүгүнүн 1-пунктуна ылайык иштен алынды" деп жазылган. Бул беренеде “Өзгөчө тартипте кызмат ордуна дайындалган адамдар алардын иши саясий жетекчилик тарабынан кабыл алган чечимдерге жана жүргүзүлгөн саясатка ылайык келбеген учурда иштен бошотулат” деп жазылган.

Райымбек Матраимов болсо өкмөттү өткөн айда сотко берген. Анын алдында, 31-мартта КСДПнын курултайынан кийин экс-президент Алмазбек Атамбаев бажы тармагындагы коррупцияга байланыштуу Райымбек Матраимовду айыптаган, анын кызматтан алынышына себепчи болгонун да ачыкка чыгарган:

Алмазбек Атамбаев.
Алмазбек Атамбаев.

- Былтыр премьер-министр Сапар Исаковдон бул схемадагы "кардиналдардын" бири "Райым миллионду" кызматтан алууну катуу сурангам. Азыр мен Сапар Исаков ошол адамдын парламенттеги жана анын сыртындагы таламдаштарынын катуу чабуулуна кабылганын көрүп жатам. Сапар Исаков кээ бир адамдарды катуу "таарынтты". Ал "Райым миллионду" кызматтан алды. Сапар Исаков таза адам.

Ал арада өкмөт Конституциялык палатанын 2013-жылы ноябрда кабыл алган чечимине ылайык Эмгек кодексинин талаш-тартыштуу 427-беренесин өзгөртүүгө киришти.

Жогорку Кеңештин Социалдык маселелер, билим берүү, илим, маданият жана саламаттык сактоо комитети 7-майда өкмөт киргизген мыйзам долбоорун жактырды жана үчүнчү окууда кароого жөнөттү. Бул берене "кызматкерлердин айрым категорияларынын жекече эмгек талаш-тартыштарын кароо өзгөчөлүктөрү" деп аталат.

Тактап айтканда, азыр Эмгек кодексинде "президент, парламент жана өкмөт башчы шайлаган, бекиткен же дайындаган кызматкерлерди иштен бошотуу, иштен бошотулган күнүн жана себептерин өзгөртүү, башка ишке которуу, ишке аргасыз чыкпай калган же айлыгы аз жумушка барган, ошондой эле тартиптик жаза маалында акы төлөө маселелери соттук эмес тартипте чечилет" деп жазылган. "Ушул беренеде кабыл алынган чечимдер боюнча даттанууга болбойт" деп да көрсөтүлгөн.

Комитет жактырган мыйзам долбоорунда болсо жогорудагы кодекстин "президент, парламент жана өкмөт башчы шайлаган, бекиткен же дайындаган" деген жерин "саясий жана атайын мамлекеттик кызмат орундарын ээлеп турган адамдар" деп өзгөртүү сунушталып жатат.

Мындан беш жылдай мурун Жогорку соттун Конституциялык палатасы Эмгек кодексинин 427-беренесинин Конституцияга шайкеш келер-келбесин караган. Буга ошол кездеги Мамлекеттик салык кызматынын статс-катчылыгынан бошоп калган Асан Токтоналиев менен Нарын облусунун Ак-Талаа районунун акиминин орун басарынын кызматынан алынган Болотбек Чокморовдун арыздары негиз болгон.

Палатанын беш судьясы "427-берене Конституцияга ылайык келет" деп тапкан, үч судья болсо "Баш мыйзамга каршы келет, саясий, мамлекеттик кызматта иштеген жарандардын сотко кайрылуу укугун чектейт жана саясий максатта колдонулушу мүмкүн" деп өзгөчө пикирин билдиришкен.

Конституциялык палатанын ошол кездеги судьясы Клара Сооронкулова палатанын андагы бүтүмү азыр туура эмес чечмеленип жатканын сынга алды. Ошондой эле ал саясий кызматты ээлегендердин тизмеси узарып кеткенине токтолду:

Клара Сооронкулова.
Клара Сооронкулова.

- Саясий кызматта турган адамдар саясий программаларды ишке ашырат. Мисалы, өкмөт мүчөлөрүнүн баары саясий кызматта турган адамдар. Алар кандайдыр саясий программаны ишке ашыруу максатында дайындалып жатпайбы. Бул жерде өкмөт башчы менен өкмөт мүчөлөрүнүн ортосундагы мамилени "саясий ишеним" деп атаса болот. Башка мамлекеттик кызматкерлерде болсо "саясий бейтараптык" болот. Көпчүлүк мамлекеттик кызматтар "саясий бейтарап" болушу керек. Биз ал убакта "саясий кызматтарды белгилеп, жөнгө салгыла, санын азайткыла, Конституцияда гана көрсөтүлгөн кызматтар болсун" деген чечим чыгарып бергенбиз. Ошол убакка чейин саясий кызматтардын реестрин президент түзүп, жөнгө салып келген. "Ошону президенттен алгыла" дегенбиз. "Саясаттын негизинде келген гана кызматтар саясат болсун" дегенбиз. "Калгандары туруктуу болушу үчүн калган кызматтардын баары саясий кызмат болуп эсептелбесин" дегенбиз. Бирок мындай кызматтарды тескерисинче көбөйтүп жиберишиптир. Алмазбек Атамбаев президент болуп турганда жаңы реестр кабыл алганда көбөйтүшүптүр.

Клара Сооронкулова Райымбек Матраимовдун сотко кайрылганын жөндүү деп эсептейт. Ал ошол эле учурда соттор буга чейин адатта мындай иштерди кароодон баш тартып келгенин белгиледи:

- Мамлекеттик бажы кызматы өкмөттүн да курамына кирбейт. Булардын өзүнүн туруктуу функциялары бар. Бул административдик кызмат. Кызматтардын баарын саясий кызмат кылып алып, "саясий ишенимден кеткени үчүн" деп иштен жумуштан алып жатышпайбы. Матраимовдун сотко бергени деле туура. Бирок мен бул ишти сот кабыл алып карап жатканына таң калып жатам. Себеби буга чейин кабыл алышчу эмес. Саясий кызмат болгондо деле анын жол-жобосу бар да. Ошол жол-жоболор мыйзамга ылайык сакталышы керек. Ошондуктан сот маңызын карабаса да, жол-жобосу жагынан карашы мүмкүн.

Жогорку Кеңештеги "Республика - Ата Журт" фракциясынын депутаты, Укук тартиби, кылмыштуулук менен күрөш жана коррупцияга каршы аракеттенүү комитетинин мүчөсү Мирлан Жээнчороев саясий кызматтагы адамдарды иштен бошотуу маселелеринде саясий жоопкерчилик эске алынышы керек деп эсептейт:

Мирлан Жээнчороев.
Мирлан Жээнчороев.

- "Президенттин, премьердин буйругу, ЖКнын токтому менен дайындалгандар соттошуп, кызматын бошотпой отуруп алган учурлар болбосун, өкмөттүн курамын ыкчам өзгөрткөн маселелер чечилсин" деп кабыл алынган берене. Менин оюмча бул туура. Бул жерде эмгек тартибиндеги эле жоопкерчилик эмес, саясий да жоопкерчилик турат.

Парламенттеги "Кыргызстан" фракциясынын депутаты, Социалдык маселелер, билим берүү, илим, маданият жана саламаттык сактоо комитетинин мүчөсү Алмазбек Токторов жарандардын сотко кайрылуу укугу чектелбеши зарыл экенин айтып, сотторго айтылган сын пикирлерди эстеди:

- Эгер кызматкер негизсиз жумуштан бошотулса, анда ал сотко берүүгө укугу бар. Бирок ал соттор менен сүйлөшө коюп, туура эмес чечим чыгартып алып, "кайра ишке коесуңар, чыгымды төлөп бересиңер" дегени башка маселе. Баары эле келип сотко такалат. Эгер сот адилет карап, калыс чечим чыгарып берсе эч кимдин эч кандай дооматы болбойт. Жетекчилер да кимдир-бирөөнү иштен алып жатканда жоопкерчилигин ойлойт. Жылдан-жылга мыйзамсыз иштен алынганы үчүн төлөй турган кенемте көбөйүп баратат. Өкмөт ошондуктан бюджетке кошумча түйшүк болбосун деп ушундай демилге көтөрүп жатса керек.

Кыргызстанда жарандардын мамлекеттик кызматтан мыйзамсыз алынганына даттанып айлап-жылдап соттошкон, арыз-муңун айтып өлкө жетекчилигине чейин кайрылган, тескерисинче соттон утуп келген, мамлекеттен миңдеген сом өндүрүп алган учурлар да арбын кездешет. Ошондон улам Жогорку Кеңеште "бул акчаны мамлекеттен эмес, ошол иштен алган жетекчинин айлыгынан өндүрүп бериш керек, аларга кылмыш ишини козгоо зарыл" деген да демилгелер көтөрүлгөн.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБ чуусу: Атамбаевдин кол тийбестигин кароо сунушталды

ЖЭБ

Жогорку Кеңеш Бишкектин Жылуулук электр борборундагы (ЖЭБ) кырсыктын себебин жана аны модернизациялоого жумшалган 386 миллион доллардын чоо-жайын иликтеген депутаттык комиссиянын корутундусун талкуулады.

Комиссия "Жылуулук электр борборуна Кытайдан насыя алган кезде кыргыз бийлиги өлкө кызыкчылыгын эске алган эмес" деген жыйынтыкка келген.

10-майда өткөн жыйын кызуу талкуу менен коштолуп, экс-президент Алмазбек Атамбаевдин кол тийбестик статусун алуу демилгеси да көтөрүлдү. Мурдагы президенттин парламенттеги партиялаштары мындай демилгеге каршы чыккан жок.

"Кыргызстандын кызыкчылыгы унутта калган"

Төрт айдан бери коомчулуктун көңүл чордонунда турган Бишкек жылуулук электр борбору боюнча жыйынга мурдагы өкмөт башчылар Сапар Исаков, Темир Сариев, Жантөрө Сатыбалдиев менен мурдагы жана учурдагы жетекчилер да катышты.

ЖЭБ боюнча депутаттык комиссия иликтөө корутундусун экиге бөлгөн. Биринчисинде - быйыл январдагы өндүрүштүк кырсыктын себептери жана сунуштар камтылса, экинчисинде - Кытайдан алынган 386 миллион доллар насыянын чоо-жайы иликтенген.

Депутаттык комиссиянын төрагасы Улан Примовдун айтымында, өндүрүштүк кырсыкка өкмөттүн кышка жакшы даярдык көрбөгөнү жана тиешелүү жетекчилердин шалаакылыгы себеп болгон:

- Өлкөнүн кышка карата даярдык иштери өз убагында, талапка ылайык жүрбөгөнү, Электр станциялар ишканасынын, Бишкек ЖЭБдин жетекчилеринин шалаакылыгы, жоопкерчиликсиз мамилеси себеп болгону айдан-ачык, - деди Примов.

Буга байланыштуу депутаттык комиссия энергетика тармагындагы жетекчилердин жоопкерчилигин карап, бул жаатта терең өзгөртүүлөрдү жүргүзүүнү сунуштаган.

Депкомиссия кырсыкка кышка даярдык начар болгонун негиз катары көрсөткөнү менен бул ишке жооптуу өкмөт жетекчилеринин жоопкерчилигин көрсөткөн эмес. Былтыр кышка даярдык эки премьер-министр: Сооронбай Жээнбеков жана Сапар Исаковдун тушунда жүргүзүлгөн.

Анткен менен Кытайдын "Эксимбанкынан" алынган 386 миллион доллар насыя боюнча мурдагы жетекчилердин аты аталды. Анын сап башында мурдагы премьер-министр Жантөрө Сатыбалдиев баштаган өкмөттүн мүчөлөрү жана ошол кезде президенттик аппаратта иштеген бөлүм башчылар Сапар Исаков, Нурсулуу Ахмедова турат.

Депутаттык комиссия иликтөөсүндө "Кытайдан насыя алынган кезде Кыргызстандын кызыкчылыгы корголбой калган" деген бүтүмгө келгенин комиссиянын төрагасы Улан Примов билдирди:

- Жалпылап айтканда, ТВЕА компаниясын модернизацияны ишке ашыруу боюнча жалгыз тарап кылып, Кытайдын "Эксимбанкынан" 386 миллион доллар насыя алуу боюнча келишимдер Кыргызстандын кызыкчылыгын толук кандуу эске алган эмес. Ошол кездеги өкмөт башчысы жана өкмөт мүчөлөрү келишимди карап чыгууда, корутунду берүүдө жана инвестор, ишке ашыруучулар менен иштешүүдө Кыргызстандын кызыкчылыгын коргоого жетиштүү көңүл бурбаган.

Депутаттык комиссиянын төрагасы мындай келишимге кол койгон адамдар катары ошол кездеги премьер-министр Жантөрө Сатыбалдиевдин, мурдагы финансы министри Ольга Лаврованын атын атады.

Ошондой эле Примов кыргыз өкмөтү Бишкек Жылуулук электр борборун (ЖЭБ) жаңылоого насыя алуу боюнча келишим түзүүдө бир катар сунуштарды эске албаганын кошумчалады.

Ал ошол кездеги экономика министри Темир Сариевдин "ЖЭБди оңдой турган компанияны тендердин негизинде тандаш керек. ТВЕА буга чейин "Датка-Кемин" долбоорун ишке ашырган, эгер ал тандалса, күмөн саноого себеп болушу мүмкүн" деп айткан пикирин мисал келтирди.

Мындай өзгөчө пикирди ал кездеги финансы министринин орун басары Арзыбек Кожошев менен тышкы иштер министринин орун басары Аскар Бешимов да билдирип, бул долбоор өлкө эгемендигине доо кетириши мүмкүн экенин белгилешкен.

Жантөрө Сатыбалдиев
Жантөрө Сатыбалдиев

Бирок депкомиссиянын "өлкө кызыкчылыгы эске алынбай калган" деген бүтүмүнө мурдагы өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев макул эмес. Анын айтымында, насыя бардык мыйзамдарды сактоо менен ошол кездеги кырдаалды жөнгө салуу үчүн алынган:

- Биз Кытайдан алган насыя “туташ (связанный) деп аталат. Алар шарттарын дароо коюп берген. "Биздин ишкана, биздин товар жана биздин кызмат көрсөтүү болот" деген шарт койгон. Болбосо, албай эле койгула деген. Өкмөттө регламент сектору бар. Мына ушул сектор бардык мыйзамдарга жооп берет деген соң гана кол коюлган.

ЖЭБ чуусу: жоопкерчилик кимде?
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:30 0:00

​Парламент жыйынынын жүрүшүндө депутаттык комиссиянын мүчөсү Исхак Масалиев кошумча баяндама менен чыгып, түзүлгөн кырдаал үчүн мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин жоопкерчилигин эске салды. Бишкек Жылуулук электр борборун модернизациялоого байланыштуу экс-президент Алмазбек Атамбаевден кол тийбестик статусту алууну сунуштады.

- Акыркы күндөрү бизге маалымат жетти. 2013-жылдын май айында модернизация боюнча президенттик аппараттын эки бөлүмүнүн башчылары Сапар Исаков менен Айсулуу Ахмедова (Нурсулуу Ахмедова-ред.) президенттин атына кызматтык кат жөнөткөн. 390 миллион доллар кредит алуу керек деп. Президент түзмө-түз каржы жана энергетика министрлерине аны аткаруу тууралуу тапшырма берип жатат. Бул чоң ката. Кыргызстанда жаш баладан тартып улгайгандарга чейин ушунча көлөмдөгү кредит президентсиз чечилбей турганын билишет. Бирок Конституцияда президенттин андай укугу жок. Министрлерге буйрук бере турган укугу болгон эмес. Бул жерде президент өз укугунан ашып түшкөн. Президент өзү буйрук берип жатса, кайсы министр каршы пикир айта алат? Кантип талкуулайт? Баарыбыз билебиз эч ким сөз да айта албайт. Айрыкча бул "эл аралык мамилеге таасир берет, Кытай менен достук бузулат" дегенден кийин баарыбыздын тилибиз кыска болуп калат. Буга президенттин аралашканы, буйрук бергенинен кылмыштын белгиси көрүнүп турат. Узурпация деген сөз бар. Өзүнүн кызматына ылайыктуу эмес укуктарды өзүнө алып алуу деп эсептелинет. Ошол боюнча тиешелүү органдар карап чыкса, кызык нерселер табылышы мүмкүн. Корутундуда бир топ аттар жазылып турат. Мамлекеттик кызматкерлер, депутаттардын фамилиялары жүрөт. Мен мурдагы президент Атамбаев Алмаз Шаршеновичтен кол тийбестикти алуу тууралуу сунуш берем. Ал киши мыйзам алдында "баары тең" деп бир топ жолу айткан. Керек болсо "мен да жооп берем" деген. Биз укук коргоо органдарына мүмкүнчүлүк беришибиз керек. Ак болсо ак, кара болсо жоопко тартылышы керек. Башатын тапсак, төрдө отурган премьер-министрлердин баары "бизге буйрук берген эле, унчукпай койгонбуз" деп айтышат. Алты жылда жети премьер болсо алардын кайсынысынан сурайбыз? Негизи туура эмес кадам менен кетип баратабыз. Менин сунушум, мурунку президенттин кол тийбестигин алуу керек.

