12-январда Украинанын энергетикалык оператору - ДТЕК Киевде электр жарыгы чукул өчүрүлгөнүн жарыялады. 9-январга караган түнү орус армиясынын чабуулдарынан кийин борбордо бир нече миң көп кабаттуу үй жылуулуксуз жана жарыксыз калды.
Жекшембиде айрым жерлерде электр энергиясы калыбына келтирилгени менен өлкө энергетикалык кризистен чыга элек. Бул күндөрү Украинада абанын табы кескин төмөндөп, ызгаар күчөдү.
Минус 13кө чейин жеткен суукта электр жарыгысыз калган киевдиктер үчүн гуманитардык жардам борборлору уюштурулган. Ал жерлерде тургундар ысык чай, кофе ичип, телефондорун жандандырып алат.
Андай борборлордун бири мектептин имаратында жайгашкан.
27 жаштагы Лиза Лазаренко "Рейтер" агенттигинин кабарчысы менен маектешкенде онлайн иштегенин, 55 саат бою электр энергиясыз калганын айтып берди:
«Ыйлап отурбай бир аз алаксыйын дедим. Биз бул жерде карта ойноп отурабыз. Жок дегенде жылуулук бериле баштады. Үйдө чынын айтсам, эмне кылаарымды билбей башым айланып кетет. Электр энергиясы жок болсо эч нерсе бүтүрө албайсың".
Аны менен кошо отурган Леся Шломитска мындай оор абалга карбай, Украинадан кетүү ниети жоктугун айтат:
"Телефонумду дарыканадан бир аз заряддап алдым. Мобилдик интернет менен Wi-Fi иштебейт. Эртең кызым онлайн иштеши керек. Эми кантет билбейм. Үйдөгү температура 16 градус эле".
Өлкө аймагы боюнча бул өңдүү жети миңдей пункт ачылган.
Ал тапта Сергей Пржистовский короосундагы карды чакага эритип жүрөт. 85 жаштагы карыянын батиринде орус армиясынын соккуларынан кийин же суу, же жылуулук жок.
“Ага чейин жылуу болчу, кадимкидей эле. Жылуулук берилгиче түнкүсүн кийимчен жатпасам болбойт".
Орусиянын жапырт чабуулунан кийин жылуулук станциялары зыян тартып, электр зымдары үзүлгөн. Буга кошумча ызгаар күчөп, эл жылыткычтарды, башка жабдыктарды көп колдонууда.
Баш калаанын борбору аткылоодон кийин 30 саат бою электр энергиясыз калган.
Жекшембиде Киевдин мэри Виталий Кличко шаардыктарды мүмкүн болсо жылуулук жана электр жарыгы бар жерлерге убактылуу чыгып турууга үндөгөн.
9-январда украин премьер-министри Юлия Свириденко бир жумада электр станцияларга жана башка маанилүү инфраструктурага 44 сокку урулганын билдирген.
Өкмөт башчы дүйшөмбүдө катуу суук оңдоп-түзөө иштерине чоң тоскоол болуп жатканын белгиледи.
Маалыматка караганда, эң кыйын абал Киевдин кээ бир райондорунда жана облустун сол жээгинде түзүлгөн.
Премьердин айтымында, энергетиктер Одесса, Харьков жана Донецк облустарында да электр энергиясын калыбына келтирүү менен алектенүүдө.
12-январга караган түнү Одессанын бир бөлүгү жана бир нече айыл-кыштак электр жарыгысыз калды.
Жекшембиде украин президенти Владимир Зеленский Орусия карапайым элдин жашоосун ого бетер оорлоштуруу үчүн катуу суукту күткөнүн сындады.
Москва бул айыптоого жооп берген жок.
Зеленский 11-январь согуштун 1418-күнү экенин эске салып, узактыгы жагынан Советтер Союзунун нацисттик Германияга каршы урушуна теңелгенин эске салды:
“Алар элди азапка салууну, фашизмди, 20-кылымда болгон бардык жаман нерселерди кайталайбыз деп айтып келишкен эле, аны жасашты. Андан да ашып түшүп, электр станцияларга жана мейманканаларга каршы "шахеддер" менен баллистикалык ракеталарды атууда. Орусиялыктар мындан төрт жыл мурун эле алабыз деген Донбассты ээлөө аракетин улантууда".
