"Колдон чыгарылган мүмкүнчүлүк". Трамп Грэмдин Орусияга каршы "тозоктой" санкцияларын токтотту

Бул кадам Украина тарапкерлеринин жана эки партиянын мыйзам чыгаруучуларынын кескин сынына кабылды. Алар мындай чечим Москваны сүйлөшүүгө мажбурлоо аракеттерин алсыратарын айтууда.

16-октябрдын кечинде кол коюлган жарлыкта Трамп бул чараларды колдонбоо АКШнын улуттук кызыкчылыктарына жооп берерин билдирди. Жарлык санкциялар пакети 18-октябрда күчүнө кирерине эки күн калганда чыгып олтурат.

«2026-жылдагы Линдси О. Грэмдин Орусия менен Иранга каршы санкциялар жөнүндө мыйзамы» деп аталган мыйзамга Трамп сентябрь айында кол койгон. Документ АКШ Конгрессиндеги Украинаны колдогон көрүнүктүү саясатчы, Түштүк Каролина штатынан шайланган республикачы сенатор, маркум Линдси Грэмдин урматына анын көзү өткөндөн кийин кабыл алынып, анын ысымы менен аталып калган. Линдси быйыл 11-июлда каза болгон.

Мыйзам Орусиянын президенти Владимир Путинге басым көрсөтүү үчүн америкалык администрацияга кошумча мүмкүнчүлүк берүү максатында иштелип чыккан. Документ Орусиянын мунайы менен газын ири көлөмдө сатып алган өлкөлөргө, анын ичинде Кытай менен Индияга АКШнын аймагына товар алып кире турган болсо 100 пайызга чейин пошлина киргизүүгө мүмкүндүк берет. Ошондой эле анда орусиялык аткаминерлерге, каржы мекемелерине жана киргизилген чектөөлөрдү айланып өтүү үчүн пайдаланылып келген «көмүскө флотко» кирген танкерлерге каршы санкциялар каралган.

Дагы караңыз

Трамптын бул чараларды токтотуу чечими анын администрациясы Конгресс Москвага согушту токтотуу үчүн көрсөтүүгө аракет кылган экономикалык басымды колдонобу деген суроо жаратты.

Жарлыкта Трамп мыйзам ага чет өлкөлүк жарандарга карата санкциялык жоболорду колдонбоо укугун берерин айткан. Ошондой эле мындай чечим АКШнын улуттук кызыкчылыктарына жооп берерин ырастаган документти Конгресске жөнөткөнүн билдирген.

Мыйзамга ылайык, администрация мындай чечимдин негиздемесин түшүндүргөн отчет да берүүгө тийиш. Ал документ жашыруун эмес формада тапшырылышы керек, бирок ага купуя тиркеме кошулушу мүмкүн.

Ушул отчетко байланыштуу жарыяланган материалдарда Ак үй мыйзамдагы негизги жоболорду эмне үчүн токтоткону тууралуу кеңири түшүндүрмө бере элек.

Дагы караңыз

«Катаал саясий чечим»

Украинаны колдогон Razom for Ukraine америкалык коммерциялык эмес уюмунун коомчулук менен байланыш боюнча директору Микола Мурский «Эркин Европа/Азаттык» радиосуна курган маегинде Трамп Путинге басымды күчөтүү мүмкүнчүлүгүн колдон чыгарып жибергенин айтты.

«Трамп Украинага тынчтык алып келүү үчүн түзүлгөн эң жакшы мүмкүнчүлүктү колдон чыгарып жиберди», - деди Мурский.

Анын айтымында, мыйзам долбоорун эки партия тең колдошу үчүн мыйзам чыгаруучулар бир нече ай иштеген. Документте Орусиянын мунайын сатып алган өлкөлөргө каршы пошлина киргизүү, орус мамлекеттик карызын сатып алууга чектөө коюу жана Орусияга жаңы инвестицияларды чектөө чаралары каралган болчу.

«Мунун баары жума күнү кечинде Ак үй чыгарган буйрук менен жокко чыгарылды», - деди Мурский.

Ал ошондой эле бул жеңилдиктердин мөөнөтүнө байланыштуу суроо бар экенин белгиледи.

«Таң калыштуусу, бул жеңилдиктердин мөөнөтү да көрсөтүлгөн эмес», - деди ал.

Razom for Ukraine уюму өзүнчө билдирүү таратып, бул чечимди айыптады. Уюм Орусияга басым көрсөтүү үчүн колдо бар механизмдерди пайдаланбоо атайылап жасалган саясий чечим болгонун белгиледи.

Уюмдун коомчулук менен байланыш боюнча директору Дэниел Балсон мындай деди:

«Бул согушту токтотуу үчүн инструменттердин жоктугу трагедия болмок. Ал эми ошол инструменттер колдо туруп, аларды колдонуудан баш тартуу - катаал саясий тандоо».

Балсондун айтымында, мыйзам долбоорун эки партиянын сенаторлорунан турган топ Ак үйдүн өкүлдөрү менен бир нече ай бою иштелип чыккан. Андан кийин ал Конгресстин эки палатасында тең олуттуу колдоого ээ болгон.

Балсон тараткан билдирүүгө ылайык, санкцияларды токтотуу чечими кабыл алынардан бир жума мурда Орусия украин шаарларына жана электр станцияларына каршы 700дөн ашуун дрон, ошондой эле баллистикалык жана канаттуу ракеталарды учурган.

