Линктер

ишемби, 23-февраль, 2019 Бишкек убактысы 12:32

Кылмыш

ишемби 23 февраль 2019

Календарь
январь февраль март апрель май июнь июль август сентябрь октябрь ноябрь декабрь
Иллюстрациялык сүрөт.

Башкы прокуратура Бишкек шаардык сотунун жана Жогорку соттун судьяларына кылмыш ишин козгоду.

Жалпысынан жети кишиге «Коррупция» беренеси боюнча айып коюлду. Ушул фактыга байланыштуу былтыр жыл этегинде Бишкек шаарынын Свердлов райондук сотунун мурдагы төрайымы Элвира Жаркеева камакка алынган эле.

Судьяларга козголгон кылмыш ишин Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) Башкы тергөө башкармалыгы тергеп жатат. Атайын кызматтын басма сөз өкүлү Рахат Сулаймановдун «Азаттыкка» билдиргени боюнча, Бишкек шаардык сотунун үч, Жогорку соттун да үч азыркы судьясына жана бир мурдагы судьясына «Коррупция» беренеси менен айып тагылды. Тергөөдө судьялар кылмыштуу топтор менен тымызын келишип алганы, алардын пайдасына чечим чыгарганы аныкталды.

Рахат Сулайманов.
Рахат Сулайманов.

- Бул судьялар чет өлкөлүк инвесторлордун кыймылсыз мүлкүн, жерин рейдерлик жол менен басып алууга тиешеси бар кылмыштуу топтордун кызыкчылыгына мыйзамсыз чечим чыгарган факты аныкталды. Кылмыштуу топтор чет өлкөлүк инвесторлордун мүлкүн, объектилерин мыйзамсыз ээлеп алганы, буга байланыштуу мыйзамсыз сот чечимдери чыкканы такталды, - деди УКМКнын өкүлү.

Атайын кызмат менен башкы көзөмөлдөөчү орган кылмыш иши козголгон судьялардын атын ачыкка чыгара элек. Бирок алар былтыр жыл этегинде камакка алынган Бишкектеги Свердлов райондук сотунун мурдагы төрайымы Элвира Жаркееванын иши менен байланышы бар экени ырасталды.

Элвира Жаркеева 2018-жылы декабрда андан эки жыл мурун чыгарган чечимине байланыштуу камакка алынган. Жаркеевага жалпысынан үч кылмыш иши козголгону маалым болгон. Аны кызматынан былтыр август айында президент Сооронбай Жээнбеков Соттор кеңешинин сунушу менен бошоткон. Судья мунун алдында ири өлчөмдөгү акча өндүрүп алуу тууралуу кытай жаранынын арызы боюнча чечим чыгарган. Башкы прокуратура бул арыз мыйзамсыз болгонун, кытайлык жаранга Кыргызстанда «Алдамчылык» беренеси менен кылмыш иши козголуп, издөөдө жүргөнүн билдирген.

«Коомдук талдоо институту» уюму судьяларга байланыштуу жагдайларга мониторинг кылып, Соттор кеңешинин Тартип комиссиянын чечимдерине байкоо жүргүзүп келет. Уюмдун жетекчиси Рита Карасартова Жогорку соттун судьяларына кылмыш ишин козгоо оңой-олтоң эмес экенин белгиледи:

Рита Карасартова.
Рита Карасартова.

- Тергөө Жаркееванын иши боюнча «бул жакта коррупция болгон» деп далилдеди. «Ал чыгарган чечимдин тагдыры эмне болду?» деп жогорку инстанцияларды караса, баары Жаркееванын жазганы менен кеткен окшойт. Жаркееванын изи менен эле башкаларга, Жогорку соттун судьяларына кылмыш ишин козгоп жатышат. Жогорку соттун судьяларына кылмыш ишин козгоо оор. Мыйзамда «жокко чыгарылган чечим боюнча» деп жазылып калган. Ал эми Жогорку соттун чечимдерин эч ким жокко чыгара албайт да. Бул жерде ылдый жактан өйдөгө чыккан учур болуп жатат.

Былтыр июль айында башкы прокурор Жогорку соттун үч судьясына - Арзыбек Акыевге, Качыке Эсенкановго, Каныбек Бокоевге кылмыш ишин козгогон. Аларга «азиз активист Темирлан Ормуков тергөө абагына камалган учурда арызын убагында карабай, эркиндикке болгон конституциялык укугун бузган» деп айып коюлган. Соттор кеңешинин Тартип комиссиясы Арзыбек Акыевге гана сөгүш берүү тууралуу чечим чыгарган.

Жогорку Кеңештеги «Ата Мекен» фракциясынын лидери Алмамбет Шыкмаматов судьяларга козголгон соңку кылмыш ишинин артында мурдагы бийликтин тушунда таасирлүү кызматта турган айрым адамдардын аты аталышы ыктымал экенин билдирди:

Алмамбет Шыкмаматов.
Алмамбет Шыкмаматов.