Ал арада 12-январда НАТОнун баш катчысы Марк Рютте Москва “Орешник” ракетасын колдонуу жана Украинанын энергетикалык жайларына сокку уруу менен аскердик альянс Киевге жардамын токтотсун деген ишарат кылууда деген пикирин айтты:
“Орусиянын агрессивдүү согушу уланууда. Бир жума мурун “Орешник” ракетасы Львовго сокку урганына күбө болдук, жарандык жана энергетикалык инфраструктура чабуулга кабылууда. Бирок бул бизди токтотпойт. Украинага колдообузду улантабыз. Ызгардуу суукта чоң кысымга туш болгон Украина үчүн НАТО өнөктөштөрүнүн колдоосу болуп көрбөгөндөй маанилүү.
9-январда Орусия Львовго өзөктүк курал алып жүрүүгө жөндөмдүү жаңы "Орешник" баллистикалык ракетаcы менен чабуул койгон.
Бул маселе БУУнун Коопсуздук кеңешинин дүйшөмбүдөгү күн тартибине киргизилген. Украин тышкы иштер министри Андрей Сибига "Орешникти" колдонуу Европанын коопсуздугуна жаралган коркунуч деп сыпаттады.
11-январга караган түнү Украинадагы согуштун узактыгы Улуу Ата Мекендик согуштукуна теңелди. 2022-жылдын 24-февралынан тартып эсептегенде согуш 1418 күндөн бери жүрүп жатат.
Түндө Украинага 154 дрон чабуул койду. Алардын 125ин Украинанын Куралдуу күчтөрү атып түшүргөн. 18 жерде 22 сокку урулганы катталган.
Орусиянын дрондору Харьков шаарына да сокку урду. Шаар мэри Игорь Тереховдун маалыматында, Слободской районунда дрон инфраструктуралык объектке тийип, өрт чыккан.
Таң эрте ошол эле районго дагы бир сокку урулган. Украинанын Улуттук полициясынын маалыматына ылайык, облуста жалпысынан сегиз адам жараат алган.
Орусиянын соккуларынын кесепетинен Запорожье облусунда жана Днепропетровск облусунун айрым бөлүгүндө электр энергиясы бир нече саатка толугу менен өчүрүлдү. Орусиялык чабуулдан үч адам жараат алганын Запорожье облусунун аскердик администрациясынын башчысы Иван Федоров билдирди.
Житомир облусунда орусиялык дрондор маанилүү инфраструктура объектилерине сокку урган. Облустук аскердик администрациянын башчысы Виталий Бунечконун маалыматына ылайык, эки адам жабыркаган. Аба чабуулун эскерткен айгайдын кайра-кайра жаңырышы өрт өчүрүү иштерин татаалдаштырган.
Орусиянын Украинага урган соңку соккуларына, анын ичинде "Орешник" баллистикалык ракета комплекси колдонулган чабуулдарга байланыштуу Украинанын бийлигинин талабы менен бүгүн БУУнун Коопсуздук кеңеши чогуларын өлкөнүн тышкы иштер министри Андрей Сибига билдирди.
Орусиянын армиясы 9-январда Украинанын аймагына өзөктүк курал алып жүрүүгө жөндөмдүү жаңы "Орешник" баллистикалык ракетаcы менен сокку урган. Орусиянын Коргоо министрлиги сокку президент Владимир Путиндин Валдайдагы (Долгие Бороды) резиденциясына болгон “чабуулга” жооп катары жасалганын билдирип, “Орешник" колдонулганын ырастаган.
Финляндия 10-январдан тартып расмий түрдө Оттава келишиминин (жөө аскерлерге каршы миналарды тыюу салган конвенциянын) катышуучусу болбой калды. Бул өлкө жөө аскерлерге каршы миналарды кайрадан өндүрүүгө жана орнотууга укуктуу дегенди билдирет. Оттава келишими катышуучу мамлекеттерге мындай куралды иштеп чыгууга, колдонууга, сактоого жана өткөрүп берүүгө тыюу салат.
