Кыргыз өкмөтү өлкөдө кара май базарындагы абалды турукташтыруу үчүн бир нече өлкө менен сүйлөшүүлөрдү өткөрүп жатканын жарыялады. Министрлер кабинетинин төрагасынын биринчи орун басары Данияр Амангелдиев "Азаттыктын" суроолоруна жооп берип, бул жааттагы соңку аракеттер тууралуу айтып берди.
- Данияр мырза, мына соңку күндөрү Кыргызстанда күйүүчү-майлоочу май, анын ичинде А-95 үлгүсүндөгү бензиндин жетишпестиги сезилип жатат. Бул Орусиядагы соңку кырдаалга байланыштуу экени айтылды. Учурда Орусия жана башка тараптар менен сүйлөшүү жүрүп жатабы? Бул жаатта маселе болбойбу?
- Маселе жаралбашы үчүн аракет кылып жатабыз. Учурда бир катар мамлекеттер менен да сүйлөшүүлөрдү жүрүп жатабыз. Орусия чектөө киргизгенден баштап биз дагы өзүбүз ташып келген күйүүчү майларды диверсификация кылып баштадык. Андан тышкары Евразия экономикалык биримдигинин алкагында да чечим кабыл алынат. Азыркы учурда запасыбыз бар. Азыркы тапта буга чейин келишимдерде көрсөтүлгөн кара майды ташып келүү боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жатат. Андан тышкары Орусия аркылуу өткөн транзит тууралуу да сүйлөшүп, макулдугун алууга аракет кылып жатабыз. Буюрса, Министрлер кабинети бул жаатта аракетин толугу менен көрүп жатат.
- Бирок ошого карабай соңку бир нече күндө күйүүчү, майлоочу май, мен атап өткөндөй А-95 үлгүсүндөгү бензин тартыш болуп жатат. Мындай кырдаал дагы уланышы мүмкүнбү?
- Бул кырдаалды чечүүгө мен айткандай аракеттерибиз бар. Башка мамлекеттерден алып келип жана кырдаалды толугу менен калыбына келтирүү боюнча иштер жүрүп жатат. Жакын арада толугу менен калыбына келип калат.
- Күйүүчү майлоочу майды ташууда диверсификация деп калбадыңызбы? Орусиядан сырткары кайсы өлкөлөр менен сүйлөшүүлөр жүрүп жатат?
- Бир топ мамлекеттер бар сүйлөшүүлөрдү жүрүп жатат. Анын жыйынтыгы чыккан соң толук маалымат беребиз.
- Орусияда буга чейин күйүүчү майлоочу майды Кыргызстанга жеңилдетилген шарттаберүү боюнча келишим бар эмес беле? Бул өлкөдөгү кырдаалды көрүп жатабыз. Эми орус өкмөтү ал келишимди аткара алабы?
- Алар учурда ташып келүү, кайра иштетүүчү заводдорун калыбына келтирүүгө аракеттенип жатышат. Бирок чынында бул жакта маселе бар. Мына азыр өзүм көзүм менен көрүп жатам: тартыштык бар, май коюучу жайларда кезектер турат. Бирок Орусиянын энергетика министри менен сүйлөшкөнүмдө, ал абал калыбына келери менен, тагыраагы жакын арада Орусия өзүн алган милдеттерин аткарганга "толук чараларды көрөбүз" деп убадасын берди.
- Орусиядагы абал калыбына келгенче, акыркы кырдаалга байланыштуу белгилүү бир мөөнөткө тартыштык болушу мүмкүнбү?
- Биз аны диверсификация кылып, башка мамлекеттерден Кыргызстанга күйүүчү май алып келип, чечүүнүн аракетин көрөбүз. Андан тышкары өкмөттүн күйүүчү майлоочу май базарындагы бааны турукташтыруу токтому бар. Өзүңүздөр билгендей, буга чейин дүйнөдөгү олку-солку учурда, Ормуз кысыгы жабылган кезде мунайдын баасы өсүп кеткен. Өкмөт токтом кабыл алып, бааны турукташтырып жатат. Биз мындай аракеттерди дагы да көрө беребиз. Биз Мунай ташуучулар ассоциациясына, күйүүчү май ташыган ишканаларга "кымбат болсо да сатып келип, мамлекетти күйүүчү май менен камсыз кылып тургула, ортодогу айырманы кенемте менен берип чечебиз" деп айтып жатабыз. Ошондуктан тартыштык жаралбашы үчүн бардык аракетти көрөбүз.
