The Wall Street Journal басылмасынын жазганына караганда, АКШнын Жогорку соту президент Дональд Трамп киргизген тарифтердин көбүн, анын ичинде дээрлик дүйнөнүн бардык өлкөлөрүнөн келүүчү импортко коюлган "эки жактуу" алымдарды жана Канада, Мексика, Кытайдан келген товарларга 25 пайыздык тарифтерди мыйзамсыз деп тапты.
Сот Трамп 1977-жылкы Өзгөчө экономикалык ыйгарым укуктар жөнүндөгү мыйзамды (IEEPA) колдонуу менен өзүнүн укуктарынан аша чапкан деп чечим чыгарды.
"Эгерде Конгресс президентке тарифтерди киргизүү боюнча өзгөчө жана кезексиз ыйгарым укуктарды берүүнү көздөсө, муну түздөн-түз ачык көрсөтмөк", - деп айтылды Жогорку соттун чечиминде.
The Wall Street Journal басылмасы белгилегендей, бул - Жогорку сот Трамптын экинчи мөөнөтүндө кабыл алган саясий чараларынын бирин толугу менен жокко чыгарган алгачкы окуя.
"Башка тармактарда соттун консервативдүү көз караштагы көпчүлүгү ушул убакка чейин Трампка кеңири ыйгарым укуктарды берип келген", - деп жазды басылма.
Бул чечим башка мыйзамдардын негизинде киргизилген болот жана алюминийге карата тарифтерге тиешеси жок. Соттун чечимине он жыл ичинде болжол менен 1,5 триллион доллар киреше алып келиши керек болгон бажы алымдары кирет. Чечимге ылайык, бул алымдарды төлөп койгон компаниялар каражатты Каржы министрлигинен кайтарып берүүнү талап кыла алышат. Жүздөгөн фирмалар буга чейин тиешелүү доо арыздарын беришкен.
"Трамп тарифтердин бир бөлүгүн башка укуктук механизмдер аркылуу кайрадан киргизиши мүмкүн, бирок бул көбүрөөк убакытты талап кылат", - деп белгилейт басылма.
Ак үйдөгү пландалбаган брифингде соттун чечимине түшүндүрмө берип жатып Трамп бардык импортко 10% деңгээлинде кошумча алым киргизерин жана башка тарифтерди күчүндө калтырарын билдирди.
Трамптын айтымында, Жогорку соттун "шерменде" чечимине карабастан улуттук коопсуздукка байланыштуу бардык бажы алымдары толук көлөмдө сакталат.
2025-жылдын февралында Трамп Канада, Кытай жана Мексикадан келген товарларга бажы алымдарын киргизген. Ал бул чечимин АКШнын чек арасы аркылуу фентанил жана башка мыйзамсыз баңгизаттардын киришине каршы көрүлгөн чаралардын жетишсиздиги менен түшүндүргөн.
Апрель айында Трамп дээрлик бардык өлкөлөрдөн келүүчү импортко жалпы 10 пайыздык алым киргизилгендигин жана администрация соода мамилелеринде "ак ниет эмес" деп эсептеген өлкөлөргө мындан да жогору тарифтер коюларын жарыялаган.
Тарифтер соттук териштирүү башталган убакыттан бери токтотулбастан колдонулуп келе жатат.