Линктер

шейшемби, 16-июль, 2019 Бишкек убактысы 16:07

ГАЗ ЧАТАГЫ: АШХАБАД КИМГЕ ТАРАПТАШ БОЛОТ?


Россия менен Украина ортосундагы газ чатагы Түркмөнстандын бейтараптуу саясатын сынакка салганы калды. Атап айтканда, Түркмөнстан орус газынын ордун толтурганы украиндерге керектүү “көгүлтүр отун” бергенге макул болобу? Же Россиянын Киевге жасап жаткан кысымын колдоп, Москвага иркектеш болуп кетеби?

Украинанын энергетика министри Иван Плачков орто жолдон орус газын уурдап жатат деп айыптаган “Газпромдун” ырастоолорун кайталап төгүндөдү. Плачковдун айтымында, Украина өзү өндүргөн запастагы отунун жана түзүлгөн келишимге ылайык келип жаткан түркмөн газын пайдаланып жатат.
Мындан бир күн мурда “Газпромдун” төрага орунбасары Александр Медведев 2-январга чейин Украинанын куурларына орус газы гана түшүп жатканын, анда түркмөн газы жок экенин ырастаган эле.
Буга байланыштуу анализчилер арасында Ашхабад кайсы тарапка ыкташы мүмкүн? - деген собол пайда болду. “Азаттыктын” регионалдык эксперти Роман Купчинский зарыл болсо Россия Украинага жөнөтүлгөн түркмөн газын бууп салалат деп эсептейт. “Газпром” мындай мүмкүнчүлүккө ээ болгону айрым кадамдарды жасады.
2003-жылы апрелде Сапармурат Ниязов орус президенти Владимир Путин менен чейрек кылымга келишим түзүп, ага ылайык түркмөн газынын көбүн 2007-жылдын 1-январынан тартып Россия сатып алмакчы болгон. Келишимде каралган шартта быйыл Россия 7 - 10 миллиард кубметр түркмөн газын сатып алмак болчу. Бирок жуп жаңы жыл алдында, 29-декабрда “Газпромдун” башчысы Алексей Миллер Ашхабадда жаңы контракт түзүп, быйыл эле түркмөндөрдөн 30 миллиард кубметр газ сатып алмай болду. Ар бир миң кубметр үчүн “Газпром” 65 доллардан акы төлөйт.
Купчинский бул жерден эки нерсени көрөт. Биринчиден, Борборазия -Борбор газ кууру орустардын колунда тургандыктан анын баарын толтура турган газ сатып алгысы келишет, мындай шартта Украинага кете турган түркмөн газы үчүн орун калбай калат.
Экинчиден,Купчинскийдин айтымында,”Газпромдун” Россиядагы өндүрүшү кыскара баштады,ошондуктан концерн ошол тартыштыктын ордун толтургусу келет.
Кандай болгон күндө да Украинага кысым күчөдү.
Башка бир эксперттер “Газпром” канчалык үстөм абалда турганы менен Түркмөнстан өз газынын Украинага жетпей калышына макул боло албайт дешет. Анын үстүнө эки тарап соңку он беш жылда айрым бир талаш-тартыштарга карабастан газ чөйрөсүндө жакшы кызматташ болуп келишкен. Кала берсе “көгүлтүр оттун” акысын Киев товар түрүндө деле төлөп келген. Виктор Ющенко бийликке келгени тараптардын алакасы керагар кеткен жок. Ющенконун декабрдагы сөзүнө ылайык,Ашхабадда келишим түзүлүп, Түркмөнстан Украинага быйыл январдан тартып 40 миллиард кубметр газ сатканга макул болгон. Муну өткөн аптада ырасмий Ашхабад өзү да ырастаган. Сапармурат Ниязов келишимге ылайык ошо түркмөн газы жөнөтүлө баштадыбы-жокпу,муну шейшемби күнү так айткан жок.Болгону Украинага,Молдовага,кардал болчу башка да өлкөлөргө жетерлик өлчөмдө газ сатканга даяр экенин билдирди.
XS
SM
MD
LG