Парламентте Атамбаев учурда жетектеген Социал-демократтар фракциясынын депутаттары Масалиевдин мындай кескин демилгесине жооп кайтарган жок. Жалгыз гана мурдагы премьер-министр Сапар Исаков экс-президент Алмазбек Атамбаев Бишкек ЖЭБин модернизациялоо боюнча түз тапшырма бербегенин билдирди:

- Алмазбек Атамбаев түз тапшырма берген эмес, "карап көргүлө" деп жатат. Ошондуктан Масалиев алдабасын, жалаа жаппасын. Экинчиден, биз президентке бардык компаниялар туурасында маалымат берип, кат жибергенбиз. Биз тигил же бул компанияны "лобби" кылган жокпуз. Элдин башын айлантпагыла.

Убагында айтылбаган сөз карып...

Бишкек ЖЭБин талкуулаган жыйында бийлик дарегине КСДПнын депутаттары да сын айтты. Маселен, Социал-демократтар фракциясынын мүчөсү Кожобек Рыспаев ушундай кемчиликтер Атамбаев башкарып турган учурда бүтүп, ишке берилген "Датка-Кемин" долбоорунда болушу мүмкүн экенин эскертип, аны текшерүүнү сунуштады:

Кожобек Рыспаев
Кожобек Рыспаев

- Аскарбек Шадиевдин бухгалтери ТВЕА компаниясынын бухгалтери болуп чыгып жатат. Калп эмес. Эмне себептен мындай болуп калат? Бул шек жаратпайбы? Ушул эле комиссияга "Датка-Кемин" долбоорун да иликтөө үчүн бериш керек. Аягына чейин иликтеп чыгуу зарыл. Бир чакырым чубалгы 640 миң долларга бааланып жатат. Мунун баары насыя, кайтарып бериш керек. Эмне үчүн биз бул жөнүндө унчукпайбыз?

Бийликчил депутаттардын мындай активдүүлүгүн депутат Жанар Акаев “Ак үйдүн жетинчи кабатынан” буйрук келбей калганы менен түшүндүрдү. Ал бардык кемчиликтер үчүн өкмөт айыпталып жатканы менен депутаттардын жана башка жетекчилердин да жоопкерчилиги бар экенин эскертти:

- Бийлик алмашкандан кийин эр жүрөктөр көбөйөт. Биздин эң чоң трагедиябыз ушул. Учурда өкмөттүн мурдагы башчыларына “Эмнеге Атамбаевге каяша айткан эмессиңер!?” деп жатабыз. Убагында антип айткандар аз болгон. Атамбаевден эмне талап, эмне сунуш болсо парламент аткарып турган, - деди Акаев.

ЖЭБдеги кырсыктын себебин жана аны модернизациялоого жумшалган 386 миллион доллардын чоо-жайын иликтеген депутаттык комиссия үч айдан ашуун убакыт иштеп, 8-майда корутундуну кабыл алган.

ЖЭБ: 600 долларлык аттиштердин икаясы
please wait

No media source currently available

0:00 0:06:34 0:00

ЖЭБди модернизациялоо боюнча Кытайдын "Эксимбанкынан" 386 миллион доллар насыя алууну караган макулдашуу парламентте 2013-жылы 11-сентябрда бекитилген. Ишти аткаруучу болуп кытайлык ТBЕА компаниясы дайындалган. Жылуулук электр борборун оңдоо иштери былтыр күзүндө толугу менен бүткөрүлгөн эле. Бирок быйыл кыш чилдеде ЖЭБдин иши үзгүлтүккө учураганда Бишкек шаары бир нече күн бою жылуулуксуз, бир топ жерлери жарыксыз калган болчу.

Бул кырсыкка байланыштуу кылмыш иши козголуп, "Улуттук энергехолдингдин" башчысы Айбек Калиев баш болгон бир нече жетекчи камакка алынган.

Депкомиссиянын корутундусунда "Кытайдан алынган насыя боюнча сүйлөшүү өткөрдү, документтерди иштеп чыккан жана ага кол койду" деп айтылган жетекчилердин ишине укуктук баа берүү тууралуу сунуш бар. Бул тизмеге 30га жакын адам кирген.

Алардын арасында мурдагы премьер-министрлер Жантөрө Сатыбалдиев жана Жоомарт Оторбаев, мурдагы энергетика министри Осмонбек Артыкбаев, мурдагы финансы министри Ольга Лаврова, финансы министринин азыркы орун басары Мирлан Байгөнчөков, мурдагы юстиция министри Алмамбет Шыкмаматов, мурдагы экономика министри Темир Сариев, экономика министринин мурдагы орун басары Санжар Муканбетов, тышкы иштер министри Эрлан Абдылдаев, президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн ошол кездеги башчысы, мурдагы премьер-министр Сапар Исаков, “Улуттук энергохолдингдин” жана Энергетика министрлигинин мурдагы жетекчиси Айбек Калиев, Экотехинспекциянын башчысы Канатбек Муратбеков, Курулуш жана архитектура агенттигинин мурдагы директору Турдубек Мамбетов, “Электр станциялары” ишканасынын мурдагы директорлору Салайдин Авазов, Абдылда Исраилов, Таалайбек Толубаев, Узак Кыдырбаев, Бишкек ЖЭБинин мурдагы директору Нурлан Өмүркул уулу жана учурдагы директору Андрей Воропаев, Өнөр жай, энергетика жана жер казынасы комитетинин учурдагы башчысы Улан Рыскулов жана башка бир катар жетекчи кызматкерлер бар.

ЖЭБ чатагы коррупциянын изин ачабы?
please wait

No media source currently available

0:00 0:29:53 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Самаковдун тарапкерлери митингге чыгышты

Самаковдун тарапкерлери митингге чыгышты
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:25 0:00

Казакстанда митингге чыккандар кармалды

Алматыдагы акцияга чыккандарды кармоо учуру. 10-май, 2018-жыл.

Астананын Европа мамлекеттеринин элчиликтери жайгашкан районуна ондогон адамдар жыйналып, саясий туткундарды бошотууну талап кылышты.

“Азаттыктын” кабарчысынын айтымында, акциянын катышуучуларын полиция курчап, ондогон адамды автобуска күчтөп салып кеткен.

Буга чейин бозгундагы оппозициялык саясатчы Муктар Аблязов "Фейсбуктагы" баракчасы аркылуу казакстандыктарды 10-майда нааразылык митингине чыгууга чакырган. Бул күнү Европа Биримдигинин депутаттары Казакстанга келип, парламент депутаттары, активисттер менен жолугушаары айтылган. Астанадагы митингге чыккандар Еврошаркеттин өкүлдөрүнө казак бийлигине коюп жаткан талаптарын жеткирүүнү сурануу үчүн келишкенин билдиришти.

Алматыдагы митингдин катышуучулары.
Алматыдагы митингдин катышуучулары.

10-майда Алматы шаарында да нааразылык акциясына чыккан 70тей кишини полиция кармап кетти. Калаанын борборундагы Кабанбай баатыр жана Панфилов көчөлөрүнүн кесилишинде топтолгон ондогон адам түрмөдө отурган саясий туткундарды бошотууну, аларды кыйноону токтотууну талап кылышты. Акциянын катышуучулары көбөйө баштаган кезде акимияттын кызматкерлери аларга уруксатсыз митинг өткөрүп жатканын эскертип, тарап кетүүгө чакырды. Чогулгандар талапты аткарбагандан кийин полиция аларды күч менен кармап, микроавтобустарга салып кетти. Кармалгандардын арасында аялдар да бар. Митингге камакта кыйноо көргөнүн айткан ишкер Ескендер Еримбетовдун ата-энеси да чыккан. Полиция кызматкерлери “Азаттыктын” казак кызматынын журналисттерине аларды эмне үчүн кармап жатышканы тууралуу суроого комментарий берүүдөн баш тартты.

Казакстандын Актөбө шаарында да нааразылыкка чыккан бир нече кишини полиция кармады. Облустук акимияттын алдындагы акцияга күбө болгон адамдар 10-майда саат 10дор чамасында 20-25 адамдын келгенин айтты.

Актөбө облустук ички саясат башкармалыгынын башчысы Булбул Елеусинованын айтымында, чогулгандар саясий тутукундарды бошотууну талап кылган.

- Арасында жаштар да, улгайган адамдар да болду. Биз аларды угуп, алдын алуу иштерин жүргүздүк, - деди Булбул Елеусинова.

Буга чейин сот Мухтар Аблязовдун "Казакстандын демократиялык тандоосу" кыймылын экстремисттик деп тапкан. Казакстандык ири ишкер жана банкир, мурдагы энергетика министри Мухтар Аблязов 2009-жылдан бери Европада жашынып жүрөт. Ал казак бийлиги тарабынан өзүнө коюлган айыптарды четке кагып келет.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

"Кыргызтелекомго" жетекчи токтой элек

"Кыргызтелеком"

Мамлекеттик мүлк фондуна караштуу "Кыргызтелекомдун" директорлор кеңеши ишканага жаңы жетекчи дайындай элек.

Ушул жуманын башында ишкананын жетекчиси Марат Каратаев үч орун басары менен кызматтан кеткен. Маммүлк фонду кадрдык өзгөрүү жөнүндө расмий түшүндүрмө бере элек.

"Кыргызтелекомдо" акыркы эки жылдан ашык убактан бери ушуну менен төртүнчү жолу жетекчилик алмашып, ишкананын айланасында талаш-тартыштуу жагдай пайда болуп, доомат күчөдү.

Марат Каратаев "Кыргызтелекомду" былтыр октябрь айынан бери жетектеп жаткан. Аны менен кошо бул ачык акционердик коомдун башкармалыгынын мүчөлөрү Мирлан Карабукаев, Жумамүдүн Жумалиев жана Аскар Исаков иштен алынды.

"Кыргызтелекомдун" жетекчисинин милдетин аткаруучу болуп Нурбек Чылпаков дайындалды жана бул дайындоо күтүүсүз болгонун "Азаттыкка" айтып берди:

- Мен азыр убактылуу милдетти аткарып жатам. Директорлор кеңешинин жыйынына катышкан жокмун. Мени болгону бүгүн эртең менен эле тааныштырышты. Ошону менен эле азыр иштеп жатам. Эмне себептен алмашканын айта албайм. Мен буга чейин ГТСте иштечүмүн. Мени эртең менен "жумушка кел" деп чакырышты, келдим, жамаатка тааныштырышты. Чечим чыгарган адамдардан сураңыз да. Мен болгону аткаруучумун.

Иллюстрациялык сүрөт
Иллюстрациялык сүрөт

Акыркы убакта "Кыргызтелекомдун" иштен алынган жетекчиси Марат Каратаевге карата доомат күчөгөн эле. Жогорку Кеңештеги "Республика - Ата Журт" фракциясынын депутаты Акылбек Жамангулов парламентте ​Марат Каратаев "Улуттук электр түйүнү", "Чыгышэлектр", "Батышэлектр", "Электр станциялары" жана "Бишкек жылуулук борбору" ишканаларынын директорлор кеңешинин мүчөсү экени айтып чыккан. Муну мыйзамсыз деп баалаган депутат анын иштен алынышын талап кылган:

- Марат Каратаев мурун Коопсуздук кеңешинде иштечү. Андан кийин аны "Кыргызтелеком" ачык акционердик коомунун башкармалыгынын төрагасы кылып дайындашат. Бирок ошол эле учурда ал энергетика тармагындагы мамлекеттик акционердик коомдордо директорлор кеңишинде мүчө болуп иштептир. Бир мамлекеттик кызматкердин алты жерде иштегенине мыйзам жол бербейт. Ал киши өзү да "ооба, туура эмес кылыптырмын, андай-мындай" деп мага да келген. Мага "мамлекеттен айлык алган жокмун" деди. Кантип албайт? Директорлор кеңешинин мүчөлөрү айлык алаарын баарыбыз эле билебиз да. Мен бул боюнча Мамлекеттик мүлк кызматынын төрагасына да суроо бергем, "чара көргүлө" деп айткам. Ушундай чара көрүлгөнү туура болду. Башка мамлекеттик кызматкерлерди да ушинтип караш керек.

"Кыргызтелеком" 2016-жылы 25,6 миллион сом пайда тапкан. Былтыр пайда 28,5 миллиондой сомго көбүрөк болгон. Өткөн айда акционерлердин жылдык жыйынында "Кыргызтелеком" пайда тапканы менен киреше боюнча планды аткарбаганы айтылган.

Өткөн айда Жогорку Кеңештеги "Ата Мекен" фракциясынын коррупцияга каршы күрөш чараларын караганда фракция лидери Алмамбет Шыкмаматов “Кыргызтелеком” менен РТС ишканасынын келишиминин негизинде 30 миллион сомдон ашуун зыян келгенин айтып чыккан:

Алмамбет Шыкмаматов.
Алмамбет Шыкмаматов.

- "Кыргызтелеком" - стратегиялык мааниге ээ ишкана. Коммуникацияга, Интернетке, электрондук өкмөткө, IT-технологияга байланышкан маселелердин баары ушуларга караштуу. Булардын тегерегинде көп чуулгандуу иштер болуп жатат. Жердин асты менен өткөн Бишкек-Ош, Бишкек-Нарын интернет-зымдарын өткөрүүдө 34 миллион сом зыян келген. Бирок Башкы прокуратура "кимди жоопко тартаарыбызды билбей жатабыз" деп токтотуп койгон. Айтор соңку эки жылдан бери булардын айланасында чуулгандуу окуялар тыйылбай келатат. Өкмөт бул жерде башкы маселелердин бири кылып терең кадрдык, түзүмдүк реформаларды жүргүзүп, буларды көзөмөлдөгөн мыйзамдарды күчөтпөсө болбой калды. Жетекчи алмашканда эле бул маселелердин чечилип каларына көзүм жетпейт. Анткени ички системасы ошого жол берип жатат. Бул жерде көзөмөлсүз акча көп.

Эки жыл мурун Кыргызстанда Интернет үч эсе кымбаттап кеткен эле. Башкы прокуратура "казакстандык ишканалар менен Интернетти кымбат сатып алуу боюнча мыйзамсыз келишим түздү" деген айып менен “Кыргызтелеком” ишканасынын жетекчилигине кылмыш ишин козгогон. Мекеменин ошол кездеги жетекчиси Эмил Эшеналиев кызматтан алынган.

Жагдайды Жогорку Кеңештеги убактылуу депутаттык комиссия иликтеп чыккан. Анда "ишкананын жетекчилиги күнөөлүү" деген корутунду чыккан. Эмил Эшеналиев өзү депутаттык комиссиянын иликтөөсүн четке кагып, казак тарап Интернет берүүнү токтотуп салаарын билдиргенде келишим түзүүгө аргасыз болгонун түшүндүргөн.

Кыргыз өкмөтү Бишкек жана Ош шаарларына камера орнотууга жана жол коопсуздугун камсыз кылууга багытталган "Акылдуу шаар" долбоорун өз күчү менен ишке ашыра турганын билдирген. Долбоорду жүзөгө ашырууга Мамлекеттик каттоо кызматы, "Кыргызтелеком" ишканасы жана Бишкек, Ош шаарларынын мэриялары жооптуу болоору айтылган.

Байланыш тармагындагы эң ири ишкана болуп эсептелген “Кыргызтелеком” 2010-жылы 5-февралда Казакстанда жана Кипрде катталган, аталышы белгисиз чет өлкөлүк компанияга 43 миллион долларга сатылган. Бирок апрель ыңкылабынан кийин кайра мамлекетке кайтарылган. Андан кийин "бийлик “Кыргызтелекомду” атайылап банкрот кылып, аны кытайлык “Хуавей” компаниясына сатууга аракет кылып жатат" деген чуу чыккан. Ошол учурда кыргыз өкмөтү ишкананы реформалаш үчүн концепция да жаза баштаган болчу, бирок ал аракеттен майнап чыккан эмес.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБ чатагы коррупциянын изин ачабы?