«Бүгүнкү аткаруу тууралуу жарлык Кремлге басып кирүүнү уланта берсе болот деген белги берип жатат», - деди ал.

Балсон ошондой эле гуманитардык жана энергетикалык көйгөйлөр күчөп жатканына карабастан украиналыктар каршылыкты уланта берерин кошумчалады.

Дагы караңыз

Негиздеме жана мөөнөт боюнча суроолор

Бул чечим Трамптын администрациясы санкциялар жана пошлиналар боюнча жоболорду токтотууга негиз катары Конгресске кандай түшүндүрмө берген деген суроолорду да жаратууда.

АКШнын Каржы министрлигине караштуу Чет элдик активдерди көзөмөлдөө башкармалыгынын мурдагы кызматкери, учурда Демократияны коргоо фонду алдындагы Экономикалык жана каржылык күч борборунун директорунун орун басары болуп иштеген Макс Мейзлиш «Эркин Европа/Азаттык» радиосуна курган маегинде азыр негизги маселе администрациянын бул чечимди кандай негиздегени болуп калганын айтты.

«Азыркы негизги суроо - эки партиянын колдоосу менен кабыл алынган мыйзамдагы дээрлик бардык негизги санкциялык жана тарифтик жоболорду токтотуу үчүн администрация Конгресске кандай олуттуу жүйө келтирди», - деди Мейзлиш.

Мыйзамга ылайык, администрация мындай чечим АКШнын улуттук кызыкчылыктарына жооп берерин көрсөткөн жазуу түрүндөгү ырастоону, ошондой эле анын негиздемесин түшүндүргөн отчетту тапшырууга тийиш. Бул талаптар Конгресске администрациянын чечиминин жүйөлөрү тууралуу маалымат берүү үчүн киргизилген.

Мындан тышкары, мыйзамдын 113-бөлүмүндө пошлиналарды киргизүүгө байланыштуу Конгресстин тиешелүү комитеттерине жазуу жүзүндө негиздеме берүү талаптары да көрсөтүлгөн. Маселеден кабардар булактар «Эркин Европа/Азаттык» радиосуна администрация ушул талаптарга байланыштуу 8-октябрдагы мөөнөттү өткөрүп жибергенин билдиришкен.

Дагы караңыз

Бул чечим Трамптын күйүүчү майдын кымбатташы жана тартыштыгы тууралуу кооптонуулардын фонунда Орусиянын дизелдик күйүүчү майын сатууга уруксат берген дагы бир чечиминен кийин кабыл алынды.

Өткөн аптада Трамп Орусия дароо 300 миң тонна дизелдик күйүүчү май жеткире аларын, андан кийин ноябрда дагы 500 миң тонна жана анын артынан эле дагы 1 миллион тонна жөнөтүүгө мүмкүнчүлүгү бар экенин билдирген.

Бул кадам демократтар менен республикачылардын, ошондой эле Украинанын жана анын европалык өнөктөштөрүнүн кескин сынына кабылган. Украинанын президенти Владимир Зеленский муну Путин үчүн «белек» деп атаган.

Бул чектөөлөрдүн токтотулушу администрациянын ноябрдагы аралык шайлоонун алдында АКШда күйүүчү майдын баасын төмөндөтүүгө аракет кылып жаткан учуруна туш келди. Ал шайлоо Конгрессти ким көзөмөлдөй турганын аныктайт. Энергия ресурстарынын баасына АКШнын Ирандагы согушу да таасир эткен.

Бул чечимди Грэмдин мыйзамын колдоп, президентти аны толук ишке ашырууга чакырган мыйзам чыгаруучулар да сынга алышты.

Дагы караңыз

Мыйзам долбоорунун авторлорунун бири, демократ сенатор Ричард Блюменталь Трампты Путиндин жана Орусиянын согуштук аракеттерин колдогон түзүмдөрдүн тарабында турууда деп айыптады.

«Дональд Трамп дагы бир жолу канкор бейбаштын жана Орусиянын согуш машинасын колдогондордун тарабында экенин көрсөттү», - деп жазды Блюменталь социалдык тармактарга.

Анын айтымында, бул чечим америкалыктардын көпчүлүгүнүн, Конгресстеги мүчөлөрдүн жана Европадагы өнөктөштөрдүн позициясына каршы келет.

«Бул жеңилдиктердин биздин улуттук коопсуздукка эч кандай тиешеси жок. Бул жөн гана Владимир Путинге жагынуу аракетинен башка нерсе эмес», - деп кошумчалады ал.

Республикалык партиядан Конгресстин өкүлдөр палатасынын мүчөсү Дон Бэкон да президенттин чечимин сынга алды.

«Президент согушту токтотуп жаткан жок, тескерисинче узартып жатат», - деди ал.

16-октябрда Өкүлдөр палатасынын Тышкы иштер боюнча комитетиндеги башкы демократ Грегори Микс Трамп сунуш кылган Орусиядан дизелдик күйүүчү май сатып алуу келишимин бөгөттөөгө багытталган эки партиялык мыйзам долбоорун сунуштады.

«Бул келишим Путинге Украинанын тынч жашоочуларын жазасыз өлтүрүүнү улантуу үчүн миллиондогон доллар берет», - деди Микс.

Ал Конгрессти бул мыйзам долбоорун кабыл алууга чакырды.