Финляндия бийлиги келишимден чыгуу тууралуу чечимди өткөн жылдын 10-июлунда билдирген. Чечим алты айдан кийин күчүнө кирди.
Финляндия Орусия менен чектеш НАТОго мүчө Эстония, Латвия, Литва жана Польшанын жолун улады. Өткөн жылы келишимден чыгарын Украина да билдирген.
Жөө аскерлерге каршы миналарды тыюу салган конвенциядан чыккан өлкөлөрдүн жүйөсүндө 1997-жылы кол коюлган келишимдин нормалары заманбап согуштардын чындыгын эске албайт жана Орусиянын Украинага каршы улантылып жаткан согушунун шартында башка мамлекеттердин коргонуусуна коркунуч жаратат.
Финляндия башка өлкөлөр сыяктуу эле өз чечимин коопсуздук жаатындагы абалдын начарлашы менен түшүндүрдү. Кабыл алынган чечимди бийлик туура тапса, чек арага жакын аймактарда миналык талааларды жабдууга мүмкүнчүлүк берет.
Конвенция 1997-жылы Оттава шаарында кабыл алынган. Ага кол койгон өлкөлөр "жөө аскерлерге каршы миналар алып келген азап-тозокторду жана кайгылуу кесепеттерди токтотууга" макул болушкан. Орусия бул конвенцияга эч качан кошулган эмес. Муну келишимден чыгуу чечимин кабыл алган өлкөлөр өз жүйөлөрүндө өзгөчө белгилеп келет.
Украинанын президентинин кеңсесинин башчысы, мурдагы аскердик чалгын кызматынын жетекчиси Кирилл Буданов Украинанын куралдуу күчтөрүнүн аймактык комплекттөө борборлорундагы (ТЦК) коррупция жана аскер кызматкерлеринин бөлүктөрдү таштап кетишин өлкөнүн коргонуу жөндөмүнө таасир эткен олуттуу көйгөй деп атады.
Бул тууралуу ал Башкы штабдын жана укук коргоо органдарынын жетекчилиги астында өткөн жыйында билдирди.
Будановдун айтымында, аталган эки көйгөйгө каршы "айкын жана натыйжалуу чечимдер" даярдалууда. Бирок кандай чаралар көрүлөрү азырынча белгисиз.
Украинада 2022-жылдын 24-февралында Орусия кол салгандан бери аскердик абал жана мобилизация режими күчүндө. Аскер курагындагы эркектерге өлкөдөн чыгууга чек коюлган, ал эми мыйзамдуу негизде мөөнөттөн бошотуу болбосо аскердик кызматка чакырылышы мүмкүн.
Мобилизация маселелери менен иш алып барган аймактык комплекттөө борборлоруна (ТЦК) украин коомчулугунун пикири бир кылка эмес. Бир жагынан коррупция фактылары (пара берүү аркылуу аскерге чакыруудан бошотуу), экинчи жагынан аскердик милдетин өтөп жаткандарга күч колдонгон учурлар тууралуу айтылып келет.
Интернетте аймактык комплекттөө борборлорунун иши жөнүндө дагы көптөгөн видеолор тараган. Бул материалдарга орус пропагандасы дагы өзгөчө басым жасайт. Ошол эле учурда Украина бийлиги аскерге баруудан качкандар же аскер бөлүгүн өз алдынча таштап кеткендер маселеси бар экенин моюнга алат.
Орусиянын Украинага каршы согушунун жүрүшүндө бир катар резонанстуу операцияларды координациялаган, мурда чалгын кызматынын (ГУР) башчысы болгон Кирилл Буданов бир нече күн мурда Андрей Ермак коррупциялык жаңжалга байланыштуу кызматтан кеткенден кийин президенттин кеңсесин жетектей баштады.
Украинанын президенти Владимир Зеленский ишемби күнү билдиргендей, Буданов менен санкциялык саясат маселесин да талкуулаган. Президенттин айтымында, сүйлөшүүлөрдө украин делегациясын жетектеген Рустем Умеров 10-январда тынчтык демилгеси боюнча америкалык өнөктөштөр менен кайрадан байланышта болгон.