ЖЭБ чатагы коррупциянын изин ачабы?
please wait

No media source currently available

0:00 0:29:53 0:00

ЖЭБ: Илинчектердин изи

Бишкек Жылуулук электр борбору. 27-январь, 2018-жыл.

Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоорун иликтеген депутаттык комиссия Кытайдын ТВЕА компаниясы менен сүйлөшүү жүргүзгөн, макулдашууну даярдоого жана чечимдерди кабыл алууга катышкан кызмат адамдарынын тизмесин түздү.

Тизмеге мурдагы премьер-министрлерден Жантөрө Сатыбалдиев менен Жоомарт Оторбаев, бир катар тиешелүү министрлер, энергетика тармагынын жетекчилери баш болгон отузга чукул кызмат адамы бар. Алардын арасына президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн мурдагы башчысы, мурдагы премьер-министр Сапар Исаков да киргизилди. Буга ал президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүн жетектеп турганда президентке жөнөткөн кызматтык каты, анда долбоордун баасын төмөндөтүү боюнча ТВЕА компаниясы менен сүйлөшүү жүргүзүүнүн мүмкүнчүлүгү жана Кытайдын соода өкүлү менен жолугушканы өңдүү жагдайлардын көрсөтүлүшү негиз болду.

Артыкбаевге артылган доомат

Бишкек Жылуулук электр борборун (ЖЭБ) модернизациялоо долбоорун иликтөө боюнча убактылуу депутаттык комиссия өз ишин жыйынтыктады. Депутаттык комиссиянын корутундусунда бул долбоорду ишке ашыруунун таржымалы келтирилген. Анда долбоорго инвестор издөө 2012-жылы башталганы жана ага электр энергиясынын таңсыктыгы себеп болгону көрсөтүлгөн. Анткени модернизациялоо аркылуу Бишкек ЖЭБи кошумча 300 мегаватт электр энергиясын иштеп чыкмак.

Бишкек ЖЭБине байланышкан долбоор боюнча Кытай тарап менен түзүлгөн келишимдин негиздемеси боюнча "Прецедент" юридикалык компаниясынын жетекчиси Нурбек Токтакунов мурдагы энергетика министри Осмонбек Артыкбаевге карата Башкы прокуратурага арыз жазды. Ал эмне себептен Артыкбаев боюнча гана арыз жазганын мындайча негиздеди:

Нурбек Токтакунов.
Нурбек Токтакунов.

- Келишим боюнча мыйзамдын долбоорун даярдап жатканда маалымкат-негиздеме деген болот. Келишим боюнча мыйзамдын маалымкат-негиздемесине ошол кездеги энергетика министри Осмонбек Артыкбаев кол койгон. Бул келишимде "коррупциялык жана экологиялык коркунучтар жок" деп жазылган. 386 миллион долларлык макулдашуу болуп жатса, бул жерде милдеттүү түрдө ал мыйзам коррупцияга каршы жана экологиялык экспертизадан өтүшү керек болчу. Бирок ал жерде министр өзүнүн сөзү менен эле "коррупциялык коркунучтар жок" деп койгон. Буга кол коюу менен Осмонбек Артыкбаев укуктук жактан жоопкерчиликтин баарын өзүнө алып калган. Ал министр болгондон кийин президент Атамбаев айтабы же Сапар Исаков айтабы, мыйзамды жетекчиликке алып, катуу туруп, "экспертизалар өткөрүлбөсө, анда ага кол койбойм" деши керек болчу.

Бирок ЖЭБди жаңылаш үчүн Кытайдын ТВЕА компаниясы кандайча тандалганын жана келишимдерге кол коюлганга чейинки жолугушууларда кандай сүйлөшүүлөр болуп, эмне чечимдер кабыл алынганын териштирип чыгууну арыз ээси эмнегедир эске алган эмес.

Көмүскөдө калгандардын жоопкерчилиги

Депутаттык комиссиянын мүчөсү Исхак Масалиев "келишимди түзүүдө жана бул долбоорду ишке ашырууда ал кездеги "Электр станциялары" ишканасы менен Энергетика министрлигинин ошол учурдагы жетекчилери техникалык мүнөздөгү гана аткаруучулар болгон" деген позицияда турат.

Депутат Исхак Масалиев Кытай тарап менен бейформал сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, чечим кабыл алып, кийин аны расмий жолго салууга тапшырма берген адамдардын жоопкерчилиги биринчи кезекте каралышы керек деген пикирде:

Исхак Масалиев.
Исхак Масалиев.

- Мен бул жерде жоопкерчилик башкача каралышы керек деп эсептеп жатам. Мында биринчи кезекте саясатты аныктаган президенттин, премьер-министрдин жоопкерчилиги каралышы керек. Мамлекетти жетектеп тургандан кийин ошол адамдар сүйлөшкөн да? Ал эми Осмонбек Артыкбаев сыяктуу жетекчилер документтерди техникалык жактан тууралаштырууга гана катышкан да. Алар жөнөкөй эле кызмат адамдары болушкан. Анткени "Ак үйдөн" көрсөтмө болбосо, алар бул долбоорго мурдун да киргизе албайт. Анын куйругу ошол жактан чыгат. ТВЕА компаниясынын эсебинен биздин 15 депутат Кытайга Макаого ойноп барып келген фактыны айтсак болот. Анан эки айдан кийин ошол келишимди бекитип жатышат. Бул кылмышпы? Ушул сыяктуу түз жана кыйыр таасир болгон да.

Депутаттык комиссия териштирген учурда келишим парламенттен ратификация болгонго чейин ТВЕА компаниясынын ишмердиги менен таанышуу үчүн депутаттардын ар башка эки тобу Кытайга бир сыйра барып келгени аныкталган. Мындан сырткары өкмөттүн жана министрликтердин өкүлдөрү да келишимдин шарттарын макулдашуу максатында барганы белгилүү болду.

Ошол кездеги энергетика министри Осмонбек Артыкбаев депутаттык комиссияга берген көрсөтмөсүндө Кытай тарап менен ага чейин эле сүйлөшүүлөр болгонун ырастаган болчу:

Осмонбек Артыкбаев.
Осмонбек Артыкбаев.

- Негизинен бул Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоору боюнча сүйлөшүүлөр 2013-жылдан мурун эле башталган. 2012-жылы башталган. Мүмкүн, андан да мурунураак. Ошол кезден тартып эле ал жак менен байланыштар болсо керек. Ага чейин башка делегациялар да барса керек. Мен билгенден эки депутаттык делегация барып келген. Насыя макулдашуусу боюнча "Эксимбанк" менен сүйлөшүү жүргүзүш үчүн Финансы министрлигинен да барышкан. Андан кийин техникалык адистер да барып турушкан. Айтор, ошол маселе боюнча көп эле каттап турушту окшойт.

Депутаттык комиссиянын корутундусуна ылайык, 2012-жылы орусиялык "Интер РАО" долбоорду ишке ашырыш үчүн 518 миллион долларды 15 пайыз жылдык насыя менен сунуш кылып, жылуулук берүү тармагын толук менчикке өткөрүп берүүнү жана тарифти көтөрүүнү талап кылган. Кытайлык СМЕС насыяны 2,8% өлчөмүндө сунуш кылып, "ишти Кытай тараптын жалдануучулары гана аткарышы керек" деген шарт койгон. СМЕС техникалык шартты берип, бирок анын каржылык бөлүгү жок болуп чыккан.

Корутундунун материалдарына караганда кийин, 2013-жылы жаңы жылдан тартып кытайлык ТВЕА компаниясы менен сүйлөшүүлөр башталган. Андан соң 2013-жылы март-апрель айларында ТВЕА компаниясынын өкүлдөрү ЖЭБде болгонун, долбоордун техникалык жана каржылык шарттарын сунуш кылышканын "Электр станцияларынын" ошол кездеги башчысы Салайдин Авазов мурдагы энергетика министри Автандил Калмамбетовго, президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн ошондогу башчысы Сапар Исаковго кат жүзүндө кабарлаган. Анда ТВЕА компаниясы долбоорду 396 миллион долларга бүткөрүүнү сунуш кылганы көрсөтүлгөн. Ошондой эле анда ШКУнун алкагында Кытайдан жеңилдетилген насыя алуунун мүмкүнчүлүгү белгиленген.

"Электр станцияларынын" мурдагы башчысы Салайдин Авазов депутаттык комиссияга берген көрсөтмөсүндө ал сунушту мекемелер аралык комиссия жактырганын айткан болчу:

Салайдин Авазов.
Салайдин Авазов.

- 2013-жылы 8-июлда ТВЕА компаниясы менен каржылоо шарттары боюнча сүйлөшүү жүргүзүш үчүн мекеме аралык комиссия түзүлдү. Буйрукта "мекеме аралык комиссия 2013-жылдын 15-июлуна чейин Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоору боюнча каржылоо шарттары тууралуу сүйлөшүүлөрдү аягына чыгарсын" деп көрсөтүлгөн. Мекеме аралык комиссия ошол эле жылы 11-июлда "Электр станциялары" менен ТВЕА компаниясынын ортосунда келишим түзүү демилгесин жактырган. Мекеме аралык комиссиянын чечиминин негизинде биз 2013-жылы 16-июлда ТВЕА менен контракттык келишимге кол койдук. Ал келишим ИПС деген аталыштагы "ачкычына чейин бүтүрүү" ыкмасы менен түзүлдү.

Бирок мекеме аралык комиссия түзүлгөнгө чейин эле президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн мурдагы башчысы Сапар Исаков долбоордун маселеси боюнча 2013-жылы 13-июлда Кытайдын соода өкүлү Цзин Юйлун менен бейформал жолугушканы белгилүү болду. Президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн жана каржы-экономикалык талдоо бөлүмдөрүнүн башчылары Сапар Исаков менен Нурсулу Ахметованын президентке жазган кызматтык катында Кытайдын соода өкүлү ТВЕА компаниясы сунуш кылган долбоордун баасын төмөндөтүү боюнча сүйлөшүү жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк бар экенин билдиргени жазылган.

Президенттин тапшырмасы, Исаковдун "илинчеги"

Корутундунун материалдарына ишенсек, 2013-жылы 24-майда экс-президент Алмазбек Атамбаев Энергетика министрлигине Исаков менен Ахметованын катында айтылган сунушту карап чыгып, ага кошумча киргизүүнү тапшырган. Ага президенттик аппараттын бөлүм башчыларынын жогорудагы аналитикалык каты тиркелген. Ошондон эки күн мурун Осмонбек Артыкбаев энергетика министри болуп дайындалган. Президенттин тапшырмасына ылайык, 2013-жылы 28-майда энергетика министринин ошол тармакты караган орун басары Айбек Калиев алып барган жыйында президенттик аппараттын жана Кытай элчилигинин пикирлерин эске алуу менен ТВЕА компаниясынын сунушун кабыл алуу жөнүндө министрликтин чечими чыккан. Анда ТВЕА Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоорун аткара турган бирден-бир компания катары бекитилген.

Депутаттык комиссиянын мүчөсү Аида Касымалиева келишимге чейин кабыл алынган чечимге негиз болгон Сапар Исаковдун катынын мазмуну да иликтөө корутундусуна киргизилгенин белгиледи:

Аида Касымалиева.
Аида Касымалиева.

- Эсеп палатасынын Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоорун текшерүү актысында ошондой кат бар экени көрсөтүлгөн. Бизде ал кат жок болчу. Аны биздин комиссиянын соңку жыйыны жүрүп жатканда алып келишти. Бул документ ошол кезде президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүн жетектеген Сапар Исаковдун президентке жазган аналитикалык каты экен. Ал жерде бардык компаниялар тууралуу айтылган. Анын ичинде алардын жанагы адам менен жолугуп, сүйлөшкөнү жана ТВЕА арзан баа сунуш кылып жатканы тууралуу да жазылган. Биз бул тууралуу маалыматты корутундуга киргизип, анын жагдайын белгилеп өттүк. Анткени долбоор боюнча кайсы кызмат адамы эмнеге кол коюп, кандай сүйлөшүү жүргүзгөнүнүн баарын корутундуга киргизгенбиз. Сапар Исаков кол койгон документ да корутундуга кирди. Биз фактыны гана белгилеп, ага баа берген жокпуз. Эми мындан аркысына укук коргоо органдары өздөрү баа берет.

Корутундуда белгиленгендей, сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында ТВЕАнын долбоорду ишке ашыруунун баасы тууралуу сунушу адегенде 396 миллион доллардан 392 миллионго, андан ары 386 миллион долларга төмөндөтүлгөн. Мурдагы өкмөт башчы, президенттик аппараттын мурдагы бөлүм башчысы Сапар Исаков 2013-жылы президентке жазган кызматтык катында келтирилген аналитикалык маалыматтарга азыр да кол коюп берип, ал үчүн жооп берүүгө даяр экенин билдирди. Сапар Исаковдун айтымында, ал катта Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоорун ишке ашырууда ал ТВЕА компаниясынын кызыкчылыгын коргогон эмес.

Сапар Исаковдун социалдык тармактарга тараткан жообун КСДП партиясынын маалымат катчысы Кундуз Жолдубаева окуп берди:

Сапар Исаков.
Сапар Исаков.

- "Аналитикалык катта кимдир-бирөөнүн кызыкчылыгын жактаган нерселер жок. Эгерде Бишкек ЖЭБин жаңылоо ишинде кайсы бир аткаминерлер кемчилик кетирип, шалаакылыкка жол берген болсо, анда алар мыйзамга ылайык жооп берүүгө тийиш. Бул жерде башка бир суроо. Кандайча ички кызматтык пайдалануудагы кат коомчулукка чыгып кетти? Мына ушул маселеге атайын кызмат көңүл бурушу керек. Саясий атаандаштардан өч алуу максатында мындай ишке баруу туура эмес. Эртедир-кечтир бул үчүн жооп берүүгө туура келет" - деп жооп берди Сапар Исаков.

Дипломаттар каршы чыккан келишим

Анткен менен Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоору боюнча Кытай тарап менен түзүлгөн келишимге адегенде Тышкы иштер министрлиги каршы чыкканы белгилүү болду. Тышкы иштер министринин ошол кездеги орун басары Аскар Бешимов келишимдин шарттарын изилдеп чыгууга убакыт берилбегенин, андагы кооптуу жагдайлар эске алынбаганын жазып президенттик аппаратка жооп кайтарган. Бул жагдайга маани бербей коюу өлкөнүн эгемендигине терс таасир тийгизээри кызматтык катта көрсөтүлгөн. Бирок мындай каршы пикирге карабастан тышкы иштер министри Эрлан Абдылдаев келишимдин шарттарын кабыл алууга макулдук бергени депутаттык комиссиянын иликтөөсүндө аныкталды.

Тышкы иштер министринин мурдагы орун басары Аскар Бешимов анда президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмү шашылыш жоопту талап кылганы шек туудурганын эстеди:

Аскар Бешимов.
Аскар Бешимов.

- Бул жерде бардыгы аябай шашылыш болгон. Ошого окшогон келишим боюнча "өз оюңарды айткыла" дегенде адатта 15 күн убакыт берилчү эле. Бирок ошол келишимдин долбоору келгенде бизге Сапар Исаковдун колу менен "үч күн ичинде жообун бергиле" деген маанидеги кызматтык кат "кызыл" көзөмөл белгиси коюлуп келиптир. Анан ушундай чоң долбоор болуп жатса, бизге "үч күндүн ичинде эле жообун бере койгула" дегени аябай чоң шек туудурду. Биз бул маселе боюнча тиешелүү департаменттин жана элчиликтин кызматкерлери менен шашылыш болсо да жыйналып, кеңешип туруп, дасыккан дипломаттардын сунуштарын эске алуу менен "бул келишимдин кесепеттери биздин мамлекеттин эгемендиги үчүн коркунучтуу" деген жыйынтыкка келгенбиз. Бирок биздин ал каршы пикирибизге көңүл деле буруп коюшкан жок. Ошондон кийин биз бул келишим боюнча формалдуу түрдө эле макулдашуу өтүп жатканын байкадык. Андан соң президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмү өзүм билемдик менен аны макулдашуудан өткөрүп, кол коюуга бердирип таштаганы кийин белгилүү болду.

