Франциянын президенти Эммануэл Макрон жана Британиянын премьер-министри Кир Стармер келерки аптада Вашингтонго сапарынын алкагында АКШ президенти Дональд Трампты Украинада ок атышуу келишими кабыл алынса, ал аймакка бейпилдик күчтөрүн киргизүүгө ынандырууга аракет кылат. Бул тууралуу Wall Street Journal басылмасы өз булактарына таянып жазды.
Басылма Украинага европалык өлкөлөрдөн 30 миңге чейин аскер жөнөтүү планы тууралуу жазган. Өз аскерлерин жөнөтүүнү каалабаган АКШдан тынчтык орнотуучу күчтөрдү коргоо жана Орусиянын ок атышууну токтотуу режимин бузушуна жол бербөө үчүн Европа үчүн жетишпеген аскердик ресурстарды берүүнү суранышат.
Мисалы, АКШ коңшу өлкөлөрдөгү абадан коргонуу системаларын колдонушу мүмкүн, алар Украинанын айрым аймактарын коргойт. Европада, Украинанын сыртында жайгашкан америкалык авиация европалык тынчтык орнотуучулар коркунучка кабылган учурда даяр абалда турушу мүмкүн.
The Wall Street Journal британ аткаминерлеринин пикирин келтирип, тынчтык орнотуу миссиясын коргоодо америкалык колдоо чечүүчү роль ойной турганын жана бул башка европалык өлкөлөрдү Украинага бейпилдик күчтөрдү жөнөтүүгө түрткү бериши мүмкүн экенин жазды.
Эммануэл Макрон европалык лидерлердин арасынан биринчи болуп Украинага француз аскерлерин жөнөтүүгө даяр экенин айтып чыкты. Кир Стармер да эгерде тынчтык орнотуучу күчтөрдү жайгаштыруу Орусия менен тынчтык келишимдеринин бир бөлүгү болсо, аскерлерин жөнөтө турганын айтты. Украинанын Коргоо министрлигинин өкүлү да өлкөнүн аскер кызматкерлерин бейпилдик миссиясына катышуусун четке каккан жок.
Бирок кийин Олаф Шольц Берлин мындай шартка миссияга АКШ катышкан учурда гана макул экенин тактаган. Швециянын өкмөт башчысы Ульф Кристерссон да миссияга катышууга каршы эместигин белгиледи.
Украинанын президенти Владимир Зеленский Киев АКШ сунуштаган баалуу кен байлыктар боюнча макулдашууга кол коюуга даяр эмес экенин билдирди.
Ал мындай шартты адилетсиз деп атап, Вашингтон тараптан берилген кайтарымсыз жардамды карыз катары кабыл алуудан баш тартты. Бул тууралуу 23-феврадагы маалымат жыйында айтканын “Свобода” радиосу жазды.
Анда Зеленский кен байлыктар боюнча сүйлөшүү Киевдин сунушу менен башталганын, "Украинанын жеңиш планынын” алкагында биргелешип кен казууну сунуштаганын айтты.
“Силер казасыңар, биз бөлүшөбүз. Бирок баарын бизде адилеттик орной тургандай кылгыла. Ушул согушту токтоткула, буга Путинди мажбурлагыла. Анда дагы курал-жарактар, абадан коргонуу системалары жана ушул сыяктуу башка нерселер кирген. Мен баса белгилеп кетем, бул комплекстүү сунуш болгон, бизге коопсуздук кепилдиктери керек, анын ичинде армияны күчөтүү, абадан коргонуу жана Украинанын аба мейкиндигин жүз пайыздык коргоо”, - деди Зеленский.
Президенттин айтымында, АКШнын сунушка берген биринчи жообунда кен байлыктарды тең бөлүштүрүү сунушталган. “Мен “биз мындайга кол койбойбуз” деп айттым. Бизди алдыда эмне күтүп турганын түшүнбөй туруп, жөн эле экиге бөлүп коё албайбыз. Эгерде “оккупацияланган жерлерди бөлүшөбүз, биз кайра калыбына келтирүүгө жардам беребиз, келгиле” дешсе, бул маңыздуу болмок”, - деди Зеленский.
