Ала-Тоо жеринде алардын жашаганына жетимиш жылдан ашты. Күрт элине Кыргызстан өз мекени болуп калды.
Кыргызстандагы күрттөр
1
Жергиликтүү күрт ырчысы Забида Худатаева. Күрттөрдүн жашаган жерине байланыштуу маданияты да айырмаланып турат. Худатаева ирактык күрттөрдүн көйнөгүндө.
2
Забида Худатаева күртчөдөн тышкары кыргызча да ырдайт, ал эки айдан бери өздөрүнүн улуттук саз деген музыкалык аспабында ойногонду үйрөнүп атат.
3
Күрттөрдүн улуттук суусундугу – аудау. Айран менен суу аралаштырылып, кичине туз кошулуп чалапка окшоп даярдалат. Мындан тышкары бозого окшогон грар деген да суусундугу бар.
4
Күрттөрдүн колго жасалган сыры – пейнир. Аны даярдаган Забиданын апасы Ханым Худатаеванын айтымында, Кавказдан келген рецепт колдонулуп, ага уйдун эти да кошулат.
5
Күрттөр да кыргыздарга окшоп боорсок даярдашат. Аларда камыр сүт жана жумуртка менен жуурулуп, шекер кошулуп, таттуу боорсок болот экен.
6
Расмий статистикага ылайык, Кыргызстандагы күрттөрдүн саны 13 миңден ашык. Дүйнөдө алардын саны 40 миллиондун тегерегинде деп айтылып келатат.
7
Күрттөр кыргыздарга окшоп урууларга бөлүнүшөт. Кыргызстандык күрт аксакал Наби Мустафаевдин айтымында, күрттөр жети урууга бөлүнүп кеткен. Кыргызстанда бардык уруулардын өкүлдөрү кезигет.
8
Кыргызстанда турган күрттөр жөнүндө Гажар Аскеровдун 2005-жылы жарык көргөн «Күрт диаспорасы» китебинде биринчи жолу жазылган.
9
Аскеровдун айтымында, Ала-Тоодо турган күрттөрдүн арасында өзүнүн маданиятына кызыгуу аз, бирок акыркы жылдары активдүү күрт жаштары улуттук маданиятка кызыга баштаганы кубандырат.