- Мунун артында көптөгөн аткаминерлер турат. Сотторго козголгон кылмыш иштери Манас Арабаевге барып такалышы мүмкүн. Анткени соттордун үстүндө ошол турган да. Мен муну анын жеке буйругу деп ойлойм. Болбосо соттор өз алдынча муну кылбайт эле. Бишкектеги «Учкун» концернинин жанындагы алты подъездден турган 12 кабат үйдү башка бир ишкерлерге алып берип коюшкан. Бул жерде Абдил Сегизбаевдин, Индира Жолдубаеванын да «кулактары» чыгышы мүмкүн. Анткени алардын ошол үйдө батирлери бар, үлүштөрү бар. Анын баарын терең изилдесе эле чыгат.

Макала жазылып жаткан кезде аты аталган адамдар менен байланышып, комментарий алууга мүмкүн болгон жок. «Азаттык» алардын пикирине орун берүүгө даяр.

Жогорку соттун мурдагы төрагасы, экс-депутат Курманбек Осмонов бир иш боюнча бирдей чечим чыгарган соттун үч инстанциясынын судьяларына кылмыш ишинин козголушу буга чейин дээрлик болбогонун айтты:

Курманбек Осмонов.
Курманбек Осмонов.

- Бишкек шаардык сотунун жана Жогорку соттун судьялары кандайча коррупция кылганын аныктоо чынында кыйыныраак. Азыркы иште «соттун үч инстанциясын тең сатып алып койгон» деген жагдай болуп жатат. Биздин тажрыйбада мындай учур болгон эмес. Соттордун төрагалары көбүрөөк мөөнөткө шайланып, ал соттордун ишине жооп берчү. Ошон үчүн туруксуздук болчу эмес.

Расмий маалымат боюнча, былтыр Соттор кеңешинин Тартип комиссиясынын чечими менен беш судья иштен четтетилген. Дагы тогузу сөгүш, ал эми 20 чактысы эскертүү алган. Жалпысынан беш судьяга кылмыш иши козголгон.

Тактап айтканда, Нарын шаардык сотунун мурдагы судьясы Айнагүл Жоробековага «Кызматтык ыйгарым укуктардан аша чабуу», «Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу» жана «Атайылап акыйкатсыз чечим чыгаруу» беренелери менен иш козголгон жана тергелип бүтүп, сотко өткөн.

Соттор кеңешинин Тартип комиссиясы Башкы прокуратурага Чүй облусунун Москва райондук сотунун ошол кездеги судьясы Марлес Феликсти кылмыш жоопкерчилигине тартууга макулдук берген жана ал кызматтан алынган.

Ошондой эле Бишкектеги Ленин райондук сотунун төрагасы Кубанычбек Касымбековго Кылмыш-жаза кодексинин «Кызмат абалынан кыянаттык менен пайдалануу» жана «Атайылап акыйкатсыз чечим чыгаруу» беренелери боюнча кылмыш иши козголгон.

Калган эки судьяга кайсы негизде иш козголгону ачык айтылган эмес.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.
Кармалган аялдар сурак берүүдө.

Жалал-Абад шаарынан зер буюмдарын уурдоого шектүү катары өзбекстандык беш аял "Маданият" чек ара бекетинен өтүп бараткан жеринен кармалды.

Өзбекстандык беш аял 16-февралда кармалган. Азыр алар Жалал-Абад шаардык ички иштер бөлүмүнүн убактылуу кармоочу жайында сурак берүүдө.

Кашка-Дарыя облусунун Карши шаарынын тургуну, 42 жаштагы Диана Жалал-Абад шаарына кийим сатып алыш үчүн келгенин айтып, зер буюмдарга азгырылганын моюнга алды:

- Туугандарымдын бири «Кыргызстанда кийимдер арзан» дегенин угуп, чек ара аркылуу ушул жакка өткөнбүз. Чындыгында Кыргызстанга биринчи жолу келишим. Эже-сиңдилер менен базар кыдырып, зер буюмдарын саткан дүкөнгө кирдик. Үч кутучадагы тагынчактарды «жөнөкөй болсо керек» деп жашырып алганым чын. Аны жанымдагы аялдар билген эмес. Сыртка чыгып карасам кутучада моюнга тага турган алтын чынжырчалар экен. Чек арага жакындап калганда жанымдагы эки аялдан аларды алып өтүп берүүнү суранганмын. Ошентип бизди чек арадан кармап калышты. Уурулукту мен өзүм гана кылгам.