Анын айтымында, Вашингтондун экинчи планы Киевдин көз карашы боюнча АКШга 500 миллиард доллар карыз экенин кабыл алдыруу. Анын айтымында, Киев Вашингтондон болгону 100 миллиард доллар жардам алган. Ал бул каражаттарды кайтаруу керек деп эсептебей турганын, анткени алар кайтарымсыз берилгенин кошумчалады.
Ал белгилегендей, Киев келечектеги жардамды, эгер ансыз мүмкүн эмес болсо, пайызы менен кайтарууга даяр. Бирок эки эсеге көбөйтүлгөн сумманы кайтаруу жөнүндө сөз болушу мүмкүн эмес.
"Менде логикалык суроо бар. Бирок ага эч ким жооп бере албайт. АКШ Израилге, Катарга, Сауд Арабиясына, БАЭге курал сатканда, алар 100% пайда табышабы?", – деп суроо салды.
Украина Орусиянын толук масштабдуу агрессиясына туруштук берип, кармашып келатканына туура үч жыл болду. 2022-жылдын 24-февралында орус аскерлери Украинага кол салып, ошондон бери шаар-кыштактарын талкалап, адамдарын өлтүрүп келатат. Кремл Украинанын аскердик объектилерин гана бутага алып жатканын айтууда.
Трамп жакында Зеленскийди “шайлоосуз отурган диктатор” деп атап, үч жылга созулган согуш башталганы үчүн Украина жооптуу экенин айткан. Америкалык лидердин бул сөзү Киевдин, Европа өлкөлөрүнүн, АКШ Конгрессиндеги жогорку даражалуу республикачы мыйзам чыгаруучулардын тынчсыздануусун жараткан.
"Азаттык" радиосунун украин кызматынын фотожурналисти Сергей Нужненко 3 жыл бою согушту талбай чагылдырып турду. Алардын ичинен таасирдүү 36 сүрөттү сунуш кылабыз.
Украина: От күйгөн согуштун үч жылын көрсөткөн сүрөттөр
Зеленский эгер Украинанын тынчтыгы үчүн зарыл болсо кызматтан кетүүгө даяр экенин айтты
Украин президенти Владимир Зеленский бүгүн 23-февралда пресс-конференция уюштуруп, Орусия баштаган согуштун үч жылдыгын утурлай журналисттердин суроолоруна жооп берди.
“Азаттыктын” украин кызматы жазгандай, Зеленский Украинанын тынчтыгы же НАТОдогу мүчөлүгү үчүн зарыл болсо президенттик кызматтан кетүүгө даяр экенин айтты.
Президенттиктен кетүү ниети тууралуу суроого ал “Эгер Украинанын тынчтыгы үчүн кызматтан кетишим керек болсо, мен даярмын. Экинчиден, НАТОго деген мүмкүнчүлүк болсо, көпкө талкуулабаш үчүн, ага да макул болом”, - деди Зеленский.
Ал бийликти ондогон жылдар бою кармап туруу ниети жоктугун, Украинанын 20 жылдан кийинки эмес, бүгүнкү күндөгү тынчтыгын ойлоп жатканын кошумчалады.
АКШ менен талкууланып жаткан кен байлыктар боюнча сүйлөшүүлөр тууралуу Зеленский Вашингтон сунуштаган келишим боюнча Украина алардан жардам иретинде алган ар бир долларынын ордуна экиден доллар төлөөгө милдеттүү болуп каларын билдирди. Украин президенти “украиндердин 10 мууну” төлөш керек болуп кала турган келишимге кол койбой турганын, Кошмо Штаттар Украинага буга чейин 100 миллиард долларды насыя эмес грант түрүндө бөлгөнүн, андыктан бул каражат карыз деп эсептелбей турганын айтты.
АКШнын президенти Дональд Трамптын “шайлоосуз отурган диктатор” деген сөзү боюнча Зеленский ага таарынбай турганын билдирди.
“Бул сөзгө диктатор болуп отурган киши болсо таарынмак. Диктатор болбой турганыбыз анык. Мен кайсы бир күчтөр эмес, мыйзам аркылуу шайланып келген президентмин. Мени шайлоочулардын 73% колдогон”, - деди ал.