Линктер

ЧУКУЛ КАБАР!
22-Январь, 2022 ишемби, Бишкек убактысы 18:12

ТҮРКМӨН ПРЕЗИДЕНТИ СОТТОЛУШУ МҮМКҮН


Нарын АЙЫП, Прага Эл аралык уюмдар жана укук коргоочулар Түркмөнстандагы абалды катуу сынга алып, президент Сапармурад Ниязов өлкөдө - дүйнөдөгү эң катаал тартиптердин бирин орноткону жөнүндө айткан менен, мамлекет башчылар Ниязов менен жолугуп, сүйлөшүү өткөрүүгө аргасыз. Бирок түркмөн президентин бир түркиялык ишкер сотко берүүгө даярданууда.

Расмий маалыматтарга караганда, азыр Түркмөнстанда алты миңге жакын түркиялык ишкер жашап-эмгектенет. Алардын бири Фарук Бозбей болчу, ал 1998-жылы Түркмөнстанга келип иштей баштаган жана чет өлкөлүк инвестицияларды тартуу боюнча ал кездеги түркмөн саясатынын шарттарына жараша, анын айыл-чарба ишканасы 21 жылга салыктардан бошотулган. Бозбейдин иши ийгиликтүү жүргөндүктөн, ал - президент Сапармурад Ниязовко жакын ишкерлер чөйрөсүнө да кирген жана бийлик менен түзүлгөн келишим боюнча, кирешесинин 30 пайызын президенттик фондко төлөй баштаган.

Анын өзүнүн айтымында, беш жылдын ичинде ал түркмөн экономикасына төрт миллион доллар инвестиция жасады жана Ниязов менен көзмө-көз сүйлөшкөндө, президент ага алкыш да айтып, ишин улантууну суранган.

Ага карабастан, 2002-жылдын аягында түркмөн бийлиги аны салыктан качкан деп күнөөлөп, төлөнбөй калган бир миллион 300 миң доллар төгүүнү талап кылган: "Контракт боюнча мен кирешемдин 30 пайызын Түркмөнбашы фондуна төлөп келгем. Ал аз келгенсип, алар менден дагы 64 пайызды алынбай калган салык деп, төлөөнү талап кылышты. Бирок андай салык тууралуу алар - мен беш жыл иштегенден кийин гана биринчи жолу айтышты. Ал беш жылдын ичинде тийиштүү мекемелерден - менин ишканам салыктардан бошотулат деген 18 документ келген", - дейт Бозбей.

Евразия маселелери боюнча Анкарадагы борбордун эксперти Мехмет Сейфетдиндин айтымында, түркиялык ишкерлерге карата мамиле 2002-жылдын аягында кескин өзгөрдү: "Башында Түркмөнстан менен Түркия ортосундагы мамилелер ысык болгон жана ал кезде - эки мамлекетте жашаган бир улут тууралуу көп айтылчу. Бирок 2002-жылдын 25-ноябрында түркмөн президентинин өмүрүнө кол салуу болгондон кийин баары өзгөрдү", - дейт Сейфетдин. Анын айтымында, ал окуяларга бир нече түрк улутундагы адам катышкан деп аныкталган.

Бирок Фарук Бозбей андай иштерге катышкан эмес жана эмне үчүн 14 жылга эркинен ажыратылууга кесилгенин эмгиче түшүнбөйт: "Түркияга кайтып келгенден кийин мен аларга кат жаздым, Түркмөнбашыга да жаздым. Менин атымды тазалап берүүнү сурадым. Мен калпычы эмесмин, эч кандай мыйзам бузган жокмун жана эгер кандайдыр бир ката кеткен болсо, аны бейтарап сотто карайлы деп жаздым. Алар мага үч айдан бери жооп бере элек, ошондуктан мен бул ишти сотко берүүнү чечтим, кагаздарды азыр адвокаттар даярдап жатат," - дейт 62 жаштагы Бозбей.

Абакка түшкөн ишкер Ашгабаддагы Түркия элчилигинин аракеттери менен бир жылдан кийин бошотулду. Бирок эми ал президент Ниязовду жана анын Түркмөнбашы деген фондун күнөөлөп, Женева шаарындагы эл аралык арбитраж сотуна кайрылып, 17 миллион доллар өндүрүп берүүнү талап кылып жатат.

XS
SM
MD
LG