Орусиянын президенти Владимир Путиндин басма сөз катчысы Дмитрий Песков Чеченстандын башчысы Рамзан Кадыровдун абалы тууралуу суроолорго жооп берүүдөн баш тартты. Буга чейин маалымат каражаттары Кадыровдун ден соолугу кескин начарлап кеткенин жазышкан.
"Бизде бул жаатта эч кандай маалымат жок. Кандай болгон күндө да президенттин администрациясы саламаттыкка байланыштуу маалыматтарды бербейт, андыктан бул жерде силерге айта турган эч нерсебиз жок", — деди Песков журналисттерге. Анын сөзүн мамлекеттик Интерфакс агенттиги жарыялады.
Песков ошондой эле Путин өткөн апта соңунда Кадыров менен жолугушпаганын белгиледи.
Өткөн жумада бир нече чеченстандык оппозициялык каналдар Рамзан Кадыров катуу ооруп жатканын жазган. Жекшембиде Кадыровдун Телеграм-каналында ал тартылган видео жарыяланды.
Орусиянын курамындагы Чеченстан жумуриятынын башчысына таандык учак сентябрдын башында үч жолу Москвага учканын, азыр да ал жакта болушу мүмкүн экенин "Вёрстка" басылмасы аба каттамдарын көрсөткөн тиркемелердин бирине таянып жазды.
46 жаштагы Рамзан Кадыров Орусиянын Украинага согушун катуу колдогондордун бири.
Украинанын Херсон шаарынын мурдагы мэри, орус аскерлери кармап кеткенден дайыны чыкпай калган мэри Игорь Колыхаев 13-сентябрда расмий түрдө туткун макамын алды. Бул тууралуу "Суспiльна" басылмасына анын уулу Святослав Колыхаев билдирди.
Ошол эле учурда, анын айтымында, мэрдин так жайгашкан жери да, ден соолугунун абалы да белгисиз.
"Мен Кызыл Чырым уюму менен байланыштым, алар мага орус тарап атамды согуш туткундарынын тизмесине киргизгенин гана айтышты", - деди уулу.
Игорь Колыхаев Херсон шаарына мэр болуп 2020-жылдын ноябрь айында шайланган. Орус аскерлери калааны 2022-жылдын март айында басып алышкан. Колыхаев оккупацияга карабастан Херсондо калган жана шайлоочулардын алдындагы милдетин аткарууну улантып жатканын айткан. Июнь айында орус аскерлери аны иш бөлмөсүнөн алып чыгып кетишкен. Колыхаев узак убакыт бою "дайынсыз жоголду" деп эсептелген.
Орусиянын армиясы Украинанын Донецк облусуна 18-сентябрда жасаган чабуулда үч жайкын тургун мүрт кетти.
Украин Башкы прокуратурасы билдиргендей, эртең менен Авдеевка жана Торецк кыштактарынын айланасына сокку урулганда эки киши набыт болгон. Түшкө жуук Авдеевкага ракеталык чабуул жасалганда дагы бир тургун каза тапты.
Өткөн аптада Украина армиясы Донецк облусундагы Бахмут шаарына жакын Андреевка кыштагын бошотконун жарыялаган. Жекшембиде Клещеевка конушу да бошотулганы маалымдалган, бирок 18-сентябрда кыштакта айыгышкан салгылаш уланып жатканын Украинанын Куралдуу күчтөрү ырастады. Ушул күнү өзүн "Донецк элдик республикасы" деп атап алган аймакка Орусия дайындаган жетекчи Денис Пушилиндин администрациясында өрт чыкканын Телеграм каналдар кабарлашты.
Украин армиясы Донецк облусундагы маанилүү Клещеевка айылында жана айланасында айыгышкан салгылашуу жүрүп жатканын билдирди. Анын алдында украин президенти Бахмуттун түштүк ыптасындагы жер орус аскерлеринен боштулганын жарыялаган.
18-сентябрда украин өкмөтү Коргоо министринин бардык орун басарларын кызматтарынан алганы белгилүү болду.
Киев Клещеевка менен Андреевка бошотулганын билдирди
Бахмуттун чыгыш-түштүк тарабы жай бою украин куралдуу күчтөрүнүн контрчабуулунун чордонунда болуп келди. Мындан эки күндөй мурун Андреевка кыштагы кайтарылганы маалымдалган.
Клещеевка менен Андреевканы орус аскерлеринен бошотуу украин армиясына Бахмутка түндүк жана түштүк жактан чабуул коюуга шарт түзмөкчү. Кремль калааны алууну өз маалында чоң ийгилик катары мүнөздөгөн. Бахмут үчүн кандуу кармаш бир нече айдан бери жүрүп жатат.