Ошондон көп өтпөй эле Аскар Бешимов тышкы иштер министринин орун басарлыгынан алынган. 2013-жылы 26-июлда "Электр станциялары" менен кытайлык ТВЕА компаниясынын ортосунда Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоору боюнча контракттык макулдашууга кол коюлган.

Ошол эле жылы 10-сентябрда ШКУнун саммитинен бир күн мурун Жогорку Кеңештин тиешелүү комитеттери Кытайдын "Эксимбанкынан" 386 миллион доллар өлчөмүндө насыя алууну колдоп, анын негизинде өкмөттүн буйругу чыккан. Анда эки мамлекеттин башчыларынын катышуусунда 2013-жылы 11-сентябрда финансы министри "Эксимбанк" менен насыя макулдашуусуна кол койгон. Андан ары бул макулдашууну парламент мыйзам катары ратификация кылган.

Долбоор өзү 2013-жылдын аягында гана даярдалып, модернизациялоо иши 2014-жылдын аягында башталган. Курулуш иштери 2017-жылдын август айында бүткөрүлүп, пайдаланууга берилген. Депутаттык комиссиянын тыянагында бул долбоор боюнча мурдагы өкмөт башчылар баш болгон отузга жакын кызмат адамынын иш-аракетине укуктук баа берүү жөнүндө сунуш киргизилди. Буга чейин депутаттык комиссия Бишкек ЖЭБин жаңылоо долбоорун ишке ашырууда сатылып алынган жабдуунун, курулуш материалдарынын жана кызмат көрсөтүүнүн баасы ашкере ашыкча көрсөтүлгөн фактылардын бетин ачып чыккан эле.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Мамкызмат - байлыктын булагы

Мамкызмат - байлыктын булагы
please wait

No media source currently available

0:00 0:22:45 0:00
Түз линк

ЖЭБ боюнча корутунду чыкты

Бишкек Жылуулук электр борборундагы (ЖЭБ) кырсыкты жана аны оңдоого алынган каражатты иликтеген депутаттык комиссия корутунду чыгарды. Анда "Кытайдан алынган насыя боюнча документтерге кол койду" деген бир катар жетекчилерге укуктук баа берүү тууралуу сунуш киргизилди. Алардын арасында өкмөттүн мурдагы башчылары, министрлер бар. Бирок мындай чечимге мурдагы жетекчилер нааразылыгын билдирип жатышат. Алар депутаттык комиссияны "ишти үстүртөдөн иликтеп, элге жаңылыш маалыматтарды берди" деп сынга алышууда.

Үч айдан ашык иш жүргүзүп, иликтөөсү кыйла созулган Бишкек ЖЭБи боюнча депутаттык комиссиянын корутундусу да талкуулардан кийин кабыл алынды. Комиссия соңку эки күнү жабык жыйын өткөрүп, буга чейин даярдалган тыянакка кол коюудан баш тарткан депутаттардын сунушу талкууланды. Депутаттар Алмазбек Токторов, Акылбек Жамангулов жана Аида Касымалиева иликтөө корутундусуна ЖЭБ боюнча документтерге кол койгон бардык жетекчилердин аты-жөнүн жазууну сунуш кылышкан эле.

Эки күнгө созулган талкуудан соң депутаттык комиссия корутундунун компромисттик вариантына кол коюлганын билдирди.

Корутундуга жыйынга катышкан Улан Примов, Аалы Карашев, Айбек Алтыбеков, Аида Касымалиева, Акылбек Жамангулов, Исланбек Сарсейитов, Алмазбек Токторов, Мыктыбек Абдылдаев, Сайдулла Нышанов кол койду.

Ал эми комиссиянын дагы үч мүчөсү: Исхак Масалиев, Үмбөталы Кадыралиев жана Данияр Аттокуров иш сапарында жүргөнүнө байланыштуу азырынча өз позициясын билдире элек.

Тизмеде 30га жакын адам бар

Комиссиянын мүчөсү, “Кыргызстан” фракциясынын депутаты Алмазбек Токторовдун айтымында, корутундуга Жылуулук электр борборуна байланыштуу жоопкер экени айтылган жетекчилердин баары жазылды:

- Биз иликтөөнүн корутундусу боюнча бүтүм чыгарууда кимдин кандай тиешеси бар экенин, ким кандай документке кол койгонун - баарын жаздык. "Мына ушул адамдарга укуктук баа бериш үчүн текшергиле" деп Башкы прокуратурага тапшырма бердик.

Токторов айтып жаткан, корутундудагы "Кытайдан алынган насыя боюнча сүйлөшүү өткөрдү, документтерди иштеп чыккан жана кол койду" деген жетекчилердин ишине укуктук баа берүү жөнүндө сунуш киргизилди. Бул тизмеге 30га жакын адам кирди.

Алардын арасында мурдагы премьер-министрлер Жантөрө Сатыбалдиев жана Жоомарт Оторбаев, мурдагы энергетика министри Осмонбек Артыкбаев, мурдагы финансы министри Ольга Лаврова, финансы министринин азыркы орун басары Мирлан Байгөнчөков, мурдагы юстиция министри Алмамбет Шыкмаматов, мурдагы экономика министри Темир Сариев, экономика министринин мурдагы орун басары Санжар Муканбетов, тышкы иштер министри Эрлан Абдылдаев, президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн ошол кездеги башчысы, мурдагы премьер-министр Сапар Исаков, “Улуттук энергохолдингдин” жана Энергетика министрлигинин мурдагы жетекчиси Айбек Калиев, Экотехинспекциянын башчысы Канатбек Муратбеков, Курулуш жана архитектура агенттигинин мурдагы директору Турдубек Мамбетов, “Электр станциялары” ишканасынын мурдагы директорлору Салайдин Авазов, Абдылда Исраилов, Таалайбек Толубаев, Узак Кыдырбаев, Бишкек ЖЭБинин мурдагы директору Нурлан Өмүркул уулу жана учурдагы директору Андрей Воропаев, Өнөр жай, энергетика жана жер казынасы комитетинин учурдагы башчысы Улан Рыскулов жана башка бир катар жетекчи кызматкерлер бар.

ЖЭБ боюнча комиссия корутундусун кайра карайт
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:52 0:00

Ошондой эле депутаттык комиссия Бишкек Жылуулук электр борборун модернизациялоону ишке ашырган кытайлык ТВЕА компаниясынын чакыруусу менен Бээжинге барып келген мурдагы чакырылыштагы депутаттар тобун да көрсөткөн.

Алардын катарында Чыныбай Турсунбеков, Мурадыл Мадеминов, Токтогул Туманов, Малик Осмонов, Абдулатип Режавалиев, Карганбек Самаков, Райкан Төлөгөнов, Азамат Арапбаев, Абдимуталип Кочкорбаев, Бактыгул Маматов, Равшан Жээнбеков жана Исхак Пирматов сыяктуу мурдагы жана учурдагы чакырылыштын депутаттары бар.

Буга кошумча президентке, Жогорку Кеңешке жана башкы прокурорго Бишкек ЖЭБин жаңылоого алынган 386 миллион доллардын максаттуу пайдаланылышын, кызмат адамдарынын кытайлык ТBEA компаниясынын өкүлдөрү менен байланышын, сатылып алынган жабдыктардын жана аткарылган иштердин наркынын негиздүүлүгүн текшерүү сунуш кылынды.

Буга чейин "жоопкерчилиги каралышы керек" деген жетекчилердин арасында Эсеп палатасынын төрагасы Улукбек Мариповдун да аты аталып жаткан. Бирок кечээги жыйынга Марипов өзү келип катышып, тиешелүү документтерди көрсөттү деген жүйө менен тизмеге киргизилген жок.

Нышанов: энергетиктер жооп берсин

Комиссиянын мүчөсү Сайдулла Нышановдун айтымында, корутундуда кайсы бир адамдардын аты аталганы алардын сөзсүз күнөөлүү экенин билдирбейт:

- Ысымы жазылгандары "күнөөлүү" дегенди билдирбейт. Аны парламентке алып чыгабыз жана Башкы прокуратурага жөнөтөбүз. Алар иликтеп, мыйзамга жараша кандай тиешеси болгонун аныктап чыгат. Тизмеге ошол кездеги өкмөт башчылардан тартып министрлер, башка жетекчилер болуп отуздай адам кирип жатат.

Бирок иликтөө корутундусунда аты аталган бир катар адамдар депутаттык комиссия туура эмес жол менен кеткен деп эсептешет. Алар "Бишкек Жылуулук электр борборун оңдош керек" деп, ал үчүн иш алып барган жетекчилерди катары менен жооптуу катары тизмеге киргизүүнү осол иш катары баалашууда.

Алмамбет Шыкмаматов
Алмамбет Шыкмаматов

Маселен, мурдагы юстиция министри, “Ата Мекен” фракциясынын азыркы лидери Алмамбет Шыкмаматовдун айтымында, депутаттык комиссия мүчөлөрү ЖЭБди оңдоо зарылчылыгы менен андагы коррупцияны бөлүп карабай жаңылыш корутунду кабыл алынды:

- Депутаттык комиссиянын чечими чыкты. Анын долбоорун көргөм, бирок чечим менен тааныша элекмин. Бул жерде үч маселени бири-бири менен байланыштырбай бөлүп карап, үч суроого так жооп бериш керек эле. Биринчиси - Бишкек Жылуулук электр борборуна модернизация керек беле? Керек болчу. Ага насыя алыш керек беле? Алыш керек эле. Ал эми ошол насыяны энергетиктер туура пайдаландыбы? Ошол суроого жооп табыш керек болчу. Биздин позиция боюнча модернизацияга насыя алынышы керек болчу. Ошондуктан өкмөт Кытайдан насыя алып, Жогорку Кеңеш ратификациялап, президент кол койду. Ал эми алынган насыяны энергетиктер, “Электр станциялары” ишканасы кытайлык ТВЕА компаниясы менен сүйлөшүү өткөрүп, 386 миллион долларга Бишкек ЖЭБинин 30 пайызын эле жаңылаганында маселе болуп жатпайбы. Бул жерде укуктук бааны ушул өңүттө бериш керек. Парламент мыйзам кабыл алып, ратификациялап, президент кол коюп, андан соң гана насыя келген. Ал эми ошол каражатты сарамжалдуу пайдаланбай, оңдоо иштери эки эсе кымбат баада жасалган. Ошол кымбат баада жасаган энергетиктердин жоопкерчилиги каралышы керек.

Буга чейин мурдагы премьер Жантөрө Сатыбалдиев ЖЭБдеги акыркы кырдаал үчүн өзүн жоопкерчиликтүү деп эсептебей турганын айткан эле. Анын жүйөсүндө, борборду жаңылоо боюнча келишимди даярдоодо коррупция болгон эмес.

- Соңку кырдаал адистердин шалаакылыгынан улам жаралды, - деген эле экс-премьер Сатыбалдиев.

Сатыбалдиев: ЖЭБдеги абал үчүн жооптуу эмесмин
please wait

No media source currently available

0:00 0:19:32 0:00

Ал эми Кытайга ТВЕА компаниясынын чакыруусу менен барып келгени үчүн иликтөө корутундусуна аты жазылгандардын бири, Жогорку Кеңештин мурдагы төрагасы Чыныбай Турсунбеков Кытайга барууда эч кандай кызыкчылык, мыйзамсыз аракет болбогонун билдирүүдө:

- Эгер андай чечим кабыл алышса жакшы болуптур. Эртең мамлекеттин кызыкчылыгы үчүн чогулуп келсе, депутаттар "биз барып көрөбүз, текшеребиз" деген талаптар болбойт. Биз өкмөттүн суранычы менен барганбыз. Эч кандай мыйзам бузулган эмес.

Көңүл бурулчу жагдайлар көп

Айрым талдоочулар жана саясатчылар депутаттык комиссиянын акыркы жүйөсүн эске алганда мурдагы президентти жана Жогорку Кеңештин депутаттарын да жазыш керек экенин айтышат. Себеби депкомиссиянын маалыматтарына караганда бул адамдар да ЖЭБди оңдоодон өткөрүү боюнча насыя алуу жана кытайлык компания боюнча келишимге добуш берип, мыйзамга кол койгон. Атап айтканда, 2013-жылдын 11-сентябрында Кыргызстан менен Кытайдын жетекчилеринин көзүнчө Кытайдын "Эксимбанкы" менен насыялык макулдашууга өкмөттүн атынан Ольга Лаврова кол койгон. Андан ары макулдашууну Кыргызстандын парламенти 2013-жылдын 11-декабрында ратификациядан өткөргөн. Ошол эле жылдын 23-декабрында ал кездеги президент Алмазбек Атамбаев Бишкек Жылуулук электр борборун модернизациялоо" долбоорун ишке ашырыш үчүн Финансы министрлиги өкүлчүлүк кылган кыргыз өкмөтү менен Кытайдын Экспорттук-импорттук банкынын ортосундагы насыялык макулдашууну жана жеңилдетилген сатып алуу насыясын ратификациялоо жөнүндө мыйзамга кол койгон.

Жогорку Кеңештеги депутаттык комиссия ЖЭБде январь айында болгон кырсыктан кийин түзүлгөн. Ал алгач эки ай иш алып бармакчы болуп, кийин иш мөөнөтү узартылган. Эми анын корутундусун 10-майдагы пленардык жыйында чыгаруу сунушталганы жатат.

Эксперт Даниел Кадырбековдун айтымында, депутаттык комиссиянын корутундусуна байланыштуу бир нече жагдайга көңүл буруш керек:

- Бул жерде комиссия экс-президент Алмазбек Атамбаевдин жеке чечим кабыл алганы жана саясий система боюнча бүтүмдү байланыштырдыбы? Мен өз эрки менен же ага каршы кол койгон жетекчилердин жоопкерчилигин азайткым келбейт. Бирок жогорудагы маселеге көңүл бурулбаса “күнөөлүүлөрдү табылды” деген кезектеги шоуга айланат.

Буга чейин депутаттык комиссиянын дагы бир мүчөсү Исхак Масалиев жаралган кырдаал боюнча мурдагы президент Алмазбек Атамбаев баштаган жетекчилердин жоопкерчилиги каралышы керек экенин айткан эле.

Корутундуга кол койгон депутаттар мамлекет жетекчилеринин жоопкерчилиги жөнүндө сөз болорун айтканы менен конкреттүү эч кимди аташкан жок. Бул боюнча комиссиянын төрагасы Улан Примовдун жооптору мындай болду:

- Албетте, бул боюнча сөзсүз түрдө сөз болот...

“Азаттык”: Конкреттүү түрдө мурдагы президент Алмазбек Атамбаев жөнүндө сөз болот деп айтсак болобу?

Примов: Конкреттүү түрдө мен айта албайм.

Кытайдын "Эксимбанкынан" 386 миллион доллар насыя алууну караган макулдашуу парламентте 2013-жылы 11-сентябрда бекитилген. Ишти аткаруучу болуп кытайлык ТBЕА компаниясы дайындалган. Жылуулук электр борборун оңдоо иштери былтыр күзүндө толугу менен бүткөрүлгөн эле. Бирок быйыл кыш чилдеде ЖЭБдин иши үзгүлтүккө учураганда Бишкек шаары бир нече күн бою жылуулуксуз, бир топ жерлери жарыксыз калган болчу.

Бул кырсыкка байланыштуу кылмыш иши козголуп, "Улуттук энергехолдингдин" башчысы Айбек Калиев баш болгон бир нече жетекчи камакка алынган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Салянованын соту: жылыштын жышааны

Аида Салянова.

Жогорку сотто саясатчы Аида Салянованын көзөмөл арызы карала баштады.

Прокурор айыптоо сөзүндө буга чейинки инстанциядагы өкүмдү өзгөртүп, кылмыштын оор беренеси менен айтыпталып жаткан Саляновага тийиштүү чечим чыгарууну суранды. Мамлекеттик айыптоочунун жүйөсүнө караганда буга чейинки соттук өкүмдөр жумшак болуп калган.

Ал эми адвокат Чынара Жакупбекова да, Салянова өзү да "коюлган айып далилденген эмес, бул иш - саясий буюртма" деп айтышты. Сот залында саясатчынын отузга жакын тарапташтары "Салянова акталсын!" деген кагазды кармап турушту.

Акыркы жылдары мурунку президентке оппозициялык мамиледе болгон Аида Салянованын бул соттук отуруму өлкөдө бийлик өзгөргөндөн кийинки алгачкы саясатчынын иши болуп калды. Салянованын тарапташтары соттук отурум “жумшак” маанайда өткөнүн белгилешти. Анткени айыпталуучу тараптын проектор колдонуу, сотту видео менен түз чагылдыруу сыяктуу өтүнүчтөрү канааттандырылды. Ошондой эле жарыш сөз убагында айыпталуучу тарап соттор менен кайым айтышкан, анын сөзүнө чек койгон учурлар болгон жок. ​Соттук жыйындан кийин саясатчы журналисттердин суроолоруна жооп берди.

