Бишкектин прокурору Учкун Каримов “АКИпресс” маалымат агенттигинде айткан сөзүндө кийинки учурда айрым массалык маалымат каражаттары президент Курманбек Бакиевдин кадыр-баркына жана ар-намысына шек келтирген маалыматтарды таратып жаткандыгын белгилеген:
-Массалык маалымат каражаттарында президенттин дарегине текшерилбеген жалаа сын пикир маалыматтар жарыяланууда. Биз деле жөндөн жок эле эскертүү бере бербейбиз да. Биздин суранганыбыз, маалыматты текшерип бериңиздер. Гезитте жазылган маалыматтар чындыкка жатпайт.
Учкун Каримовдун айтымында президенттин кадыр–баркын коргоо прокуратуранын милдети, ошондуктан анын эскертүүсү мыйзамдын чегинде жасалып жатат:
-Мындай эскертүү кылууга “Президенттин кадыр-баркын жана ар-намысын коргоо боюнча” мыйзамга ылайык биз милдеттүүбүз.Бул тууралуу өзү президент билеби, билбейби биздин маалыматыбыз жок.
Прокурор президенттин кадыр-баркын жана ар-намысын мыйзамдын негизинде коргоп жаткандыгын айтса дагы, “Медиа өкүлчүлүк” институтунун башкы юристи Илим Карыпбековдун пикиринде прокуратуранын бул кадамы Конституцияга каршы келет :
-Конституцияга ылайык, Кыргызстанда ар бир атуул - чиновник болобу, жөнөкөй адам болобу, социалдык статусуна карабастан тең укуктуу. Ал эми “Президенттин кадыр баркын жана ар-намысын коргоо боюнча” мыйзам бул такыр Конституцияга дал келбейт. Анткени, президент деле Кыргызстандын жараны. Мына башкы прокурор Конгантиев да бул маселени Жогорку Кеңештен көтөргөн эле. Ал жалгыз гана президенттин эмес, премьер-министрдин, төраганын кадыр баркын жана ар-намсын коргой турган мыйзам кабыл алынышы керек деп айткан. Менин оюмча, бул да туура эмес, анткени мындай мыйзам такыр эле болбошу керек. Ал эми кадыр баркты коргоо-бул жеке бир адамдын арызынын негизинде болушу керек.
Ал эми президенттин Жогорку Кеңештеги өкүлү Данияр Нарынбаев прокуратура органдары мыйзамдын алкагында иштеп жаткандыгына ишенет:
-Мыйзамда көрсөтүлгөн укутар жана милдеттер президентке маалым болбостон аткарылышы керек.
Президенттин кадыр-баркына шек келтирген маалыматтарды таратып жатат деп шаар прокуратурасы “Лица” гезитине берген интервьюсу үчүн Жогорку Кеңештин депутаты Кабай Карабековго, “Комсомольская правда Кыргызстан” гезитинин башкы редакторунун милдетин аткаруучу Александр Кулинскийге, “Лица” гезитинин башкы редактору Бермет Букашевага, “Лица”гезитине берген интервьюсунда президентти сындаганы үчүн Ош областынын мурунку губернатору Анвар Артыковго жана саясатчы Кубанычбек Апаска эскертүү берди.
“Лица” гезитинин башкы редактору Бермет Букашева прокуратуранын мындай кадамын журналисттерди коркутуу, сөз эркиндигин басмырлоо катары баалайт:
- Биринчиден биз эскертүүдө жазылгандарга макул эмеспиз. Биз мындай эскертүүлөрдү Акаевдин мезгилинде да алган эмеспиз. Оппозиция болуу биздин максат эмес. Бул жерде маселе башкада, эскертүүнүн өзүн прокуратура бердиби же Ак үйдүн буйругу менен болдубу?.. Бул маселеге президент Бакиевдин эч кандай тиешеси жок деген үмүтүм бар. Анткени, ал деле эски бийлик мезгилинде сөз эркиндиги тууралуу өз пикирин айткан эле. Биз азыр билгенибиздин ондон бир бөлүгүн гана жазып жатабыз. Ошону үчүн бизге рахмат айтышсын.