18-сентябрда украин өкмөтү коргоо министринин бардык орун басарларын жана мекеменин мамлекеттик катчысын кызматтарынан алды. Бул тууралуу өкмөттүн Жогорку Рададагы (парламенттиги) өкүлү Тарас Мельничук билдирди.
6-сентябрда Алексей Резниковдун ордуна коргоо министри болуп Рустем Умеров дайындалган эле.
Коргоо министрлиндеги кадр алмашуулар маалымдала электе орун басарлардын бири – Анна Маляр Клещеевка менен Андреевка боштулганын 18-сентябрда кайталаган.
Маляр Телеграм каналына жазганына караганда, контрчабуул башталгандан бери Бахмуттун ар тарабында 51 чарчы километр аймак бошотулду.
Анын алдында президент Владимир Зеленский сөз болгон айылдар кайтарылганын билдирген:
"Мен бүгүн Украинага улам бир жерлерин, атап айтканда Бахмут тараптагы айылдарды кайтарып жаткан жоокерлерди өзгөчө белгилегим келет. Клещеевка! Азаматсыңар!".
Согушка чейин ал айылда 400дөй киши жашачу.
Маляр украин армиясы Авдеевка жана Мариинка шаарчаларында каршы тараптын чабуулуна туруштук берип жатканын, түштүк багытта 5,2 чарчы километр жерди кайтарып алып, Азов деңизине көздөй алдыга жылганын кошумчалады. Контрчабуул башталгандан бери Украина түштүктө 260 чарчы километр жерди кайрадан өз көзөмөлөнүнө алганы маалымдалды.
17-сентябрда Орусиянын Коргоо министрлиги Клещеевканын жанында, Запорожье, Донецк жана Луганск багыттарында чабуулун улантып жатканын билдирген.
Дүйшөмбүдө Донецк шаарынын борборунда, өздөрүн “ДНР” деп атаган эикчил аймактын администрациясы жайгашкан имараттын жанында жарылуулар болгонун орусиялык "РИА Новости" кабар агенттиги жана жергиликтүү Телеграм-каналдар маалымдады. Азырынча жапа чеккендер тууралуу айтылган жок. “ДНР” окуя боюнча расмий комментарий бере элек.
Украинанын Орусияга каршы арызы каралууда
Ал арада Гаагадагы Эл аралык сотто Украинанын Орусияга каршы доо арызы боюнча алдын ала угуулар башталды. Киев кошуна өлкөгө кол салуу менен геноцидди алдын алуу жана тукум курут үчүн жазалоо каралган эл аралык конвенцияны бузган деп күнөөлөп жатат. Тактап айтканда, Украина Орусия Донбасстагы «геноцид» тууралуу жалган айыптолорду согуш ачуу үчүн шылтоо кылып, 1948-жылкы конвенциядан кыянат пайдаланган деп эсептейт.
Былтыр 24-февралда орус президенти Владимир Путин кошуна өлкөгө басып кирүүнүн максатын түшүндүргөндө, "8 жылдан бери Киев режиминин кордоосунан, геноцидинен жапа чешип келаткан кишилерди коргоо керектигин" айткан.
Украина арызды былтыр 27-февралда, Орусия басып киргенден көп узабай тапшырган. Буга чейин сот Киевдин доосуна 32 өлкө кошулса болот деп тапкан. Кеп дээрлик бардык европалык мамлекеттер, Канада, Австралия жана Жаңы Зеландия тууралуу жүрүүдө.
Москва бул иш БУУнун Эл аралык сотунун юрисдикциясына кирбейт деп билдирип келатат.
Алгачкы угуулар быйыл мартта өткөн. Бирок Орусиянын өкүлдөрү ага барбай койгон. Сот ошондо Москва согуштук аракеттерди токтотууга тийиш деп, бирок ал чечим көз жаздымда калды.
Буга чейин Украина ушул эле сотко 2017-жылы даттанып, Орусия Донбасстагы жифкилдерди мыйзамсыз каржылап жана аннексияланган Крымда крым татарларын дискриминациялап жатат деп күнөөлөгөн. Киевдин көз карашында, Орусия террорчулукту каржылоо жана расалык дискриминацияны жоюу тууралуу конвенцияларын бузган.
Москванын каршылышына карабай, 2019-жылы сот бул иштеги юрисдикциясын бекиткен.
Эл аралык сот – БУУнун негизги сот органы. Ал жерде мамлекеттер ортосундагы юридикалык талаштар каралат. Ал эми ошол эле Гаагада жайгашкан Эл аралык кылмыш соту БУУнун органы эмес. Былтыр президент Путинди камоо ордерин чыгарган ал сотту Москва тааныбайт.