- Адам жакшылыктан үмүт кылат. Бирок "соттун чечими мындай болот" деп айта албайм. Башка соттордо "видеого, ушундай проектор менен көрсөтүп берели" десек макул болгон эмес. Бүгүн ушундай мүмкүнчүлүк түзүлдү. Мен муну жакшылыкка жоруп, акыйкат чечим чыгаарына ишенгим келет, - деген Аида Салянова Жогорку соттон акталса депутаттык мандатын калыбына келтирүүгө юридикалык жол бар экенин кошумчалады. Кийинки отурум 22-майга белгиленди.

Салянова: Мандатымды кайра алуунун жолу бар
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:01 0:00

Мурунку бийлик тушунда "Ата Мекен" фракциясынын бир нече депутатына кылмыш иши козголгон. Партиянын лидери Өмүрбек Текебаев жана анын партиялашы Дүйшөнкул Чотонов күнөөлүү деп табылып, азыр абакта отурушат. Ал эми депутат Алмамбет Шыкмаматовго акчалай айып салынган. Үчөө тең козголгон кылмыш иштерин саясий буюртма катары баалап келатышат.

Марс Сариев
Марс Сариев

Андан бери бийлик алмашып, акыркы саясий жагдайлардан улам "Салянова акталышы мүмкүн" деген талдоочулардын божомолу бар. Алардын бири политолог Марс Сариев мындай деди:

- Азыркы бийликти "Ата Мекен" партиясы колдоп жатат. Аны бийлик да баалашы керек. Ошон үчүн Салянованы актап, Текебаевдин чыгышы созулат болуш керек. "Саясатта чакчалекей абал башталат" деп Текебаевди чыгаргандан чочулап турушат. Бирок Салянованы актаса, Текебаевдики жылып турат. Мындай кылбаса "Ата Мекен" колдобой коюшу мүмкүн.

Анткен менен саясат талдоочу Айнуру Арзыматова соттордун чечими саясий эсептешүүгө байланыштуу чыкпашы керек деп эсептейт.

- Азыр "Салянованын соту кандай болот?" деп коомчулук күтүп турат. "Саясий кырдаалды карайбы же мыйзам чегинде өкүм чыгабы?" деп. Мындай саясий кырдаал менен чечим чыкпашы керек. Күнөөсү болсо соттолсун, жок болсо акталсын. Мен Салянованы күнөөлүү деп ойлойм.

Былтыр 10-октябрда Бишкектин Ленин райондук соту мурдагы башкы прокурор жана юстиция министри, Жогорку Кеңештин экс-депутаты Аида Салянованы үй-мүлкүн мамлекеттин пайдасына чегерүү менен беш жылга эркинен ажыратууга өкүм чыгарган. Соттун чечимине ылайык, ал өз жазасын кызы 14 жашка толгондон кийин өтөмөк. Кийин ушул эле өкүмдү шаардык сот күчүндө калтырган.

Аида Саляновага 2010-жылы юстиция министринин милдетин аткарып турганда "мурдагы президенттин уулу Максим Бакиевдин өнөктөшү Алексей Елисеевдин адвокаттык лицензиясын мыйзамсыз узарткан жана бул ишти жетиштүү иликтеген эмес" деген айып тагылган.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

АКШ Иран келишиминен чыгат

Дональд Трамп Иран келишими боюнча чечимин жарыялоодо. 8-май, 2018-жыл.

Президент Дональд Трамп АКШ 2015-жылкы өзөктүк келишимден чыга турганын, ага кошумча Иранга каршы катаал экономикалык санкцияларды кайра киргизерин жарыялады. Трамп өзөктүк келишимди мамлекет башчылыкка талапкер кезинен бери эле кескин сындап келаткан. Келишимге катышкан Европа өлкөлөрү АКШны андан чыкпоого үндөп, Иран эгерде Вашингтон мындай кадамга барса өкүнүп калаарын эскерткен.

АКШ президенти акыркы апталарда эл аралык коомчулукта, өзгөчө ага тиешеси бар жана кызыкдар тараптар ортосунда тынымсыз талкууланып жаткан Иран маселеси боюнча чечимин 8-майда Вашингтондо жарыялады.

Ал АКШ 2015-жылкы көп тараптуу келишимден чыгып жатышынын себебин документ Иранды өзөктүк куралга ээ болуудан токтото албай турганы менен түшүндүрдү.

- Бизде бүгүн Ирандын убадасы жалган болгонунун эң акыркы далили бар. Өткөн аптада Израиль Иран узактан бери жашырып келген чалгын документтерин жарыялады. Ал Ирандын режиминин табиятын жана алар өзөктүк куралды көздөгөнүнүн тарыхын биротоло айгинеледи. Келишим түзүлгөндөн бери Ирандын аскерий бюджети дээрлик 40%га көбөйдү, өлкөнүн экономикасы болсо ошол эле учурда абдан начар бойдон калууда. Санкциялар жоюлгандан кийин диктатура (Ирандагы) өзөктүк дүрмөт алып жүрүүгө жөндөмдүү ракеталарды жасоо, терроризмди колдоо, бүткүл Жакынкы Чыгышта жана андан тышкары жактарда башаламандык жаратуу үчүн өзүнүн жаңы каражаттарын колдонууда. Эгер мен келишимди азыркы абалында калтырсам, жакында Жакынкы Чыгышта өзөктүк курал жарышы от алат.

Президент Дональд Трамп бул жарыясынын артынан дароо эле АКШнын Тегеранга каршы 2015-жылкы келишимге чейин киргизилген экономикалык санкцияларын кайра калыбына келтире баштоону караган документке да кол койду:

Дональд Трамп Иран боюнча жардыкка кол коюуда. 8-май, 2018-жыл.
Дональд Трамп Иран боюнча жардыкка кол коюуда. 8-май, 2018-жыл.

- Иран боюнча келишимден чыгып жатып биз союздаштарыбыз менен Ирандын өзөктүк коркунучу боюнча реалдуу, кеңири жана узак мөөнөттүү чечим табуу үстүндө иштейбиз. Ал Ирандын баллистикалык ракета программасынын коркунучтарын жоюу, бүткүл дүйнөдөгү террористтик ишмердигин токтотуу, Жакынкы Чыгышка коркунуч жараткан ишмердигине тоскоолдук жасоо боюнча аракеттерди камтыйт. Ал арада (Иранга каршы) катаал санкциялар толугу менен күчүнө кирет. Эгер Тегерандагы режим өзүнүн өзөктүк мүдөөсүн уланта берсе, буга чейин эч болбогон ири көйгөйлөргө кабылат.

АКШ президенти эгер кайсыл бир өлкө Ирандын өзөктүк программасына жардам берсе, Вашингтондун санкцияларына алар да кабылышы мүмкүндүгүн эскертти. АКШ Иранга каршы киргизүүчү экономикалык санкцияларды "эң жогорку деңгээлде" деп мүнөздөдү.

Каржы министрлиги Трамптын жарыясынан кийин түшүндүргөндөй, Иранга каршы санкциялар 90-180 күн аралыгында кайра калыбына келип, “толугу менен күчүнө кирет".

Ирандын жообу

Дональд Трамптын билдирүүсү артынан Ирандын президенти Хасан Роухани да телекайрылуу менен чыгып, АКШнын чечимин “тарыхый катачылык” деп атады:

Президент Хассан Роухани телекайрылуу жасоодо. 8-май, 2018-жыл.
Президент Хассан Роухани телекайрылуу жасоодо. 8-май, 2018-жыл.

-Бүгүн кечинде биз акыркы 40 жылдан бери такай айтып келген өтө маанилүү тарыхый тажрыйбага күбө болдук. Атап айтканда, Иран өз милдеттемелерин такай сактаган өлкө, Америка болсо өз милдеттемелерин эч качан аткарбаган мамлекет. Мен тышкы иштер министрине алдыдагы апталарда Европа өлкөлөрү, Кытай жана Орусия менен сүйлөшүүнү тапшырдым. Эгер биз кыска убакыт ичинде бардык мамлекеттер менен кызматташтыктын шартында Аракеттенүүнүн биргелешкен кеңири планынын (өзөктүк келишимдин расмий аталышы) пайдасын толугу менен көрөбүз деген бүтүмгө келсек, келишим күчүндө калат. Эгер биздин кызыкчылыктар корголбой турган болсо, Иран Ислам республикасы өз чечимин жарыялайт.

Президент Роухани эгер сүйлөшүүлөр ийгилик таппаса, Иран“уранды мурдагыдан да көп байытарын" кошумчалады. Байытылган уран -өзөктүк бомба жасоодо колдонулуучу негизги зат. 2015-жылкы келишимде Ирандын уранды байытуусуна он жылдык же 2025-жылга чейин гана чек коюлган. Тегеран такай өзөктүк программасы тынчтык максатты гана көздөйт деп ырастап келет.

Эл аралык реакция

Европадан келишимге катышкан Франция, Германия, Британиянын лидерлери биргелешкен билдирүү жасашты. Президент Эммануел Макрон, канцлер Ангела Меркел, премье-министр Тереза Мэй АКШнын чечимине карабай Иран келишимин сактай турганын белгилешти.

Кошмо Штаттарды келишимге кол койгон башка тараптарга карата документте айтылгандарды аткарууга тоскоолдук кылган чаралардан карманууга чакырышты. Президент Эммануэл Макрон Твиттердеги баракчасында Франция, Германия, Британия Трамптын чечимине өкүнөрүн да жазды.

Орусиянын тышкы иштер министрлиги болсо Трамптын чечимин сынга алып, аны “Иран менен саясий эсеп-кысапты калкалоо” аракети катары мүнөздөдү.

Ирандын аймактагы атаандашы Сауд Арабия АКШнын келишимден чыгышын жана Тегеранга каршы экономикалык санкцияларды калыбына келтире турганын кубаттады.

Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху болсо Трамптын чечимин “чечкиндүү" деп кубаттап, “Тегерандагы террористтик режим менен катастрофалык өзөктүк келишимден баш тартуу” деп сыпаттады.

Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху Тель-Авивдеги басма сөз жыйында. 30-апрель, 2018-жыл.
Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху Тель-Авивдеги басма сөз жыйында. 30-апрель, 2018-жыл.

Ал өткөн аптада "Иран 2015-жылдагы келишим түзүлгөнгө чейин өзөктүк куралга ээ болууну көздөгөн" деген далилин Тель-Авивде видео слайддар менен коштолгон атайын басма сөз жыйынында көргөзгөн. Анда Израилдин чалгын кызматы 55 миң барактан, 55 миң файлдан жана 183 CD-дисктен турган материалдардын так көчүрмөсүн Ирандын жашыруун жайынан ала алганын билдирген.

Кошмо Штаттардын өзүнөн мурдагы президент, администрациясы өзөктүк келишимди түзгөн Барак Обама Дональд Трамптын чечимин "олуттуу жаңылыштык" деп баалады. Ошондой эле АКШны дүйнөнүн ири державаларына каршы коюп, анын "ишенимдүүлүгүнө" шек келтирүү тобокелчилиги бардыгына көңүл бурду.

АКШнын өзүндөгү мыйзам талабы боюнча президент Иран менен 2015-жылы түзүлгөн көп тараптуу келишимдин шарттары аткарылып же аткарылбай жатканын Конгресске токсон күн сайын ырастап турууга тийиш эле.

Мындан тышкары, ал Тегеранга АКШнын санкцияларынан жеңилдик берген документке кол коюп турушу керек болчу. Кезектеги ошол мөөнөт 12-майда келмек.

2015-жылы Иран дүйнөнүн алты ири державасы: АКШ, Кытай, Франция, Орусия, Британия, Германия менен кол койгон келишимге ылайык, өзөктүк программасын чектөөгө көнүп, мунун ордуна ага каршы киргизилген эл аралык санкциялар жоюлган.

Ошондон кийин 2016-жылдан тартып Ирандын Европа жана Азия менен ишкерлик алакалары жанданып, ал азыр дүйнөдө күнүнө өндүрүлгөн 98 миллион баррел мунайдын 4 миллион баррелине жакынын камсыздоодо.

Батыштын экономикалык санкциялары жоюлса, эл турмушу бат эле оңолот деп ишенген Ирандын калкы үч жыл мурдарак түзүлгөн эл аралык келишимди кызуу кубаттап тосуп алган.

Пашинян Арменияга премьер болду

Никол Пашинян колдоочулары менен.

Армениянын парламенти оппозициялык лидер Никол Пашинянды жаңы өкмөт башчылыкка 59 добуш менен шайлады. Ошентип, Серж Саргсяндин Республикалык партиясынын Арменияда узакка созулган бийлиги "баркыт ыңкылабы" менен аяктады. Еревандын борбордук аянтында эл ушул жаңылыкты эл күтүп жаткан. Элдин маанайы көтөрүңкү.

Еревандын борбордук аянтында Пашиняндын аппак кийинген колдоочулары чогулган. Расмий түрдө бул чогулуунун максаты – элдик "баркыт ыңкылабынын" жеңишин туюндурган Никол Пашиняндын бүгүн премьер-министрликке дайындалышын майрамдоо.

Ереванда чогулган эл. 8-май, 2018-жыл.
Ереванда чогулган эл. 8-май, 2018-жыл.

Ал эми чын-чынына келгенде бул парламентке жарандык басым кылуунун дагы бир жолу. Анткени мурунку жолу, 1-майда, парламент ушул эле талапкер Никол Пашинянга ушул эле премьер-министрлик кызматты ыраа көрбөй койгон.

Анда парламенттеги добуш берүүдөн кийинки күнү эле Пашиняндын тарапкерлери кайрадан нааразычылык акцияларына чыгып, Еревандын бардык жол түйүндөрүн бууп салышкан.

Премьер-министрлик кызматка бүгүн экинчи ирет көрсөтүлгөн Никол Пашинян бул жолу кыйла жакшыраак даярдыкта келди. Биринчиден, элдин кысымы менен азыркы бийликтеги Республикалык партия добуш берүүгө чейин эле Пашинянды колдоого убада берген. Экинчиден, Пашинян өз тарапкерлерин чогултуп, парламент да элдин басымын сезип турду. Пашинянды колдоп Америкадан бери келген рок-ырчы Серж Танкян келип, чогулган элдин маанайын көтөрдү.

Серж Танкян.
Серж Танкян.

- Мен Николду жана ушул акцияларды уюштурган жаштарды куттуктагым келет. Силер нааразылык менен ачууңарды жакшы, бейпил жана ийгиликтүу күрөшкө айландыра алдыңар, - деди ал.

Армениянын жаңы премьер-министри Никол Пашинян Армениянын түндүгүндөгү Иджеван шаарчасында мугалимдин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Николдун атасы Вова Пашинян уулу бала кезинен эле революционер болгонун эстеди:

- Бала кезинде эле күрөшө баштаган. Азыр да күрөшүп жатат. Бир жолу: "Жөн эле койбойсуңбу?" десем, мага ачуусу келген: “Эмне деп жатасыз? Сиз унчукпасаңыз, башкалар унчукпаса, мен күрөшпөсөм, элибиз кантип жашайт? Жакырчылыктабы? Жумушсуздуктабы?”- деп. Ошондон бери мен аны "кой" дебейм.

Жаңы шайланган армян өкмөт башчысы ишин өлкөнүн бюджети тууралуу маалымат алуудан баштады. Пашинян каржы министринин милдетин аткаруучу Вардан Армянды, мамлекеттик киреше боюнча комитеттин жетекчиси Вардан Арутунянды жана каржы министринин биринчи орун басары Атом Жанжугазянды кабыл алды. Жаңы шайланган премьер-министр журналисттер менен маегинде алдыда маанилүү кадамдарын да атады.

- Биринчи маанилүү маселе – бул албетте шайлоо системасынын реформасын баштоо. Биз бул багытта сөзсүз иш жүргүзөбүз. Бирок, биринчи кезекте, мен куралдуу күчтөрдүн жана улуттук коопсуздук боюнча жетекчилердин докладдарын да угам.

Никол Пашинян Ереван мамлекеттик университетинин журналистика факультетине тапшырып, кийин бийликти сындаган макалалары үчүн окуудан чыгарылган. 2010-11 жылдары ал бийликке каршы акцияларга катышканы үчүн түрмөгө да отуруп чыккан.

