"Согуш эмне экенин өзүлөрү да көрө баштады"
- автор Айнура Жекше кызы
Украинанын президенти Владимир Зеленский бул украин шаар-кыштактарына урулган соккулар үчүн “адилет жооп” болгонун билдирди. Эксперттер Орусияда ансыз да күйүүчү май тартыш болуп, айрым аймактарда бензин сатууга чектөө киргизилгенин белгилешет.
Москванын мэри Сергей Собянин мунай иштетүүчү заводдо пилотсуз учак тийгенден кийин тутанган өрт ооздукталганын, ишканада эч ким жабыркабаганын билдирди.
Ага чейин шаар башчысы мунай иштетүүчү заводго дрон тийгенин, "Садовод" базарынын аймагына "сыныктар түшкөнүн" ырастаган.
Орусиялык маалымат каражаттары бул орус башкалаасына акыркы эки жылдан бери урулган эң кубаттуу сокку болгонун жазууда.
Москвада бардык аэропорттор жабылды, Шереметьеводон кызматкерлер жана жүргүнчүлөр эвакуацияланды. Жүздөгөн каттамдар кармалды жана үзгүлтүккө учурады.
Бишкектеги Манас аэропортунан орус башкалаасына аткарылуучу рейстер кармалып, кечирээк учары, же болбой калганы жадыбалда көрсөтүлгөн.
Москвага соккунун кесепеттери тартылган видеону Украинанын президенти Владимир Зеленский да жарыялады. Ал муну Орусиянын Украинага чабуулдарына "татыктуу жооп" деп атап, Батыштагы өнөктөштөрү украиналык алыска атуучу соккулардын натыйжалуулугун баалашканын белгиледи, Орусияны согушка чекит коюуга чакырды.
Кийинчерээк Зеленский Москвага жапырт соккуну Орусиянын Киевге, асыресе Киев-Печерск Лаврасына болгон чабуулга жооп деп атады. Анда 15-июндагы аткылоодон беш киши каза тапкан, Успенск собору өрттөнгөн.
«Украина өрттөнсө силердин Москваңар да өрттөнөт», - деп эскертти украин президенти.
Орусияда бензин тартыш болуп жаткан маалдагы соккулар
Бутага алынган Капотнядагы завод Москва регионундагы мунайдын 40% жакынын кайра иштетет.
"Ал Москваны бензин менен камсыздаган негизги завод. Борбордун тургундары согуш болуп жатканын көпкө сезбей жүрүштү. Албетте, шаар бийлиги таңсыктыкты толтуруунун жолун табат. Бирок, биринчиден, москвалыктар согуш болуп жатканын өз көзү менен көрүшөт, экинчиден, ал Орусиядагы мунай иштетүүчү эң ири заводдордун бири. Украина ушу тушта чоң-чоң мунай иштетүүчү ишканаларга сокку уруп келатат. Бутанын тандалып алынганы түшүнүктүү", - деп айтат экономикалык талдоочу Андрей Маховский.
16-июндагы соккудан кийин Капотнядагы завод өз ишин токтотконун Рейтер агенттиги Орусиянын энергетика тармагындагы эки булакка шилтеме менен жазган. Ал жолу пилотсуз учактар кара майды кайра иштеткен жабдууга зыян келтирген.
Орусияда акыркы маалда бензин ансыз да тартыш болууда. The Bell интернет-басылмасы маалымдагандай, күйүүчү майдын тартыштыгы өлкөнүн 53 регионунда сезилүүдө.
Алсак, 12-иююнда дрон Нижнекамскидеги мунай иштетүүчү заводго тийгенден кийин "Татнефть" компаниясы бензин сатууга чектөө киргизип, 17-июнда алып салды.
“Азыркы күйүүчү май кризиси согуш учурундагы эң олуттуусу болуп калышы ажеп эмес. Буга чейинкилерден алда канча катаал болушу ыктымал. Себеби украин куралдуу күчтөрүнүн мүмкүнчүлүктөрү өстү. Буга чейин украин армиясы орус мунай иштетүү тармагына мынчалык көп жана ырааттуу сокку урганын көргөн эмеспиз. Менимче, май айында ошондой 16 завод чабуулга туш болгон. 10 ири ишкананын сегизи зыян тарткан. Мурда андайга күбө болгон эмеспиз. Эң негизги себеби – украин аскерлеринин мүмкүнчүлүктөрүнүн өскөнүндө”, - деген ою менен бөлүшөт Андрей Маховский.
Орусиянын абадан коргонуу системасы эмне себептен дрондорго туруштук бере албай атат?
Москва облусундагы Жуковский шаарында дрон көп кабаттуу үйгө тийгени кабарланды. Облустун башчысы Андрей Воробьёв Электросталь, Павловский Посад, Чеховдо жер үйлөр жабыркаганын, ал эми Люберцыда соода борбору күйгөнүн жазды. Кийинчерээк ал Подмосковьеде дрон чабуулунан 17 адам жаракат алганын билдирди.
18-июнга караган түндө дрондор Белгород жана Ростов облустарына да сокку урду. Ростовдогу Гуково шаарында мунай заводунда өрт чыкты, бийлик бир адам мерт болгонун жазды. Щебекиного жакын жерде курал-жарак кампасы күйгөнү кабарланды.