Ошондой эле Бермет Букашева балким мындан ары бийлик башында тургандарга сын пикирди курчутуш керек деген оюн кошумчалады.
“Медиа өкүлчүлүк” институтунун башкы юристи Илим Карыпбеков да прокуратуранын президенттин дарегине сын-пикир айткандарга эскертүү бериши сөз эркиндигин басмырлоо болуп саналат деген оюн айтты:
Прокуратуранын мындай кадамын журналисттерди коркутуу, мындан ары президенттин дарегине сын-пикир материалдарды жазганды токтокула дегенди түшүндүрөт. Бул албетте сөз эркиндигин басмырлоо деп түшүнсө болот. Демократиялык өлкөдө бул өтө терс көрүнүш.
Ал эми “Комсомольская правда-Кыргызстан” гезитинин башкы редакторунун милдетин аткаруучу Александр Кулинский бул маселе боюнча кандайдыр бир комментарий берүүдөн баш тартты. Акыйкатчынын орун басары Садык Шернияз болсо мындай эскертүү түпкүлүгүндө жагымсыз көрүнүш болду дейт:
Бул албетте терс пикирлерди туудурат, анткени сөз эркиндигин басмырлоо, журналисттерди куугунтуктоо катары бааласа болот.
Жогорку Кеңештин депутаты Кубатбек Байболов прокуратура мындай кадамы менен өзүнүн кызматын актап, бийликке жагынып жатат деген ойдо:
Сынга алып жаткан Акаевдин учурунда мындай болгон эмес. Эми прокурорлор кызматка келгенин акташы керек да.
Прокурор Учкун Каримов эгерде мындай эскертүүлөр эске алынбай, сын-пикирдеги макалалар жарыялана берсе ал президент Курманбек Бакиевдин атынан аны сындагандарды сотко берээрин да билдирген.
Кылмыш кодексинде бирөөгө жалаа жапканы үчүн 100 минималдык айлык акы өлчөмүндөгү штраф же болбосо 3 жылга эркинен ажыратуу каралган.
-Массалык маалымат каражаттарында президенттин дарегине текшерилбеген жалаа сын пикир маалыматтар жарыяланууда. Биз деле жөндөн жок эле эскертүү бере бербейбиз да. Биздин суранганыбыз, маалыматты текшерип бериңиздер. Гезитте жазылган маалыматтар чындыкка жатпайт.
Учкун Каримовдун айтымында президенттин кадыр–баркын коргоо прокуратуранын милдети, ошондуктан анын эскертүүсү мыйзамдын чегинде жасалып жатат:
-Мындай эскертүү кылууга “Президенттин кадыр-баркын жана ар-намысын коргоо боюнча” мыйзамга ылайык биз милдеттүүбүз.Бул тууралуу өзү президент билеби, билбейби биздин маалыматыбыз жок.
Прокурор президенттин кадыр-баркын жана ар-намысын мыйзамдын негизинде коргоп жаткандыгын айтса дагы, “Медиа өкүлчүлүк” институтунун башкы юристи Илим Карыпбековдун пикиринде прокуратуранын бул кадамы Конституцияга каршы келет :
-Конституцияга ылайык, Кыргызстанда ар бир атуул - чиновник болобу, жөнөкөй адам болобу, социалдык статусуна карабастан тең укуктуу. Ал эми “Президенттин кадыр баркын жана ар-намысын коргоо боюнча” мыйзам бул такыр Конституцияга дал келбейт. Анткени, президент деле Кыргызстандын жараны. Мына башкы прокурор Конгантиев да бул маселени Жогорку Кеңештен көтөргөн эле. Ал жалгыз гана президенттин эмес, премьер-министрдин, төраганын кадыр баркын жана ар-намсын коргой турган мыйзам кабыл алынышы керек деп айткан. Менин оюмча, бул да туура эмес, анткени мындай мыйзам такыр эле болбошу керек. Ал эми кадыр баркты коргоо-бул жеке бир адамдын арызынын негизинде болушу керек.
