Венгриянын премьер-министри Виктор Орбан Украинадагы ок атышууну токтотуу боюнча Евробиримдик менен Орусиянын ортосунда түз сүйлөшүүлөрдү баштоо чакырыгы менен Европа кеңешинин төрагасы Антониу Коштага кайрылды.
Бул тууралуу dpa жана Reuters агенттиктери кабарлашты.
Журналисттердин колуна тийген кайрылууда Евробиримдик Украинага жардамды көбөйтүү боюнча өзүнө кошумча милдеттенмени алуу планынан баш тартышы керектиги жазылган. Евробиримдик өлкөлөрү бул тууралуу бейшембиде өтө турган саммитте сүйлөшүүнү пландап жатат. Билдирүү долбоорунда Украинадагы тынчтык боюнча сүйлөшүүлөр Киевдин катышуусуз өтүшү мүмкүн эместиги айтылган.
Орбандын сөзүнө караганда, түз сүйлөшүүлөр менен ЕБ пландап жаткан жардам бир мезгилде кабыл алынбашы керек. Ал Евробиримдиктин мындай чечимдери бардык мүчөлөрүнүн бирдиктүү добушу менен кабыл алынышы керектигин белгилеген.
Ушундай эле позицияны Словакия да карманууда. Ишемби күнү өлкөнүн премьер-министри Роберт Фицо Евробиримдиктин күч аркылуу тынчтыкка жетишүү стратегиясын реалдуу эмес деп атаган.
Ал Евробиримдиктин бейшембиге мерчемделген саммити ок атышууну дароо токтотууга жетишүү жөнүндө жыйынтыктоочу резолюцияны камтышы керек деп эсептейт.
“Словакия согуштун улантылышында Украинаны финансылык жактан да, аскердик жактан да колдобойт. Эгерде башкалар ушундай кылууну кааласа, биз алардын тандоосуна сый менен мамиле кылабыз”, - деп жазды Фицо ишемби күнү.
Европа Биримдиги бейшемби күнү, 6-мартта өтө турган саммитте Украинага жүздөгөн миллиард евро жардам берүү маселесин карайт.
Мындай маалыматты Франциянын президенти Эммануэл Макрон 1-мартта La Tribune басылмасына курган маегинде билдирди.
“Жолугушуунун максаты – Украинага колдоону күчөтүү жана Еврокомиссияга масштабдуу биргелешкен каржылоо программасын мүмкүн болушунча ылдамыраак ишке киргизүүнү тапшыруу. Анткени, сөз биздин коопсуздугубуз тууралуу болуп жатат. Сөз жүздөгөн миллиард евролук каржылоо жөнүндө жүрүүдө. Евробиримдик өлкөлөрүнүн лидерлери европалык коопсуздуктун архитектурасын түзүүнү да талкуулашат”, - деген Макрон.
Француз президенти мындай долбоорду ишке ашыруу узак жылдарга созуларын моюнга алып, андыктан Европа АКШ тараптан берилүүчү колдоону сактап калууга болгон аракетин жумшоого тийиш экенин айткан.
Евробиримдик өлкөлөрүнүн жана Британиянын лидерлери 6-мартта Украинанын коопсуздугу жана коргонуу боюнча саммитке чогулат.
Владимир Зеленский 28-февралдагы Дональд Трамп менен болгон кайым айтышуудан кийин Лондонго учуп барган. Кир Стармер менен жабык эшик артындагы сүйлөшүүдөн кийин Улуу Британия Киевге 2,84 млрд доллар насыя бере турганы белгилүү болгон. Карыз Орусиянын Европадагы жабылган каражаттарынан түшкөн киреше эсебинен кайтарылары айтылган.
1-мартта Лондондо Улуу Британиянын премьер-министри Кир Стармер менен Украинанын президенти Владимир Зеленский жабык эшик артында сүйлөштү.
Бир саатка созулган сүйлөшүүнүн жыйынтыгы тууралуу журналисттерге толук маалымат берилген жок.
Эки өлкөнүн финансы мекемелеринин жетекчилери – Рейчел Ривз менен Сергей Марченко Киевдин коргонуу жөндөмүн чыңдоо үчүн 2,26 млрд фунт стерлинг (2,84 млрд доллар) насыялык келишимге кол коюлганын жарыялашты.
Лондон бул келишимди “украин элин туруктуу колдоонун” белгиси деп билдирип, каражат Орусиянын жабылган активдеринен түшкөн кирешенин эсебинен кайтарыларын белгилеген.
Кийинчерээк Зеленский Х платформасында Стармер менен жолугушуу “мазмундуу жана жылуу” болгонун жазды.
“Сүйлөшүүлөрдө биз Украинанын жана бүткүл Европанын алдында турган чакырыктарды өнөктөштөр менен координациялоону, Украинанын позициясын чыңдоо боюнча конкреттүү кадамдарды, согуштун коопсуздук кепилдиктери менен катар адилеттүү тынчтыкта аякташын талкууладык”, - деген Зеленский.
Ал каражат “Украинадагы курал-жарак өндүрүшүнө жумшаларын, бул чыныгы адилеттик болорун – согушту ким баштаса, каражатты ошол төлөшү керектигин” кошумчалаган.
Владимир Зеленский 2-мартта Лондондо Европа өлкөлөрүнүн лидерлеринин жыйынына катышат. Европанын лидерлери жолугушууда согуш токтогон учурда Киевге көрсөтүлө турган кепилдиктерди талкуулай турганы пландалууда.