Арменияда мурдагы президент жана премьер-министр Серж Саргсянга каршы нааразылык акциялары 13-апрелде башталган:

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Салянова: Мандатымды кайра алуунун жолу бар

Салянова: Мандатымды кайра алуунун жолу бар
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:01 0:00

Трамп Иран боюнча чечимин жарыялайт

Дональд Трамп.

АКШда бүгүн президент Дональд Трамп өзөктүк келишим боюнча чечимин жарыялаганы жатат. "Вашингтон Ирандын талаштуу өзөктүк программасы боюнча 2015-жылкы көп тараптуу келишимден чыгат" деген кооптонуулардан улам дүйнөлүк биржаларда мунай баасы кымбаттап кетти. АКШнын азыркы президенти өзөктүк келишимди мамлекет башчылыкка талапкер кезинен бери эле кескин сындап жүргөн. Келишимге катышкан Европа державалары соңку апталарда Трампты андан чыкпоого ынандырууга аракет кылышса, Иран эгер АКШ мындай кадамга барса өкүнөөрүн эскертип келди.

Иран келишими боюнча чечимин 8-майда Вашингтон убактысы боюнча саат 14тө, Бишкек убактысы боюнча түнкү 12ден жарыялай турганын президент Дональд Трамп бир күн алдыда адаттагыдай эле "Твиттер" баракчасы аркылуу билдирди.

АКШнын өзүндөгү мыйзам талабы боюнча президент Иран менен 2015-жылы түзүлгөн көп тараптуу келишимдин шарттары аткарылып же аткарылбай жатканын Конгресске токсон күн сайын ырастап турууга тийиш.

Мындан тышкары, ал Тегеранга АКШнын санкцияларынан жеңилдик берген документке кол коюп турушу керек. Кезектеги ошол мөөнөт 12-майда келмек. Трамп өзү жана анын администрация өкүлдөрү Иран баллистикалык ракеталарын өнүктүрүү жана аны сыноо менен өзөктүк келишимдин “маңызын” бузду деп эсептешет.

Иран "Хоррамшахр" баллистикалык ракетасын сынаган учур. 23-сентябрь, 2017-жыл.
Иран "Хоррамшахр" баллистикалык ракетасын сынаган учур. 23-сентябрь, 2017-жыл.

Алар ошондой эле анда өзөктүк курал жасоодогу негизги зат болгон уранды байытууга Иранга он жылдык гана чек коюлганын баса белгилеп жүрүшөт:

- Алар келишимдин маңызын сактабай жатышат. Мен силерге мына ушуну айта алам. Биз аны абдан кылдат талдап жатабыз. Бул боюнча жакын арада бизге бир нерсе айтууга туура келет. Бирок Иран келишимдин маңызы менен жашабай жатат, - деген эле президент Трамп мындан бир жыл ашуун мурда, былтыр 20-апрелде Ак үйдөгү басма сөз жыйынында.

Тараптардын эскертүүсү

2015-жылкы көп тараптуу келишимдин тагдыры акыркы жумаларда АКШ менен ага Европадан катышкан Британиянын, Германиянын жана Франциянын ортосундагы сүйлөшүүлөрдүн башкы темасы болуп келди.

Президенттер Макрон жана Трамп Ак үйдөгү басма сөз жыйынында. 24-апрель, 2018-жыл.
Президенттер Макрон жана Трамп Ак үйдөгү басма сөз жыйынында. 24-апрель, 2018-жыл.

Француз президенти Эммануэл Макрон, немис канцлери Ангела Меркел Вашингтондогу сапарларынан соң британ премьер-министри Тереза Мэй менен биргелешкен билдирүүсүндө 2015-жылы түзүлгөн келишимдин тууралыгын дагы бир жолу жакташкан. Бирок алар документти тынчсыздандырган башка маселелер менен толуктаса болорун да белгилешкен.

- Бир нече апта бою биз Британия менен кошо өзөктүк келишимди сактоо боюнча өнөктүк жүргүздүк. Менимче, биз Евробиримдиктин алкагында жакшы сунуштарды киргиздик, аларды америкалык өнөктөштөрүбүзгө бердик. Анткени биз азыр да бул макулдашуу дүйнөнү кыйла коопсуз кылды деп санайбыз, - деди немис тышкы иштер министри Хайко Маас 7-майда француз кесиптеши Жан-Ив ЛеДриан менен жолуккан соң.

Мурдараак Трамп келишимге катышкан Франциядан, Британиядан жана Германиядан документтин, өзү айтмакчы, “катастрофалык кемчиликтерин” оңдоону талап кылган. Ал өз талабы аткарылбаса, келишимден чыгаарын да эскерткен.

Өз кезегинде Иран акыркы апталарда 2015-жылкы келишимди кайра сүйлөшүүгө жана оңдоого барбай турганын, эгер АКШ андан чыкса “өкүнөөрүн” эскертип жатты.

Президент Хассан Роухани 7-майда АКШ келишимден чыгып, бирок башка өлкөлөр сактаган шартта Иран анда кала берерин белгилеген. Ал эми 8-майда Роухани өз өлкөсү алдыда айрым кыйынчылыктарга кабылышы мүмкүн экенин моюнга алды:

Хассан Роухани.
Хассан Роухани.

- Өзгөчө кырдаал кайсы учурда болбосун жаралат. Балким кайсы бир адам бийликке келип, өлкөдө адаттан тыш кырдаал түзөт. Бул дүйнөдө болуп жатат. Биз эки-үч ай айрым кыйынчылыктарга кабылышыбыз мүмкүн. Бирок биз кандай болбосун аларды чечебиз. Саясаттын негизи - дүйнө менен иштөө, дүйнө менен конструктивдүү карым катышта болуу.

Мунай базарынын реакциясы

Инвесторлордун "АКШ келишимден чыгат" деген кооптонууларынан улам кечээ-бүгүн дүйнөлүк биржарларда мунайдын баасы көтөрүлүп, баррелине 70 доллардан ашып кетти. Кара майдын биржалык соодадагы "Brent" түрү дүйшөмбү күнү баррелине 76, 34 долларга чейин чыкса, шейшембиде кайра 75, 64 долларга чейин ылдыйлады. Баары бир бул 2014-жылдын ноябрынан берки эң жогорку баа.

2015-жылы Иран дүйнөнүн алты ири державасы: АКШ, Кытай, Франция, Орусия, Британия, Германия менен кол койгон келишимге ылайык, өзөктүк программасын чектөөгө көнүп, мунун ордуна ага каршы киргизилген эл аралык санкциялар жоюлган.

Ошондон кийин 2016-жылдан тартып Ирандын Европа жана Азия менен ишкерлик алкалары жанданып, ал азыр дүйнөдө күнүнө өндүрүлгөн 98 миллион баррел мунайдын 4 миллион баррелге жакынын берүүдө.

Айрым талдоочулардын болжолунда, эгер АКШнын санкциялары кайра жаңыртылса, Иран дүйнөлүк базарга чыгарган мунайдын күндөлүк көлөмү 200, 000ден 600 000 баррелге чейин азайышы мүмкүн.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

ЖЭБ чуусу: корутундуда баары айтылат

ЖЭБ.

Бишкек Жылуулук электр борбору (ЖЭБ) боюнча депутаттык комиссия бардык мүчөлөрдүн сунуштарын корутундуга кошмой болду. Мындай чечим комиссиянын акыркы жыйынында кабыл алынды. Буга чейин депутаттык комиссиянын эки мүчөсү иликтөө корутундусуна кол коюудан баш тарткан эле.

Бишкек Жылуулук электр борборундагы (ЖЭБ) быйыл кышта болгон кырсыкты жана аны оңдоого Кытайдан алынган 386 миллион долларлык насыянын чоо-жайын иликтеген депутаттык комиссиянын 7-майдагы жыйыны жабык өттү. Анда депутаттар иликтөө корутундусуна өзгөртүүлөрдү киргизүүнү талкуулашкан. Буга чейин "даяр болду" деген корутундуну кайра кароого депутаттык комиссиянын айрым мүчөлөрүнүн нааразылыгы себеп болду.

Депутаттык комиссиянын төрагасы, КСДП фракциясынын мүчөсү Улан Примовдун айтымында, бүгүнкү жыйында буга чейин иликтөө корутундусуна кол койбогон депутаттардын сунушун тыянакка киргизүү жөнүндө чечим кабыл алынды:

Улан Примов.
Улан Примов.

- Буга чейин "иликтөө корутундусу даяр болду" деп айтканбыз. Бүгүн деле корутунду даяр. Бирок биздин депутаттык комиссиянын айрым мүчөлөрү "биздин да сунушубуз бар" дегени үчүн аларды талкуулап, сунуштарын корутундуга киргизе турган болдук. Муну менен биз коомдо, маалымат каражаттарында "депутаттык комиссия экиге бөлүнүп кетти" деген сөздөрдү четке кагып, пикирибиз, сунуштарыбыз бир экенин айткыбыз келет.

Буга чейин депутаттык комиссиянын эки мүчөсү, депутаттар Акылбек Жамангулов жана Алмазбек Токторов иликтөө корутундусуна кол коюудан баш тарткан эле. Алар "корутундуда ЖЭБдеги кырсык жана аны оңдоого бөлүнгөн 386 миллион доллардын сарамжалсыз пайдаланышы боюнча жоопкер жетекчилердин аты-жөнү киргизилбей калды" деп нааразы болушкан. Ошондой эле депутат Аида Касымалиеванын да кол койбогону белгилүү болгон.

Соңку жыйындан кийин депутат Акылбек Жамангулов өз позициясын өзгөртпөгөнүн, корутундуга киргизилген өзгөртүүлөр менен таанышып туруп, пикирин айтарын билдирди:

- Позициямды өзгөрткөн жокмун. Азыр корутундуга өзгөртүүлөр киргизилгени турат. Мына ушулар менен таанышып туруп, чечим кабыл алабыз. Мен азырынча кол коё элекмин.

Ошол эле кезде жыйындын жүрүшүндө мурда корутундуга кол коюуга макулдугун билдирген КСДП фракциясынын мүчөсү Аалы Карашев өз пикирин өзгөрткөнү белгилүү болду.

ЖЭБ боюнча комиссия корутундусун кайра карайт
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:52 0:00

Эми депутаттык комиссиянын корутундусунда эмнелерге көңүл бурулаары кызыгуу жаратууда. Азырынча корутунду ачык жарыялана элек. Бирок парламенттик комиссиянын мүчөсү, "Ата Мекен" фракциясынын депутаты Сайдулла Нышановдун айтымында, ЖЭБди модернизациялоо боюнча документтерге кол койгон бардык жетекчилерге саясий баа берүү сунуш кылынат. Алардын арасында мурдагы премьер-министр Жантөрө Сатыбалиевдин өкмөтүндөгү бир нече министр жана ошол кездеги президенттик аппараттын бөлүм башчысы Сапар Исаков да бар:

- Биз өткөндө айыптуулардын катарында эки-үч адамдын аттарын айтып жатканбыз. Бирок бүгүн чечим кабыл алып, кагазды даярдаган кишиден баштап, кол койгон, катышкан кишилердин баарынын аты-жөнүн киргизе турган болдук. Баары кагаз менен тастыкталат. Алардын бирөө кол койгон, бирөө сунуш киргизген - ошолордун баары кошулат. Сапар Исаков боюнча Эсеп палатасына бир жерде жазылган каты бар экен, анда аты жазылган экен, ал да кирет. Биз аларды түз айыптуу деп айтпайбыз, бирок аларга саясий баа берүү жагын коёбуз. Калган "ким айыптуу, айыптуу эмес" деген маселеге күч кызматтары тактап, чекит коет.

Нышанов буга чейин аттары кошулган эки адам мурдагы премьер-министр Жантөрө Сатыбалдиев менен ошол кездеги энергетика министри Осмонбек Артыкбаев экенин билдирген. Эми корутундуга ошол учурдагы финансы министри Ольга Лаврованы, юстиция министри Алмамбет Шыкмаматовду, экономика министри Темир Сариевди жана азыркы мезгилге чейин иштеп келаткан тышкы иштер министри Эрлан Абдылдаевди да киргизүү сунуш кылынганы кабарланды.

Мунун алдында башка бир депутат, комиссиянын мүчөсү Исхак Масалиев ЖЭБди модернизациялоо боюнча экс-президент Алмазбек Атамбаев, экс-премьер министрлер Жантөрө Сатыбалдиев, Сооронбай Жээнбеков өңдүү мамлекеттик жетекчилердин жоопкерчилигин да караш керек экенин айтып чыккан эле.

Быйыл кыш чилдеде Бишкек Жылуулук электр борбору аварияга кабылып, абоненттерге бир жумадай жылуулук берилбей калган. Окуя жарым жыл мурда борборду оңдоого карата сынды күчөтүп, Кытай берген 386 миллион доллардын максаттуу сарпталганы суроо жараткан. Бул боюнча депутаттык комиссия түзүлүп, төрт ай иш алып барды.

Орозбек Молдалиев.
Орозбек Молдалиев.

Байкоочулар бул комиссиянын корутундусуна жараша парламенттин жана депутаттардын кадыр-баркына баа берилерин айтышат. Мындай пикирди кармангандардын бири - саясий илимдердин кандитаты Орозбек Молдалиев:

- Депутаттык комиссиянын ишинин натыйжасында биринчи кезекте өздөрүнө баа беришет. "Депутаттардын өздөрүн көрүп жатабыз, кимге тартып жатат" деген сөздөр болуп жатат. Мындай сөздөрдү жокко чыгарыш үчүн принципиалдуу жыйынтык чыгарышы керек. Ошол эле маалда ушул сыяктуу иштерде кайсы депутат кандай позицияны ээледигени коомчулукка көрүнүп жатат. Бул кийинки шайлоого, башка нерсеге деле таасирин тийгизет.

Бишкек Жылуулук электр борборундагы кырсык боюнча учурунда кылмыш иши козголуп, иликтөө жүрүп жатат. Анын алкагында "Улуттук энергохолдингдин" мурдагы башчысы Айбек Калиев баш болгон бир нече жетекчи камакка алынды.

ЖЭБ: ТВЕАнын "сыйы"
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:07 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Шадиевдин мүлкү, мамкызматтын "наркы"...

Аскарбек Шадиев. 15-декабрь, 2017-жыл.

Жогорку Кеңештеги "Бир Бол" фракциясынын депутаты, мурунку биринчи вице-премьер-министр Аскарбек Шадиевдин мүлкү аткаминерлердин байлыгы, бизнеси тууралуу талаш-талкууну жандантты.

Атайын кызмат Шадиевге козголгон кылмыш ишинин негизинде анын өзүнүн жана жакындарынын бир канча банктагы эсебин, курулуш, соода-сатык менен алектенген ири ишканалардагы уставдык капиталын, үйлөрүн камакка алды.

Кыргызстанда жыл сайын мамлекеттик кызматкерлердин декларациясы жарыяланат жана ал адатта "аткаминерлер байлыгын жаап-жашырды" деген сын, доомат менен коштолот.

Жыл башында президент Сооронбай Жээнбеков Коопсуздук кеңешинин жыйынында мамлекеттик кызматкерлердин киреше-чыгашасын текшерүү күчөй турганын эскерткен.

Интернетте Аскарбек Шадиевдин мүлктөрүн камакка алуу жөнүндө УКМКнын Тергөө башкы башкармалыгынын токтому жарыяланып кетти. Ага ылайык, Шадиевдин жана анын жакындарынын 25ке жакын банктагы эсеби, курулуш, соода-сатык менен алектенген "Боорсок плюс", "ТИП-ТОП", "Трейд-инвест", "Аква-Инвест", "Союз инвест" ишканаларындагы 100 пайыз, "Карвен групп", "Бената", "Ларель", "Аква-Инвест плюс" 50 пайыз жана "Карвэн четыре сезона", "Континенталь транс сервис" ишканаларындагы 33,33 пайыздык уставдык капиталы, Бишкектеги, Чүйдүн Аламүдүн районундагы үйлөрү, унаасы камакка алынды.

Аскарбек Шадиевдин мүлкү айрыкча социалдык тармактарда кызуу талкууга түштү. Айрымдары ал жаш кезинен бери эле бизнесте жүргөнүн, ийгиликтүү ишкер экенин эске салып, аны коргоп чыгышты. Бирок соңку 20 жылга жакын убактан бери Жогорку Кеңештин бир канча чакырылышынын депутаты, маанилүү комитеттердин төрагасы болгон, биринчи вице-премьер-министр кызматына чейин жеткен адамдын өз эмгеги менен ушунча байлык топтогонуна күмөн санагандар да болду.