Украинанын Коопсуздук кызматынын мурдагы кызматкери, коргоо жана чалгын маселелери боюнча эксперт Иван Ступактын айтымында, акыркы үч айда украиналыктардын чабуулдары көбөйдү:
"Мурда бирин-серин пилотсуз учак Москвага чейин жетсе, чоң ийгилик деп эсептелчү. Биздин аскерлер төрт катар коргонуу катмары, көптөгөн жабдууларга карабай орустардын абадан коргоо системасынын ачкычын табышты. Украина аткан дрондор радарларда даана көрүнүп турган металлдан жасалган эмес. Алар жыгач, кээде пенопласт же башка полимерден жасалат. Алар жерге жакын учат, радиолокациялык станциялар, «Панцирь» комплекстери ошондой пилотсуз учактарды араң аныктайт".
Эксперттин айтымында, украиналык дрондордун эффективдүүлүгү 10-15% түзөт. Башкача айтканда, атылган пилостуз учактардын 10-15% бутага учуп жетет.
18-июнга караган түнү Орусиянын бир катар аймактарына, анын ичинде Москвага, Москва облусуна жана Ростов облусуна жүздөгөн дрон менен чабуул коюлду.
Москва шаарынын мэри Сергей Собянин билдиргендей, абадан коргонуу күчтөрү борборго багытталган 194 дронду атып түшүргөн. Анткен менен алардын айрымдары Москвадагы Капотня районунда жайгашкан мунай иштетүүчү заводго тийген.
ТАСС агенттигинин эсептөөлөрүнө ылайык, Москвага коюлган бул чабуул акыркы эки жылдагы эң ири чабуул болуп калды.
Заводго сокку урулганы тууралуу Telegram-каналдар кабарлап, социалдык тармактарда өрт чыкканын көрсөткөн видеолор тарады. Astra басылмасы ишканада кеминде беш жерде өрт чыкканын жазды.
Бул завод май айынын башынан бери украиналык күчтөрдүн чабуулунан улам экинчи жолу ишин токтоткону белгиленди.
Чабуулдан кийин Внуково, Шереметьево, Жуковский жана Домодедово аэропортторунун иши убактылуу токтоп турду.
Украинанын президенти Владимир Зеленский Москвага жасалган чабуулдардын кесепеттерин көрсөткөн видеону жарыялады.
Ал бул чабуулдарды Орусиянын Украинага жасаган соккуларына берилген «адилеттүү жооп» деп атады.
Зеленский ошондой эле Батыштагы өнөктөштөрү украин армиясынын алыскы аралыкка сокку уруучу мүмкүнчүлүктөрүнүн натыйжалуулугуна баа бергенин белгиледи.
Украин президенти Орусияны согушту токтотууга чакырып, жаңжалдын уланышы эки тарап үчүн тең оор кесепеттерди жаратып жатканын айтты.
Москва облусунун губернатору Андрей Воробьевдин маалыматына караганда, Жуковский шаарында дрон көп кабаттуу турак жайга тийген.
Орусиянын Коргоо министрлиги бир сутка ичинде жалпысынан 555 украиналык дрон атып түшүрүлгөнүн билдирди.
Орус армиясы 2022-жылдын февралынан бери дээрлик күн сайын Украинанын аймактарына абадан чабуул коет.
Дрондордун массалык чабуулунан кийин Москва мунай иштетүүчү заводунда өрт чыкты
Москванын мэри Сергей Собянин Москвага учкучсуз учуучу аппараттар (дрондор) чабуул койгонун билдирди. Анын айтымында, Москва мунай иштетүүчү заводунун аймагындагы бир объект бүлгүнгө учураган. Кайсы объект экени белгисиз, алдын ала маалымат боюнча, жабыркагандар жок.
Москвадагы Капотня районунда жайгашкан мунай иштетүүчү заводдо чыккан өрттү көрсөткөн көптөгөн видеолор украиналык мониторинг жүргүзгөн Telegram-каналдарында жарыяланды.
Заводго дрон тийген учур видеого түшүп калган
Москванын мэри Сергей Собянин билдиргендей, өткөн түнү Москвага жакындап келген украиналык 60 дрон атып түшүрүлгөн. Коопсуздук чараларына байланыштуу Москванын аэропортторунун иши убактылуу токтотулган.
Краснодар крайынын ыкчам штабы маалымдагандай, Полтавская аймагындагы мунай базасында өрт чыккан. Алдын ала маалымат боюнча жабыркагандар жок.
Буга чейин Москвага 17-майга караган түнү дагы дрондор чабуул койгон. Анда дрон мунай иштетүүчү заводдун кире беришине жакын жерде жарылып, 12 адам жараат алган. Заводдун өзүндө өрт чыкканы тууралуу маалымат жок.
16-июнга караган түнү Украинанын Киев шаары Орусиянын жапырт чабуулуна кабылган. Анын кесепетинен беш адам каза тапкан. Киев-Печерск Лаврынын Успен чиркөөсүнүн чатыры күйүп, Довженко атындагы киностудиянын аймагын өрт чалган.
Миң жылдык тарых жана согуш. Жалын чулгаган Киев-Печерск Лавры
Акыркы бир суткада Орусиянын аскерлери Украинанын Сумы облусунун аймагындагы 22 калктуу конушту 30дан ашык жолу аткылаган.
Эки жайкын тургун каза болду. Ошондой эле жеке турак үйлөр, автоунаалар жана жарандык инфраструктура объектилери талкаланып, зыян тартты.
Бул тууралуу Сумы облустук аскердик администрациясы маалымдады.