Кармалгандардын дагы бири, 57 жаштагы Азиза (аты-жөнү өзгөртүлдү - ред.) - Кашка-Дарыянын Яккабаг районунун тургуну. Пенсия жашындагы педагог эмне себептен кармалганын түшүнбөй турат. Ал Кыргызстанга ден соолугуна байланыштуу келгенин айтты:

- Мен Кыргызстанга бул максатта келген эмесмин. Үч балам, беш неберем бар. Акча, зер буюмдар - баары бар, менде. Туугандарымдын сунушу боюнча Жалал-Абадга ден соолугума байланыштуу аба алмаштырып, жер көрүү максатында келгенбиз. «Уурулук кылды» деген Диана аттуу аялды тааныбайм. Болгону ал менин туугандарымдын тааныштары экен. Дианадан: «Эмнеге мындай ишке бардың?» деп сурасак: «Уурулукту мен кылдым, силердин күнөөңөр жок» деп жатат. Өзбекстанда балдарым менин бул жакта камалганымдан кабары жок, алар укса мен эмне болом? Конок катары келип, уурулук менен кармалып жатам

30-56 жаштардагы беш аял 16-февралда Кыргызстан менен Өзбекстандын чек арасындагы «Маданият» чек ара бекетинен өтүп бараткан жеринен кармалган. Алар «Жалал-Абад шаарындагы борбордук дүкөндөн алтын уурдаган» деп шек саналып, издөөгө алынганы аныкталган.

Мамлекеттик чек ара кызматынын басма сөз катчысы Гүлмира Бөрүбаеванын «Азаттыкка» маалымдаганы боюнча, уурулук боюнча шектүү катары кармалгандардын баары Өзбекстандын жарандары. Милиция менен чек ара кызматкерлеринин биргелешкен аракетинин натыйжасында шектүүлөр чек арадан Өзбекстанга өтүүгө аракет кылып жаткан кезде колго түшкөн. Алардын жанынан дүкөндөн уурдалганы кеп болгон зер буюмдар табылган.

Жалал-Абад шаардык милициясынын криминалдык милиция кызматынын башчысы Улан Өмүрзаков буларга токтолду:

- Шаардык ички иштер бөлүмүнө сатуучу жана калаа тургуну Шерзад Камбаров арыз менен кайрылган. Алардын дүкөнүнөн өзбек улутундагы беш аял 350 миң сомдук зер буюмдарын уурдап кеткенин билдирген. Дүкөндүн байкоочу камераларына уурулукка шектүү аялдар тартылып калган. Ыкчам издөө иштеринин натыйжасында кылмышка шектүү аялдар чек арадан өтүп бараткан учурда кармалып, Жалал-Абад шаардык убактылуу кармоочу жайына жеткирилди. Учурда алардын үстүнөн тергөө амалдары жүрүп жатат.

​Былтыр Жалал-Абад шаарынан 30дай кайырчы кармалып, аларга түшүндүрүү иштери жүргүзүлгөн. Облустук милициянын басма сөз катчысы Мыктыбек Турдукулов буларды айтты:

Мыктыбек Турдукулов.
Мыктыбек Турдукулов.

- Чек ара ачылгандан бери Кыргызстандын аймагына келип, өзбек жарандары кылмыш кылган фактылар кездешет. Батирде уурулук кылып, чектеш аймактарда мал уурдаган өзбек жарандары бир топ. Ыкчам иликтөө иштеринин натыйжасында Жалал-Абад шаарындагы батирлерде уурулук кылып, Өзбекстанга качып кирип, Кыргызстанга кайра келген учурда кармалган фактылар да бар.

Расмий маалыматтарга караганда 2018-жылы Кыргызстандын чек арасы аркылуу Өзбекстандан 2,6 миллиондон ашык адам кирген. Ал эми Өзбекстанга 1 миллиондон ашык кыргызстандыктар кирип чыгышкан. 2018-жылы өлкө чегинен мыйзам талаптарын бузган 368 чет өлкөлүк жаран чыгарылган.

Мыйзамсыз миграцияга байланыштуу 112 факты катталган. Чет өлкөлүк жарандарга карата 21 кылмыш иши козголсо, 69уна иш козгоодон баш тартылган. Бүгүнкү күндө 1800дөй кыргыз жараны чет мамлекеттерде абакта отурат. Ушу тапта 1400гө жакын кыргызстандык Орусиянын, калгандары Казакстандын (212), Өзбекстандын (19), Тажикстандын (34) жана башка чет мамлекеттердин түрмөлөрүндө жаза мөөнөтүн өтөп жатышат. Чет жакта абакта отургандардын 35% баңгизат менен кармалган, 30% зордук-зомбулук үчүн соттолгон.

Ошол эле маалда коңшу өлкөнүн жарандары көпчүлүк учурда тууган-тааныштарына каттап, той-аштарга келип кетип жатканы, өзбекстандык соодагерлер базарларда, дыйкандар айыл-чарба тармагында, усталар эмерек жасаган ишканаларда, курулуш бизнесинде активдүү иштеп жатканы маалым.

P.S. Жалал-Абад шаардык сотунун чечими менен сөз болуп жаткан аялдардын баары эки айга камакка алынды.

"Азаттыктын" материалдарына пикир калтырууда төмөнкү эрежелерди так сактоону өтүнөбүз: адамдын беделине шек келтирген, келекелеген, кордогон, коркутуп-үркүткөн, басмырлаган жана жек көрүүнү козуткан пикирлерди жазууга болбойт. Эрежени сактабай жазылган пикирлер жарыяланбайт.

Дагы жүктөңүз

XS
SM
MD
LG