Владимир Зеленский мунун алдында Вашингтондо АКШ президенти Дональд Трамп менен кайым айтышып кеткен. Ак үйдөгү сүйлөшүүлөр журналисттердин катышуусунда, түз эфирде чагылдырылган.
Зеленский Вашингтонго америкалык инвестиция үчүн Украинадагы минералдык ресурстарга жол ачкан макулдашууга кол коюу үчүн барган.
АКШ президенти Дональд Трамп бейшембиде Вашингтондо Британиянын премьер-министри Кир Стармер менен жолугуп, Орусия жана Украина ортосунда тынчтык келишими боюнча иш алдыга жылып жатканын, АКШ эки тарап менен тең алгылыктуу сүйлөшүү жүргүзгөнүн билдирди.
Трамп 28-февралда Ак үйдө украин президенти Владимир Зеленскийди кабыл аларын, алар Украинадагы кен байлыктарды чогуу иштетүү боюнча макулдашууга кол коюшарын тактады.
“Биз макулдашууга чогуу кол койгону жатабыз”, - деди Трамп.
Стармер менен жолугушуунун алдында журналисттердин “Украинанын президентин диктатор деп эсептейсизби?” деген суроосуна Трамп:
“Мен ушундай деп айттымбы? Ушундай дегениме ишене албай турам”, - деп жооп берди.
Трамп февралдын башында Владимир Зеленскийди эч кандай социалдык сурамжылоого таянбай эле “рейтинги төмөн”, “шайлоосуз турган диктатор” деп атаган.
Ал алдыда Украинанын НАТОго кошулуу ыктымалы тууралуу суроого жооп берип, бул нерсе орундалбай турганын, себеби “согуш ушунун айынан башталганын” билдирди.
“Орусия президенти Владимир Путинге ишенсе болобу?” деген суроого ал “Ишен, бирок текшер” деген сөз менен жооп кайтарды.
Трамп Путин Украина менен жетишилген тынчтык келишимин аткарарына жана дагы бир жолу басып кирбей турганына ишенерин айтты.
Кир Стармер жолугушуу алдында Украинадагы ок атышууну токтотуу боюнча азыр жүрүп жаткан талкуу "Дональд Трамп түзгөн мейкиндик болбосо, мүмкүн эмес эле" деп билдирди. Британиянын премьер-министри ар кандай келишим узак мөөнөттүү чечим болушу керектигин баса белгиледи.
Трамп Стармерди "өзгөчө адам", ал эми Улуу Британияны "сонун өлкө" деп атап, ал жакты жакшы билерин жана бул өлкөгө көп барарын айтты.
Стармер менен жолугушуудан кийинки биргелешкен маалымат жыйында АКШ президенти сүйлөшүү “абдан жемиштүү” болгонун жана британ өкмөт башчысы “Украинадагы кандуу жана үрөй учурган согуш” тууралуу жаңы маалыматтарды бергенин билдирди.
Трамп башка булактар менен тастыкталбаган маалыматтарды кайрадан келтирип, согушта "бир миллионго жакын украин жана орусиялык бекер өлтүрүлдү, чындыгында курмандыктар саны андан да жогору" деп айтты.
Украинадагы согуштун аяктоо мүмкүнчүлүгү тууралуу ал "тынчтык жакында келет же такыр келбейт" деди. АКШ президентинин айтымында, "тынчтыкка карай аракеттер" жума күнү уланат, ошол күнү Ак үйгө Владимир Зеленский барат.
Трамптын айтымында, Киев менен даярдалып жаткан кен байлык боюнча келишим АКШнын Украинага берген аскердик жардамына кенемте катары каралат. Ошол эле учурда ал Украинаны коргоону "татыктуу иш" деп атап, "украиндер кайраттуу күрөшүп жатат" деп кошумчалады.
Украина боюнча тынчтык келишими кандай коопсуздук кепилдиктерин бере аларын айтып жатып ал "көптөгөн маселелерди талкуулоого ачык" экенин, бирок ал биринчи кезекте Орусия менен Украина ортосунда келишим түзүүнү көздөп, андан кийин гана анын аткарылышын камсыздоого багытталган чаралар жөнүндө сүйлөшкүсү келерин айтты.
Трамп НАТО келишиминин альянстын мүчөлөрү агрессияга учураган союздашын коргоого милдеттендирген бешинчи беренесин колдойт турганын айтты.
"Мен бизди абдан ийгиликтүү тынчтык күтүүдө деп ойлойм", - деп баса белгиледи Трамп.
Стармер жолугушууда Украина боюнча тынчтык келишими тууралуу сүйлөшкөнүн, документ "катаал жана адилеттүү" болорун белгиледи, Улуу Британия келишимдерди колдоо үчүн өз күчтөрүн жиберүүгө жана "учактарды абага көтөрүүгө" даяр экенин айтты.
"Британия менен АКШнын мамилеси дүйнөнү коркунуч каптаган маалда мурдагыдан да маанилүү", - деди Стармер. Ал Трамптын Европаны жандандыруу зарылдыгы боюнча пикирине кошулуп, Европа коргонуу үчүн каржы чыгымын арттыруу керектигин айтты. Быйыл Лондон Украинага мурдагыдан дагы көп жардам берерин убада кылды.