Укук коргоочу Качкын Булатов Аскарбек Шадиевди буга чейин күйүүчү май аткезчилигине жана коррупцияга байланыштуу бир канча жолу айыптап келген:

Качкын Булатов.
Качкын Булатов.

- Бул байлыгын эч качан таман акы, маңдай тери менен тапкан эмес. Азыр баары эле байлык менен алектенип калышпадыбы. Бийликке барары менен эле байып кетип жатышпайбы. Буларга каршы аёосуз күрөш жүргүзүш керек. Ошондо гана жыйынтык болот.

Аскарбек Шадиев өз мүлкүнө байланыштуу айтылган дооматтарга азырынча комментарий бере элек. Ал тургай анын өзү каякта экендиги тууралуу азырынча так маалымат жок. Аскарбек Шадиев дарыланганы чет өлкөгө чыгып кеткенин анын жардамчысы Айбек Эрмеков “Азаттыкка” билдирген болчу. Бул маалыматты УКМК четке кагып, "Шадиев мамлекеттик чек арадан эч жакка чыкпаганын" жарыялаган.

Жогорку Кеңештин депутаты Жанар Акаев ири ишкерлер саясатка, мамлекеттик жооптуу кызматтарга бизнесин коргош үчүн барган учурларга токтолду:

- Аскарбек Шадиев студент кезинен бери эле бизнесте жүргөнүн, акча таап, киреше таап баштаганын бир жолу мага айтып берген эле. Бирок байлыгын кайдан топтогону тууралуу менде маалымат жок. Бизде байлар, бизнесмендер ишкерлик эле кылып жүрө берген шарт дагы анча жок. Байыгандан кийин "кызылы" да, "карасы" да текшерип, бизнесмендин байлыгына көз арта баштайт. Анан айла жок парламентке келип, өз бизнесин коргогонго же болбосо салыктан качууга аракет кылып саясатка келишет. Эгер мамлекет ишкерлерге мыйзамга жарашка кам көрсө, мыйзамсыз текшерүүлөр болбосо ал ошол бизнесте эле жүрө бермек.

Жанар Акаев Аскарбек Шадиевдин эбегейсиз мүлкү тууралуу маалымат коомдун кайсы бир бөлүгүн кыжырдантты деп эсептейт:

Жанар Акаев.
Жанар Акаев.

- Аскарбек Шадиевдин байлыгы декларация толтурганда мынчалык көп эмес болчу да. Мурунку президент Курманбек Бакиевдин тушунда Алмамбет Анапияев өңдүү уюшма кылмыш топтору толтурулган декларациясына жараша "салык" салышчу экен. Ошондон улам да декларацияга баарын жазгандан качып калышкан. Бирок Кыргызстанда саясатта жүрүп байыгандардын 80 пайызы мамлекеттик ар кандай тендерлерден, базарлардан, жерлерден мыйзамсыз, адилетсиз байыган. Ошондуктан азыр Шадиевди жактаган кишини өтө аз учуратасың. Кыргызстанда саясатчылар мыйзамсыз, элдин эсебинен байыганы үчүн аларга карата жек көрүү күчөп кетти. Эгер президент бир атайын эсеп ачып, мыйзамсыз байыгандардын байлыгын, акчасын ошол жакка төктүрсө - бул абдан эле колдоого алынмак. Аскарбек Шадиевдин кантип байыганы - өзүнчө маселе. Бирок кайсы бийлик келсе да аны менен кызматташып иштеп жүргөнү элдин кыжырын келтирет. Ошондуктан саясатчылар бай болобу, кедей болобу өзүнүн принцибин көрсөтүп, айтып турушу керек.

Кыргызстанда мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлердин баары 2004-жылдан тартып топтогон байлыгы, тапкан-ташыган кирешеси тууралуу декларация толтурат. Документтерди буга чейин Мамлекеттик кадр кызматы топточу. Бирок быйыл жыл башынан бери бул милдет Мамлекеттик салык кызматына жүктөлгөн.

Мамлекеттик кадр кызматынын жетекчиси Акрамжан Мадумаров декларациядагы маалыматтардын чын-төгүнүн текшерүү оор болгонун белгиледи:

Акрамжан Мадумаров.
Акрамжан Мадумаров.

- "Мамлекеттик кызматкер дагы эмнесин көрсөткөн жок, кандай мүлкү бар?" деп такташ оор. Жалпы маалымат базасы жок. Негизи ушундай база түзүлүшү керек. Себеби Мамкаттоо кызматы жана башка тиешелүү кызматтар, банк системасы кирген бир база болгондо аны мамлекеттик кызматкердин декларациясы менен салыштырганга жакшы болмок. Бизде азыр мамлекеттик же саясий кызматта иштегендер туура эмес ишке барып, кылмыш иши козголгон учурда гана, анын байлыгын терең иликтегенде гана ушундай маселелер чыгып калып жатат. Менин жеке пикиримде, мамлекеттик кызматкерлердин мүлкүн, байлыгын текшерүү боюнча өкмөткө караштуу өзүнчө көз каранды эмес орган түзүлүшү керек. Биз декларацияларды топтоону Мамлекеттик салык кызматына өткөрүп бердик. Бирок бул кызматтын башкы милдети - салык жыйноо да?

Мамлекеттик жана муниципалдык кызматкерлер өздөрүнүн жана жакындарынын былтыркы киреше-чыгашасы тууралуу декларацияны быйыл 1-апрелге чейин тапшырып бүттү. Мамлекеттик салык кызматынын басма сөз өкүлү Эркин Сазыков аткаминерлердин мүлкү тууралуу маалымат октябрь айында жарыяланарын айтты:

- Ар бир декларация азыр талданып жатат. Биз буга байланыштуу Мамлекеттик каттоо кызматына да кайрылып, кыймылдуу жана кыймылсыз мүлкү тууралуу маалымат алабыз. Эгер ошол мамлекеттик кызматкердин атына кайсы бир кыймылсыз мүлк катталып, бирок декларациясында көрсөтүлбөй калса, аны тийиштүү органдарга билдиргенге милдеттүүбүз. Текшерип, талдаганга бизде октябрь айына чейин убакыт бар. Октябрь айынан баштап коомчулукка президенттен тартып саясий кызматты ээлеген адамдар тууралуу маалыматтарды ачык жарыялай баштайбыз.

Президент Сооронбай Жээнбеков ушул жылдын башында Коопсуздук кеңешинин жыйынында декларацияны текшерүүнү күчөтүүнү тапшырган. Мамлекеттик кызматкерлердин киреше-чыгашасы тууралуу декларацияны текшерүү боюнча былтыр мыйзам кабыл алынган, өкмөттүн атайын токтому чыккан. Коопсуздук кеңешинин катчысы Дамир Сагынбаев бул токтом өзгөртүлө турганын айткан:

Дамир Сагынбаев.
Дамир Сагынбаев.

- Мындан ары бардык мамлекеттик кызматкерлер текшерүүчү органдарга алардын банктык эсебин, салыгын жана башка сырын текшерүүгө кагаз жүзүндө макулдук берет. Мамлекеттик салык кызматынын борбордук аппаратында декларацияны текшерген өз алдынча башкармалык же бөлүм түзүлөт. Эгер кайсы бир материал шек жаратса, ал Мамлекеттик салык кызматынын алдындагы мекеме аралык комиссияга берилет. Эгер ал комиссия чынында эле маселе бар экенин аныктап чыкса, материалдарды баары Башкы прокуратурага жөнөтүлөт. Коопсуздук кеңешинин катчылыгы декларацияларды текшерүү иштерине көзөмөл жүргүзөт жана Мамлекеттик салык кызматынан, Башкы прокуратурадан алган материалдарды президентке берет.

КМШнын Парламент аралык ассамблеясынын Чыңгыз Айтматов атындагы сыйлыгы үчүн былтыр Жогорку Кеңештен бөлүнгөн 30 миң доллар уурдалганы быйыл жыл башында ачыкка чыккан. Буга байланыштуу Башкы прокуратура кылмыш ишин козгоп, аны УКМКга өткөрүп берген. Анда парламенттин эл аралык иштер, коргоо жана коопсуздук боюнча бөлүмүнүн башчысы Арсен Закиров камакка алынган. Акча кымырылып кеткен маалда комитетти Аскарбек Шадиев башкарып турган. Аскарбек Шадиев февраль айынан бери эле күбө катары сурак берип жүргөн. Башкы прокуратура Аскарбек Шадиевге 28-апрелде кылмыш ишин козгогон.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Түркия: мөөнөтсүз шайлоого даярдык

Мерал Акшенер Стамбулдун Жогорку шайлоо кеңешинде. 4-май, 2018-жыл.

Түркияда мөөнөтсүз президенттик жана парламенттик шайлоо өнөктүгү башталды. Ал өзгөчө абалдын шартында өткөнү турат. Президент Режеп Тайып Эрдоган өзү шайлоо программасын жарыялап жатып, Анкара өлкөнүн коопсуздугу үчүн чек араларында жаңы аскердик операцияларды жүргүзө алаарына убада берди. Бул арада алдыдагы шайлоодо Эрдоганга чакырык таштай алчулардын да аты-жөнү белгилүү болду.

Бийликте турганына быйыл он алты жыл болгон, буга чейин бир нече шайлоодон өткөн Режеп Тайып Эрдоган жаңы программасын 6-майда Стамбулда, АК партиянын миңдеген жактоочуларынын алдында жарыялады:

- Түркия чек араны террорчул уюмдардан тазалаш үчүн “Евфрат калканы” менен “Зайтун бутагына” жаңы операцияларды кошо алат. Биз бул операцияар аркылуу түштүк чек арабыздагы террор коридорун талкаладык.

Президент Режеп Тайып Эрдоган АК партиянын Стамбулдагы курултайында.
Президент Режеп Тайып Эрдоган АК партиянын Стамбулдагы курултайында.

Түркиянын президенти “Евфрат калканы” жана “Зайтун бутагы” деп түрк армиясынын коңшу Сириянын аймагындагы аскердик операцияларын эске алып жатат.

“Ислам мамлекети” тобуна жана Сириядагы күрт согушкерлерине каршы багытталганы кабарланган "Евфрат калканы” операциясы сегиз айга созулуп, 2017-жылдын башында аяктаган.

Ал эми “Зайтун бутагы” операциясы акыркы үч айдан ашуун убакыттан бери жүрүп келатат.

Бул операциянын натыйжасында Түркия Сириянын Африн аймагынан жергиликтүү күрт кошуундарын сүрүп чыгарууга жетишти. Сириянын түндүгүндө “Ислам мамлекети” тобуна каршы күрөштө АКШнын негизги өнөктөшү болгон күрт кошуундарын (YPG) Анкара террордук топ деп эсептейт.

Талдоочулар Түркияда президенттик жана парламенттик шайлоонун мерчемделгенден бир жыл эрте жарыяланышын бир чети Эрдогандын ушул аскердик операциядан кийин көтөрүлө түшкөн улутчулдук маанайды пайдалануу амалы катары да баалашат.

Шайлоо программасын жарыялап жатып экономикалык маселелерден Эрдоган насыялардын үстөгүн азайтууга, инфляцияны күчөтпөй кармап турууга, ошондой эле Анкаранын эски мүдөөсү болгон Евробиримдикке кошулуудан баш тартпоого да убада берди.

Өнөктүктүн башталышы менен президенттикке ат салышаарын жети саясатчы билдирди. Алардын үчөөнү парламенттеги партиялар көргөзсө, төртөө өз алдынча талапкерлер.

Түркиянын башкы оппозициялык уюму – Республикалык элдик партия президентикке таанымал депутаты Мухаррем Инжени аттандырууда:

Мухаррем Инже Республикалык-элдик партиянын жыйынында. Анкара, 4-май, 2018-жыл.
Мухаррем Инже Республикалык-элдик партиянын жыйынында. Анкара, 4-май, 2018-жыл.

- Шайлоо баннерлерин илиш үчүн он беш жашында көчөгө чыккан, Республикалык элдик-партиянын төш белгисин 39 жылдан бери тагынып жүргөн адам катары мен бейтарап президент болом. Төш белгимди силерге ишенип тапшырып турам, - деди башкы оппозициянын өкүлү жактоочуларына кайрылып.

Күрттөрдүн таламын талашкан Элдик-демократиялык партия (HDP) болсо президенттикке камактагы лидери Салахиддин Демирташты көргөздү.

2014-жылы президенттик шайлоодо үчүнчү орун алган Демирташ 2016-жылдын ноябрынан бери камакта отурат.

Салахиддин Демирташ. 2015-жылы тартылган сүрөт.
Салахиддин Демирташ. 2015-жылы тартылган сүрөт.

Расмий Анкара Демирташтын партиясын да өлкөдө тыюу салынган Күрттөрдүн жумушчу партиясы ПКК менен байланышта деп эсептейт.

Бул жолу шайлоого өз алдынча талапкер катары аттангандардын арасында аял саясатчы да бар.

- Мен Жогорку шайлоо кеңешине 100 000 кол менен талапкер болуу арызын бердим. Кудай колдоп, биз муну ишке ашыра алсак, биз үчүн, биздин эл үчүн, Түркия үчүн жакшы болот, - деди 62 жаштагы Мерал Акшенер кабарчыларга.

Мурда Түркиянынички иштер министри, парламент төрагасынын орун басары болгон, Улуттук кыймыл партиясында турган Акшенер азыр “Жакшы партия” деген саясий уюмду жетектейт.

Өз алдынча талапкерлер 100 миң адамдын колун 9-майга чейин топтоп өткөрүшү керек.

АК партия курултайынын катышуучулары. Стамбул, 6-май, 2018-жыл.
АК партия курултайынын катышуучулары. Стамбул, 6-май, 2018-жыл.

Түркиядагы мөөнөтсүз шайлоо 24-июнга белгиленген. Андан кийин 2017-жылы апрелдеги референдумда Конституцияга киргизилген, президенттин ыйгарым укуктарын кыйла кеңейткен өзгөрүүлөр иштей баштайт.

Эрдоганды сындагандар эгер шайлоодо ал кайрадан жеңсе бир адамдын бийлиги азыркыдан да күчөй турганып эскертип жатышат.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Путин ант берди

Путин ант берди
please wait

No media source currently available

0:00 0:01:29 0:00

Апта: Депутаттык комиссиядагы ажырым, Армениядагы кризис

Узап бараткан жуманын урунттуу окуяларына сереп.

Бишкек Жылуулук электр борборунда январь айында болгон кырсыкты жана аны модернизациялоого Кытайдан алынган 386 миллион доллардын чоо-жайын иликтеген комиссиянын корутундусу толугу менен даяр болду.

Депутаттар даярдаган документте ЖЭБге алынган насыяны сарамжалсыз пайдаланган жана авариянын келип чыгышына себепкер болгон жетекчилердин ишине саясий баа берүү маселеси козголот.

Бирок айрым комиссия мүчөлөрү стратегиялык ишкананы модернизациялоого жоопкерчиликтүү жетекчилердин ысымдары ачык айтылбаганын жүйө келтирип, корутундуга кол коюдан баш тартты.

Комиссиянын төрагасы, КСДП фракциясынын мүчөсү Улан Примов Жогорку Кеңеште түзүлгөн убактылуу комиссия “саясий орган” экенин баса белгилеп, “биз жөн гана саясий баа беребиз” деп тактады.

Үч ай жүргөн иликтөөнүн жыйынтыгында “ЖЭБди оңдоодогу жана авариялык кырдаалга алып келген кемчиликтерди көрсөтүү менен бирге тиешелүү атайын кызматтарга кырсыкка себепкер болгон жана модернизациялоодо коррупциялык көрүнүштөргө жол берген жетекчилерди жазага тартууга” тапшырма беришет.

Айрым комиссия мүчөлөрү кошумча маалыматы бар экенин айтып, комиссиянын корутундусуна кол коюдан баш тарткан. "Кыргызстан" фракциясынын мүчөсү Алмазбек Токторов комиссиянын тыянагы “ЖЭБдеги кырдаалга айыптуу жетекчилерди актагандай болуп калгандыктан”, ага кол коюдан баш тарткан.

"Анан карап көрсөм, тыянак кайра жетекчилерди актагандай болуп калыптыр. Ошондуктан мен документке кол койгон жокмун, баш тарттым. Корутундунун "акыркы вариантын бергиле” десем, созуп жүрүп, кечээ беришти", - деген депутат документке жети-сегиз кошумча сунуш-пикир киргизилбей калганын билдирди.