Ал эми президенттин Жогорку Кеңештеги өкүлү Данияр Нарынбаев прокуратура органдары мыйзамдын алкагында иштеп жаткандыгына ишенет:
-Мыйзамда көрсөтүлгөн укутар жана милдеттер президентке маалым болбостон аткарылышы керек.
Президенттин кадыр-баркына шек келтирген маалыматтарды таратып жатат деп шаар прокуратурасы “Лица” гезитине берген интервьюсу үчүн Жогорку Кеңештин депутаты Кабай Карабековго, “Комсомольская правда Кыргызстан” гезитинин башкы редакторунун милдетин аткаруучу Александр Кулинскийге, “Лица” гезитинин башкы редактору Бермет Букашевага, “Лица”гезитине берген интервьюсунда президентти сындаганы үчүн Ош областынын мурунку губернатору Анвар Артыковго жана саясатчы Кубанычбек Апаска эскертүү берди.
“Лица” гезитинин башкы редактору Бермет Букашева прокуратуранын мындай кадамын журналисттерди коркутуу, сөз эркиндигин басмырлоо катары баалайт:
- Биринчиден биз эскертүүдө жазылгандарга макул эмеспиз. Биз мындай эскертүүлөрдү Акаевдин мезгилинде да алган эмеспиз. Оппозиция болуу биздин максат эмес. Бул жерде маселе башкада, эскертүүнүн өзүн прокуратура бердиби же Ак үйдүн буйругу менен болдубу?.. Бул маселеге президент Бакиевдин эч кандай тиешеси жок деген үмүтүм бар. Анткени, ал деле эски бийлик мезгилинде сөз эркиндиги тууралуу өз пикирин айткан эле. Биз азыр билгенибиздин ондон бир бөлүгүн гана жазып жатабыз. Ошону үчүн бизге рахмат айтышсын.
Ошондой эле Бермет Букашева балким мындан ары бийлик башында тургандарга сын пикирди курчутуш керек деген оюн кошумчалады.
“Медиа өкүлчүлүк” институтунун башкы юристи Илим Карыпбеков да прокуратуранын президенттин дарегине сын-пикир айткандарга эскертүү бериши сөз эркиндигин басмырлоо болуп саналат деген оюн айтты:
Прокуратуранын мындай кадамын журналисттерди коркутуу, мындан ары президенттин дарегине сын-пикир материалдарды жазганды токтокула дегенди түшүндүрөт. Бул албетте сөз эркиндигин басмырлоо деп түшүнсө болот. Демократиялык өлкөдө бул өтө терс көрүнүш.
Ал эми “Комсомольская правда-Кыргызстан” гезитинин башкы редакторунун милдетин аткаруучу Александр Кулинский бул маселе боюнча кандайдыр бир комментарий берүүдөн баш тартты. Акыйкатчынын орун басары Садык Шернияз болсо мындай эскертүү түпкүлүгүндө жагымсыз көрүнүш болду дейт:
Бул албетте терс пикирлерди туудурат, анткени сөз эркиндигин басмырлоо, журналисттерди куугунтуктоо катары бааласа болот.
Жогорку Кеңештин депутаты Кубатбек Байболов прокуратура мындай кадамы менен өзүнүн кызматын актап, бийликке жагынып жатат деген ойдо:
Сынга алып жаткан Акаевдин учурунда мындай болгон эмес. Эми прокурорлор кызматка келгенин акташы керек да.
Прокурор Учкун Каримов эгерде мындай эскертүүлөр эске алынбай, сын-пикирдеги макалалар жарыялана берсе ал президент Курманбек Бакиевдин атынан аны сындагандарды сотко берээрин да билдирген.
Кылмыш кодексинде бирөөгө жалаа жапканы үчүн 100 минималдык айлык акы өлчөмүндөгү штраф же болбосо 3 жылга эркинен ажыратуу каралган.