Токторовдун оюнча, "жоопкерчиликтүү" деген жетекчилерге кытайлык ТВЕА компаниясы менен келишимге кол коюлган маалдагы премьер-министрдин жана ошол кездеги тармактык министрликтердин башчыларынын аттары жазылбай калган.

ЖЭБ: ТВЕАнын "сыйы"
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:07 0:00

Иликтөөнүн жыйынтыгына макул болбогон депутаттардын дагы бирөө "Республика - Ата Журт" фракциясынын мүчөсү Акылбек Жамангулов “конкреттүү адамдардын фамилиялары” толук жазылышы керек деген жүйөнү карманат. “Мен үч-төрт сунуш бергем, алар эске алынса кол коём" деп жооп берди “Азаттыктын” кабарчысынын суроосуна.

Буга чейин Бишкек ЖЭБди модернизациялоодогу жана кырсыкка “күнөөлүү жетекчилерди” аныктап, алардын аты-жөнүн корутундуга ачык көрсөтүү боюнча комиссия мүчөлөрү талашып-тартышып жатканы айтылган.

“Ата Мекен” фракциясынын мүчөсү Сайдулла Нышанов иликтөөнүн корутундусуна “жоопкерчиликтүү” деп эки жетекчинин аты-жөнү көрсөтүлгөнүн “Азаттык” радиосуна берген комментарийинде айтты.

Сайдулла Нышанов
Сайдулла Нышанов

“Ошол мезгилдеги премьер-министр Жантөрө Сатыбалдиевдин аты жазылды. Биз жөн эле атын атап койбой, ал кол койгон келишимди кошо тиркедик. Баары башталганда ал киши кол койгондуктан иш жүзүндө ал жоопкерчиликтүү болот да. Экинчиси - биздин коллегабыз, ошол мезгилдеги министр Осмонбек Артыкбаев” – деген Нышанов коомчулук бул ишке жоопкерчиликтүү “чоң төбөлдөрдүн” эмне үчүн буга жол бергенин билгиси келээрине токтолду.

Эл өкүлү Сайдулла Нышанов комиссия эмне себептен мындай тыянакка келгенин да чечмелеп берди.

- Келишимдин бир эле жерине токтолсом, "386 миллион долларга байланыштуу талаш-тартыш Кытайдын мыйзамы менен каралат" деп турат. Бул деген сот Кытайда карайт деген сөз. Объект Кыргызстанда 386 миллион долларга курулуп жатса, эмне үчүн Кыргызстандын мыйзамы менен каралбайт деген суроо депутаттардын баарын кызыктырды. Мындай жерлер көп. Ошондой эле башында орусча келишимге кол коёбуз дешсе, кийин англисче вариантына кол коюшкан. Өкмөттүн юристинин мыйзамдык жактан туура эмес деген чечимине, тышкы иштер министринин дагы ушундай баа бергенине карабастан, премьер-министр ошондой чечимдерди кабыл алып койгон. Сатыбалдиев муну “кытайлар акча керек болсо ушул шартта алгыла, болбосо бербейбиз деп айтышты. ЖЭБди оңдоо үчүн акча керек болчу, андыктан мен макул болдум” деди.

Кытайдын "Эксимбанкынан" 386 миллион доллар насыя алууну караган макулдашуу парламентте 2013-жылы 11-сентябрда бекитилген. Ишти аткаруучу болуп кытайлык ТБЕА компаниясы дайындалган. Ошол кездеги өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев ал келишимди колдоп, финансы министри Ольга Лавровага кыргыз тараптан насыя макулдашуусуна кол койгонго ыйгарым укук берген.

Депутаттык комиссия эмне үчүн ТБЕА компаниясы тандалганына жана 386 миллион доллар - Бишкек ЖЭБдин эки агрегатын оңдоо үчүн өтө эле көп сумма суралганына кызыкан. Мурдагы өкмөт башчы Жантөрө Сатыбалдиев “Азаттык” радиосуна берген эксклюзивдүү маегинде стратегиялык долбоорду ишке ашыруу үчүн коюлган келишимде “мыйзам бузуу жоктугуна” токтолду.

- "Келишимге бир күндө эле кол коюлуп калды" дегенге мен караманча каршымын. Мекеме аралык комиссиянын чечимин өкмөт жактырып, насыя келишимине "кол кой" деген ыйгарым укукту берген. Андан соң насыя келишимин жактыруу боюнча өкмөт жыйыны болуп, Жогорку Кеңештин ратификациясына киргизилет. "Техникалык-экономикалык негиздемеси болгон эмес" деп атышат. Негиздеме насыя натыйжалуу болгондон кийин болот да. Насыя макулдашуусу болсо мыйзамдаштырылгандан кийин натыйжалуу болот. 2013-жылы сентябрда мен кол койгон кезде чырлуу эмей эле, "Кыргызстандын экономикасына пайда алып келет" деген акча болчу. Мен кол койгон документте бир да коррупциялык элемент жок деп абийир алдында да, мыйзам алдында да жооп берем.

Сатыбалдиев: ЖЭБдеги абал үчүн жооптуу эмесмин
please wait

No media source currently available

0:00 0:19:32 0:00

Депутаттык комиссия Сатыбалдиевди 11-апрелде чакырып, суроо-жооп өткөргөн. Кызматтан кеткен премьер-министр Сапар Исаков Бишкек Жылуулук электр борборуна байланыштуу козголгон кылмыш ишинин алкагында күбө катары 26-апрелде УКМКга сурак берди.

Комиссиянын корутундусуна “жоопкерчиликтүү” деп аталган жетекчилердин экинчиси, мурдагы энергетика министри, Социал-демократтар фракциясынын мүчөсү Осмонбек Артыкбаевге кайрылганыбызда, мындайча түшүндүрмө берди.

- Бул иш мен келгиче эле башталып, баасы аныкталып калган. Ал маалда техникалык параметрлери да, баасы да аныкталып калган. Мен келгенде макулдашууну ратификация жасатып, Жогорку Кеңеште, өкмөттө дагы көп процедураларды өткөрүп, ишти улантып кеткем. Анан ишке киргизүүнүн алдында мен кетип калдым, ал башка министрдин убагында аткарылды. Техникалык параметрлерин, бааларды аныктаган “Электр станциялары” ачык акционердик коому. Ал эми насыяны алып келген, өкмөттүн атынан кол койгон каржы министри.

Исхак Масалиев
Исхак Масалиев

Парламенттик комиссиянын дагы бир мүчөсү, "Өнүгүү-Прогресс" фракциясынын мүчөсү Исхак Масалиев маселенин өзөгүн Кытай тарап менен кол коюлган келишимден көрөт:

- Бул келишим үчүн ошол кездеги өкмөт башчы жана президент жооп берүүгө тийиш. Анткени алар мамлекеттин саясий жетекчилиги болгон соң, алардын саясий жоопкерчилиги болушу керек. Баштапкы сүйлөшүүлөрдү ошолор жүргүзгөн да. Анан эми каражаттын кандай сарпталышы боюнча маселеде тиешелүү министр же болбосо "Электр станциялары" ишканасы сыяктуу мекемелердин ошол кездеги жетекчилери - болгону аткаруучулар гана. Буга Ак үйдөн көрсөтмө берилген. Жакшылап иликтесек, анын куйругу ошол жактан чыгат.

Бишкек ЖЭБди модернизациялоо боюнча сүйлөшүүлөр Алмазбек Атамбаев (2010-2011) премьер-министр кезинде башталган. Кийин өкмөт башына Өмүрбек Бабанов (2011-2012) келгенде улантылып, Жантөрө Сатыбалдиевдин (2012-2014) тушунда келишим бекитилген. ​Жоомарт Оторбаев (2014-2015) өкмөттү жетектеп турганда модернизациялоо башталып, иш Темир Сариевдин (2015-2016) тушунда улантылган. Модернизацияланган борбордун ачылышын мурдагы премьер, азыркы президент Сооронбай Жээнбеков (2016-2017) өткөргөн.

Мукар Чолпонбаев
Мукар Чолпонбаев

Мамлекеттик ишмер, мурдагы юстиция министри Мукар Чолпонбаев Бишкек ЖЭБдеги жагдай боюнча бийлик өз чечимин коомчулукка ачык айтып, укуктук баа берилишин талап кылат.

- Эгер кылмыштын курамы бар болсо сөзсүз түрдө кылмыш жоопкерчилигине тартылышы керек. Кыргызстандын жарандары президент, депутат, саанчы, уйчу, укмуш адам экендигине карабай, мыйзам алдында баары бирдей жоопкерчиликтүү болушу керек. Ушул комиссиянын жыйынтыгы боюнча материалдардын бардыгы тергөөгө берилип, тиешелүү адамдар укуктук жоопкерчиликке тартылышы керек.

Үч айдан ашык иликтөө жүргүзгөн комиссиянын корутундусу жакынкы күндөрү Жогорку Кеңештин жалпы жыйынында каралат.

Бишкек Жылуулук электр борборун жаңылоо долбооруна байланыштуу козголгон кылмыш иштин алкагында Жалал-Абад шаарынын мэри, "Электр станциялары" ишканасынын 2012-2014-жылдардагы жетекчиси Салайдин Авазов жана анын орун басары Жолдошбек Назаров кылмышка шектүү деген негизде эки айга камалды.

"Улуттук энергохолдинг" компаниясынын өткөн айда кызматтан алынган жетекчиси Айбек Калиев 18-апрелде камакка алынды.

Ага чейин "Электр станциялары" ишканасынын мурдагы башкы директору Узак Кыдырбаевге жана Бишкек ЖЭБин модернизациялоо долбоорунун аткаруучу директору Темирлан Бримкуловго кылмыш иши козголуп камалаган. "Шалаакылык" беренесинин негизинде "Электр станциялары" ишканасынын жетекчисинин орун басары Бердибек Боркоев жана анын техникалык директору Алмазбек Жусупбеков кармалды.

Кытайдын "Эксимбанкы" 386 миллион доллар насыяны 2% жеңилдетилген шартта берген. “Электр станциялары” акционердик коомунун мурдагы башкы директор Узак Кыдырбаев "Кыргызстан 20 жылдан кийин Бээжинге 480 миллион доллар төлөп берет" деп ырастаган.

Армяния: парламент “элдик талапкерди” өткөрбөй койду

Арменияда бийлик кризиси уланууда, өкмөт башчыны шайлоо 8-майга белгиленди. 13-апрелде башталган элдик толкундоонун деми басыла элек.

1-майда толкуган элдин башында турган, оппозициялык лидер Никол Пашинянды парламент премьер-министрликке шайлабай койду. Ага 105 мандаттуу парламентте 58 депутаты бар мурдагы президент жана премьер-министр Серж Саргсяндын Республикалык партиясы каршы добуш берди. “Царукян” жана “Дашнакцутюн” фракциялары бириккенде 47 добуш топтолду. Ал эми өкмөт башчылыкка шайланууга кеминде 53 депутаттын колдоосу зарыл. Пашиняндын талапкерлигин 45 киши колдосо, 56 мыйзам чыгаруучу “каршы” добуш берди.

Парламент жыйынын Еревандын Республика аянтына орнотулган чоң экрандардан 200 миңге чукул адам тиктеп турду.

Армениядагы каршылык акциясы
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:51 0:00

Ошентип алдыдагы аптада армян парламенти өкмөт башчыны шайлоого экинчи ирет киришет. Непадам бул жолу дагы өкмөт башчы тандалбаса, президент парламентти тарткатып, 30-45 күндүн ичинде жаңы шайлоо өткөрүүнү белгилейт.

Эксперттердин белгилешинче, Пашинян убактылуу өкмөттү жетектеп, Армениянын Шайлоо кодексине олуттуу өзгөртүүлөрдү киргизмек. Көптөр эгер мыйзамды өзгөртпөй туруп шайлоо өткөрүлсө, башкаруучу партия буга чейинкидей эле “ийгиликке жетишет” деп чочулашат.

“Армян коомунун канчасы Пашинянды жактырар-жактырбасын айта албайм, бирок жалпы жарандар өлкөдө бийликтин алмашуусун каалашат” – дейт Еревандагы пресс-клубдун башчысы Борис Навасардян. Анын пикиринде, жыйырма жылдан бери бийликте турган экс-президент Саргсяндын партиясы “шайлоону бузуп, бийликти колунан чыгаргысы келбегенин” далилдеди.

Еревандагы “Саясий жана эл аралык иликтөөлөр” борборунун аналитиги Рубен Меграбян Республикалык партия “мамлекеттик деңгээлде ой жүгүртө албасын жана кырдаал менен эсептешпей, саясий зиректиги жоктугун” көрсөттү деп баалады.

42 жаштагы оппозициялык депутат Никол Пашинян болсо оппозиция бардык сценарийге даярдыгын билдирди.

“Шайлоо болбой калса, анда кезексиз парламенттик шайлоо өтөт. Бардык сценарий боюнча жалпы элдик кыймыл жеңбей коюшу мүмкүн эмес” – деп аянтка жыкжыйма толгон элге таянып.

Парламентте шайлоодо жыдып калгандан кийин көчө жүрүштөрүнүн лидери элди бийликке баш ийбестик акциясын баштоого жана жапырт иш таштоого үндөдү.

Оппозиция лидеринин чакырыгын кабыл алган миңдеген жарандар 2-майда өлкө боюнча көчөгө чыгып, авто-темир жолдорду бөгөп, метро станциясын жапты, Еревандын эл аралык аэропортуна барчу трассаны тосту. Мамлекеттик мекемелердин иши үзгүлтүккө учурады. Акцияга айрым аймактарда мамлекеттик кызматкерлер, дарыгерлер, студенттер, атүгүл мектеп окуучулары да кошулду. Пашинян өз жактоочуларын мыйзамды сактап, зордук-зомбулуктан алыс болууга да үндөп, кечки бешке чейин тосулган жолдорду ачуу керектигин эскерткен.

Никол Пашинян
Никол Пашинян

Бийликтеги Республикалык фракциянын лидери Ваграм Багдасарян 2-майдагы сөзүндө алар депутаттардын үчтөн бири “кимди сунуш кылса да” колдоорун, өздөрү талапкер көрсөтпөй турганын жарыялады. “Депутаттардын үчтөн бири сунуштаган талапкерди колдойбуз. Албетте, биз да кырдаал менен эсептешебиз. Ошондуктан биз 8-майда Армения Республикасынын жаңы премьер-министри болушу үчүн сунушталган талапкерди колдойбуз» - деди көпчүлүк фракциянын лидери. Ал мындай чечим мурдагы премьер жана экс-президент, партиянын лидери Серж Саргсян менен кеңешкенден кийин кабыл алынганын кошумчалады.

Элдин жаалынан коркуп, 23-апрелде өкмөт башчылык кызматтан кеткен Серж Саргсяндын милдетин анын партиялашы жана өнөктөшү Карен Карапетян аткарууда. Ал 2-майда тараткан билдирүүсүндө саясий топторду кеңешүүгө чакырып, “премьер-министр конституциялык жол менен парламентте гана шайланат, практикалык жактан да, теориялык жактан да башка жол жок” деп эскертти.

Байкоочулардын эсебинде, Арменияда 13-апрелден 3-майга чейин өткөн массалык демонстрацияларга 10 миңдеген адам чыгып жатты. 20 күндүк жүрүштөр учурунда талкаланган имараттар, тонолгон дүкөндөр, көчөлөрдө тоодой таштандылар калган жок.

Жергиликтүү саясат талдоочу Степан Григорян «Арменияда тынч митингдер салт» болуп калганын баса белгилеп, “зордук-зомбулуксуз басым абдан маанилүү маданият” - деп мүнөздөдү.

Бул күндөрү армян оппозициясынын лидери, өкмөт башчылыкка талапкер Никол Пашинян Орусиянын, АКШнын, Грузиянын жана Европа Биримдигинин элчилери менен жолугуп, өлкөдөгү саясий кризисти жоюу боюнча жасай турган иштери тууралуу айтып берди.

Кремлдин өкүлү Дмитрий Песков буга чейин Еревандагы бийликке каршы нааразылык акцияларына байланыштуу билдирүүсүндө Орусия Армения менен “достук, конструктивдүү мамилени сактоого” аракеттенерин жана саясий партиялар тез арада “тил табышарына” үмүттөнүп турганын билдирген.

Арменияда каршылык акциялары башталды
please wait

No media source currently available

0:00 0:00:50 0:00

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG